1 Α.Α.Δ. 21 Σεπτεμβρίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στές] ΕΛΕΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Εφεσείονσα, ν. ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8179) 5 10 15 20 25 Αποζημιώσεις— Τροχαίοατύχημα— Απώλειανεφρού— Αλλαγή επαγ γέλματος από τοθύμα— Κατάπόσοηαλλαγή ήτανεύλογηκαι έπρε πε να αποζημιωθεί— Επιδίκαση γενικώναποζημιώοεων£10.000για την απώλεια τον νεφρού από το πρωτόδικο Δικαστήριο—Κρίθηκε έκδηλαανεπαρκήςκαι αυξήθηκεστο ποσό των£15.000. Σαν αποτέλεσμα του τραυματισμού του σε τροχαίο ατύχημα ο εφεσίβλητος απώλεσε τον ένατουνεφρό. Κατάτηνημερομηνία του δυστυχήματος ο εφεσίβλητος, πουήταν43 ετών,εργαζόταν σανηλε κτρολόγος σε ασφαλιστική εταιρεία, μεκαθήκοντατην επιδιόρθωση ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων τωνκτιρίων της εταιρείας. Επιπλέ ον εργαζόταν ως συντηρητής ηλεκτρολόγος οικισμού που ανήκε στους εργοδότες τουμεπρόσθετο εισόδημα£65τομήνα. Επίσηςέκα νε διάφορες ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και εργασίες κατά τον ελεύθερο τουχρόνο,πουτουαπέφερανπρόσθετοεισόδημα£60το μήνα. Μετάτο δυστύχημα ο εφεσίβλητος συνέχισενα εργάζεται στους προηγούμενους εργοδότες του,όχι όμωςσανηλεκτρολόγος αλλάσαν θυρωρός. Ολόγος ήτανδιότι φοβότανγιατις επιπτώσεις πουθαεί χεστην υγείατουοτυχόννέος τραυματισμόςτουσε εργατικόατύχη μα,πουθαέθετε σε κίνδυνο τον άλλο νεφρό. Το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε ότι αποκλειστική ευθύνηγιατο ατύχημαείχεηεφεσείουσα, και,αφούέκρινε ότι ηαπόφασητου εφεσίβλητου να αλλάξει τηνεργασίατουήτανεύλογη,τουεπιδίκασεαποζημίωσηγιατηναπώ λεια του εισοδήματος πουείχελόγω της αλλαγής αυτής. Επιπλέον, επιδίκασε ποσό £10.000σαν γενικές αποζημιώσεις για την απώλεια τουνεφρού. Κατ' έφεση,ηεφεσείουσα ισχυρίσθηκε ότι λανθασμένατοπρωτό669 Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου
(1993)δικοΔικαστήριο είχεκρίνειότι ηαλλαγήεπαγγέλματος ήτανεύλογη, καιότιτοεπιδικασθένποσότωνγενικώναποζημιώσεων ήτανυπερβο λικό.Μεαντέφεσηοεφεσίβλητοςπρόσβαλετοποσότωνγενικώναπο ζημιώσεωνσανέκδηλαανεπαρκές. 5 Αποφασίσθηκεότι: (α)Τοκριτήριογιατοκατάπόσοθύμαατυχήματοςδικαιούταινααπο ζημιωθεί γιατηναπώλειαεισοδήματος απόαπόφασητουνααλλά ξει επάγγελμαλόγωτωντραυμάτωνπουυπέστηστοατύχημα,είναι τοεύλογοκαιόχιτοορθολογιστικότηςαπόφασηςτου. Η πείρασε συνδυασμό μετηνκοινήλογική είναιτο μέτροπροσδιορισμού του 10 παραδεκτού συγκεκριμένουκινδύνου. Στηνπροκειμένη περίπτω ση,οι πιθανές επιπτώσεις απόπτώσηκαιτραυματισμότου εναπο μένοντοςνεφρούτουεφεσίβλητουήταντέτοιεςπουηαπόφασητου γιααλλαγήεπαγγέλματοςήτανεύλογη. (β)ΤαευρήματατουπρωτόδικουΔικαστηρίουσχετικάμετοαπωλεσθέν 15 εισόδημα από τον εφεσίβλητο, λόγω της αλλαγής επαγγέλματος, ήσανεύλογαεπιτρεπτάκαιδενχωρούσεεπέμβασητου Εφετείου. (γ)Τοεπιδικασθένποσόγιατηναπώλειατουνεφρούήτανέκδηλαανε παρκέςκαιέπρεπενααυξηθείσε£15.000. Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. Ηαντέ- 20 φεσηεπιτράπηκε με έξοδα. Οι γενικές αποζημιώσειςαυξήθηκανσε£15.000 Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Jeffries v. Mills Scaffold Co. KempandKemp "Quantum ofDamages", Vol. 1,p. 18425 Παναγήv.Θεοδώρου
(1992)1A.AA.1303Hughesv.Armitage Brothers[1974] C.LY.927· Baker v. TurtleKemp and Kemp, "Quantum of Damages", p.7816,7811/l· Paraskevaides(Overseas)Ltdv. Christofis
(1982)1C.L.R. 789· Polycarpou v.Adamou
(1988)1 C.LR.727. 670 30 1 Α.Α.Δ. Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου Έφεση. 5 ΈφεσηαπότηνεναγόμενηκατάτηςαπόφασηςτουΕπαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Ηλιάδης, Αν. Ε.Δ.) που δόθηκε στις 7 Ιουνίου, 1990, (Αρ. Αγωγής 4552/86) με την οποία κρίθηκε ότι η εφεσείουσα-εναγόμενη έφερεαποκλειστική ευθύνηγιααυτοκινητι στικόδυστύχημακαιτηνεπακόλουθηβλάβηκαιζημιάπουυπέστη ο εφεσίβλητος. Χρ. Κληρίδης,γιατην εφεσείουσα. Στ.Ερωτοκρίτον,γιατον εφεσίβλητο. 10 Cur. adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει ο Δι καστήςΓ.Μ. Πικής. 15 20 ΠΙΚΗΣ,Δ.: Ωςαποτέλεσματουτραυματισμούτουσεοδικόδυ στύχημα,ο εφεσίβλητος (ενάγων)υπέστη κακώσεις οι οποίες επέβαλαντηναφαίρεσητουενόςνεφρούτου. Το ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας έκρινε ότι η εφεσείουσα (εναγόμενη) έφερε αποκλειστική ευθύνηγιατο δυστύχημακαιτην επακόλουθηβλάβηκαιζημίαπουυπέστηοεφεσίβλητος. ΤοΕπαρ χιακό Δικαστήριο επεδίκασε υπέρ του εφεσίβλητου πέραντηςζημίαςπουυπέστηκατά τησχετικά βραχείαπερίοδοτης ολοκληρω τικήςανικανότηταςτουγιαεργασία,αποζημιώσειςγια (α) μείωση απολάβουνγιατηνπερίοδομεταξύτηςημερομηνίας αποκατάστασηςτηςικανότηταςτουγιαεργασίακαιτηςδί κης,υπόμορφήειδικήςζημίας, 25 30 (β) μελλοντική απώλεια εισοδήματος λόγω αλλαγής επαγγέλ ματος που κρίθηκε ότι δικαιολογούσε η μετατραυματική τουκατάσταση, (γ) απώλειατουνεφρούκαι γενικά τα μηανατρέψιμα επακό λουθα του τραυματισμού του (επιδικάστηκε ποσό£10.000 υπόμορφήγενικώναποζημιώσεων). Μετηνέφεση αμφισβητήθηκανταευρήματαγιατην ευθύνηκαι την απώλειαεισοδήματος,όπωςκαι τούψος των γενικών αποζη μιώσεων. Κατάτηνακρόασηεγκαταλείφθηκετομέροςτης έφεσης που αφορούσε στην ευθύνη. Τα εναπομείναντα θέματα είναι τα 671 Πικής, Δ. Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου
(1993)εξής τρία: (Α) Η ορθότητατουευρήματοςότι η απώλειατουενός νεφρού καθιστούσε εύλογη την εγκατάλειψη του επαγγέλματος (ηλεκτρολόγος) τουεφεσίβλητου καιτονπεριορισμό τουσε καθιστικήεργασία(θυρωρός). 5 (Β) Ηορθότητατων ευρημάτων γιατην απώλεια εισοδήματος ως αποτέλεσμα τηςαλλαγής εργασίαςκαι, (Γ) οι γενικές αποζημιώσεις οι οποίες προσβάλλονται ωςκα ταφανώς υπερβολικές. Μεειδοποίηση ηοποίαεκδόθηκε από τον εφεσίβλητο βάσειτης 10 Δ.35 θ.10των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, προσβάλλονται οι γενικές αποζημιώσειςωςέκδηλαανεπαρκείς. Κατάταάλλα,οεφε σίβλητος υπεστήριξε τηνπρωτόδικηαπόφασηωςορθή. Ο εφεσίβλητος ήταν ειδικευμένος ηλεκτρολόγος. Πριν τοδυ στύχημα, εργοδοτείτο από ασφαλιστική εταιρείαως ηλεκτρολόγος 15 γιατησυντήρηση τωνηλεκτρικών εγκαταστάσεωντουκτιρίουτης. Επιπρόσθετα,οεφεσίβλητος απασχολείτοωςσυντηρητής ηλεκτρο λόγοςοικισμού οοποίος ανήκεστους εργοδότες του,εργασίααπό τηνοποίαπροσποριζότανπρόσθετο εισόδημα£65,όπωςέκρινετο πρωτόδικο Δικαστήριο. Τρίτη πηγή εισοδήματος αποτελούσε η 20 χρήση του ελεύθερου τουχρόνουγιαηλεκτρικές εγκαταστάσεις σε νέεςκατοικίες,καθώςκαιη διόρθωση ηλεκτρικών εγκαταστάσεων τρίτων. Μετά το δυστύχημα ο εφεσίβλητος προσελήφθη και πάλι στην υπηρεσία των εργοδοτών του αλλά υπόάλλη ιδιότητα,ως θυρω- 25 ρός. Τηναλλαγήτουεπαγγέλματοςεπέβαλεηαπώλειατουνεφρού του,απώλειαηοποίακατέστησεαπαράδεκτοκίνδυνογιατηνυγεία τουτηναναρρίχησησεσκάλες πουσυνεπάγεταιηεργασίατουηλε κτρολόγου. Αυτό υποστήριξαν οι δυο γιατροί που κλήθηκαν ως μάρτυρεςαπότον εφεσίβλητο. 30 Αντίθετη άποψη εξέφρασε τρίτος γιατρός, ο οποίος κλήθηκε από την εφεσείουσα· κατέθεσε ότι ηαπώλεια του ενός νεφρούδε μετέβαλε τα δεδομένα της εργασίας του ηλεκτρολόγου, ούτε επέ βαλλε τηναλλαγήεπαγγέλματος. Το Δικαστήριο έκρινεδικαιολογημένη την απόφασητου εφεσί- 35 βλητου ν* αλλάξει επάγγελμα ενόψει των κινδύνων πουθαενείχε γιατηφυσικήτουυπόστασηη συνέχισητουεπαγγέλματοςτουηλε672 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου Πικής, Δ. κτρολόγου. Υπότοφως αυτής της διαπίστωσης, τοΔικαστήριο προέβηστηναποτίμησητηςζημίαςπουεπέφερεηαλλαγήτουεπαγ γέλματος του,ανερχομένη σε(α)£65 το μήνα,λόγω μείωσης απο λαβώναπό την εργασίατουκαι,(β)£60το μήναλόγωτηςαπώλειαςτηςευκαιρίαςχρήσηςτουελεύθερου τουχρόνουγιακερδοφόρα απασχόλησηως ηλεκτρολόγος. Οκ.Κληρίδηςυπεστήριξε ότιτοεύρημα,ότι ενδεικνυότανηαλ λαγήτουεπαγγέλματος του εφεσίβλητου, ήτανλανθασμένο,σφάλ μαπουεύκολααποκαλύπτεταιεφόσονη μαρτυρίααξιολογηθείορθολογιστικά. Δυο απότουςτρειςουρολόγους πουκατέθεσαν ενώ πιοντουπρωτόδικουΔικαστηρίου,οιΠ.ΘεοδωρίδηςκαιΠ. Νικο λάου,διετύπωσαντηνάποψηότιηαλλαγήεπαγγέλματοςσυνιστού σε επιβαλλόμενη ενέργεια. Ηαναρρίχηση σε σκάλες,διαδικασία αναπόφευκτηγιατηνεκτέλεσητηςεργασίαςτουηλεκτρολόγου, ενέχειπροβλεπτούςκινδύνουςγιατραυματισμόαπόπιθανήπτώσητου εναπομείναντανεφρούτουεφεσίβλητου,τραυματισμούοοποίοςθα θέσεισεκίνδυνοαυτήτούτητηνύπαρξητου. Αντίθετα, οουρολόγος Κ.Παπαχαραλάμπους κατέθεσε ότι"Ο ενάγωνμετονένανεφρόμπορείναζήσειφυσιολογικήζωή. Δεννομίζω ότιο ενάγων θα μειονεκτούσε σωματικά εάν εξασκούσε το επάγγελματουηλεκτρολόγου μεένανεφρό. Δεννομίζωότιθασυμ βούλευα τονενάγοντα νααλλάξει επάγγελμα από αυτό του ηλε κτρολόγου " Κατάτηνκρίση τουκ. Παπαχαραλάμπους,ηαπώλειατου ενός νεφρούδεμεταβάλλει ταδεδομέναγιατηνάσκησητουεπαγγέλμα τος του ηλεκτρολόγου, ούτε επαυξάνει ουσιωδώς τους κινδύνους γιατηνυγείατου. Οκ.Κληρίδης υπέβαλεότι ηεκτίμησητων επιπτώσεων απότον τραυματισμόκαιηπρόβλεψητωνκινδύνωνγιατηνυγείατουτραυματισθέντος,δεν αποτελούν τελικά ιατρικόθέμααλλάθέμαγιατο Δικαστήριο, έργο τουοποίου είναι οκαθορισμός των επιπτώσεων του τραυματισμού και εκτίμηση της ζημίας. Στην αγόρευση του έδωσε ιδιαίτερη έμφαση σεπαρατηρήσεις του αγγλικού Εφετείου στην υπόθεσηJeffries Υ. MillsScaffoldCo.ηοποία συνοψίζεται στο Kemp and Kemp "Quantum of Damages",Vol. 1,p.184. Προ φανώςηαπόφασηδεδημοσιεύθηκεσεκαμιάαπότιςγνωστέςσειρές τωνδικαστικώναποφάσεωνκαιέτσιτοκείμενο τηςδενέγινε δυνα τόναεντοπιστεί. Σημειώνεταιότιτοαπόσπασμα το οποίο παρα τίθεται, βασίζεται σε δημοσίευμα τηςαγγλικής εφημερίδας "The Guardian" της 27ης Απριλίου, 1963. Αξίζει να παραθέσουμε την αναφορά η οποία γίνεται στο Kemp and Kemp στην απόφαση 673 Πικής, Α. Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου
(1993)Jeffries ενόψει της σημασίας που αποδόθηκε σ' αυτήκαι των συ μπερασμάτων που έχουμε κληθεί να αντλήσουμε από το κείμενο της: "In Jeffries v.MillsScaffoldCo.theplaintiff,ascaf'folder,had injured his ankle andhadchanged toasafer butlessremunerative 5 employment. TheCourtofAppeal,dismissinghisappeal,heldthat a person injured in an accident is entitled to compensation for consequent lossof wagesresultingfrom an inability to pursue his former employment,evenwheretheinabilityconsistsof aphobia, -but-he is not entitled to recover loss of wages resulting from a 10 rational decision on his part to pursue a safer, but less lucrative, form of employment." Ο δικηγόρος της εφεσείουσας εισηγήθηκε ότι η αναφορά σε "rational decision" υποδηλώνει ότι ηζημίακαι ηβλάβηδεναποτι μούνται αόριστα με βάση και μόνο τη λογικότητα της απόφασης 15 αλλά υπό το φως των δεδομένων που την υποστηρίζουν,δηλαδή τουπραγματικούβάθρουστο οποίοστηρίζεται.Στηναπουσίατου κειμένου της απόφασηςείναι δύσκολο να εκτιμηθεί μέσα στο σω στό πλαίσιο ησημασίατηςαναφοράςσε"rational decision" ("λογι κή""ορθολογιστική" απόφαση).Κάτωαπόοποιοδήποτεόμωςπρί- 20 σμακαι ανκριθεί ηαπόφασηστηJeffries, δε μεταβάλλει τις αρχές που διέπουν την απόδειξηκαι τον καθορισμό της βλάβηςκαιτης ζημίαςηοποίαμπορείναδιεκδικηθεί. Όπωςτονίζεταιστη Jeffries, ακόμακαιτοαίσθηματηςφοβίαςαφεαυτού,εφόσονεκπηγάζειαπό τον τραυματισμό και είναι γνήσιο, συνιστά παράγονταο οποίος 25 μετράκαιμπορεί ναδικαιολογήσει τηναλλαγήεπαγγέλματος. Το κριτήριο για τον καθορισμό της ζημίας είναι το εύλογο (reasonable) καιόχι τοορθολογιστικό τουπράγματος. Αντίθετα, ο "λόγος" του "ορθολογιστικού" ("rational"), συναρ τάται με την αόριστη εκτίμηση των πιθανοτήτων του μέλλοντος. 30 Καιγιαεκείνον πουέχειδυονεφρούς,ορθολογιστικάκρίνονταςτο πράγμα,είναιασφαλέστερο γιατηνυγείατουναέχεικαθιστική ερ γασίααντίτουεπαγγέλματοςτουηλεκτρολόγου. Οκίνδυνος όμως θεωρείται παραδεκτός μετά από συνεκτίμηση των πιθανοτήτων πτώσηςσεσυνδυασμόμετιςεπιπτώσειςπιθανούτραυματισμού. Η 35 πείρα σε συνδυασμό μετηνκοινή λογική,είναι το μέτροπροσδιο ρισμούτουπαραδεκτούσυγκεκριμένου κινδύνου. Οιπιθανότητες πτώσης από αναρρίχηση σε σκάλα, είναι οι ίδιες τόσο για τον ηλεκτρολόγο μεδυο,όσοκαι μεένανεφρό. Όμωςμεταβάλλονται ουσιωδώς οι πιθανέςεπιπτώσεις απόπτώσηγιατον ηλεκτρολόγο 40 που έχει ένα μόνο νεφρό. Στηπερίπτωση του υφίσταται άμεσος 674 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου Πικής, Δ. κίνδυνος για τη φυσική του ύπαρξησε περίπτωση τραυματισμού και του δεύτερου νεφρού· οπόταντο ερώτημα πουπρέπει ν' απα ντηθεί, είναι κατά πόσο οι επιπτώσεις αυτές παρέχουν βάση η οποία καθιστά "εύλογη" την επιλογή αλλαγής επαγγέλματος. ΌπωςτοπρωτόδικοΔικαστήριο,έτσικιεμείςκρίνουμε ότιη απά ντηση είναικαταφατική. Καιδιαφορετικήναήτανη απόφασητου εφεσίβλητου καιναεσυνέχιζετοεπάγγλεματουηλεκτρολόγου,και πάλιθαεδημιουργείτο θέμααποζημίωσηςτου,στοπλαίσιοτωνγε νικών αποζημιώσεων, για τους αυξημένους κινδύνους για την υγείατουαπόπιθανήπτώσηκατάτηνεκτέλεση τηςεργασίαςτου. ΤοεύρηματουΔικαστηρίου ότι ηαπόφασητου εφεσίβλητου ν' αλλάξει επάγγελμα ήταν εύλογη, δικαιολογείται υπό το φως των εγγενών κινδύνων πουενέχειτο επάγγελμα του ηλεκτρολόγου για τονεργαζόμενο,αφενόςκαι,τωνπιθανώνεπιπτώσεων απότηνεκδήλωση τωνκινδύνων αυτώνστην υγείαπροσώπου με ένανεφρό, αφετέρου. Επομένως δικαιολογείται η αποζημίωσητου εφεσίβλη τουγιαζημίαη οποίαπροέκυψεωςαποτέλεσματηςαλλαγήςεπαγ γέλματος- διαπίστωσηπουεπιβάλλει τη διερεύνηση τωνλόγων της έφεσης πουαφορούνταευρήματαως προςτηνύπαρξηζημίας και τουύψουςτης,λόγωτηςδικαιολογημένης αλλαγήςεπαγγέλματος. Οδικηγόροςτηςεφεσείουσας υπέβαλεότιβαρύνειτονενάγοντα η απόδειξη της μείωσης της ικανότητας του κερδαίνειν (earning capacity), όπωςκαιη συγκεκριμενοποίηση τηςστοπλαίσιοτωνγε γονότων τηςυπόθεσης. Η θέση αυτήείναι σωστή. Τογεγονόςκαι μόνο ότι ο τραυματισμός κατέστησε αναγκαίατην αλλαγή εργα σίας,δεσυνεπάγεταιαυτομάτωςκαιεύρημαγιαμείωση τηςικανό τηταςγιακερδοφόραεργασίαή μείωσητωναπολαβώντου εργαζό μενου. Τοεπάγγελμα του ηλεκτρολόγου ήτανημόνηειδίκευση πουείχεοεφεσίβλητος. Στηνηλικίατου(43ετώνκατάτονουσιώδηχρό νο) ήτανεξ αντικειμένου δυσχερής ηειδίκευση του σε άλλοεπάγ γελμα,οπότανηανάληψηανειδίκευτηςκαθιστικήςεργασίας,όπως εκείνης τουθυρωρού,ήτανεύλογη. Το επόμενο ερώτημα αφοράτη σύγκριση των απολαβών του εφεσίβλητου πριν και μετά το δυστύχημα, δοθείσας της αλλαγής επαγγέλματος. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι ο εφεσίβλητος υπέστη μηνιαίαζημία£65,λόγω μείωσης των απολαβώντου απότην ερ γασίατου (£780το έτος)και£60 μηνιαίωςλόγωαπώλειαςτης δυνατότητας για προσφορά των υπηρεσιών ηλεκτρολόγου κατά τις 675 Πικής, Δ. Κωνσταντίνουν. Ιωάννου
(1993)ελεύθερεςτουώρες (£760 τοέτος). Ο κ. Κληρίδης εισηγήθηκε ότι η μαρτυρία δεν κατέδειξε ότι ο εφεσίβλητος υπέστη τηζημία που ισχυρίστηκε ήοποιαδήποτεζη μία. Στηναπάντησητηςη κ.Ερωτοκρίτου επεσήμανε,ότι οίδιοςο δικηγόρος τηςεφεσείουσας,στηντελική τουαγόρευση,αναγνώρισε ότι ο εφεσίβλητος απολάμβανε έξτρα εισόδημα απόπρόσθετη ερ γασίαστο συνοικισμό, η οποίαανερχότανσε£65μηνιαίως. 5 Μετά από προσεκτική εξέταση της μαρτυρίας πουκατατέθηκε στο πρωτόδικο Δικαστήριο,κρίνουμε ότιυπήρχεη βάση γιατα ευ ρήματατου δικαστηρίου,οπότανδεν παρέχεταιπεδίογια επέμβα- 10 σηεκμέρους μας. Στηνίδιακατάληξηαγόμεθακαιγιαταευρήμα τα τουπρωτόδικουΔικαστηρίου γιατηζημίατου εφεσίβλητου λό γω της απώλειας και της δεύτερης πηγής για τηκτήση πρόσθετου εισοδήματος. Οεφεσίβλητος κατέθεσε ότι κέρδιζε£1.000 το χρόνο από την τοποθέτηση ηλεκτρικών εγκαταστάσεων σενέεςκατοικίες 15 XOL£30-£40το μήνααπ'ό,τι χαρακτήρισεως"κουτσοδούλια",δη λαδή τηδιόρθωση ήσυντήρηση υφιστάμενων ηλεκτρικών εγκατα στάσεων. Η τοποθέτησηηλεκτρικής εγκατάστασηςήτανχρονοβόρα καιαπαιτούσεεργασίαέξιμηνώνκατάτιςελεύθερεςτουώρες. Στη μαρτυρία του κατονόμασε έξι ιδιοκτήτες κατοικιών στις οποίες 20 έκαμε εγκαταστάσεις καιμιααπ' αυτούςμετημαρτυρίατηςεπιβε βαίωσε τη μαρτυρία του. Ο εφεσίβλητος δεν κατέθεσε άλλαστοι χεία προς θεμελίωσητων ισχυρισμών του. Έγινε όμως πιστευτός απότοΔικαστήριο, όπωςθαμπορούσε ναγίνει. Τογεγονός ότι το πρωτόδικοΔικαστήριο δεναποδέχθηκετοσύνολοτων διεκδίκησε- 25 ων του εφεσίβλητου, αντανακλά τις αβεβαιότητες του μέλλοντος και ιδίως της ζήτησης γιατις υπηρεσίες του. Καταλήγουμε ότι ούτεσ' αυτότον τομέαδενυπάρχειπεδίογια επέμβαση μετηναπόφασητουπρωτόδικου Δικαστηρίου. ΓΕΝΙΚΕΣΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ : 30 Με την έφεση και την αντέφεση αμφισβητείται το ποσό των £10.000γενικών αποζημιώσεων ως καΐαφανώςυψηλό καιέκδηλα ανεπαρκές, αντίστοιχα. Καιοι δυοπλευρές έκαμαναναφοράστην πρόσφατηαπόφασητουΕφετείουΠαναγήν. ΘεοδώρουκαιΑλλον
(1992)1Α.Α.Δ. 1303, ως διαφωτιστικής για το καθορισμό της ζη- 35 μίας που προκύπτει απότην απώλεια ζωτικών οργάνων του σώ ματος. ΣτηνΠαναγήτο Εφετείοενέκρινεαποζημίωση£30.000για τηναπώλεια του ενός οφθαλμούτουτραυματισθέντος. Αλλαεπα κόλουθα του τραυματισμού, ήταν οριακής σημασίας για τη δια μόρφωση.τουεπιδικασθέντος ποσού. 40 676 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου Πικής, Δ. Μεέρεισμα τολόγοτηςΠαναγή καιτονπαραλληλισμό πουέγι νε στη Hughesv. ArmitageBrothers [1974]C.L.Y. 927, μεταξύ των συνεπειών απώλειας οφθαλμού και νεφρού,ηδικηγόρος του εφεσίβλητου εισηγήθηκε ότι δικαιολογείται και στην προκείμενη υπόθεση αποζημίωση£30.000για την απώλεια νεφρού. Στημετα γενέστερηυπόθεση Baker v. Turtle, στην οποία ο δικηγόρος της εφεσείουσας έκαμε αναφορά [βλ. Kemp and Kemp, "Quantum of Damages", p.7816, 7-811/1], επισημαίνεται ότι ο παραλληλισμός στη Hughes είναι περιορισμένης εμβέλειας για αυτονόητους λόγους:Απώλεια τουενόςνεφρούδενπαρεμβαίνειστησωματικήλει τουργία,ενώαπώλειατου ενός απότουςδυοοφθαλμούς περιορί ζει ουσιωδώς τοπεδίο τηςόρασης καιπαρεμβαίνει άμεσα στηλει τουργία του τραυματισθέντος. ΣτηBakerπου εκδόθηκε το 1985, το Δικαστήριο επικρότησε την επιδίκασηποσού £8000- £9000για τηναπώλειανεφρού. OLνεφροί αποτελούν βασικόόργανοτουσώματος. Η απώλεια τουενός νεφρούδεδημιουργεί, αφενός,προβλήματαστηνκαθημε ρινήλειτουργία τουανθρώπου* μεταβάλλει όμως,αφετέρου,ταδε δομέναγια την υγεία καιτηφυσική υπόσταση του ανθρώπου στο μέλλον. Οι κίνδυνοι απότραυματισμό και του δεύτερου νεφρού επιβάλλουν εξ αντικειμένου ιδιαίτερη προσοχή στις κινήσεις του τραυματισθέντος που συνιστά μορφή καθήλωσης των κινήσεων του. Το ενδεχόμενο τραυματισμού καιτου δεύτερου νεφρού απο τελείεφιαλτικήπροοπτικήέναντιτηςοποίαςπρέπειπάνταναπροφυλάσσεται. Είναι μετά από στάθμιση όλων αυτών των παραγόντων που σκιαγραφούντομέλλον,πουκαλείταιτοΔικαστήριο ναεπιδικάσει δίκαιηαποζημίωση στον τραυματισθέντα, με μέτρο το χρήμα· μέ σοπουδεναποκαθιστάαφεαυτούτηνυγείααλλάσκοπεί στηνανακούφισητουπαθόντααπόταδεινάτωνκακώσεων καιτηνπαροχή ασφάλειας για το μέλλον. Κριτής του ύψους των γενικών αποζη μιώσεων είναι το πρωτόδικο Δικαστήριο. Το Εφετείο μπορεί να επέμβει μόνο εφόσοδιαπιστώνεται η ύπαρξηαντικειμενικής βάσης γιαδιατάραξητηςαπόφασηςτουπρωτόδικουΔικαστηρίου. Προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις αποκαλυπτικές του μέτρου της αποζημίωσης, είναι καθοδηγητικές για την κρίση του ύψους της αποζημίωσης. Δεν υπάρχει προηγούμενη απόφασητου Εφετείου άμεσαδιαφωτιστικήγιατηναποζημίωσηαπώλειαςτουνεφρού. Η πρόσφατηόμως απόφαση του Εφετείου στην Παναγή επαναβεβαιώνει αφενός τη σύγχρονη τάση της νομολογίας για την ανύψωση τουμέτρουτηςαποζημίωσηςγιατονανθρώπινοπόνο, ακρωτηρια σμό και ταλαιπωρία που καθιέρωσαν οι αποφάσεις στην 677 Πικής,Δ. Κωνσταντίνου ν.Ιωάννου
(1993)Paraskevaides (Overseas) Ltd. v.Christofis
(1982)1C.L.R.789 καιPolycarpouv.Adamou
(1988)1 C.L.R. 727 και,αφετέρου, πα ρέχει ενδείξεις γιατο μέτρο της αποζημίωσης για τηναπώλειαση μαντικώνοργάνωντουσώματος. Οιομοιότητες μεταξύτουοφθαλ μού καιτου νεφρού τελειώνουν μετηδιαπίστωση ότικαι ταδυο 5 αποτελούν όργανα ζωτικής σημασίας γιατονανθρώπινο οργανι σμό. Απώλεια του ενός οφθαλμού επηρεάζειάμεσατη λειτουργία τουανθρώπου,κάτιπουδενεπιφέρειηαπώλειατουνεφρού. Η ση μασία τηςαπώλειας του νεφρού έγκειται κατά κύριο λόγο στους κινδύνους που εγκυμονεί γιατηνύπαρξητουανθρώπουτο ενδε- .10 χόμενο τραυματισμού και του δεύτερου νεφρού. Ηαπώλειατου ενός νεφρού μπορεί ναχαρακτηριστεί ως ηαπώλειατης νεφρικής εφεδρίαςμεόλα τα παρεπόμενα. Κρίνουμε ότ·, τοποσότων£15.000είναιη πρέπουσααποζημίω σηγιατηναπώλειατουνεφρούτουεφεσίβλητου. Η επιδικασθείσα 15 αποζημίακτητων £10.000 κρίνεται έκδηλα ανεπαρκήςκαι παραμε ρίζεται στο πλαίσιο της αντέφεσης. Ηέφεση απορρίπτεταιμεέξοδα. Ηαντέφεση επιτρέπεται μεέξοδα. Τοποσότωνγενικών αποζημιώσεων παραμερίζεταικαιυποκα- 20 θίσταταιμεποσό£15.000. Όπουταέξοδατηςέφεσηςκαιτηςαντέ φεσης συμπίπτουν, επιτρέπονται έξοδα μόνογια μιαεμφάνιση. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. Η αντέφεσηεπιτρέπεται μεέξοδα. 678