1 ΑΛΛ. ** [ 30 Μαρτίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στές] ΠΑΝΙΚΟΣ Σ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ, Εφεσείων, ν. ΕΛΕΝΗΣ Α. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Εφεσίβλητης. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.7971) 5 Απόφαση.— Διόρθωσηγραμματικού λάθους σε απόφαση ή διάταγμα σύμφωνα με την Δ.25,Θ.6 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας — Έννοια τον όρου — Περιορίζεται σε λάθη που προκύπτουν από παράλειψη τον Δικαστηρίου ναδώσει σωστήλεκτικήέκφρασηστην κατά ταάλλα αναντίλεκτη πρόθεση του. 10 Κανόνες φυσικής δικαιοσύνης— Παροχήευκαιρίας σεεπηρεαζόμενη δυσμενώς πλευρά να ακουσθεί — Εφαρμόζεται σεπερίπτωση που τοΔικαστήριο προτίθεται νακαταδικάσειδικηγόρο στηνπροσωπι κή πληρωμή των εξόδων υπόθεσης στην οποία εμφανίζεται, σύμφωναμε τηνΔ.59θ.2των ΘεσμώνΠολιτικής Δικονομίας. 15 Λέξεις και φράσεις — Έννοια τον όρου "γραμματικό λάθος"στην Δ.25 θ.6των ΘεσμώνΠολιτικής Δικονομίας— Είναι αυτόπου ανάγεται αποκλειστικά στην διατύπωση σεαντίθεσημε τηνδιαμόρφωση των θέσεωνκάποιον και αποβλέπει στην εναρμόνιση.του λόγου με την έκδηληπρόθεση. 20 25 Ο εφεσείων είχε εμφανισθείσανδικηγόροςτουεναγομένουΒύ ρωναΑναστόπουλουσεαγωγήπουείχεκινήσει εναντίοντουηεφεσείουσα στο Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου, ζητώντας αποζημιώ σεις λόγω αμέλειας σε οδικό δυστύχημα. Σε κάποιο στάδιο της αγωγής η εφεσείουσα ζήτησε να την αποσύρει με έξοδα υπέρτης, πράγμαπουέγινε. Σεμεταγενέστεροχρόνοηεφεσείουσα μεμονο μερή αίτησηζήτησε απότο Δικαστήριο,με βάσητην Δ.25 θ.6 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας,την τροποποίησητης εκδοθείσας απόφασηςκατάτρόποώστε ναδιατάσσεταιναπληρώσειτα έξοδα όχι ο ίδιοςο εναγόμενοςαλλάο εφεσείων σανδικηγόρος του. 179 Σιβιτανίδης ν. Χαραλάμπους
(1993)Το Δικαστήριο δέχθηκε την αίτηση καιπροέβηστη σχετική διόρ θωσητης απόφασης. Μεαίτησητουο εφεσείων ζήτησε τονπαραμε ρισμό της απόφασηςαυτήςτουΔικαστηρίου,διότι (α) δεν επρόκειτο περί διόρθωσης γραμματικού λάθους αλλά περί τροποποίησης της ουσίας της απόφασηςκαι (β) δεντου είχεδοθείηευκαιρίαναακου- 5 σθείκατάπαράβασητηςΔ.59 θ.6των Θεσμών ΠολιτικήςΔικονομίας καιτωνκανόνωντηςφυσικήςδικαιοσύνης καιειδικότερατου κανό να ότι κανείς δεν καταδικάζεται χωρίς να του δοθεί η ευκαιρίανα ακουσθεί. ΤοΔικαστήριο απέρριψετοαίτηματουεφεσείοντα. 10 Αποφασίσθηκε ότι: (α) Οόρος "γραμματικόλάθος"σημαίνει λάθοςτοοποίο ανάγε ται αποκλειστικά στην διατύπωση σε αντίθεση με την δια μόρφωσητα>νθέσεωνκάποιουκαιαποβλέπειστην εναρμόνι σητου λόγου μετηνέκδηληπρόθεση. Η δικαιοδοσίατουΔι καστηρίουγιατηνδιόρθωσηλαθώνδυνάμειτόσοτηςΔ.25 θ.6 15 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, όσο και της σύμφυτης δικαιοδοσίας του, περιορίζεται σε λάθη τα οποία προκύ πτουν απόπαράλειψητου Δικαστηρίου ναδώσει σωστήλε κτικήέκφρασηστηνκατάταάλλααναντίλεκτηπρόθεσητου. Στην προκειμένη περίπτωση δεν επρόκειτο περί διόρθωσης 20 λάθουςαλλάτροποποίησηςτηςουσίαςτηςαπόφασης, πράγ μαπουδεν μπορούσεναγίνει μεβάση τηνΔ.25,θ.6. (β) Η Δ.59 θ.7τωνθεσμών Πολιτικής Δικονομίας ρητά προβλέ πει ότι το Δικαστήριο,προτούασκήσει τις εξουσίεςτου δυ νάμει της Δ.59 Θ.2των Θεσμών καικαταδικάσειδικηγόροσε 25 προσωπικήκαταβολή των εξόδων σε υπόθεσηόπουεμφανί ζεται, οφείλει να του δώσει την ευκαιρία να ακουσθεί. Η πρόνοια αυτή ενσωματώνει τονκανόνατης φυσικής δικαιο σύνης γιαπαροχήευκαιρίαςσεκάθεεπηρεαζόμενονα ακου σθεί. Στην προκειμένη περίπτωση τέτοια ευκαιρίαδεν είχε 30 δοθεί στον εφεσείοντα, πράγμαπουκαθιστούσε αυτήτούτη τηδίκηάκυρη. Η έφεσηεπιτράπηκεχωρίς έξοδα. Το επίδικοδιάταγμα ακυρώθηκε. 35 Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Koumiv. Republic
(1987)3C.L.R. 1519. Ε.ΦιλίππουΛτδ. v.CompassInsurance Co.Ltd.
(1989)1Α.ΑΔ. (Ε)664. 180 1 Α.Α.Δ. Σιβιτανίδης v. Χαραλάμπους Sofocliv. Leonidou
(1988)1 C.L.R.583R.v. Cripps[1983]3AllE.R. 72Pantelidesv. Pafiti
(1967)1 C.L.R. 281Γρηγορίουv. ΤραπέζηςΚύπρουΛτδ.
(1992)1Α.Α.Δ. 1222. 5 10 Έφεση Έφεσηαπότοναιτητήκατάτηςδιαταγής του Επαρχιακού Δι καστηρίου Πάφου (Κορφιώτης, Προσ. Α.Ε.Δ.) πουδόθηκε στις 2/8/1989(Αρ. Αίτησης 30/89)μετην οποίααπορρίφθηκεηαίτηση του εφεσείοντα γιαπαραμερισμόδιατάγματος εκδοθέντος ερήμην χουμετοοποίο τροποποιήθηκε υφιστάμενη απόφασητου Δικα στηρίου κατά τρόπο ώστεναδιατάσσεται ο ίδιος σανδικηγόρος του εναγομένου,νακαταβάλειταέξοδααντίτου εναγομένου. Ο Εφεσείων παρουσιάζεται αυτοπροσώπως. ΗΕφεσίβλητη παρουσιάζεταιαυτοπροσώπως. 15 Cur.adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει ο δι καστήςκ.Γ.Μ. Πικής. 20 25 30 ΠΙΚΗΣ,Δ.: ΕπικαλούμενητιςδιατάξειςτηςΔ.25 θ.6καιΔ.59 Θ.2,τωνΘεσμών Πολιτικής Δικονομίας, ηεφεσίβλητη (μέσωτου δικηγόρουτης)αποτάθηκεστοΕπαρχιακόΔικαστήριο Πάφουμε αίτημα τηδιόρθωση διαταγήςτουΔικαστηρίου μετηνοποίαδια τάχθηκεηαπόρριψηαγωγήςτηνοποίαη ίδιαήγειρε μεέξοδαυπέρ της. Η αίτησηυποβλήθηκε στην Πολιτική ΑγωγήΑρ.739/84 την οποία ηεφεσίβλητη ήγειρε εναντίον τουΒύρωνα Αναστοπούλου γιααποζημιώσειςλόγωαμέλειαςσεοδικόδυστύχημα. Δικηγόρος του εναγομένου ήτανοΠ. Σιβιτανίδης. Τοδιάταγμαγιααπόρρι ψητηςΠολιτικής ΑγωγήςΑρ. 739/84δόθηκεμετάτηνκαταχώρη ση ειδοποίησης από την εφεσίβλητη για διακοπή της αγωγής (739/84). Η αίτησηγιατροποποίησητουπροαναφερθέντος διατάγματος στην Αγωγή739/84εκδόθηκεμετάαπό μονομερή (exparte)αίτηση της εφεσίβλητης. Μετηναίτηση εσκοπείτο ηδιόρθωση τουδια τάγματος, ώστε η διαταγή για την καταβολή των εξόδων της 181 Πικής,Δ. Σιβιτανίδηςν. Χαραλάμπους
(1993)εφεσείουσας (ενάγουσας στην Πολ. Αγωγή 739/84)να στρέφεται εναντίον τουδικηγόρουτουεναγομένου καιόχι του εναγομένου. Ο εφεσείων (Π.Σιβιτανίδης)μεαίτησητουστο επαρχιακόδι καστήριο επεδίωξε τον παραμερισμό του εκδοθέντος διατάγμα τος για το λόγο ότι - 5 (α) το "λάθος" του οποίου ηδιόρθωση είχε επιδιωχθεί, δεν ""'ήταν γραμματικόκαι (β) εκδόθηκε κατάπαράβασητουκανόνατης φυσικής δικαι- -.• *οσύνης πουεπιβάλλει τηνπαροχήευκαιρίαςσε πρόσωπο ν'ακουστεί προτού εκδοθεί καταδικαστικήαπόφασηενα- 10 ντίον του. Το επαρχιακόδικαστήριο απέρριψε το αίτηματου δικηγόρου για παραμερισμό του διατάγματοςενόψει της ουσίας του θέμα τος το οποίο έγκειτο, σύμφωνα με την απόφασητου δικαστηρί ου,στην εμφάνιση τουκ.Σιβιτανίδηεκ μέρους τουκατονομαζο- 15 μένου ως εναγομένου χωρίς εξουσιοδότηση. Με την έφεση,προσβάλλεται ηαπόφασητου πρωτόδικου δι καστηρίου και επιδιώκεται ηανατροπήτης,καθώς και ο παρα μερισμός του διατάγματος με το οποίο επιβάλλεται υποχρέωση στον εφεσείοντα Π. Σιβιτανίδηνα καταβάλει τα έξοδα της δια- 20 δικασίας. Οι λόγοι οι οποίοι έχουν προβληθεί για τονπαραμε ρισμό τουδιατάγματος είναι οι ίδιοι μεεκείνους πουείχαν ανα πτυχθεί ενώπιον του πρωτόδικου δικαστηρίου. Ο κ. Σιβιτανίδης κατέστησε σαφές ότι ο παραμερισμός του διατάγματος συνιστά θέμα αρχής για τον ίδιο και ότι δεν επι- 25 διώκει, σε περίπτωση αποδοχής της έφεσης, είτε την επιδίκαση εξόδων υπέρ του, ή,ακόμα,και την επιστροφή των εξόδων τα οποίακαταδικάστηκενακαταβάλει - καικατέβαλε -ανερχόμενα σε £222,70σ. σε περίπτωση κατάτην οποίαήθελεφανεί ότι κα ταβλήθηκαν στην ίδιατην εφεσίβλητη και όχι στο δικηγόρο της. 30 Ηεφεσίβλητη εμφανίστηκε αυτοπροσώπωςκαιεξήγησεταγε γονότα που οδήγησαν στην έγερση εκ μέρους της απαίτησης ή απαιτήσεων για την καταβολήτης ζημίας την οποία υπέστη ως αποτέλεσμα οδικού δυστυχήματος. Μας είπε ότι καταβλήθηκε από την ασφάλεια ηζημίατην οποία υπέστη λόγωπροσωπικών 35 βλαβών,όχι όμως ηζημίατην οποία υπέστη το αυτοκίνητο της. Ως προς τα εγειρόμενα νομικά θέματα,δεν ήτανσε θέσηναδώ σει οποιαδήποτεβοήθεια στο δικαστήριο. 182' 1 Α.Α.Α. 5 10 15 Σιβιτανίδης v. Χαραλάμπους Πικής,Δ. Από τοκείμενο της εκκαλούμενης απόφασης,δε φαίνεταινα απασχόλησε τοεπαρχιακόδικαστήριοκατάπόσοό,τι επιδιωκό ταν να διορθωθεί συνιστούσε πράγματιγραμματικό λάθος ή αν ήταν εφικτή η έκδοση διαταγήςγιατηνκαταβολή τωνεξόδων τηςδίκης από το δικηγόρο διαδίκου χωρίς προηγουμένως να παρασχεθεί σ' αυτόευκαιρίαναακουστεί. Αφήνεται ηεντύπω σηότι τοθέμαεξετάστηκε πρωτογενώς χωρίς αναφορά στην εκ δοθείσα απόφαση και τα ερείσματα πουείχε επικαλεσθεί ηεφε σίβλητη γιατηδιόρθωση της. Ηεισήγηση του κ. Σιβιτανίδηότιτοαντικείμενο της αίτησης δε συνιστούσε γραμματικό λάθος καιότι με την τροποποίηση της προηγούμενης απόφασης τουδικαστηρίουπαραβιάστηκαν οι κανόνες τηςφυσικήςδικαιοσύνης,καθώςκαιοιπρόνοιες της Δ.59 θ.7 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, είναιορθή. Η Δ.25 θ.6 προβλέπει: "Clerical mistakes in judgments or orders, or errors arising therein from anyaccidental sliporomission may, atanytime, be corrected bytheCourt orajudgeon application without an appeal." 20 25 30 35 ΜετάφρασησταΕλληνικά : "Γραμματικάλάθησεαποφάσειςή διατάγματα,ήλάθηταοποίαπροκύπτουναπότυχαία διολίσθηση ήπαράλειψη,μπορεί;καθ' οιονδήποτεχρόνο,"ναδιορθωθούναπό τοΔικαστήριο ήδικαστήκατόπιναιτήσεωςχωρίς έφεση. 'Όπως είχα τηνευκαιρία ναεκθέσω στην Koumiv. Republic
(1987)3C.LR. 1519 - στααγγλικά- καιμεταγενέστερα στην Ε. ΦιλύτπονΛτδ. v.CompassinsuranceCo.Ltd.
(1989)1 Α.Α.Δ.(Ε)664. "Γραμματικό είναιτο λάθοςτοοποίοανάγεταιαποκλειστικά στη διατύπωση σε αντίθεση μετηδιαμόρφωση των θέσεων του διαδίκουκαι αποβλέπει στην εναρμόνιση τουλόγου με την έκδηληπρόθεση." Οόρος "γραμματικόλάθος"ενέχειτην ίδιαέννοιασεσχέση με δικαστικές αποφάσειςκαι σκοπεί στην εναρμόνιση του κειμένου της απόφασηςμε την καταφανήπρόθεσητου δικαστηρίου. Στην προκείμενη περίπτωση δενυπάρχειαμφιβολίαότιμε τηναπόφασητουτο δικαστήριο επεδίκασε στην Αγωγή Αρ. 739/84 έξοδα υπέρτης ενάγουσαςκαι εναντίοντου εναγομένου. ΣτηSofocliν. Leonidou
(1988)1 C.L.R.583,587,εξηγείται όπ τόσο η εξουσίαη 183 Πικής,Δ. Σιβιτανίδηςν. Χαραλάμπους
(1993)οποία παρέχεται απότηΔ.25 θ.6,όσο καιησύμφυτη δικαιοδοσία του δικαστηρίου για τηδιόρθωση λαθών περιορίζεται σε λάθητα οποίαπροκύπτουν απόπαράλειψητουδικαστηρίου ναδώσει σω στή λεκτική έκφρασηστην εξ συμφώνου αναντίλεκτηπρόθεση του [βλ. επίσης R. v.Cripps[1983]3Ail E.R. 72 (C.A.) ]. 5 Μετάτηντελειοποίηση απόφασηςμετηνυπογραφή τηςαπό το δικαστή ή δικαστές πουτην έχουν εκδώσει, ομόνος τρόποςδιόρ θωσης σφάλματος πουπεριέχεται σ'αυτήείναι μέσωτης άσκησης έφεσης. Μόνο το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έχειεξουσία ναανα θεωρήσει εκδοθείσα απόφαση. Η εξουσία γιαδιόρθωση απόφασης 10 απότο ίδιοτο δικαστήριο πουτηνεξέδωσε, περιορίζεται σεγραμ ματικά λάθη και παραλείψεις και έχει ωςαντικείμενο την προ σαρμογήατελούς κειμένου στην έκδηληκατάταάλλαπρόθεσητου δικαστηρίου. Στηνπροκείμενη περίπτωση τοπρωτόδικοδικαστή ριο δεν προέβη στη διόρθωση λάθους αλλάστην αναμόρφωσητης 15 προηγούμενης απόφασηςτου,υπερβαίνονταςτις εξουσίεςτου. Η πρωτόδικη απόφαση είναι τρωτή και για τοδεύτερο λόγο πουέχειεπικαλεσθεί οεφεσείων. Η Δ.59 θ.2 των ΘεσμώνΠολιτι κής Δικονομίας παρέχει εξουσία στο δικαστήριο, εφόσον συντρέ χουν οιπροϋποθέσεις πουτίθενται σ' αυτή, ναδιατάξει τοσυνή- 20 γορο διαδίκουνακαταβάλειταέξοδαήμέρος των εξόδων τηςδί κης. Η άσκηση της εξουσίας αυτής προϋποθέτει, όπως ορίζεται στη Δ.59 θ.7, την παροχήευκαιρίας στον επηρεαζόμενο δικηγόρο ναακουστεί επίτουθέματοςπριντηνέκδοσηοποιασδήποτεκατα δικαστικής ως προς τηνκαταβολήτων εξόδων απόφασης. Ηδιά- 25 τάξηαυτήτων Θεσμώνενσωματώνει τον κανόνα της φυσικής δι καιοσύνης οοποίος προβλέπει ότι κανέναςδενκαταδικάζεταικαι καμιά απόφαση δυσμενής γιαταδικαιώματαπροσώπου δεν εκδί δεταιχωρίςνατουδοθείηευκαιρίαν'ακουστεί [βλ.Α ΕPantelides, Advocate v.EmineRustemMustafaPafitiandAnother
(1967)1 30 C.L.R.281]. Οκανόναςαυτός,όπωςκαιόλοι οι κανόνες τηςφυ σικής δικαιοσύνης, στοιχειοθετούν, ανεξάρτητα από τη θεσμική κατοχύρωση τους,το θεμέλιολίθο γιατην απονομήτηςδικαιοσύ νης. Στην Κύπροκατοχυρώνονται στο Σύνταγμαμετιςδιατάξεις του Αρθρου 12.5 καιτουΑρθρου 30.3. 35 Στηνπροκείμενη περίπτωση,οεφεσείων Π.Σιβιτανίδηςκατα δικάστηκε ναπληρώσει ταέξοδατουαντιδίκουτουπροσώπου το οποίο είχεεκπροσωπήσει χωρίς νατουδοθεί ηευκαιρίανα ακου στεί επί του θέματος. Η παράλειψητήρησης των θεμελιωδών κα νόνων απονομήςτηςδικαιοσύνης,εκθεμελιώνειαυτήτούτη τηδί- 40 κηκαι την καθιστά άκυρη [βλ. μεταξύ άλλων, Γρηγορίου ν. Τρα πέζηςΚύπρουΛτδ.
(1992)1 Α.Α.Δ. 1222. 184 1 Α.Α.Δ. Σιβιτανί&ηςν. Χαραλάμπους Πικής, Δ. Ενόψει τωνανωτέρω,η επίδικηαπόφαση ακυρώνεται. 5 Τοαίτημαενώπιον του πρωτόδικουδικαστηρίου για παραμε ρισμό τηςαπόφασης μετηνοποίαοεφεσείων διατάχθηκεναπλη ρώσει ταέξοδατηςεφεσίβλητης γίνεταιδεκτόκαιη απόφαση ακυρώνεται. Δεν εκδίδεταιδιαταγήγιατα έξοδα. Η έφεσηεπιτρέπεται χα)ρίς έξοδα. Ηπρωτόδικηαπόφασηακυρώνεται. 185