(1993)19 Ιουλίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ, Εφεσείων, ν. ΤΑΣΟΥ Α. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Εφεσίβλητων. (Πολιτική Έφεση 8093) Αποζημιώσεις— Τροχαίοατύχημα—Λογιστής, ηλικίαςΑί ετών, υπέστη σοβαρόκάταγμα τηςάρθρωσης τον δεξιούισχίουκαιελαφρότραύμα στην δεξιά παρειά — Χρειάσθηκεχειρουργική επέμβασηκαι τοποθέ τησηοστιαίωνενώσεων,παραμονήστο νοσοκομείογιαέξιεβδομάδες, φυσιοθεραπεία, πεντέμισυ μήνεςανικανότηςγια εργασία — Μόνιμα 5 αποτελέσματα: Βράχυνσηδεξιούποδιού κατάενάμισνεκατοστό, χω λότητα, οστεοαρθρίτιδα, σοβαρός περιορισμόςτων κινήσεων τουδε ξιούποδιού, περιοδικοίπόνοι, ιδιαίτερα κατάτηνπερίοδομεταβολής των καιρικώνσυνθηκών— Ανάγκη για υποβολήσε αρθροπλαστική εγχείρισηστομέλλον — Τοεπιδικασθένποσό£8.000σαν γενικέςαπο- 10 ζημιώσειςκρίθηκεέκδηλα ανεπαρκές καιαυξήθηκεσε£12.
- Ο εφεσείων; λογιστής (Book-Keeper) το επάγγελμα, ηλικίας 41 ετώνκαιαυτοεργαζόμενος,τραυματίστηκεσεοδικόατύχημακαιυπέ στητις εξήςσωματικές βλάβες: σοβαρόκάταγματηςάρθρωσηςτουδε ξιού ισχίου και τραύμα στην δεξιά παρειά το οποίο συνερράφη με 15 αποτέλεσμα αμυδρώςορατήκαιμηπαραμορφωτικήουλήστοπρόσω πο. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση γιατην στερεοποίηση της δεξιάς μηριαίας άρθρωσης με την ένθεση οστιαίων ενώσεων (bone screws). Παρέμεινε στο νοσοκομείο για έξι εβδομάδες μετάτην εγχεί ρηση,χρειάσθηκε φυσιοθεραπεία,μετάτηναπόλυσητουμπορούσε να 20 κινηθεί υποβασταζόμενος μεδεκανίκιακαιγιαπερίοδοπεντέμισυ μη νών ήταν εντελώς ανίκανος για εργασία. Υπέστη μόνιμη βράχυνση του δεξιού ποδιού κατά ενάμισυ εκατοστό, που επέφερε χωλότητα, οστεοαρθρίτιδα της κεφαλής του μηριαίου οστού, και σοβαρόπεριο ρισμό των κινήσεων του δεξιού ποδιού, υφίστατο περιοδικούς πό- 25 νους, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους μεταβολής των καιρικών συνθη κών,και στο μέλλον θαχρειαζόταν ναυποβληθεί σε αρθροπλαστική 560 1 Α.Α.Δ. 5 Χριστόφορουν.Χαραλάμπουςκ.ά. εγχείρησηγιατηναντιμετώπισητηςαναμενόμενης επιδείνωσηςτηςκα τάστασηςτουποδιούτου. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο επιδίκασεσανγε νικές αποζημιώσεις,στιςοποίες συμπεριέλαβε καιτηναπώλεια μελλο ντικών απολαβών, τοποσότων£8.
- Κατ'έφεση,οεφεσείωνισχυρίσθηκεότιτοεπιδικασθένποσόήτανέκδηλαανεπαρκές. Αποφασίσθηκεότι: 10 Ηκαθοδηγητικήαρχήστοντομέατωναποζημιώσεωνείναιότιοαν θρώπινος πόνοςκαιη δυσχέρεια αντιμετωπίζεται μεμεγαλύτερηευαι σθησία. Στηνπροκειμένηπερίπτωσηη τραυματική και μετατραυματικήκατάστασητουεφεσείοντα υπήρξεπολύ επώδυνη,ενώτακατάλοι πατουτραύματοςτουθα τον συνόδευαν γιαόλητουτηζωήσεβαθμό πουηποιότητατηςζωήςτουθαυφίστατοαισθητήπτώση. Κατάσυνέ πεια,τοεπιδικασθέν ποσό ήταν έκδηλα ανεπαρκέςκαι έπρεπε να αυ ξηθεί σε£12.
- 15 Ηέφεσηεπιτράπηκεενμέρειμεέξοδα. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Αντωνίουv. SerendipityLtd
(1991)1 Α.ΑΛ. 375Paraskevaides(Overseas)Ltdv. Christofis
(1982)1 C.LR. 789. Έφεση. 20 25 Έφεση απότον ενάγοντα κατάτηςαπόφασης τουΕπαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου (Κρονίδης, Π.ΕΛ.) πουδόθηκε στις 24 Φε βρουαρίου, 1990(Αρ.Αγωγής 1543/87)μετην οποία επιδικάστηκε στον ενάγοντα τοποσό των£10.642 σανγενικές αποζημιώσειςγια το σοβαρό τραυματισμό του σεοδικό δυστύχημα. Χρ. Γεωργιάδης, γιατον εφεσείοντα. Κ.Δημητριάδης, για τους εφεσίβλητους. Cur. adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θα δώσει οΔι καστής Γ.Μ.Πικής. 30 ΠΙΚΗΣ,Δ.: Τοπρώτοκαι σημαντικότερο θέμαπου εγείρεται εί ναι ηεπάρκεια του ποσού τωνγενικών αποζημιώσεων για σοβαρό κάταγμα στηδεξιά άρθρωση του ισχίου και μετατραυμαπκές επι πτώσεις στην άνεση,ψυχική ηρεμία καιικανότηταγια εργασίατου 561 Πικής, Δ. Χριστόφορουν.Χαραλαμπονςκ.ά.
(1993)εφεσείοντα, λογιστή(Book-keeper)το επάγγελμα,41 ετών κατάτο χρόνοτουτραυματισμούτουσεοδικόδυστύχημα. Ο εφεσείων προσβάλλει τοεπιδικασθέν ποσόγιαγενικές απο ζημιώσεις ως καταφανώς ανεπαρκές ώστε να δικαιολογείται η επέμβαση μαςπρος αποκατάστασηπαραδεκτούισοζυγίου μεταξύ ζημίαςκαιαποζημίωσης. 5 Ο δεύτερος λόγος γιατον οποίο επιζητείται ηπαρέμβασητου Εφετείου αφορά το ύψος του ποσού της αποζημίωσης για την απώλεια απολαβώνκατά τηδιάρκειατης περιόδουτων πεντέμι συ μηνών μετάτον τραυματισμό,πουο εφεσείων κατέστη ανίκα νος για εργασία. Ο εφεσείων ήταναυτοεργοδοτούμενος. Διατη ρούσε το δικό του λογιστικό γραφείο με σταθερή,όπως συνάγε ται, πελατεία. Το καθαρό του εισόδημα από τη λειτουργία του γραφείου του δε σημείωσε κατά τον κρίσιμο χρόνο πτώση συ γκρινόμενο με προηγούμενα χρόνια. Το ετήσιο του εισόδημα, υποδιαιρούμενο 6κ3ι 12, εξισούται με μηνιαίες απολαβέςπεντα κοσίων λιρών. Μεαυτότον υπολογισμό ως έρεισμα, ο εφεσείων αμφισβητεί το ποσό των πεντακοσίων πενήντα λιρών, που του αποδόθηκεγι' αυτότοστοιχείο ζημίας,ως εσφαλμένο. Η εισήγη ση παραγνωρίζει ότι ηυποδιαίρεση των ετήσιων απολαβώνέχει εικονικό χαρακτήρα καιότι δεν αποδείχθηκεπτώσητων ετήσιων απολαβών του εφεσείοντα που να τεκμηριώνει ζημία, το βάρος για την απόδειξη της οποίας έφερε ο εφεσείων. Ηαπόδοση του ποσούτων πεντακοσίων πενήνταλιρών συνιστούσε μορφή κατά λοιπου ζημίας που το δικαστήριο έκρινε ότι εδικαιολογειτο από το σύνολο των περιστάσεων τηςυπόθεσης. Ο εφεσείων δεν απέ δειξε ότι οι ετήσιες του απολαβέςκατάτησυγκεκριμένη περίοδο θα ήταν,αν δεν ακινητοποιείτο, μεγαλύτερες και σε πιοβαθμό, ώστε να δικαιολογείται ανατροπήτου επίμαχου ευρήματος του πρωτόδικουδικαστηρίου. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: (Α) Κακώσεις:Ως αποτέλεσματουδυστυχήματοςο εφεσείων υπέστη τις εξήςκακώσεις : (ι) σοβαρό κάταγμα της άρθρωσης του δεξιού ισχίου, και, (ιι)τραύμα στη δεξιά παρειά το οποίο συνερράφη με αποτέλεσμα αμυδρώςορατήκαι μη παραμορφωτική ουλή στο πρόσωπο. 562 35 1Α.Α.Δ. Χριστόφορου ν. Χαραλάμπους κ.ά. Πικής, Δ (Β) Θεραπεία: (ι) Χειρουργική επέμβαση κάτω από γενική αναισθησία γιατη στερεοποίηση τηςδεξιάςμηριαίαςάρθρωσηςμε τηνένθεση οστιαίωνενώσεων(bonescrews). 5 10 (ιι)Παραμονή στο νοσοκομείο γιαέξι εβδομάδεςμετάτην εγχείρηση. Γιατηβελτίωσητηςκατάστασηςτουχρησι μοποιήθηκανβάρη(skeletaltraction)καιυποβλήθηκεσε φυσιοθεραπεία. (ιιι) Μετάτηναπόλυσητουαπότονοσοκομείο, ο εφεσείων μπορούσε νακινηθεί υποβασταζόμενος μεδεκανίκια. (ιν)Γιαπερίοδοπεντέμισυ μηνών οεφεσείων ήτανπαντε λώς ανίκανοςγιαεργασία. (Γ) Μετατοαυαατική Κατάσταση: 15 (L) Βράχυνσηδεξιούποδιούκατάενάμισυ εκατοστό, επιφέρουσαχωλότητα. (ιι)Ασηπτη νέκρωση της κεφαλής του μηριαίου οστού η οποία μετεξελίχθηκε, όπως μπορούσε να προβλεφθεί, σεοστεοαρθρίτιδα. 20 25 (ιιι)Σοβαρόςπεριορισμός των κινήσεων του δεξιούποδιού. Επηρεάστηκε ουσιωδώς τόσο ηκάμψηόσο καιη απαγωγήκαιπροσαγωγήτουδεξιού κάτωάκρου. Ως αποτέλεσμα,περιορίστηκεη ικανότητατουεφεσείοντα νακινείταιγενικάκαι, ειδικά,περιορίστηκε η ικανότη τατουβαδίζειν,κατέστηδυσχερές τοβάδισμασεανώμαλο έδαφος,καθώςκαι ηείσοδος και έξοδος του σε αυτοκίνητο. ' (ιν)Περιοδικοί πόνοι, ιδιαίτερακατάτις χρονικές περιό δουςπουσημειώνεται μεταβολή τωνκαιρικώνσυνθη κών. \ 30 35 Προβλέπεται η προοδευτική επιδείνωση της κατάστασης του εφεσείονταγιατηναντιμετώπισητηςοποίαςεπιβάλλεταιη υπο βολή τουσε αρθροπλαστικήεγχείρηση προς αντικατάσταση της άρθρωσης. Ηζωή της αρθροπλαστικής εγχείρησης είναικατά κανόναδέκαωςδώδεκαχρόνιαχωρίςνααποκλείεταιη παροχή ανακούφισης για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. 563 Πικής,Δ. Χριστόφορουν.Χαραλάμπουςκ.ά.
(1993)Γιατο λόγοαυτό,η συμβουλή των ιατρώνείναι όπωςκαθυστε ρήσει ηδιενέργεια τηςαρθροπλαστικής εγχείρησης, νοουμένου ότι ηπιθανότηταπαροχήςανακούφισης με δεύτερηαρθροπλα στικήεγχείρησηείναιπολύπεριορισμένη,γεγονός πουτηνκαθι στάαμφίβολο εγχείρημα. Ως αποτέλεσμα της μετατραυματικής 5 κατάστασης,η ικανότητα του εφεσείοντα γιαεργασία περιορί στηκε σεκάποιοβαθμό,έστωπεριορισμένο, προοπτικήγιατην οποίααποζημιώθηκεστο πλαίσιο τωνγενικών αποζημιώσεων. Ο εφεσείων εισηγήθηκε ότιτοεπιδικασθέν ποσόν είναι έκδηλα ανεπαρκές τόσο ως αποτέλεσμα του συσχετισμούτων τραυμά- 10 των καιτης μετατραυματικής κατάστασης τουεφεσείοντακαι τουεπιδικασθέντος ποσού,όσοκαιγιατί(α) στον καθορισμό τουποσού δελήφθηκε υπόψη η δαπάνη γιαδεύτερη αρθροπλαστικήεγχείρηση. Γιατηνπρώτη αρ θροπλαστική εγχείρηση έγινεξεχωριστή πρόνοιαγιαποσό 15 χιλίων πεντακοσίων λιρών. (β) Δεν έγινεεπαρκήςπρόνοιαγια τηναπώλεια μελλοντικών απολαβώνγιατηνπερίοδοτωντριώνμηνώνπουοεφεσεί ων θα είναι αναγκασμένος ναπαραμείνει μακράντης ερ γασίαςτουμετάτηναρθροπλαστικήεπέμβασηκαι, 20 (γ) αντινομία στην απόφαση τουδικαστηρίου ως προςτην έλευση οστεοαρθρίτιδας. Ενώτοδικαστήριοπροέβησεθε τικόεύρημαγιατηνέλευσηαυτήςτηςεπιπλοκήςστηνυγεία του εφεσείοντα, στοτελικό στάδιο τηςαπόφασης παρα γνωρίζεται το εύρημα αυτό καιπιθανολογείται απλώς η 25 έλευση οστεοαρθρίτιδας ως μελλοντικόγεγονός. Οι εφεσίβλητοι υποστήριξαν ότιδεν παρέχεταιπεδίογια επέμ βαση. Καιοιδυοπλευρές επικαλέσθηκαντηναπόφαση στηνΑντω νίουv. SerendipityLtd.
(1991)1 Α.Α.Δ.375 προςυποστήριξη των θέσεων τους. Στηνυπόθεσηεκείνη το Εφετείο έκρινε ότιδεχωρού- 30 σε επέμβαση μετούψος των γενικών αποζημιώσεων (έξιχιλιάδες λίρες) τοοποίο κρίθηκε μενως χαμηλό,όχιόμως σεβαθμόπου η ανεπάρκεια των αποζημιώσεων νακαθίσταται έκδηλη ώστενα δι καιολογείται οπαραμερισμόςτηςαπόφασηςστοπλαίσιοτηςδευτε ροβάθμιαςδικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου. ΣτηνΑντω· 35 νίον (ανωτέρω), επιδικάστηκε ποσό έξι χιλιάδων λιρών στην ενά γουσα για σοβαρή, όπως στην προκείμενη περίπτωση, κάκωση στην άρθρωση τουποδιού και όμοιες σεγενικές γραμμές μετατραυματικές επιπτώσεις. Οι προσωπικές περιστάσεις της εφεσείουσας σ' εκείνη την υπόθεση διέφεραν από εκείνες τουεφε- 40 564 1Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Χριστόφορου ν. Χαραλάμπους κ.ά. Πικής, Δ. σείοντα. ΗΑντωνίουήτανκαθαρίστριαενώηηλικίατηςδενκαθο ρίζεταιστηναπόφαση. Οεφεσείων είναιλογιστής, ηλικίας41ετών. Λόγωτουεπαγγέλματοςτης,η ικανότητατηςΑντωνίουγιαεργασία περιορίστηκε ουσιωδώς ενώ,αντίθετα, ηικανότητατουαιτητή για εργασίαμειώθηκεσεμικρόβαθμό. ΌμωςστηνΑντωνίουηαπώλεια μελλοντικούεισοδήματοςαπετέλεσετοαντικείμενο ιδιαίτερουκον δυλίου περίπουανάλογουύψους μετο ποσό των έξιχιλιάδωνλι ρών,ενώστηνπροκείμενηπερίπτωσηηαπώλειαμελλοντικών απο λαβών συμπεριλήφθηκε στοκονδύλι τωνοκτώ χιλιάδων λιρών. Εκτός από τηναπώλειαμελλοντικών απολαβώνστις γενικές απο ζημιώσεις, συμπεριλήφθηκε καιη απώλειααπολαβώνγιατρειςμή νες πουαναμένεταινα ακινητοποιηθεί οεφεσείων για ναυποστεί τηναρθροπλαστικήεγχείρηση. Ο εφεσείων υπέβαλε ότι το ποσό των £8.000,-είναιανεπαρκές για να τον αποζημιώσει και για τον πρόσθετο λόγο ότι δεγίνεται πρόνοιαγιαδαπάνηγιαδεύτερηαρθροπλαστικήεγχείρηση. Πατην πρώτηέγινεξεχωριστή πρόνοιαγιχχποσό£1.500,-καιτομέροςεκεί νοτηςαπόφασηςδεναμφισβητείται. Συμφωνούμεμετοδικηγόροτωνεφεσίβλητων ότιηιατρική μαρτυρίαδενκατέδειξετηναναγκαιότηταδεύτερηςαρθροπλαστικήςεγ χείρησης ως μέσογια την αντιμετώπιση αναμενόμενων λειτουργι κών ατελειών πουθαπροκύψουν απότηνπρώτηεγχείρηση αυτής τηςμορφής. Γι*αυτό,τοασφαλέστερομέσοαντιμετώπισηςτωνεπι πλοκών αυτώνέγκειται στην καθυστέρηση διενέργειας τηςπρώτης επέμβασης,πράγματοοποίοσυνέβηστηνπράξη. Επίσηςτααποτε λέσματαδεύτερης αρθροπλαστικήςεγχείρησης καταφαίνονταιαπό τημαρτυρίαως αμφίβολα,ώστεσανπρώτηεπιλογή νακαθίσταται η αποφυγή της. Υπό τοφωςαυτώντωνδεδομένων, η δεύτερη αρ θροπλαστική εγχείρηση ορθά αγνοήθηκε ωςυπαρκτή πιθανότητα, οπότανδικαιολογείται ηαπουσίαπρόνοιαςγιατην αντιμετώπιση τηςστοκονδύλιτωνγενικώναποζημιώσεων. Έπεταιότιτοθέμαδε θα μας απασχολήσει στη διερεύνηση τηςεπάρκειας των γενικών αποζημιώσεων. Η υπόθεση Αντωνίουφωτίζει τοθέμα των αποζημιώσεων για κακώσειςτηςάρθρωσηςστομηρό. Δεδημιουργείόμωςδέσμευσημε τηνέννοιατουδεσμευτικούπροηγούμενουεφόσοδεθεμελιώνειαρ χήδικαίου. Το ύψος των αποζημιώσεων είναι αλληλένδετο μετα ιδιαίτεραπεριστατικάτουκάθετραυματισθέντα. Η καθοδηγητική αρχήστοντομέατωναποζημιώσεωνείναιεκείνηηοποίαεπισημαίνεται στην Paraskevaides(Overseas) Ltd. v.Cliristofis
(1982)1 C.L.R. 789,ότιοανθρώπινοςπόνοςκαιηδυσχέρειααντιμετωπίζε ται μεμεγαλύτερη ευαισθησία. Ηυγεία είναι ο κοινός παρονο565 Πικής,Δ. Χριστόφορουν.Χαραλάμπουςκ.ά.
(1993)μαστήςγιατην ευημερίατουανθρώπου. Οι αποζημιώσεις είναιτο μέσογιατην αποτίμηση τουανθρώπινουπόνουκαιτηναντιμετώ πισητωνλειτουργικών δυσχερειών πουεπιφέρει το τραύμα. Τοποσό των £8.000,- κρίνεται έκδηλαανεπαρκές. Η τραυματι κή και μετατραυματικη κατάσταση του εφεσείοντα υπήρξε πολύ 5 επώδυνη. Τα κατάλοιπατουτραύματοςθατονσυνοδεύουν σ' όλη του τηζωήσε βαθμόπουηποιότητατης ζωήςτου θαυποστεί αι σθητήπτώση.Στηνηλικίατων41ετώνοεφεσείωνυπέστησημαντι κήαναπηρία μεδυσμενείςσυνέπειεςστην ικανότητατουγιαδιακί νηση,την ικανότητατουγιαεργασία,ενώδεναποκλείονταιέπιπλο- 10 κέςπουθακαταστήσουντηνκατάστασητουακόμασοβαρότερη. Το ποσότων£8.000,-ωςγενικέςαποζημιώσειςπαραμερίζεται,γεγονός που καθιστάδική μαςευθύνητον καθορισμό των γενικών αποζη μιώσεων. Τοποσόκαθορίζεταισε£12.000,-. 15 Ηέφεση επιτρέπεταιενμέρειμεέξοδα. Τοποσό τωνγενικών αποζημιώσεωναυξάνεταισε£12.000,- και ηπρωτόδικη απόφασητροποποιείταιανάλογα. Η έφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. 566