clr/1993/1993_1_203.pdf

(1992)1 Α.Α.Δ. 512 αποφασίσθηκεπάνω στα ιδιαίτερα της περιστατικά. Ανθρώπινα δικαιώματα — Δικαίωμα για διάγνωσηδικαιωμάτωνστο Δικαστήριο "εντός ευλόγου χρόνου" σύμφωνα με το άρθρο30.2 τον Συντάγματος — Παράβαση τον άρθρον αυτού λόγω υπέρμε­ τρης καθυστέρησης στην έκδοση επιφυλαχθείσας δικαστικής απόφάσης, δεν οδηγεί αυτόματα, από μόνη της, σε ακύρωση της από­ φασης. Ηεπιφυλαχθείσααπόφασηστηνπαρούσααγωγή Ναυτοδικείου εκδόθηκε μετάαπόκαθυστέρηση8 περίπουετών. Τα επίδικα θέ­ ματατηςαγωγής ήταν η αιτούμενημεταβίβασηστον ενάγοντα εφεσίβλητο του40% των μετοχών πάνωστο εναγόμενο πλοίο,ειδική εκτέλεση της σχετικής με αυτό συμφωνίας, δεδουλευμένοι και οφειλόμενοι μισθοί στον εφεσίβλητο σαν πλοιάρχουτουπλοίου, καταβολήσεαυτόνποσώνπληρωθέντωνγια λογαριασμότουενα­ γόμενουπλοίουκαιαποζημιώσειςγιαπαράνομηαπόλυση του σαν πλοιάρχου. Οι απαιτήσειςαυτές βασίζοντανεν μέρει σεγραπτή συμφωνία μεταξύ των διαδίκων, ημερομηνίας 12.11.76, που είχε συναφθεί στην Αγγλική. Σχετικά με την συμφωνία αυτήήτανο ισχυρισμός των εφεσειόντων ότι ο εφεσείων είχε χρησιμοποιήσει δόλο γιανατουςπείσει νατηνυπογράψουν,καισυγκεκριμέναείχε εκμεταλλευθεί την άγνοια τους της αγγλικής γλώσσας για να τους παρουσιάσειτοπεριεχόμενο της συμφωνίαςότι ήταν διαφο­ ρετικό απότο πραγματικό περιεχόμενο. Στηνπρωτόδικηαπόφα- 203 Μακρήκ.ά.ν. Χ " Ευαγγέλου

(1993)σητο Δικαστήριο εξέτασε την μαρτυρίαπουείχε ενώπιον τουκαι έκρινε ότι οι εφεσείοντες είχαν αποτύχει να αποσείσουν τοβάρος της απόδειξης του πιο πάνω ισχυρισμού τους, και εξέδωσε από­ φαση υπέρ του εφεσίβλητου και εναντίον των εφεσειόντων συνο­ λικά γιαποσό Δολ. ΗΠΑ26.317σαναποζημιώσεις καιΛιρών Αγ- 5 γλίας 1.889,22για έξοδα τροφοδοσίας του πλοίου. Κατ' έφεση οι εφεσείοντες, βασιζόμενοι στην υπόθεση Βίκτο­ ρος ν.Χριστοδονλον(\992) 1 Α.Α.Δ. 512, ισχυρίσθηκαν ότι ηαπό­ φασηέπρεπενα ακυρωθείκαιναδιαταχθείεπανεκδίκασητηςυπό­ θεσης, λόγω της υπέρμετρης καθυστέρησης που είχε παρατηρηθεί 10 στην έκδοση της επιφυλαχθείσας πρωτόδικης απόφασης. Επιπλέ­ ον ισχυρίσθηκαν on το πρωτόδικο Δικαστήριο λανθασμένα είχε εφαρμόσει αρχές πουαφορούντον ισχυρισμό non est factum στην προκειμένη περίπτωση, που αφορούσε ισχυρισμό για δόλο κατά τον καταρτισμόκαι υπογραφήέγγραφηςσυμφωνίας. 15 Αποφασίσθηκε ότι: (α) Δεν υπάρχει αρχήδικαίου που να καθορίζει ότι ηοποια­ δήποτεκαθυστέρησηστηνέκδοσηεπιφυλαχθείσαςδικαστι­ κής απόφασης απόμόνητης οδηγεί αυτόματαστηνακυρό­ τητα της εκδοθείσας απόφασης. Η υπόθεση Βίκτωρος ν. 20 Χριστοδονλον

(1992)1 Α.Α.Δ. 512 αποφασίσθηκε πάνω στα ιδιαίτερατηςπεριστατικά. (β) Στην προκειμένη περίπτωση δεν είχε καταδειχθεί με οποι­ οδήποτετρόποότι η καθυστέρησηστην έκδοσητηςαπόφα­ σης είχε οδηγήσει σε εσφαλμένη εκτίμηση της αξιοπιστίας 25 των μαρτύρων και γι' αυτό η εισήγηση των εφεσειόντων ότι ηυπόθεση έπρεπενα επανεκδικαστεί δεν έπρεπε ναγί­ νει αποδεκτή,διότι,σε τέτοια περίπτωση θα προκαλείτο ασύγκριτα μεγαλύτερη επιβράδυνση στην διεκπεραίωση της υπόθεσης. 30 (γ) Ανεξάρτητα απότοκατάπόσο οι αρχέςπουεφαρμόζονται σεπεριπτώσεις "non est factum" είναι παρόμοιεςήίδιες με αυτές που εφαρμόζονται σε περιπτώσεις όπου ο ισχυρι­ σμός αφορά δόλο κατά την υπογραφή έγγραφης συμφω­ νίας, στην προκειμένη περίπτωση το σημαντικό θέμαήταν 35 κατά πόσο ο ισχυριζόμενος δόλος δικαιολογούσε την άγνοια τουπεριεχομένου τουεγγράφουπουοι εφεσείοντες είχαν υπογράψει, και εφόσον το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν είχε δεχθεί την εκδοχή αυτή βασιζόμενο στην αξιοπι­ στία των μαρτύρων,ο λόγος αυτόςεφέσεως δεν μπορούσε 40 204 1 Α.Α.Δ. Μακρή κ.ά.ν.Χ" Ευαγγέλου ναεπιτύχει. Οιεφέσειςαπορρίφθηκανμεέξοδα. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Βίκτωροςν.Χριστοδονλον

(1992)1ΑΛΑ.5125 Ευσταθίονν.Αστυνομίας

(1990)2ΑΛΛ. 294BuchhotzSeriesΑ, Τόμος42, σελ.16Pugliese Caleffi, Vocaturo v. Italy, SeriesΑ, σελ.20& Saundersv.Anglia BuildingSociety[1970]3AllE.R. 961. Εφέσεις. 10 15 Εφέσεις απότουςεναγομένους 3και4κατάτηςαπόφασηςτου Ανωτάτου Δικαστηρίου Κύπρου (Μαλαχτός,Δ.) πουδόθηκεστις 22.12.90(Αρ. Αγωγής 87/77)μετην οποίαεξεδόθηαπόφαση ενα­ ντίον των εναγομένων μαζίκαι χωριστά για ποσό $26.317δολά­ ριαΑμερικήςωςαποζημιώσειςγιαρήξη συμφωνίαςκαι£1.889,22 αγγλικές λίρεςγιαέξοδατροφοδοσίαςτουπλοίου Α. Ποιητής,γιατους Εφεσείοντες. Γ.ΚακογιάννηςμεΕλ. Βασιλείου (χα),γιατον Εφεσίβλητο. Cur.adv. vult. 20 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο ΠρόεδροςΑ. Ν.Λοΐζου. 25 Α. Ν.ΛΟΪΖΟΥ, Π.: Είναιπράγματιγεγονόςκαιμάλισταόχιευ­ χάριστοτοότιηέκδοσητηςεφεσιβαλλόμενηςαπόφασηςαυτήςαπό τονποωτόδικοΔικαστήκαθυστέρησεοκτώπερίπουχρόνιααπότην ημέρατηςολοκλήρωσηςτηςακρόασης. Μετοθέμααυτήςτηςκαθυστέρησηςθαασχοληθούμε στησυνέχεια 30 Τα επίδικα θέματα στην αγωγή ήταν η αιτούμενη μεταβίβαση " στον ενάγοντα-εφεσίβλητο του 40% των μετοχών πάνω στο ενα­ γόμενο 2 πλοίο, η ειδική εκτέλεσητης σχετικής με αυτόσυμφω­ νίας, δεδουλευμένους και οφειλόμενους σε αυτόν μισθούς ως πλοιάρχου τουπλοίου αυτού,καταβολήσε αυτόντουποσούτων 205 Λοΐζου, Π. Μακρή κ.ά.ν.Χ" Ευαγγέλου

(1993)δαπανών που έκαμε υπό την ιδιότητα του ως πλοιάρχουγια λο­ γαριασμό του εναγομένου πλοίου και/ήγια λογαριασμό των άλ­ λων εναγομένων-εφεσειόντων και αποζημιώσεις για παράνομη απόλυση και/ήτερματισμό απασχολήσεως του ως πλοιάρχου στο πλοίο αυτό. 5 Μεγραπτήσυμφωνία ημερομηνίας 12Νοεμβρίου 1976 μεταξύ των εναγομένων 3και4υπότην ιδιότητατους ως διευθυντώντης εναγόμενης μεαρ. 1 εταιρείας,και/ήυπότηνπροσωπικήτουςιδιό­ τητακαι του ενάγοντα,οενάγων αυτόςπροσλήφθηκε ωςπλοίαρ­ χος τουεναγομένου2πλοίου"DORAMI" μεμηνιαίομισθό$2.500 10 δολαρίων Αμερικήςπληρωτέο κάθεμήναπροκαταβολικά απότης 7ηςΝοεμβρίου

1. Περαιτέρωσυμφωνήθηκε μεταξύτων μερών ότι με την πληρωμή από τον ενάγοντα του 40% του ποσού των $64.000δολαρίωνΑμερικής,δηλαδή $25.000δολάριαΑμερικής, ο ενάγων θαεδικαιουτονααποκτήσειιδιοκτησίατων40απότις 100 15 μετοχές της ιδιοκτήτριας εταιρείαςτου εναγομένου πλοίου. Αφού εξέτασε την προσαχθείσα μαρτυρία και τους ισχυρι­ σμούς οι οποίοι προβλήθηκαναπότους εναγομένους, οπρωτόδι­ κος Δικαστής εδέχθη την εκδοχή του ενάγοντα και κατέληξε στο συμπέρασμαότιυπήρξερήξητηςσυμφωνίαςκαικαταδίκασετους 20 εναγομένους μαζίκαιχωριστάως ακολούθως: "(α) $12.500,00δολάρια Αμερικής για οφειλόμενους μισθούς τουενάγοντα, (β) £1.889,22 αγγλικές λίρες, ποσό οφειλόμενο στον ενάγο­ νταγιαέξοδατροφοδοσίαςτουεναγομένου 2πλοίου, 25 (γ) $11.317,00δολάριαΑμερικήςποσότοοποίο επλήρωσε ο ενάγοντας έναντιτηςαγοραίαςαξίαςτουρηθέντος πλοί­ ου, και (δ) $2.500δολάριαΑμερικήςωςαποζημιώσειςγιαπαράνομη απόλυση,και Ταέξοδα." Απόρριψε δε την ανταπαίτησητων εναγομένων τους οποίους και καταδίκασεναπληρώσουν ταέξοδατουενάγοντα. Εναντίον της απόφασης αυτής καταχωρήθηκαν οι παρούσες εφέσειςαπόμέρουςτωνεναγομένων 3και
2. Κατάτηνέναρξητης 35 διαδικασίας ενώπιον μας, ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εφεσειό206 30 1 Α.Α.Δ. Μακρήκ.ά.ν. Χ " Ευαγγέλου Λοΐζου, Π. ντων απέσυρε τους πέντε απότους επτάλόγους εφέσεως καιπε­ ριόρισετηνέφεση τουστους πιοκάτωλόγους: 5 10 15 20 25 30 35 40 "
3. ΤοΠρωτόδικοΔικαστήριο λανθασμένακατέληξε στοσυμπέ­ ρασμανααποδεχθήτη μαρτυρίατουενάγοντοςη/καιδενήτανεις θέσιν νακατάληξησε συμπεράσματασχετικά μετηναξιοπιστία των μαρτύρωνμετάπάροδονπολλών ετώναπότηςαποπερατώσεωςτηςυπόθεσηςκαιτηςλήψεωςτηςμαρτυρίαςτωνμαρτύρων.
4. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο λανθασμένα ερμήνευσε ή/και εφάρμοσετηνΑρχήSaunders .vs. AngliaBuildingSociety[1970] 3ALL ER,961." Αναφορικά μετονπρώτοενώπιον μαςλόγοεφέσεως, οευπαιδευτος δικηγόρος των εφεσειόντων περιορίστηκε μόνο στο θέμα τηςκαθυστέρησης σαν λόγοακυρώσεως της αποφάσεωςκαιανα­ φέρθηκεστην υπόθεση ΚυριάκοςΒίκτωροςν. Χριστόδονλον Χριστοδονλον

(1992)1Α.Α.Δ.512, στην οποίαυπήρξε καθυστέρηση έκδοσης τηςαπόφασης πέντεχρόνια,τρεις μήνες και εννιάμέρες απότηνημέραπουεπιφυλάχθηκεχωρίς ναπαρέχεταιεξήγησηγια τηνκαθυστέρησηγεγονός,όπωςπαρατήρησετοΕφετείο, πουάφη­ νε την εντύπωση ότι το Δικαστήριο μπορούσε χωρίς αποχρόντα λόγονακαθυστερεί,γιαόσο χρόνο το ίδιοέκρινε, τηνέκδοση της απόφασης,άσχετακαιανεξάρτητααπότους θεμελιώδεις κανόνες απονομής της δικαιοσύνης και τα Συνταγματικάθέσμια. Το Δι­ καστήριο αναφέρθηκε στην υπόθεση Ευσταθίου ν. Της Αστυνο­ μίας,

(1990)2Α.Α.Δ.294, στην οποίακρίθηκε ότι λόγωτηςκαθυστέρησης στηδιαπίστωσητηςποινικής ευθύνης τουκατηγορουμέ­ νου,ηετυμηγορία τουΔικαστηρίου ήτανάκυρηλόγω παράβασης τουθεμελιώδους δικαιώματοςπουκατοχυρώνεταιαπότοΑρθρο 30.2 για τηδιάγνωσητης ποινικής ευθύνης απότοαρμόδιοΔικα­ στήριο μέσασεεύλογοχρόνο. Οδικηγόροςτωνεφεσίβλητων στην Βίκτωροςν.Χριστόδονλονδέχθηκεότιηκαθυστέρησηηοποίαση­ μειώθηκε στην έκδοση της επιφυλαχθείσας απόφασηςήτανκατα­ φανώς μεγάλη. Και το Εφετείο αποφάνθηκεότι τα δικαιώματα των διαδίκων διαπιστώθηκαν έξω από τα πλαίσια που θέτει το Αρθρο 30.2 του Συντάγματοςκατά παράβαση τωνδικαιωμάτων τωνδιαδίκωνγιατηδιαπίστωσητους μέσασε εύλογοχρόνο. Συ­ νεπώς η ετυμηγορία του πρωτόδικου Δικαστηρίου ως προς την επίλυση της διαφοράς ήταν άκυρηκαι έπρεπε να παραμεριστεί. Παράθεσε δε ακόμη ένα λόγο για την ακύρωση της απόφασηςο οποίος προκύπτειαπότηνπαραβίασητηςΔ.38 Θ.34 τωνΘεσμών Πολιτικής Δικονομίας σεσυνδυασμό μετιςπρόνοιες τηςΔ.64 Θ.1 των ίδιων Θεσμών. Παρατήρησεδε ότι παρέκκλιση απότις δια­ τάξεις δικονομικού κανόνα δεν συνεπάγεται αυτόματα και την 207 Λοΐζου, Π- Μακρήκ.ά.ν.Χ" Ευαγγέλου

(1993)ακυρότητατηςδιαδικασίαςόπως ρητάπροβλέπει η Δ.64 Θ.1. Πα­ ραβίαση όμως δικονομικών διατάξεων δικαιολογεί την ακύρωση της διαδικασίαςσεδύο περιπτώσεις, (α) όπου ο κανόνας που παραβιάστηκε θεσμοθετεί τις προϋ­ ποθέσεις γιατηνγένεσητηςδιαδικασίας,και 5 (β) όπου η παραβίαση συνιστά απόκλιση από τους θεμελιώ­ δεις κανόνες απονομής της δικαιοσύνης. Καικατέληξε στη διαπίστωση ότι ηπρωτόδικη απόφαση υπόκειτο σε ακύρωση και λόγωτης μησυμμόρφωσης με τις πρόνοιες της Δ.38 Θ.4 σε συσχετισμό με τις επιπτώσεις της παρέκκλισης 10 στην άρτιααπονομήτης δικαιοσύνης. Δεν διαφωνούμε με τις αρχές, που εξάλλου κατοχυρώνονται συνταγματικά,πουδιέπουν,τοδικαίωμαδιάγνωσης των αστικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του κάθεπολίτη και της οποιασ­ δήποτεποινικής κατηγορίας εναντίον του,εντός ευλόγου χρόνου, 15 και ότι τα Δικαστήρια έχουν επιτακτικό καθήκον να απονέμουν δικαιοσύνη μέσα σε εύλογο χρόνο. (Δες επίσης Αρθρο 6, παρά­ γραφος 1, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμά­ των). Αυτόόμως έχουμε τηγνώμη πως δεν σημαίνει ότι η οποια­ δήποτε καθυστέρηση και μόνο οδηγεί αυτόματα στην ακυρότητα 20 τηςεκδοθείσης αποφάσεως. Δεν υπάρχειτέτοιααρχή δικαίουγια­ τί θααπέληγε σε άρνησητων δικαιωμάτωντου δικαιωθέντος δια­ δίκου,ο οποίος,όπως καιο εφεσίβλητος, υπέστη τηνταλαιπωρία της αδικαιολόγητης καθυστέρησης, ειδικά σεπολιτικές υποθέσεις. Δεν πρέπει να υποτιμηθεί επίσης ο κίνδυνος οι μάρτυρες να μην 25 είναιπλέον διαθέσιμοι στηνεπανεκδίκαση,ήναμη θυμούνταιήνα αμφισβητείται ηορθότητατης μνήμης τους. Και ανη καθυστέρη­ ση στην έκδοση της απόφασης από το Δικαστή επενεργεί ώστε η διαδικασίαναακυρώνεταικαιναδιατάσσεταιεπανεκδίκαση,ενώ­ πιονάλλουβέβαιαΔικαστή,τοαποτέλεσμα είναι:η παραπέρακα- 30 θυστέρηση,πουβέβαιαδενσυνάδει μετις συνταγματικές επιταγές, καιούτε θεραπεύει τηναιτίατηςακύρωσης. Έτσι,έχουμε τη γνώ­ μηπως ηυπόθεση Βίκτωροςν. Χριστόδονλοναποφασίστηκεπά­ νω στα ιδιαίτερα της περιστατικά, και ειδικότερα και την στάση των δικηγόρων των διαδίκων. 35 Θαπρέπει να λεχθείεδώότι ηΕυρωπαϊκήΣύμβαση Ανθρωπί­ νων Δικαιωμάτων δημιουργεί υποχρέωση σταΣυμβαλλόμενα Μέ­ ρηνα οργανώνουν το Νομικό τους σύστημα ώστε να επιτρέπουν σταΔικαστήρια τηςχώραςνασυμμορφώνονται μετιςαπαιτήσεις του άρθρου 6, παράγραφος 1,συμπεριλαμβανομένου και του δι- 40 208 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 Μακρήκ.ά.ν. Χ " Ευαγγέλου Λοΐζου, Π. καιώματοςδίκης "εντός εύλογου χρόνου". (Βλέπε μεταξύ άλλων τηνυπόθεση Buchholz Series Α,τόμος42, σελ. 16,παρ.51 καιτην υπόθεσηPuglieseCaleffi, Vocaturo v. Italy, SeriesΑ,σελ.206και άλλες). Επίσηςη συμβαλλόμενη χώραπουβρίσκεται να παραβιάζει το άρθροαυτόμπορεί νακαταδικαστείσε αποζημιώσειςκάτω απότοάρθρο50τηςΣύμβασης. Τοχαρακτηριστικόόμωςστοιχείο στηνεφεσιβαλλόμενη υπόθε­ σηείναιπως,κάτιπουδέχθηκεκαιοδικηγόρος των εφεσειόντων, ταεπίδικαθέματαείχανπεριοριστεί σεθέματααξιοπιστίας,άνδηλαδή οι εναγόμενοι ήσαν ενήμεροι του περιεχομένου του συμβο­ λαίουήόχι. Κρίνουμε πωςδενέχεικαταδειχθείμεοποιονδήποτε τρόπο ότι ηκαθυστέρηση στην έκδοση της απόφασηςοδήγησε σε εσφαλμένη εκτίμηση τηςαξιοπιστίαςτωνμαρτύρων. Δεν δεχόμαστε την εισήγηση του δικηγόρου των εφεσειόντων πωςηυπόθεσηπρέπειναεπανεκδικαστεί. Πιστεύουμε πωςαν κα­ ταλήγαμεσε μιατέτοιααπόφαση, θαγινότανασύγκριταμεγαλύτε­ ρηεπιβράδυνση, τηστιγμή μάλιστα πουδεχόμαστε πωςτασυμπε­ ράσματασταοποίακατέληξε οπρωτόδικοςΔικαστής είναιορθά. Θα πρέπει να λεχθεί εδώ ότι ο δεύτερος λόγος εφέσεως αφορούσε τους ισχυρισμούς των εναγομένων πωςοενάγίυν,οοποίος συνέταξε το έγγραφοτο οποίο είναι τεκμήριο ενώπιον τουΔικα­ στηρίου στην αγγλική,τηνοποίαδενγνώριζανοι εναγόμενοι,δεν τους πληροφόρησε για το περιεχόμενο του,και αυτό συνιστούσε δόλο. ΟπρωτόδικοςΔικαστήςλέγειστην απόφασητουταπιο κάτωαναφορικά μετοζήτημα αυτό: "Έχωεξετάσει τημαρτυρίαηοποίαέχειπροσαχθείκαιαπό τιςδύοπλευρές καιπρέπειναπωότι αποδέχομαιτη μαρτυρία του ενάγοντα. Δεν δέχομαι τους ισχυρισμούς των εναγομένων 3 και 4 ότι όταν υπέγραφαντο έγγραφο της 12ης Νοεμβρίου 1976 δεν εγνώριζ,αντοπεριεχόμενο τουκαι ότι ο ενάγων τους έπεισε μεδόλιο τρόπονατο υπογράψουν. Ογενικόςκανόνας είναιότι οκαθέναςυποτίθεταιλαμβάνειγνώση τουπεριεχομέ­ νου ενός εγγράφουτοοποίο υπογράφεικαιτοβάροςτηςαπό­ δειξηςσευπόθεσηπουηυπεράσπισηστηρίζεται επίτουnonest factum, όπωςη παρούσα,ευρίσκεται πάνωστον εναγόμενο. Στην υπόθεση Saunders v.AngliaBuildingSociety [1970]3 AHE.R. 961 στησελίδα 963 διαβάζουμεταπιο κάτω: "There must be a heavy burden of proof on the person who seekstoinvokethis remedy. Hemustproveallthe circumstances 209 Λοΐζου, Π. Μακρήκ.ά.ν. Χ" Ευαγγέλου

(1993)necessary to justify its beingproving that hetook all reasonable precautions in the circumstances. I do not say that the remedy can never be available to a man of full capacity. But, that could only be in very exceptional circumstances; Certainly notwhere his reason for not scrutinising his reason for not scrutinising the 5 document before signingit was that hewas too busyor toolazy. Ingeneral I donotthink thathecanbeheard tosay thathesigned in reliance on someone he trusted." Δενυπάρχειαμφιβολίαότιτοσυμβόλαιο της 12ης Νοεμβρί- ου 1976 μεταξύ ενάγοντος και των εναγομένων 3και 4 αθετή- 10 θηκεαπότους εναγόμενους,οι οποίοι απέλυσαντον ενάγοντα χωρίς καμιάπροειδοποίηση." Επίτουπροκειμένου επισημαίνουμε πωςείναιορθόότι ογενι­ κόςκανόναςστον οποίοαναφέρεταιοπρωτόδικοςΔικαστής,πως ο καθένας θεωρείται πως έχει γνώση του περιεχομένου ενός εγ- 15 γράφου το οποίο υπογράφει, καιπως τοβάροςτηςαπόδειξης,σε υποθέσεις που στηρίζεται στην αρχήσε "non est factum", όπωςη παρούσα,είναι στον εναγόμενο. Υποστηρίχθηκε από τους εφεσείοντες πως η υπόθεση Saunders(ανωτέρω) αναφέρεται σε υποθέσεις "non est factum", 20 και όχι σε υποθέσεις δόλου. Δεν θαθέλαμε νακάνουμεοποιαδή­ ποτε διαφοροποίηση στην παρούσα υπόθεση, ούτε και να εκφέ­ ρουμε απόψεις εάν η υπόθεση Saunders είχε αυστηρά απόλυτη εφαρμογή επί του προκειμένου ήόχι, διότι ηυπόθεση αυτήανα­ φέρθηκε,όπως φαίνεταιγιαυποστήριξη τουγενικού κανόνα,τον 25 οποίο θεωρούμε ορθό. Εκείνο το οποίο έχει σημασία είναι, αν στην ουσία ο ισχυριζόμενος δόλος δικαιολογούσε την άγνοιατου περιεχομένου του εγγράφου, το οποίουπέγραψαν. Και εφόσον ο πρωτόδικος Δικαστής δενδέχθηκε την εκδοχή αυτή, βασιζόμενος στην αξιοπιστία των μαρτύρων και ο λόγος αυτός εφέσεως απο- 30 τυγχάνει. Γιαόλους τους πιο πάνωλόγους οι εφέσεις αυτές απορρίπτο­ νται με έξοδα εις βάροςτων εφεσειόντων. Οι εφέσεις απορρίπτονται μεέξο­ δα. 210 35