1 Α.Α.Δ. 30 Απριλίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στές] ΕΦΟΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ, Εφεσείονσα, ν. ΔΩΡΟΥ Χ'ΉΑΥΛΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Εφεσφλήτων. ' 5 10 15 20 25 (Πολιτικές ΕφέσειςΑρ. 8048, 8153) ΔικαιοδοσίαΔικαστηρίων — Προκήρυξηκαι κατακύρωση προσφορών από νομικόπρόσωποδημοσίουδικαίου και κοινοποίηση της κατα κύρωσης στους ενδιαφερόμενους — Διαφορές αναφυόμενες από τα γεγονότα αυτά ανάγονται στην σφαίρα του δημόσιου δικαίου και υπάγονται στην ακυρωτική δικαιοδοσίατουΑνωτάτου Δικαστηρίου δυνάμει τον άρθρου 146τουΣυντάγματος, και όχι στηνδικαιοδοσία του Επαρχιακού Δικαστηρίου. Σύμβαση— Προσφοράκαιαποδοχή — Κοινοποίησηκατακύρωσηςπρο σφοράς από νομικό πρόσωποδημοσίουδικαίου δεν ισοδυναμεί με αποδοχή στηνέννοια τουδικαίου τωνσυμβάσεων. Ηεφεσείουσα, σαννομικό πρόσωποδημοσίου δικαίου, είχευπό τηνδιαχείρισητηςτακυλικείατωνσχολείων στοιχειώδουςκαιμέσης εκπαίδευσηςτηςπεριοχήςΣτροβόλου. Τοκαλοκαίριτου 1989ζήτησε προσφορέςαπό ενδιαφερόμενουςγιατηνεκμετάλλευση τωνκυλικείωνγιατριετήπερίοδοαπό 1/9/89 μέχρι 31/8/92. Οιεφεσίβλητοιυπό βαλανπροσφορέςγιασυγκεκριμένασχολεία καιηεφεσείουσα,σεσυ νεδρίασητης στις 10/8/89, αποφάσισενακατακυρώσειτα συγκεκρι μένα σχολεία στους εφεσίβλητους. Η απόφασηαυτή κοινοποιήθηκε στους εφεσίβλητους προφορικάαπό μέλητηςεφεσείουσας. ΑκολούΘως, στις25/8/89, ηεφεσείουσα αποφάσισενατροποποιήσεικαι/ή να ανακαλέσειτηναπόφασητης 10/8,καικατακύρωσετιςπροσφορέςσε άλλουςπροσφοροδότες,μετουςοποίουςυπόγραψεέγγραφες συμβά σεις. Με αγωγές τους στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας, οι οποίεςσυνεκδικάστηκαν,οιεφεσίβλητοι ισχυρίσθηκανότιμετηνκοινοποίησητηςκατακύρωσηςτηςπροσφοράςσεαυτούςείχεσυναφθεί έγκυρησύμβασημεταξύτηςεφεσείουσαςκαιτουκάθεενός απότους 267 Εφ. Ελλ. Εκπ.Στροβόλου ν. Χ'Ώαύλου κ.ά.
(1993)εφεσίβλητους και ζήτησανδιάταγματου Δικαστηρίου πουνα διαπι στώνειτογεγονόςαυτόκαινααπαγορεύειστην εφεσείουσα ναεπεμ βαίνει στα κυλικεία κατά τηνδιάρκειατης τριετούς περιόδου. Ενώ πιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου εγέρθηκε θέμα δικαιοδοσίας του να εκδικάσει την διαφορά,αλλάτοπρωτόδικοΔικαστήριο αποφάσι- 5 σεότι,εφόσον τοζήτημαήτανκατάπόσο υπήρχεέγκυρη σύμβαση με-. ταξύ των διαδίκων, το ζήτημα ήταν πλέον θέμα ιδιωτικού δικαίου που υπαγότανστην δικαιοδοσίατου Επαρχιακού Δικαστηρίου. Στη συνέχεια, το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε ότι η προφορική κοινο ποίησητηςκατακύρωσηςτωνπροσφορών ισοδυναμούσε μεαποδοχή 10 προσφοράς στην έννοιατωνόρων σύμφωνα μετοδίκαιοτωνσυμβά σεων,ότι κατάσυνέπεια υπήρχε έγκυρη σύμβαση μεταξύ τωνδιαδί κωνκαιεξέδωσετααιτούμενααπαγορευτικάδιατάγματα. Κατ* έφε ση, εξετάσθηκε κατάπροτεραιότητατοΘέματηςδικαιοδοσίαςτουΔι καστηρίου. Στοχρονικό διάστημα μεταξύτης έκδοσης τηςπρωτόδι- 15 κης απόφασηςκαιτηςακρόασηςτης έφεσης,προσφυγές,πουotεφε σίβλητοι είχαν καταχωρήσει εναντίον της ισχυριζόμενης ανάκλησης, απορρίφθηκαναπότοΑνώτατο Δικαστήριο μετοσκεπτικόότιοιαρ χικές πράξεις ουδέποτεείχανκοινοποιηθεί κανονικάκαι,κατά συνέ πεια,τοόλο ζήτημααποτελούσε ακόμηinternum τηςδιοίκησης. 20 Αποφασίσθηκε ότι: Εξετάζοντας το ζήτημα μεβάσηταδικόγραφα,και ιδιαίτερατην έκθεσηαπαιτήσεως,προέκυπτεότι όλαταγεγονόταπάνωσταοποία θεμελιωνόταν ηαξίωση των εφεσίβλητων, δηλαδήηπροκήρυξηπρο σφορών, η κατακύρωση τους και η κοινοποίηση του γεγονότος της 25 κατακύρωσης στους ενδιαφερόμενους, αποτελούσαν, σύμφωνα με τηννομολογία, σύνθετηδιοικητικήενέργεια,καικατάσυνέπεια οποι αδήποτε διαφορά που βασιζόταν στις ενέργειες αυτές αποτελούσε ακυρωτική διαφοράπουυπαγόταναποκλειστικά στην αρμοδιότητα του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η κοινοποίηση της κατακύρωσης της 30 προσφοράς δεν ισοδυναμούσε με αποδοχήπροσφοράς σύμφωνα με τοδίκαιοτωνσυμβάσεων. Κατάσυνέπεια,τοΕπαρχιακόΔικαστήριο δεν είχεδικαιοδοσίαναεκδικάσει τηνυπόθεση. Η έφεσηεπιτράπηκεμεέξοδα. 35 Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Theofanous v.Georghiou
(1969)1C.L.R. 203Stefanidou v.Pirgoti
(1975)1 C.L.R. 10O Michaelidou v.Gregoriou
(1988)1C.L.R. 88- 268 1 Α.Α.Λ. Εφ. Ελλ. Εκπ. Στροβολου ν. Χ'ΊΙαύλου κ.ά. Θεοχάρους ν. Παστελλή
(1993)1 Α.Α.Δ. 240ΣεβεγέπΛίμιτεδ v.UnitedSea TransportLimited& Another
(1989)1 ΑΛΛ. (Ε) 7295 P.A.G. Architects -Engineers v. Κυπριακής Δημοκρατίας, Προσφ. Αρ. 664/89, ημερ. 18.9.92· E.G.S. Flooring Ltd. v. Sewage Board of Nicosia, Rcc.21/89, dated 29.7.89ΑιμίλιοςΈλληνας& ΣίαΑτδ.ν. ΥπουργείουΟικονομικών, Προσφ. Αρ.64/89, ημερ. 27.1.
- 10 15 Έφεση. Έφεση απότους εναγόμενους κατά της απόφασης του Επαρ χιακού Δικαστηρίου Λευκαχίίας (Αρτεμης,Π.Ε.Δ. καιΝαθαναήλ, Ε.Δ.)πουδόθηκεστις 12.5.90στηνΠ.Ε.8153 (Αρ. Αγωγής6989/89 κ.άλ.) μετηνοποίαδιατάχθηκεη εφεσείουσα εφορείαναμηνεπεμβαίνει στα κυλικεία ορισμένων σχολείων που κατείχαν οι εφεσί βλητοι,διότι είχεσυνάψει μεαυτούςσύμβαση κατοχής επ'αδεία. Α. Λαδάς,γιατον Εφεσείοντα. Π.Αγγελίδης, γιατους Εφεσίβλητους. Cur.adv. vult. 20 25 30 ΠΙΚΗΣ,Δ.: Την απόφασητου δικαστηρίου θαδώσει οδικα στής Νικήτας. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Αντικείμενο της πρώτης έφεσης (με αρ. 8048) είναι ηενδιάμεση απόφαση του πλήρους Επαρχιακού Δικαστηρί ουΛευκωσίαςμετηνοποίααρνήθηκεναεπιτρέψειστην εφεσείουσα εφορεία να τροποποιήσει τη γραπτή της υπεράσπιση. Ηου σιαστική απόφαση θίγεται μετηνκύριαέφεση αρ.
- Οπρώτος λόγος της έφεσης θέτει επί τάπητος το θέμα δικαιοδοσίας Επαρ χιακού Δικαστηρίου να επιληφθεί της διαφοράς. Τούτο εξετάζει διάμακρώνη εκκαλούμενη απόφασηπαρόλοπουπρωτόδικαοδικηγόρος τηςεφορείαςείχετηρήσειμίακάπωςδιφορούμενηστάση. Δεν είχεεγείρειθέμαδικαιοδοσίαςξεκάθαρακαι επιτακτικά. Με ταπαραπάνωδεδομένατοδικαστήριο αυτό,απότηναρχή τηςσυ ζήτησης,υπέδειξε πωςη φύσητουζητήματοςυπαγορεύει την ανη269 Νικήτας, Δ. Εφ. Ελλ. Εκπ.Στροβόλου ν. Χ'ΤΙσΰλου κ.ά.
(1993)μετώπιση του κατά προτεραιότητα. Έτσι οι αγορεύσεις των συ νηγόρων περιορίστηκαν αποκλειστικά στο ζήτημααυτόχωρίς να επεκταθούνστους υπόλοιπους λόγους έφεσης. Θα μπορούσαμε τώρα να δώσουμε το φόντο που γέννησε τη διένεξη. Ηεφεσείουσα έχει υπό τον έλεγχοτης και διαχειρίζεται 5 ταδημόσια σχολεία στοιχειώδους καιμέσης εκπαίδευσηςΣτροβόλου. Πρόκειται για εξουσίες που έχειαπότο νόμο. Στα πλαίσια λοιπόν των νόμιμων τηςυποχρεώσεων ηεφεσείουσα είχε εγκρίνει τη διενέργεια διαγωνισμού για την εκμετάλλευση των σχολικών κυλικείων. Οιτρεις εφεσίβλητοι =ενάγοντεςήτανμεταξύτωνπρο- 10 σφοροδοτών. Οι προσφορές τους αφορούσανδιαφορετικάσχο λεία. Διευκρινίζεται ότι είχαν γίνει χωριστές αγωγές κατά της εφορείας,αλλά εκδόθηκε διάταγμασυνεκδίκασης τους. Σεσυνεδρίαση της,πουπραγματοποιήθηκεστις 10/8/89, η εφο ρεία αποφάσισε να κατακυρώσει την προσφορά στους εφεσίβλη- 15 τους γιατο αντίστοιχο σχολείοπουαυτήαφορούσε. Στην υπερά σπισηδεναμφισβητείταιη απόφαση,αλλάτονόμιμο τηςκοινοποί ησηςτηςότι,δηλαδή,γνωστοποιήθηκε χωρίςτηνεξουσιοδότηση της εφορείας. Προβάλλεταιεπίσηςο ισχυρισμός ότιλόγω τηςπαρατυ πίας δεν ήταν δυνατό να δημιουργηθούν έννομες σχέσεις με τους 20 εφεσίβλητους. Η γραμμήυπεράσπισηςτελειώνει μετον ισχυρισμό ότι ηπαραπάνωαπόφασηανακλήθηκεμεταγενέστερα. Ομολογου μένως είχεληφθείτέτοιααπόφασηστις 25 τουίδιου μήνα. Αξίζει να μνημονευθεί εδώότι ηαίτησηγια τροποποίηση,που απέρριψε το δικαστήριο, επιζητούσε την προσθήκη ισχυρισμού 25 πωςτα πρακτικάτηςπρώτηςσυνεδρίασης υπογράφτηκανήεγκρί θηκαν στις 25/8/89και επομένως στις 10/8/89δεν υπήρχε έγκυρη πράξητηςεφορείας. Τοδικαστήριοδεναποδέχθηκετοαίτημαγια τί,όπωςαποφάνθηκε,υπήρχεκώλυμααπότοναντίθετο ισχυρισμό στην υπεράσπιση ότι κατακυρώθηκανοι προσφορές κατά την εν 30 λόγω ημερομηνία. Ας σημειωθεί ότι η απόφασητης 10/8/89 κοινοποιήθηκε προ φορικάστους εφεσίβλητους 1 και3απόδύομέλητης εφεσείουσας αρχής με τους οποίους συναντήθηκαν σε σωματείο του Στροβόλου. Η εφεσίβλητη 2 είχεενημερωθεί απόάλλο μέλος. Η ανάθεση 35 εκμετάλλευσης των κυλικείων σε τρίτους, με τους οποίους ηεφε σείουσαείχεσυμβληθεί εγγράφωςτην 1/9/89,προκάλεσετηνκατά θεση των αγωγών πουορθάκρίθηκανσυνεκδικαστέες. Προηγού μενος, στις 30/8/89, OLεφεσίβλητοι ειδοποιήθηκανπωςη προσφο ράτουςαπορρίφθηκεκαικλήθηκανναεγκαταλείψουντακυλικεία 40 πουκατείχανμέχρι τότεμετριετήσυμβόλαιο,πουφαίνεταιότι εί270 1 Α.Α.Δ. Εφ. Ελλ. Εκπ. Στροβύλουν.Χ'ΤΙαύλου κ.ά. Νικήτας, Δ. χαν υπογράψει οι διάδικοι σαν επακόλουθο προηγούμενου πλει στηριασμού. 5 10 15 20 25 30 35 40 Εκείνο που λείπει στην εικόνα είναι ότι οι εφεσίβλητοι αμφι σβήτησαντηνανακλητική πράξητης25/8/89 μετιςπροσφυγές 847, 848και849/89, πουκατάθεσανεναντίοντηςεφορείας. Αποτελούν μέρος του τεκ. 7. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο (Κούρρης,Δ.) αποφά σισε ότι η πράξη της 10/8/89ήταν εσωτερικής φύσεως ενέργεια (internum) της εφορείας διότι ηαποδοχήτων προσφορών κοινο ποιήθηκε χωρίς την έγκρισηήεξουσιοδότηση της. Επομένως δεν αποτελούσε εκτελεστήδιοικητικήπράξη υποκείμενη στονακυρω τικό έλεγχο του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ηαπόφαση,πουεκδό θηκεστις 19/3/92,εφεσιβλήθηκε. Τοπρωτόδικοδικαστήριοθεώρησεότι, παράτιςαντιθετικέςθέ σειςπουπήρεοδικηγόροςτηςεφορείαςόταναντιμετώπιζετο ζήτημα,είχεκαθήκοννα ικανοποιηθείότι μπορούσε νααναλάβει δι καιοδοσία. Αναμφισβήτητα αυτή ήτανκαιηενδεδειγμένη προσέγ γιση: Theofanous v.Georghiou
(1969)1 C.L.R. 203,Stefanidou v. Pirgoti
(1975)1C.L.R. 100, Michaelidou v. Gregoriou
(1988)1 C.L.R.88και θεοχάρονςv.Παστελλή
(1993)1 Α.Α.Δ.240.Επικαλούμενος την απόφασηΣεβεγέπΛιμιτεδ v. UnitedSea Transport Limited&Another
(1989)1 Α.Α.Δ.(Ε)729,τοδικαστήριοσυμπέ ρανε ότι: "απότην ενώπιον μαςδικογραφία και μαρτυρίατογε γονός τηςλήψηςτηςαπόφασηςτης 10/8/89καιη εγκυρότης τηςδεν είχαναμφισβητηθεί". Έτσιοδηγήθηκεστοσυμπέρασμαπωςμεβάσητα στοιχεία αυτά συνομολογήθηκε σύμβαση μεταξύ τωνδιαδί κων,η οποίαδημιούργησε διαφοράιδιωτικούδικαίουαρμόδιαγια την επίλυση τηςοποίαςείναι ταπολιτικάδικαστήρια. Παρατήρη σε επίσης πωςτογεγονός τηςανάκλησης,πουθαεξεταζόταναπό το Ανώτατο Δικαστήριο,δεν επηρέασεκαθόλουτοκύρος τηςσύμβάσης ιδιωτικούδικαίουπουείχεστο μεταξύσυντελεστεί. Καιτο πρωτόδικοδικαστήριοκατέληξε: "Κατά συνέπεια θα λέγαμε on όχι μόνο το δικαστήριο αυτό έχειδικαιοδοσίαναεξετάσει τηνυπόθεσηαλλάείναικαιτομό νο αρμόδιο να επιληφθεί της συνομολόγησης της συμφωνίας, χωρίς επαναλαμβάνουμε, να επεμβαίνουμε με οποιοδήποτε τρόπο στην αρμοδιότητατουΑνωτάτου Δικαστηρίου." θα προσθέταμε ότι η πρωτόδικη απόφασηπαραπέμπει μετά στουςκανόνεςτουαστικούδικαίου(περίΣυμβάσεωνΝόμος, Κεφ. 149άρθρο4και7)γιαναυποστηρίξει τηβασικήτηςσκέψηότικαταρτίστηκε δεσμευτική συμφωνία. Τέλος,εκδόθηκε σεκάθεπερί πτωσηδιάταγμαπουαπαγορεύειστηνεφεσείουσα καιτουςυπαλ271 Νικήτας, Λ. Εφ. Ελλ. Εκπ. Στβοβόλου ν. Χ'ΤΙανλου κ.ά.
(1993)λήλους ήεκπροσώπους της να επεμβαίνουν στακυλικεία για όσο διάστημα θα διαρκούσε ηκατακύρωση της προσφοράς πουέγινε στους ενάγοντες. Οδικηγόρος της εφορείαςυποστήριξε ότι κατάτηνκρίσιμησυ νεδρίασηδελήφθηκεέγκυρηαπόφασηγιατίδενκαταγράφτηκεστα 5 πρακτικά. Εν πάση περιπτώσει ήταν ανακλητέα για το λόγο ότι δεν κοινοποιήθηκε νόμιμα. Υπ' αυτάταδεδομένα δεν μπορεί να γίνεται λόγοςγιατηνκατάρτισησύμβασης ιδιωτικού δικαίουπου θαθεμελίωνετηδικαιοδοσίατουΕπαρχιακούΔικαστηρίου. Είναι περίπτωση κατάτην οποίαη δημόσια αρχήενεργείκυριαρχικά με 10 μονομερή διοικητικήπράξη. Τηθέση της εφεσείουσας δικαιώνει η πρωτόδικη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου που εκδόθηκε στις 19/3/92 και που έκρινε ότι η όλη υπόθεση αποτελούσε internum της εφορείας. Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων υπέβαλεότι τοπρωτόδικοδικά- 15 στήριο επιλήφθηκε των θεμάτων όπως διαμορφώθηκαν από την έκθεση απαιτήσεως και τη γραπτή υπεράσπιση, που αποκαλύ πτουν τον καταρτισμό σύμβασης που υπάγεται στα πολιτικά δι καστήρια. Το δικαστήριο σωστά παραγνώρισε την απόφασηγια ανάκληση γιατί δεν ήτανεπίδικο θέμα. Στοσημείοαυτότο πρω- 20 τόδικο δικαστήριοαποφαίνεται: "Η ανάκληση της κοινοποίησης της κατακύρωσης που έγινε γραπτώς δενέχειοποιαδήποτεσημασίαστο ιδιωτικόδίκαιο των συμβάσεων εφόσον έγινεσε μεταγενέστερο χρόνο απότην κοινοποίηση της αποδοχής." (άρθρο5 του Κεφ. 149). 25 Είναι έξω απόκάθεαμφισβήτηση ότι το αρθρ. 146 του συντάγ ματοςεπιφυλάσσει αποκλειστική δικαιοδοσίαστο Ανώτατο Δικα στήριο για την επίλυση των διοικητικών διαφορών. Στην προκεί μενηπερίπτωση μόνο ηύπαρξηδικαιοδοσίας απότο Επαρχιακό Δικαστήριο μπορεί ναανοίξει τοδρόμογιατηδιερεύνηση τωνάλ- 30 λων λόγων έφεσης. Η διάγνωσητουείδους τηςδιαφοράςέχεισαν φυσιολογικό της πλαίσιο τηδικογραφίακαικατεξοχήν την απαί τηση. ΣτηναπόφασηΣεβεγέπ, ανωτέρω,έχειλεχθεί επιγραμματι κά ότι: "ταγεγονότα ταοποίαστοιχειοθετούν τηδικαιοδοσία εί ναι εκείνα ταοποίασυνθέτουν την απαίτηση." 35 Έχουμε ήδη εκθέσςι τα στοιχεία που θεμελίωσαν την αξίωση όπως αυτήδιατυπώθηκεστην έκθεσηαπαιτήσεως καιαπάντησε η εφεσείουσα στην υπεράσπιση της. Οι παραπάνωπράξεις(προκή ρυξη προσφορών, απόφαση της 10/8/89 για κατακύρωση τους) αποτελούν, σύμφωνα με τη νομολογία, σύνθετη διοικητική ενέρ^- 40 272 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Εφ. Ελλ.Εκπ. Στροβόλον ν.Χ'ΊΙαύλου κ.ά. Νικήτας, Δ. γεια: προσφυγή αρ. 664/89P.A.G. ArchitectsEngineers ν. Κυ πριακής Δημοκρατίας ημερ. 18/9/92. Ηδιαδικασίαμάλιστα δεν έληξεστοσημείο εκείνο. Ακολούθησεη απόφασηγιαανάκληση,η οποία είναι επίσηςδιοικητικήενέργεια. Αναμφίβολα σε όλααυτά ταστάδιαη εφορεία ενεργούσε εξουσιαστικά σαν φορέαςδημό σιαςεξουσίας. Καμιάαπότις ενέργειες αυτέςδενήτανδυνατόνα δημιουργήσει συμβατική σχέση. Με την κοινοποίηση που έλαβε χώρα δεν συνάπτεται ούτε συντελείται σύμβαση ιδιωτικούδικαί ου. Ηαμφισβήτηση των πιο πάνωδιοικητικών πράξεωνπροκάλεσεδιαφοράπουδεν έχειως βάσηιδιωτικήσύμβαση,αλλάείναι ακυρωτικήδιαφοράπουυπάγεταιστην αρμοδιότητατου Ανωτά του Δικαστηρίου: E.G.S. Flooring Ltd. v. Sewage Board of Nicosia, Rec. 21/89, dated 29/7/89καιΑιμίλιος Έλληνας & Σία Ατό. ν. ΥπουργείουΟικονομικών &Αλλου,Προσφ. Αρ.64/89, ημερ. 27/1/90. Έπεται ότιτοπλήρες ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας δεν μπορούσε ναεκδικάσει τηνυπόθεση γιαέλλειψη δικαιοδοσίας. Γιατολόγο αυτόηέφεσηεπιτρέπεται.Ηπρωτόδικηαπόφασηακυ ρώνεται μεέξοδα σε βάροςτων εφεσίβλητων πουθα επωμισθούν και τα έξοδα της δίκης,ταοποίαείχαν επιδικασθεί σεβάροςτης εφεσείουσας. Η έφεση επιτρέπεται μεέξοδα. 273