(1993)21 Ιουνίου, 1993 [ΚΟΥΡΡΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στές] ΣΟΛΩΜΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΗ, Εφεσείοντες, ν. ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α. ΤΤΟΦΙΝΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΣ, Εφεσίβλητων, (Πολιτική ΈφεσηΑρ.8064) Σύμβαση— Όροισύμβασης— Ασάφεια όρου—Καθιστά τον όρο άκυ ρο. Με αγωγή τους εναντίον των εφεσίβλητων, οι εφεσείοντες ζήτη σαντην ειδικήεκτέλεση,ήαποζημιώσειςγιαισχυριζόμενη παράβαση, τουεξής όρου σεπροικοσύμφωνο, ημερομηνίας 2.11.72, πουείχεσυ- 5 ναφθεί μεταξύ των διαδίκων: "αφούπάρουν και τα άλλα τέκνα ως τηνάνωπεριουσίαν εις τοτέλοςηΝέλλη θαπάρειτο 1/3 (εν τρίτον) τηςαπομεινούσης κτηματικήςπεριουσίας." Οι εφεσίβλητοι είχανεκ πληρώσει την λοιπή υποχρέωση τους δυνάμει του προικοσυμφώνου, δηλαδή την ανέγερση κατοικίας για την εφεσείουσα θυγατέρα τους, 10 αλλάο ισχυρισμός εναντίον τους ήτανότι είχαν μεταβιβάσειστις άλ λες δύο θυγατέρες τους,αδελφές της εφεσείουσας 2,ακίνητηκαιάλ λη περιουσία πολύ μεγαλύτερης αξίας. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απόρριψε την αγωγή, διότι έκρινε ότι ο πιο πάνω όρος ήταν τόσο ασαφής,ώστε να μην μπορεί ναεξαχθεί ηπραγματικήπρόθεση των 15 μερώναπόαυτό,καικατάσυνέπειαήτανάκυρος. Κατ'έφεση,οιεφεσείοντεςπροσέβαλαν τηνκρίση αυτήτουΔικαστηρίου. Αποφασίσθηκεότι: Οσκοπός τηςερμηνείας εγγράφουείναιναανακαλυφθείηπρόθε σητων μερών,ηοποίαπρέπεινααπορρέει απότοέγγραφο. Δεν επι- 20 τρέπεται ναεικάζεταιη πρόθεσητων μερών καινααντικαθίσταταιη ρητήμετηντεκμαιρόμενηπρόθεση. Ηερμηνεία εγγράφουείναιθέμα νομικό που αποφασίζεταιαπότοΔικαστήριο. Στηνπροκειμένη πε ρίπτωση,οόροςήτανδιατυπωμένοςμετέτοιαασάφεια,καιήτανεξί σου δυνατό να του δοθούν αλληλοσυγκρουόμενες ερμηνείες, ώστε 25 436 1 Λ.Α.Δ. Οικονόμου κ.ά. ν.Ττοφίνη κ.ά. νακαθίσταταιαδύνατηηδιαπίστωσητηςπρόθεσηςτων συμβαλλομέ νων, καικατάσυνέπειαήταν άκυρος. Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: 5 Horrocks v. Forray[1976] 1 AltE.R. 737Saabv. TheHolyMonasteryofAyiosNeophytos
(1982)1 C.L.R.
- Έφεση. 10 15 Έφεσηαπότους Ενάγοντες κατά της απόφασηςτου Επαρχια κού Δικαστηρίου Αμμοχώστου (Φρ.Νικολαΐδης, Π.Ε.Δ., Χ"Χαμπής,Ε.Δ.)που δόθηκε στις 30.1.90 (Αρ.Αγωγής 296/87)με την οποία απορρίφθηκεηαγωγήτων εφεσειόντων - εναγόντων μετην οποία ζητούσανδήλωση τουΔικαστηρίου ότιδυνάμει προικοσυμ φώνου,ημερομηνίας 2/11/72, δικαιούνταιστην εγγραφήκαιμετα βίβασηεπ'ονόματι τους,του 1/3τηςπεριουσίαςτων εφεσίβλητων. Μ.Χ"Χριστοφής, γιατουςεφεσείοντες- ενάγοντες. Π.Ιαχχννίδης,γιατους εφεσίβλητους - εναγομένους. Cur.adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσειο Δι καστήςΑ. Κούρρης. 20 25 30 ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ.: Ηέφεσηστρέφεταιεναντίοντηςαπόφασηςτου πλήρουςΕπαρχιακούΔικαστηρίουΑμμοχώστου,τοοποίοαπέρρι ψετηναγωγήτωνεφεσειόντωνμετηνοποίαζητούσανδήλωσητου Δικαστηρίου ότιδυνάμει προικοσυμφώνου, ημερομηνίας2/11/72, δικαιούνται στην εγγραφήκαιμεταβίβαση επ' ονόματι τους, του ενός τρίτου της περιουσίας τωνεφεσίβλητων, ηοποίαθα απομεί νει μετά τηνπαραχώρηση ισάξιας προίκας στις τρεις θυγατέρες τους,δηλαδήτηνεφεσείουσα2καιτιςδύοαδελφέςτης,πρώηνενα γόμενες3και
- Μετηναγωγήτους,οιεφεσείοντεςπουείναισύζυγοι,ζητούσαν τηνεφαρμογήόρουπροικοσυμφώνουπουυπέγραψανμαζίμετους εφεσίβλητους, γονείς της εφεσείουσας 2στις2/11/72, πριν από το γάμοτους. Οιπρώηνεναγόμενες 3και4,είναιΘυγατέρεςτωνεφε σίβλητωνκαι αδελφέςτης εφεσείουσας
- Οιεφεσείοντεςήγειραν 437 Κούρο,ης,Δ. Οικονόμου κ.ά.ν. Ττοφίνη κ.ά.
(1993)αγωγή εναντίον τους, γιατί σύμφωνα με την έκθεσηαπαίτησης, εξώθησανήπαρακίνησαντουςεφεσίβλητους σεμεταβίβασηακίνη τηςπεριουσίαςκατάπαράβασητουπροικοσυμφώνουπουαναφέρ θηκεπιοπάνω. Ο επίδικος όρος του προικοσυμφώνου, περιλαμβάνει τα ακό- 5 λουθα: "Οι γονείς της Νέλλης (εφεσείουσας 2) υπόσχονται μια κα τοικία εις Παραλίμνι εντός του οικοπέδου του Σολομώντος (εφεσίβλητου 1)αξίας£4.000,-(τεσσάρων χιλιάδων λιρών)και δύο
(2)μαχαζιάεντός του χωρίου ταοποίαθατιτλωθουν προ 10 τουγάμου. Καιτην απαιτούμενηνγυναικείανπροίκαν. Αφού πάρουνκαι ταάλλα τέκναως την άνωπεριουσίαν εις τοτέλος ηΝέλλη Θα πάρειτο 1/3 (εντρίτον) τηςαπομεινούσηςκτηματι κήςπεριουσίας.". Είναι ο ισχυρισμός των εφεσειόντων ότι οι εφεσίβλητοι κατά 15 παράβαση του πιο πάνω όρου, μεταβίβασαν και ενέγραψαν επ' ονόματι των πρώηνεναγομένων 3και4,ακίνητηπεριουσία πολύ μεγαλύτερης αξίαςαπότηνπεριουσίαπουδόθηκεστην εφεσείουσα 2, με βάση το προικοσύμφωνο και έτσι ζητούσαν δήλωσητου Δι καστηρίουότι οι εφεσείοντες δικαιούντανστην εγγραφήκαιμετά- 20 βίβασηεπ' ονόματι τους,του 1/3τηςπεριουσίαςτων εφεσίβλητων, ηοποίαθααπομείνει μετάτηνπαραχώρησηισάξιαςπροίκαςστις τρεις τουςθυγατέρες, διάταγμαμετοοποίοναακυρώνονταιοιμε ταβιβάσειςκαι εγγραφέςτηςακίνητηςπεριουσίας επ'ονόματιτων πρώηνεναγομένων 3και4καιδιατάγματαμεταοποίαναδιατάσ- 25 σονται οι εφεσίβλητοι σε ειδική εκτέλεσητων υποχρεώσεων τους, που απορρέουν από το προικοσύμφωνο, δηλαδή μεταβίβασηκαι εγγραφήεπ'ονόματιτηςεφεσείουσας2,του 1/3ολόκληρης τηςκτη ματικήςπεριουσίαςτους. Κατά τη διάρκεια της ακρόασης ενώπιον του πρωτόδικου Δι- 30 καστηριου,είχετεθεί απότο συνήγορο των εφεσίβλητων, ότι οσυ γκεκριμένος όρος τουπροικοσυμφώνου, είναι τόσο ασαφής, ώστε νακαθίσταται άκυρος. Τοπροικοσύμφωνο είναι σύμβασηκαιφυσικάδιέπεταιαπότον περί Συμβάσεων Νόμο. Τοάρθρο29 τουπερί Συμβάσεων Νόμου, 35 Κεφάλαιο 149,προβλέπειότισυμβάσεις,τονόηματωνοποίωνδεν είναι βέβαιοή δυνάμενονακαταστείβέβαιο,είναιάκυρες. Τοπρωτόδικο Δικαστήριο,καταλήγονταςστο συμπέρασμα ότι τονόηματου επίμαχουόρουτου προικοσυμφώνου "δεν είναι βέ438 1 Α.Α.Δ. Οικονόμου χ.ά.ν. Ττοφίνη κ.ά. Κούρρης, Δ. βαιο ήδυνάμενο να καταστεί βέβαιο και συνεπώς άκυρο"ανα φέρει τα εξής: 5 10 15 20 25 30 35 40 "Στην παρούσαυπόθεση η διατύπωσηιδίως τουεπίδικουόρου απέχει πολύ από μια ιδανική διατύπωση πάνωστην οποίατο Δικαστήριο θα μπορούσε να βασιστεί για να εξακριβώσει τα συμφωνηθέντα απότασυμβαλλόμενα μέρη. Ηδιατύπωση που χρησιμοποιήθηκε είναι τόσοδυσνόητηκαιακατάλληληγιαεξα γωγή οριστικής καιακριβούς έννοιας πουτο Δικαστήριο είναι ανίκανο να αποδώσει στα συμβαλλόμενα μέρηοποιανδήποτε συγκεκριμένη πρόθεσησύναψηςσύμβασης. Ηαοριστίακαιηέλ λειψηακριβούςνοήματος είναι χαρακτηριστική ιδιαίτερα ανα φορικάμετοδικαίωματωνεναγόντων "στο 1/3τηςαπομεινούσηςπεριουσίας". Τονόηματηςδιατύπωσηςδενείναιβέβαιοκαι δεν δύναταινα καταστεί βέβαιοκαι συνεπώς ο σχετικός όρος πρέπει ναακυρωθείαφού όπως είδαμεότανσύμβαση είναι αό ριστηκαιτονόηματηςδενείναιβέβαιοήδυνάμενονακαταστεί βέβαιο, η σύμβασηείναιάκυρη. Στην παρούσα υπόθεση η αοριστία περιορίζεται σε ένα μόνο όροδηλαδήστο δικαίωματων εναγόντων "στο 1/3 τηςαπομεινούσηςπεριουσίας"τωνεναγομένων 1 και2. Θεωρούμε ότιδεν θαπρέπειναακυρωθείολόκληρηησύμβαση,τηςοποίαςτουπό λοιπο νόημαείναι βέβαιοαλλά μόνο οεπίδικος όρος. Η αορι στίατουπιοπάνωόρουσυνίσταταιστοότιηβούλησητωνσυμ βαλλομένων μερώνδενμπορείναβεβαιωθείαφούδενμπορείνα προσδιοριστεί οχρόνος υπολογισμού τηςαξίαςτηςπεριουσίας πουη κάθεμιαθυγατέρα θαελάμβανεσανπροίκα. Πολλέςερ μηνείες θαμπορούσαν ναδοθούνγια το τι εννοούσαν οι συμ βαλλόμενοι αλλά,όπως έχειλεχθεί καιπροηγούμενα,τοΔικα στήριο δεν πρέπει να υποκαθιστάτην πραγματικήκαιεκφρασμένη βούληση των συμβαλλομένων μερών με τηδικήτουεκτί μηση γιατην πρόθεση τους. Ηαοριστία ενισχύεται καιαπό τη δυσκολία καθορισμού του χρόνου στον οποίο θαμπορούσενα θεωρηθεί ότιέγινεπαράβασητηςσύμβασης όπωςεπίσηςκαιτου ύψους των απαιτουμένωναποζημιώσεων. Ηεισήγησητατν ευπαιδεύτωνδικηγόρων των εναγόντων ότι ηπαράβασητηςσύμ βασης πραγματοποιήθηκε όταν η εναγόμενη 2 μεταβίβασε τα ακίνηταστις εναγόμενες 3και4δενμπορείναευσταθήσει. Κα τά συνέπεια καταλήγουμε ότι στον επίδικο όρο δεν υπήρχε οποιαδήποτε συγκεκριμένη πρόθεση σύναψης σύμβασης (contractual intension) των μερών." Επίσης, το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή ενα ντίον τωνπρώηνεναγομένων 3και4-αδελφώντηςεφεσείουσας 2 439 Κούρρης, Δ. Οικονόμου χ.ά.ν. Ττοφίνη κ.ά.
(1993)- καθότι δεν είχε προσαχθεί ίχνος μαρτυρίαςπου να δικαιολογεί τον ισχυρισμό ότι οι πρώην εναγόμενες 3και4 υποκίνησαν τους γονείς τους-εφεσίβλητους, στοναεγγράψουνεπ'ονόματιτουςκτή ματα. Οι προβαλλόμενοι λόγοι της έφεσης, στρέφονται εναντίον της 5 ερμηνείας πουέδωσετοπρωτόδικοΔικαστήριο στον επίδικοόρο. Δεν καταχωρήθηκεέφεσηεναντίον τηςαπόφασης τουπρωτόδικου Δικαστηρίου νααπορρίψει τηναγωγήεναντίον των πρώηνεναγο μένων 3και4. Είναιηθέσητων εφεσειόντων ότιτοπρωτόδικοΔικαστήριο ερ- 10 μήνευσε λανθασμένα το επίδικο προικοσύμφωνο έγγραφο,και ει δικά τον επίδικο όρο και λανθασμένα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο όρος είναι αόριστος και αβέβαιος. Είναι επίσης ηθέσητων εφεσειόντων ότι λανθασμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ηδιατύπωσητου επίδικουόρου του προικο- 15 συμφώνου εγγράφου είναι δυσνόητηκαι ακατάλληληγια εξαγωγή οριστικής καιακριβούςεννοίας,ώστετοΔικαστήριο να είναιανί κανονααποδώσει στασυμβαλλόμενα μέρη συγκεκριμένη πρόθεση σύναψης συμβάσεως. Τοάρθρο29τουπερίΣυμβάσεωνΝόμου,Κεφ.149,σκοπόέχειτην 20 εισαγωγήστοΝόμομαςτουΚανόνατουΚοινοδικαίου,ότιμόνοσυμ φωνίεςοιόροιτωνοποίωνείναιβέβαιοιέχουννομική ισχύ. Ταστοι χείαμιαςέγκυρηςσυμφωνίαςαναφέρονταιστηνυπόθεσηHorrocksν. Forray[1976]1All E.R.737,πουυιοθετήθηκε στηνυπόθεση Michel Saab&Another v.TheHolyMonasteryof AyiosNeophytos
(1981)25 1C.L.R.499,στησελίδα514καιείναιηακόλουθη: "(α) Ησύμπτωση τηςδιάνοιαςτων συμβαλλομένων μερών. (β) Εύλογηβεβαιότητατωνόρωντουσυμβολαίου. Οιουσιώ δεις όροι της σύμβασης πρέπει να είναι διατυπωμένοι με σαφήνεια. (γ) Ησυμφωνία πρέπει νασυνοδεύεται μεπρόθεσηδημιουρ γίαςνομικής δέσμευσης τωνσυμβαλλομένων μερών,και (δ) Πρέπει να υπάρχει αντάλλαγμα που να πηγάζει απότην υπόσχεση." Σύμφωνα με τις καθιερωμένες αρχές,ο σκοπός της ερμηνείας 35 εγγράφουείναιναανακαλυφθείη πρόθεσητουσυγγραφέακαισυ νεπώς ηερμηνεία πρέπει να είναι όσο τοδυνατόπλησιέστερηστο 440 30 1 Λ.Α.Δ. 5 10 15 Οικονόμου κ.ά. ν.Ττοφίνη κ.ά. Κούρρης, Δ. μυαλό καιτηφανερήπρόθεση των μερών. Ηπρόθεση πρέπει να απορρέει απότο έγγραφο και το Δικαστήριο πρέπει ναβεβαιώ σειτί εννοούσαν ταμέρη μετηδιατύπωσηπουχρησιμοποίησαν,να δηλώσει τονόημα του περιεχομένου του εγγράφου και όχι του τί υπήρχεπρόθεση ναγραφτεί,ναεφαρμόσει τηνπρόθεση όπωςέχει εκφραστεί. Δεν επιτρέπεταιναεικάζεταιη πρόθεσητων μερώνκαι να αντικαθίσταταιηρητή με την τεκμαιρόμενη πρόθεση. Η ερμη νείαεγγράφου,γενικά είναιθέμανομικόπουαποφασίζεταιαπότο Δικαστήριο. Συμφωνούμε με το πρωτόδικο Δικαστήριο στην ερμηνεία που έδωσεστον επίμαχο όρο του προικοσυμφώνου εγγράφουκαιπου τεκμηριώνεται στο απόσπασματης απόφασηςτου,όπωςαναφέρε ταιπιο πάνω,το οποίο υιοθετούμε. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η έφεση αποτυγχάνει και απορρίπτεται μεέξοδα. Η έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 441