(1993)30 Μαρτίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣΔ/στές] ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Δ. Γ. ΦΟΥΤΑΣ, Εφεσείοντες, ν. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΣΟΣ, ΕΜΠΟΡΟΙ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΛΤΔ., Εφεσίβλητων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7957) Δίκαιο Συμβάσεων— Σύμβασηπώλησης σταφυλιών — Όρος τιμήςπώ λησης, "Κατά οκά τιμέςΣυνεργατικήςσυν £10τον τόνοσεόλα τα εί δη. Ισχύουν οι όροιτηςΣυνεργατικής"— Ορθήερμηνείατουόρου — Κατά πόσο είναι αποδεκτήεξωτερικήεξωγενήςμαρτυρία για τηνερ μηνεία του όρου. Μαρτυρία —Ερμηνεία εγγράφων — Πότε είναι αποδεκτή εξωγενής (extrinsic)μαρτυρία για τηνερμηνείαόρου σεσύμβαση. Με έγγραφη συμφωνία ημερομηνίας 20.5.85,οι εφεσείοντες συμ φώνησανναπωλήσουν στην εφεσίβλητη 113τόνους σταφύλιαδιαφό ρων ειδών. Ητιμήορίστηκε ως εξής:" κατάοκάτιμές Συνεργατικής 10 συν £10τοντόνο σεόλαταείδη. Ισχύουν OLόροι τηςΣυνεργατικής". Ησυμφωνία προνοούσε ότιηπληρωμήέπρεπεναγίνει 15ημέρες με τά την τελευταία παράδοση,που προβλεπόταν να γίνει το αργότερο στις 24.7.
- Το θέμαπου εγέρθηκε μεταξύ των διαδίκων ήταν κατά πόσο μετον πιο πάνωόρο γιατον καθορισμό τηςτιμής πώλησης θα 15 έπρεπεναλογισθείσαντέτοιατιμήητιμήκατάτηνοποίαη Συνεργα τική Εταιρεία πώλησης σταφυλιών ΣΕΔΙΓΕΠ είχε πληρώσει στους παραγωγούςκατάτοέτος 1985,όπωςισχυριζότανηεφεσίβλητη,ήκα τάτο έτος 1984, όπως ισχυρίζονταν οι εφεσείοντες. Ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου προσάχθηκε μαρτυρία 20 σχετικά μετον τρόπολειτουργίας της ΣΕΔΙΓΕΠ. Οι παραγωγοίμέ λητης εταιρείας παρέδιδαν κάθεχρόνο τασταφύλιατους σε αυτή,η οποία τα συσκεύαζε και ταπουλούσε στις καλύτερες δυνατές τιμές. Μετάτην πώληση γινόταν ησχετική εκκαθάρισητων λογαριασμών, δηλαδή από το συνολικό ποσό που εισέπραττε η εταιρεία αφαιρού- 25 168 5 1Α.Λ.Δ. 5 10 15 20 25 30 Γεωργ.Et.Φούταςν.ΕταιρείαΒάσοςΛτ
- νταντα έξοδακαιμιαμικρήπρομήθειακαιτουπόλοιπομοιραζόταν στους παραγωγούς ανάλογαμετηνποσότητακαιποιότητατωνστα φυλιών που είχαν παραδώσει. Αυτό γινόταν συνήθως στο δεύτερο δεκαπενθήμεροτου Οκτώβρητουκάθεχρόνου και σήμαινε ότι ητελικήτιμήπουθαπληρωνότανστουςπαραγωγούςδενγινότανγνωστή πριν απότηνπερίοδοεκείνη. Οι εφεσείοντες βάσισαντηνθέση τους ότι έπρεπεναληφθούνοι τιμές του 1984 καιόχι αυτέςτου 1985,πά νωστογεγονός ότιησυμφωνίαπροέβλεπεγιαπληρωμήτοαργότερο σε 14ημέρες απότηντελευταία παράδοση,δηλαδήτο αργότερο στις 8.8.85,πράγμαπουδενμπορούσεναγίνειεφόσονητελικήτιμήθαγι νόταν γνωστή κατά τον Οκτώβριο περίπου. Ηεφεσίβλητηαπάντησε ότι ανηπρόθεσητων μερών ήτανναυιοθετήσουν τιςτιμές του 1984 σαντιμές πώλησης θαμπορούσαννατις καθορίσουνστησυμφωνία, εφόσον οι τιμές αυτές ήταν γνωστές κατάτον χρόνο σύναψης της συμφωνίας. Επιπλέον διερωτήθηκανγιατί,να μην ληφθούνυπόψη/ οιτιμέςενόςάλλουπροηγούμενουέτουςαντίαυτέςτου 1984,εφόσον οι τιμές του 1985 δεν έπρεπε ναληφθούνυπόψη. Κατάτηνακροα.ματικήδιαδικασίαενώπιοντουπρωτόδικουΔικαστηρίουοι εφεσείο ντες προσπάθησαννα προσάξουν εξωγενήμαρτυρίαγια να ενισχύσουν τον ισχυρισμό τους σχετικά μετηνορθήερμηνεία τουόρουγια τοτίμημαπώλησης στησυμφωνία,αλλάτοΔικαστήριο δεν επέτρεψε τηνπροσαγωγήτέτοιας μαρτυρίας. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο,αφούδέχθηκετηνμαρτυρίασχετικάμε τα ισχύοντα στη ΣΕΔΙΓΕΠ σαν αποδεκτή εξωγενήμαρτυρίαγιατην ορθήερμηνεία τουόρουγιατηντιμήπώλησης,μεβάση εξαίρεσητου κανόνα για την αποδοχήτέτοιας ερμηνείας που αφοράτηνπαρου σίαση μαρτυρίας σχετικά με τα ισχύοντα σε κάποιο επάγγελμα ή εμπόριο, θεώρησε ότι η ορθή ερμηνεία ήταν ότι ίσχυαν οι τιμές ΣΕΔΙΓΕΠτου 1985 καιθεώρησεότι ενόψειτούτουοόρος σχετικάμε τονχρόνο πληρωμήςβρισκότανσεαντίθεσημετηνβασική συμφωνία των μερώνσχετικά μετοτίμημαπώλησηςκαιτοναγνόησε. Στηνέφεση,οι εφεσείοντες πρόβαλανκυρίως τον ισχυρισμό ότι ο πρωτόδικος Δικαστής έπρεπε να είχε ερμηνεύσει την συμφωνία σαν σύνολοκαιόχι νατηνκατακερματίσεισεεπί μέρους τμήματα. 35 40 Αποφασίσθηκεότι: (α) Ηπροσαγωγή εξωγενούς μαρτυρίαςγια την ορθή ερμηνεία όρουσε σύμβασηεπιτρέπεταιόποτεδιαπιστώνεταιηύπαρξη κενού ή αμφιβολιών σχετικά με την ορθή ερμηνεία. Στην προκειμένηπερίπτωσηδενείχανπαρουσιασθείτέτοιακενά ή αμφιβολίες σχετικά με την ορθή ερμηνεία για το τίμημα πώλησης, στο βαθμόπουναχρειαζότανπροφορική μαρτυ169 Γεωργ.Et.Φοΰταςν.Εταιρεία ΒάσοςΛτδ.
(1993)ρία,καιγιααυτόορθάτοπρωτόδικοΔικαστήριοδενείχεεπι τρέψειτηνπροσαγωγήτέτοιας μαρτυρίαςεκμέρουςτωνεφεσειόντων. (β) Παράτο γεγονόςότι οπρωτόδικος Δικαστής άφησετηνεντύ πωσηότιπροέβησεκατακερματισμένηερμηνείατηςσύμβασης, σεγενικέςγραμμές είχε εφαρμόσει σωστάτους κανόνες ερμη νείαςκαιιδιαίτεραορθάείχεφτάσειστοσυμπέρασμαότιοεπί δικοςόροςεισήγαγετιςτιμέςπώλησηςτηςΣΕΔΙΓΕΠτου 1985. 5 - Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. 10 Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Epco(Cyprus) Ltd. v.Lartico &Others
(1978)1C.L.R. 20V Saab v.HolyMonasteryAy. Neophytos
(1982)1C.L.R. 499Georghiades v.Georghiades
(1988)1 C.L.R. 428. Εθνική Τράπεζα της Ελλάδοςν. Χ"Νέστωρος
(1989)1 Α.Α.Δ.(Ε)204- 15 Shore v. Wilson [1842]9 CI. &F. 335Luxor(Eastbourne) Ltd.v.Cooper[1941)A.C. 108ReJames'sWill Trusts[1962] Ch. 226AdmastosShipping Co. Ltd. v.Anglo-Saxon Petroleum Co. Ltd. [1959] A.C.
- Έφεση. 20 Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρχια κού Δικαστηρίου Λεμεσού (Καλλής, Α.Ε.Δ.) που δόθηκε σης 28 Ιουλίου, 1989 (Αρ. Αγωγής 4898/87) με την οποία το Δικαστήριο τους επιδίκασε το ποσό των £619,40σεντ υπόλοιπο αξίαςαγαθών που πουλήθηκαν και παραδόθηκαν. Π. Παύλου, για τους Εφεσείοντες. Χ. Μαλακτός, για τους Εφεσίβλητους. Cur. adv. wit. 170 25 1 Α.Α.Α. Γεωργ. Ετ. Φούτας ν. Εταιρεία Βάσος Λτδ. ΠΙΚΗΣ, Δ: Την απόφαση του δικαστηρίου θαδώσει οδικα στήςΝικήτας. 5 10 15 20 25 30 35 40 ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Οι εφεσείοντες λειτουργούν υπό τη μορφή ομόρρυθμης εταιρείας πουείχανσυστήσεικαιεγγράψει. Πρόκειταιγιαοικογενειακή επιχείρηση. Συμμετέχουν σ' αυτήοΔ. Φουτάς,πουείναικαιοκύριοςσυνεταίρος,μετησύζυγο του. Η εται ρείαέχεικαιεκμεταλλεύεται δικούςτηςαμπελώνες. Τηνπαραγω γήτηςδιαθέτεισ' εμπόρους σταφυλιών. Οι εφεσίβλητοι (εναγόμε νοι),πουαποτελούν εταιρείαπεριορισμένης ευθύνης, έχουναυτή την ιδιότητα. Πέρα από την εμπορίασταφυλιών στη ντόπια αγο ράέχουν και εξαγωγικήδραστηριότητα. Οιδιάδικοι συνεργάστη κανγιαπρώτηφοράτο
- Οι εφεσείοντες πώλησανστουςεφε σίβλητους μικρήποσότητασταφυλιών γιατηνοποίαπληρώθηκαν χωρίς ναδημιουργηθεί οποιαδήποτεδιαφορά. Το 1985 έδωσαν συνέχεια στην εμπορική αυτή συνεργασία, η οποία τελικά οδήγησε στη διένεξηπου εξετάζουμε. Αιτία ήτανη κατακόρυφηπτώσητωντιμών του 1985 σεσύγκρισημετονπροη γούμενο χρόνο. Οι εφεσείοντες είχαναναλάβειναπρομηθεύσουν τους αντιδίκους τους με 113 τόνους σταφύλια διαφόρων ποικιλιών. Αυτήτηφοράέκαμανγραπτήσυμφωνία. Φέρειημερομηνία -καιέγινε-στις20/5/
- Τιτλοφορείται "Συμβόλαιο Αγοραπωλη σίας". Είναι τυποποιημένη συμφωνία που συμπληρώθηκε με το χέρι. Ηποσότητα απόκάθε είδος καθορίζεται. Δεν εντοπίζεται όμως εδώη διαφορά. Οπιοκρίσιμος όροςαναφέρεταιστην τιμήπώλησης. Γιαναγί νεικατανοητήηθέσητηςκάθεπλευράςπρέπειναέχουμευπόψητο ακριβές λεκτικό. Ητιμή ορίστηκε ως εξής: "κατά οκάτιμές συ νεργατικής συν £10τον τόνο σεόλα ταείδη. Ισχύουν οι όροι της συνεργατικής". Ενδιαφέρουνακόμηδύοόροι. Οχρόνοςπαράδοσης συμφωνήθηκε να αρχίζει "μόλις ορίσηηεπιθεώρησις και μέ χρι 24/7/85". Ακολουθεί ητυπωμένη φράσηεις την διάθεσιν των αγοραστών. Περαιτέρωπροβλέφθηκεναγίνειηπληρωμή"15 ημέ ρες μετά την τελευταίαν παράδοσιν". Σε εισαγωγικά θέσαμε τις χειρόγραφεςπροσθήκες. Τοδεσπόζονζήτημα,αποφασιστικήςσημασίαςγιατηνέκβαση της υπόθεσης,γύρω απότο οποίο διαμορφώθηκανοι εισηγήσεις των συνηγόρων στοπρωτόδικοδικαστήριο-καιστησυνέχεια στο δικαστήριο αυτό- είναι ηαληθινήερμηνεία των όρων πουπαρα θέσαμε. Ιδιαίτερατουόρουπουσκοπούσε στονκαθορισμότηςτιμής. Είναιαμοιβαίααποδεκτόνπωςσεπερίπτωσηπουθεωρείται ορθήηερμηνεία πουαπέδωσανστον όρο οι εφεσείοντες δικαιού171 Νικήτας,Δ. Γεωργ. Ετ.Φούταςν. Εταιρεία Βάσος Λτδ.
(1993)νται στο ποσό των £7.503, πουήτανκαι το αντικείμενο τηςαγω γήςτους. Διαφορετικάανεφαρμοστεί ηερμηνείαπου εισηγούνται οι εφεσίβλητοι, τηνοποίαδέχθηκεη πρωτόδικηαπόφαση,η απαί τηση τους περιορίζεται σε £619.40,ποσό για το οποίο εκδόθηκε απόφασηκατάτων εφεσίβλητων. 5 Ο πρωτόδικος δικαστής προέβη σε ερμηνεία των επίμαχων όρων σεσυνδυασμό μεταλοιπάγενόμενα δεκτάπραγματικάπερι στατικά. Είχε προκύψει ότι κύριο χαρακτηριστικό της εμπορίας σταφυλιών, ιδιαίτερα στον εξαγωγικό τομέα,που αφοράκαιτην υπόθεση,είναιηδιακύμανσητωντιμών. Τοστοιχείο αβεβαιότητας 10 είναι έντονο. Η αυξομείωση,πουμπορείναεκδηλωθεί καιαπόμέ ρασε μέρα, είναιφυσικάπαράγωνπουεγκυμονεί κινδύνους,αλλά από τηνάλληδυνατόνααποφέρειμεγάλακέρδη. Είναιαποκαλυ πτικό το σχόλιο αξιωματούχου του συνεργατικού οργανισμού ΣΕΔΙΓΕΠ,πουδιαθέτεικαιτην παραγωγήσταφυλιών των μελών 15 του, και που ήταν μάρτυς των εφεσειόντων (Μ.Ε.1). Σε σχετική ερώτησηπαρατήρησεότι"τοσταφύλιείναιπροϊόν,πουσεπαίρνει τουύψουςκαιτουβάθουςαλλάυπήρξανχρόνιαμεεκατοντάδεςχι λιάδες κέρδη". Και συμφώνησε ότι ηεξαγωγή του προϊόντοςαυ τούείναι"ένα πολύ επικίνδυνοπαιγνίδι." 20 Επικρατούνδύοτρόποιδιάθεσηςτηςπαραγωγής. Πάλινησχε τική μαρτυρίαπροήλθε από τους εφεσείοντες (Μ.Ε.1). Ο ένας εί ναι ότι οι έμποροι αγοράζουντηνπαραγωγήσε προκαθορισμένες τιμές. Τις επιπτώσεις,ευεργετικές ήδυσμενείς, μπορεί ναυποστεί είτεημιαείτεηάλληπλευρά. Σετελικήανάλυσηείναιζήτημαπου 25 εξαρτάται από την αυξομείωση των τιμών κατάτους κρίσιμους χρόνους σε συνάρτηση μετασυμφωνηθέντα. Υπάρχει και τοσύ στημαπουεφαρμόζειη ΣΕΔΙΓΕΠγιατουςπαραγωγούςπουείναι μέλητης. Είναιπιο εξισορροπημένο. Οι παραγωγοίπαραδίνουν την εσοδεία τους στη συνεργατική που συσκευάζει τα σταφύλια 30 καιακολούθως εξάγει τηνποσότηταπουσυγκεντρώθηκε στιςαγο ρές τουεξωτερικού. Από τοσυνολικόποσόπουεισπράσσει η συ νεργατικήαπότηδιάθεσητουςαφαιρούνταιταέξοδακαικάποια προμήθεια. Μετάτην εκκαθάρισηαυτή,πουγίνεται πάντοτετον Οκτώβριο και συνήθως τοδεύτερο δεκαπενθήμερο,καθορίζονται 35 οι τιμές μεβάσητιςοποίεςθαπληρωθούν OL παραγωγοί, ανάλογα με την ποιότητακαιποσότηταπουπαρέδωσαν. Στην πραγματι κότητα αντιπροσωπεύουν τις τιμές που επικράτησαν μέσα στο χρόνο παράδοσης. Έχεισημασία ναλεχθείότιγιατηνπρώτησυ ναλλαγή το 1984 οι εφεσείοντες πληρώθηκαν μετις τιμές της συ- 40 νεργατικήςγιατοχρόνο εκείνο. Επισημαίνεται ότι η παραπάνωμαρτυρία, πουεπαναλαμβά172' 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 Γεωργ.Ετ.Φούτας ν. Εταιρεία Βάσος Λτδ. Νικήτας, Λ. νουμε είχαν προσάξει οιεφεσείοντες, έγινε δεκτήχωρίς ένσταση. Αξιολογώντας τηνοπρωτόδικοςδικαστήςθεώρησε πως μπορού σεναβασισθείσ'αυτή απότη μιάδιότιήτανηδικήτους μαρτυρία και απότην άλληήτανεπεξηγηματικήτων "όρων της συνεργατικής",φράσηςπουπεριλαμβάνεταιστοσυμβόλαιοαπέναντιαπότο στοιχείο "τιμή". Κι αυτόγια ναδιευκρινιστεί ηπρακτικήή τα κρατούνταστοεμπόριοαυτό, κατ' εξαίρεσητουκανόναπου απο κλείει τηνπροσαγωγήεξωγενούς μαρτυρίαςγια ναεξευρεθείτο νόημαγραπτήςσύμβασης. Έχουμε την άποψηότιεπρόκειτογια καθαράεξωγενή μαρτυρία. Αυτήείναιη αληθινήτηςφύση. Αλλά μπορούσε ναγίνει δεκτήγιατί ρίχνει φωςσερήτραπουενσωμα τώθηκε στην συμφωνία. Στηριζόμαστε στον G. D.Nokes "An introductiontoEvidence",4ηέκδοση,σελ. 259. "Evidence ofextrinsicfacts has been receivedforthepurpose of clarifying thematters setoutbelow: 1 20 25 30 35 40 2. Usage. Whenadocumenthasbeendrawn upbetween parties engagedin acourse ofdealing, orupon the assumption that a custom orusagewas applicableorthat local ortechnical terms were generally understood, evidence to explain this pointisadmissible." Από τησκοπιά της μαρτυρίαςτοπαράπονοτου εφεσείοντα, που αποτελεί καιχωριστό λόγο έφεσης, είναι ότιδεν επιτράπηκε στον κ.Φουτάναδώσει μαρτυρίααναφορικά μετις τιμές που είχε υπόψητουότανυπογραφόταν το συμβόλαιο. Όπως εισηγήθη κεοκ. Παύλουη μαρτυρίαεπιβαλλότανγιατηναποσαφήνισητου επίμαχουόρουπουδενήτανξεκάθαρος. Χρειαζότανηδιευκρίνι σητων συνθηκών πουπεριστοιχίζουν τηνυπογραφήτου. Ιδού η σχετική ερώτηση: "Όταν λέτε στο συμβόλαιο τιμές συνεργατικής ποίουχρόνουτιςτιμέςεννοούσατε;" Τοδικαστήριοαπέκλεισετην απάντηση, που θαάνοιγε τοδρόμο για την εισαγωγή εξωγενούς μαρτυρίας, απαράδεκτης γιαναυποβοηθήσει τηνανεύρεσητου νοήματοςγραπτήςσύμβασης. Καιμετηνενδιάμεσηαπόφαση του έκρινεπωςέπρεπεναπεριορίσει τηνέρευνατουαποκλειστικάστο περιεχόμενο τουσυμβολ,αίου και, στην έκταση που αναφέραμε, στημαρτυρίατουυπαλλήλουτηςΣΕΔΙΓΕΠ, Μ.Ε.1. Οι άλλοι συλλογισμοί της εκκαλούμενης απόφασης,συνεπτυγμενα,έχουνως εξής: Οιόροι της συνεργατικήςπουαναφέρει το συμβόλαιοείναιεκείνοι πουανέπτυξεοΜ.Ε.1. Οπιοσημαντικός είναιπωςοι παραγωγοίπληρώνονται μεβάσητιςτιμέςτουέτους 173 Νικήτας,Δ. Γεωργ.Ετ.Φούταςν. Εταιρεία ΒάσοςΛτδ.
(1993)πουπαρέδωσαντησυγκομιδήτουςστησυνεργατική,πουστηνπε ρίπτωση αυτή σημαίνει τις τιμές του
- Τούτο υποστηρίζεται από το γεγονός ότι κατά το χρόνο σύναψης της συμφωνίας (20/5/85)οι διάδικοι ήδη γνώριζαν τις τιμές του 1984 σε όλες τις λεπτομέρειες (τεκ. 1). Καιθααναμενόταν,ανπράγματιαυτό εί- 5 χαν συμφωνήσει, νατοδηλώσουν στο συμβόλαιο τους. Στις ερμηνευτικές του προσπάθειες ο πρωτόδικος δικαστής άντλησε καθοδήγηση από την αρχή ότι ο ερμηνευτής σύμβασης πρέπει ναέχειυπόψητονεμπορικότηςσκοπό,όπωςκαιτηνπρα κτική ήτο έθιμο που επικρατεί σε ορισμένηεμπορική δραστήριο- 10 τητα ή επάγγελμα, που συσχετίζεται με τη σύμβαση. (Chitty on Contracts,25η έκδοση,τόμος 1,παράγραφοι765 και766). Υπ' αυ τό το πρίσμα και δεδομένης της αβεβαιότηταςτων τιμών δενθα ήτανφρόνιμογιατουςαγοραστές-εφεσίβλητους να εξασφαλίσουν και εμπορευθούν το 1985 σταφύλια με τιμές που ίσχυανκαιπου 15 πλήρωσαν στους εφεσείοντες το
- Από τηνάλλη κρίθηκεσαν εμπορικά ευνοϊκή για τους εφεσείοντες ηπροτίμηση τους ναμην αυτοδεσμευθούν μεπροκαθορισμένες τιμές,αλλάναεπωφεληθούν της πρακτικής που εφαρμόζει ο συνεργατισμός πλέον φυσικά το ποσότων£10,- κατάτόνο,πουρητάσυμφωνήθηκε νακαταβληθεί. 20 Εξάλλου,όπως παρατηρείη απόφαση,οι εφεσείοντες ήτανενήμε ροιτέτοιαςπρακτικήςεφόσοντο 1984 πώλησανποσότητασταφυ λιών στον ίδιο έμπορο, που αποπληρώθηκε σε τιμές ΣΕΔΙΓΕΠ. Έτσι,συμπεραίνεται,ότιηπρόθεσητωνδιαδίκων,όπωςεξάγεται απότοκείμενο τουειδικούόρουπουέθεσανστηγραπτήτους συμ- 25 φωνία,είναι ότι ισχύουν οιτιμές ΣΕΔΙΓΕΠγιατο
- Προχωρώντας ο πρωτόδικος δικαστής αναφέρθηκεστον όρο πληρωμής καιδιαπίστωσε ότι είναι έκδηλαασυμβίβαστος καισυ γκρούεται με την πραγματική βούλησητων διαδίκων. Επομένως όφειλε,σύμφωναμετουςγνωστούς κανόνεςτηςερμηνείας,ναδω- 30 σει ισχύ στον όρο που εκφράζει την κοινή πρόθεση και νααπορ ρίψειτονόρο πληρωμήςπουτηναναιρεί. Τοεπιχείρηματωνεφεσειόντων ήταν-καιεξακολουθεί ναείναι - ότι οιτιμέςΣΕΔΙΓΕΠ, εφόσον δεν μπορούσε νααποκρυσταλλωθούν πιονωρίς απότον Οκτώβριο, ήταν ακόμη άγνωστες κατά το χρόνο πληρωμής στις 35 8/8/
- Δεν υπήρχε επομένως η ευχέρεια να εξαχθεί συμπέρασμα ότι ηπρόθεση των μερών ήταννα δεσμευθούν απότις τιμές του
- Τοπιολογικόήτανναδεσμευθούν απόεκείνεςτου 1984που ήδη γνώριζαν. Ο δικηγόρος των εφεσειόντων δεδιαφώνησε μετουςβασικούς 40 κανόνες ερμηνείας πουεξέθεσεοδικαστήςστηναπόφαση του, πα ραθέτοντας και εκτενήαποσπάσματααπό τη νομολογία πουδια174 1 A.A.A. 5 10 15 20 25 30 35 40 Γεωργ. Ετ. Φούτας ν. Εταιρεία Βάσος Λτδ. Νικήτας, Δ. μορφώθηκε πάνωστοθέμα. Αναφέρουμε μερικέςαπότιςαυθεντίες αυτές: Epco(Cyprus)Ltd.v.Lartico&Others
(1978)1 C.L.R.201, Saab&Anotherv.HolyMonasteryAy. Neophytos
(1982)1 C.L.R. 499, Georghiades v. Georghiades
(1988)1C.L.R. 428 και Εθνική ΤράπεζατηςΕλλάδοςν.Χ'Τνέστωρος
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε)204. Ισχυ ρίστηκεμόνοπωςηεφαρμογήτουςήτανλανθασμένη. Τοπαράπονο του,πουαποτελεί τονκύριολόγο τηςέφεσης,είναι ότι οδικαστής απομόνωσετονόρογιατητιμήκαι, αφούτουέδωσετηνπαραπάνω ερμηνεία,ακολούθως εξέτασε χωριστά τον όρο πουπρόβλεψε για την πληρωμή. Ενώ η σωστή αντιμετώπιση επέβαλλε εξέταση του συμβολαίουστηνολότητατου,ερμηνευτικήπροσέγγισηπουκυριαρ χεί στη νομολογία και που στη συγκεκριμένη περίπτωση θα έδινε νόημα και στους όρους για παράδοσητου εμπορεύματος καιτην πληρωμήτου. Οι δύοαυτέςρήτρες έπρεπενασυνερμηνευθούν με τονάλλοεπίμαχοόρο. Οδικηγόροςτωνεφεσίβλητωνυπέβαλεότι "οι τιμέςσυνεργατι κής"είναι,όπωςκατέθεσεοΜ.Ε.1,οιλεγόμενες εκκαθαρισμένεςτι μέςτουΟκτωβρίου. Εννοώνταςτο έτος στηδιάρκειατουοποίου πραγματοποιήθηκαν οι δοσοληψίες ανάμεσα σε παραγωγούς και εμπόρους(πουστηνπερίπτωση μαςείναιτο 1985). Δενχρειαζόταν επομένως εξωτερική μαρτυρία. Η μαρτυρίατου Μ.Ε.1, παρόλο που την προκάλεσε ηπρωτοβουλίατων εφεσειόντων, έγινε δεκτή γιατί στόχευε πρωτίστως στην εξήγηση "των όρων συνεργατικής" πουείχανενσωματωθείστονκορμότηςσύμβασης. Η σαφήνειατης διατύπωσηςδενδικαιολογούσεάλλη μαρτυρία. Εξετάζοντας πρώτα την αναγκαιότηΐαεξωτερικής μαρτυρίας με τημορφήτηςερώτησης πουτέθηκε στον κ.Δ. Φουτά παρατη ρούμεότι: ότανηεξακρίβωσητηςπρόθεσης των συμβαλλομένων βρίσκει έκφρασηστηνεξωτερικευμένηδήλωσητουςσεγραπτήσυμφωνία,είναικατάκανόναεπιτρεπτήμόνοηαντικειμενικήερμηνεία τηςδήλωσης μακρυάαπόκάθευποκειμενικήεκτίμηση. Οεκδότης του Odgers"Construction of Deeds &Statutes"5ηέκδοση, σελ.43, απαντά στο ερώτημαπουο ίδιοςθέτει "when is extrinsicevidence admissibletotranslate thelanguage"ωςεξής: "It is to be noticed that extrinsic evidence here does not mean evidenceof thewriter'sintentionbutevidencetoenable thecourt to interpret thelanguageused. Itis only admissible,as so often with this subject of construction, when there is some doubt as to what the words mean or how they are to be applied to the circumstances of thewriter." Στη συνέχεια παραθέτεισχετικό απόσπασμααπότη Shoreν. 175 Νικήτας, Δ. Γεωργ. Ετ. Φούτας ν. Εταιρεία Βάσος Λτδ.
(1993)Wilson [1842]9 CI.&F.355: "Where any doubt arises upon the true meaning or sense of the words themselves, orany difficulty astotheir application under the surrounding circumstances, the sense and meaning of the language may be investigated and ascertained by evidence dehors the 5 instrumentitself;for bothreason andcommonsense agree thatbyno othermeanscanthelanguage of theinstrumentbemadetospeak the real mindof the party." Βλέπουμε λοιπόν ότιτο λεκτικόνόηματηςσύμβασης, παρόλο που συνιστά βασικό κριτήριο,δε θέτει φραγμόστην εξακρίβωση 10 τηςπρόθεσηςτων μερών μεεξωγενή μαρτυρίαόποτε διαπιστώνε ται η ύπαρξηκενού ή αμφιβολιών στην ερμηνευόμενησύμβαση. Στηνπροκείμενηπερίπτωσηδενπαρουσιάζεταιτέτοιαανάγκη. Η προσήλωση στις λέξεις που χρησιμοποιήθηκανδεν αφήνεικενά ούτε γεννά αμφιβολίες στο βαθμόπουνα χρειάζεταιπροφορική 15 μαρτυρία. Πέρααπ'αυτόημαρτυρία πουθαείχε εισάξει η ερώ τησηθαπροσέκρουε καιστον κανόνα που αναθέτειτο ρόλοτου ερμηνευτήτουδικαίου ήτωνδικαιοπραξιών στο δικαστήκαιόχι στο μάρτυρα (Βλέπε Nokes, ανωτέρω,σελ.42). Προχωρούμεστοδεύτερολόγο τηςέφεσηςέχονταςυπόψηπως 20 η αφειδωλευτη παράθεσηδικαστικών αποφάσεων, όπως συνέβη μέχρις ενός σημείου εδώ,δενβοηθάπάντοτε το ερμηνευτικό πρό βλημαπουπαρουσιάζει μιάυπόθεση. Τονκίνδυνοαπότην πλευ ρά αυτήεπισημαίνει ο Λόρδος Wright στη Luxor (Eastbourne) Ltd. v.Cooper[1941]A.C. 108, 130: 25 "I deprecate ingeneral theattempt toenunciatedecisions onthe construction of agreements as if they embodied rules of law the decision as to each must dependon theconsideration of the parties' contractreadinthelight ofthematerial circumstances of theparties inviewof which thecontractis made." 30 Γιατησωστήχρήσητουνομολογιακούδικαίουστοντομέα αυ τό ο δικαστής Buckley στην Re James's Will Trusts [1962]Ch. 226,233-234,συμβουλεύει: "το try to discover the testator's intention without reference to authority, and thereafter to see whether a study of the reported 35 decisions suggestsanyreasons for modifying whatever conclusion onemay have reached." Είναι ορθόότι γιαναεξευρεθεί τονόηματωνδιαφόρωνόρων 176 1 Λ.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Γεωργ. Ετ. Φούτας ν. Εταιρεία Βάσος Λτδ. Νικήτας, Δ. πουπεριλαμβάνειμιάσύμβασηπρέπειναερμηνεύεταισυνολικάκαι μεσυμμετρικότηταμητυχόνδημιουργηθείδυσαρμονίαστηνεξήγη σητους,ηοποίαδεθαφανερώνειτηναντικειμενικοποιημένη πρό θεσητων μερών. (Βλέπε 11Halsbury's Lawsof England, 3η έκδοση, παράγραφοι638,672καιτιςυποθέσειςπου αναφέρονταιστιςαντί στοιχες υποσημειώσεις). Οπρωτόδικοςδικαστήςδεν φαίνεται να ακολούθησε απόλυταπιστά τον κανόνακαι άφησετην εντύπωση πωςπροέβη σεκατακερματισμένη ερμηνείατηςσύμβασης. Είναιενδιαφέρουσαηπροσέγγισητουδικαστηρίουτης Βουλής των Λόρδων στη γνωστή και συχνά αναφερόμενη υπόθεση AdmastosShippingCo. Ltd.v.Anglo-SaxonPetroleum Co.Ltd. [1959] A.C. 153στησελ. 155: "Nodoubt therearerulesorcanons of construction applicableto careless and slovenly, as to other, documents. I have tried to apply them, resolute, on the one hand, to construe commercial agreements broadlyandnottobeastutetofinddefects inthemor reject them as meaningless and, on the other, not to make a contract for theparties which they have not thought fit to make for themselves." Εδώδεν είμαστε αντιμέτωποι μεαντιφατικούςόρους. Υπό το πρίσματωνδεδομένωνπουεκθέσαμεοάξοναςτηςσύμβασης ήταν ο καθορισμόςτηςτιμής. Οχρόνοςπληρωμήςήτανδευτερεύουσας σημασίας. Περιθωριακήςθα λέγαμε εφόσον οι τελικές τιμές της Συνεργατικής έβγαιναν το πρώτο ή το δεύτερο δεκαπενθήμερο Οκτωβρίου. Και μπορείναυποθέσει κανείςότι μέχρι τέλους Αυ γούστου 1985 οι τιμέςτουχρόνου(χωρίςτιςαφαιρέσεις)ήτανπια γνωστές. Δενήτανόμωςαυτόπουανησυχούσετουςσυμβληθέντες. Τοενδιαφέροντους συγκεντρώθηκε στις τιμές πουθα συμφωνού σαν. Κατάτηνάποψημαςη επίδικησύμβασηδενπεριέχει αλληλοσυγκρουόμενες ρήτρεςσεβαθμόπουναεπιβάλλειτη διαγραφήτων μεταγενέστερων σε σειράγιατηδιατήρηση της προηγούμενης(για την τιμή)πουβρέθηκε-καισωστά- πωςεκδηλώνει τηνκοινήβού ληση. Ηρήτραπληρωμήςδεν εξουδετερώνει τηνάλλη. Και αντί στροφα. Στηχειρότερηπερίπτωση η πληρωμήμετατίθεταιγιαμικρό χρονικό διάστημα. Κοιταγμένη λοιπόν με ενιαίο κριτήριο η σύμβασηδιασώζεταιχωρίςναείναι αναγκαίαηαλλοίωση της. Η ερμηνεία των εφεσειόντων δεν βρίσκει κανέναέρεισμα είτε στησύμβασηείτεστηνάλλημαρτυρία. Οπωςεύστοχαεπισημαίνει ο πρωτόδικος δικαστής αν πρόθεση των διαδίκων ήταννα συμβληθούν με τιμές του 1984, που ήδηήτανγνωστές, τίποτε τοπιο εύκολο νατις καταγράψουν στησύμβαση.Καιόπως εύλογαανα177 Νικήτας, Δ. Γεωργ. Ετ. Φοντας ν. Εταιρεία Βάσος Λτδ.
(1993)ρωτήθηκε ο κ. Μαλακτός,ανδεν είχαν συμφωνηθεί οι τρέχουσες τιμές 1985, γιατί να συναχθεί συμπέρασμα υπέρ των τιμών του 1984 και όχι προγενέστερων ετών. Οι δικαιολογίες και απαντή σειςπουδόθηκανδενκρίνονται πειστικές. Αντίθετα πείθουν στο σημείο αυτό οι λόγοι που παραθέτει ο πρωτόδικος δικαστής για 5 την ερμηνευτική επιλογήτου. Αν επρόκειτοναγίνει δεκτήη εκδο χήτωνεφεσειόντων είναισανναδιαβάζαμεστο συμβόλαιο εκείνο πουτο ίδιοδεν περιέχει. Καταλήγουμε ότι ηεφεσιβαλλόμενη απόφαση είναι ορθήαλλά .μετιςδιαφοροποιήσειςπουέχουμε επιφέρει στο σκεπτικό της. Η 10 έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. Η έφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. 178