clr/1993/1993_1_753.pdf

(1993)αγωγήεναντίοντωνεφεσίβλητων ζητώνταςτοποσότων214.810,41λι­ ρώνΑγγλίαςδυνάμειτουδανείου. Στοδικόγραφοτηςηεφεσείουσαδεν είχεπεριλάβει σαφείςισχυρισμούς σχετικά μετηνσυγχώνευση, τοαπο­ τέλεσμα του ιδιωτικού νόμου του 1985 καιτο πότεήτανη "ορισθείσα ημέρα"δυνάμει του εν λόγω νόμου. Στηνυπεράσπιση τους οι εφεσί- 5 βλητοι έθεσανθέμανομιμοποίησης τηςεφεσείουσας νακαταχωρίσειτην αγωγή. ΚατάτηνακρόασηενώπιοντουπρωτόδικουΔικαστηρίουημό­ νη μαρτυρίασχετικά μετααποτελέσματα τουπιο πάνωιδιωτικούνό­ μουκαιταπιοπάνωθέματαπροήλθεαπόπρόσωποπουδενήταννομι­ κός εμπειρογνώμονας σεθέματαΑγγλικούΔικαίουήτουΔικαίουτης 10 Σκωτίας. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοπροσπάθησεναερμηνεύσει τοκεί­ μενο του Royal Bank of Scotland Act 1985,αντίγραφοτουοποίουείχε κατατεθείαπότονπιοπάνωμάρτυρα,και,αφούέκρινε ότιδενυπήρχε επαρκήςμαρτυρίασχετικάμετοπότεκαικατάπόσοείχεορισθείη"ορι­ σθείσαημέρα",όπωςπροέβλεπεοενλόγω νόμος,αποφάσισεότιηεφε- 15 σείουσα δεν είχε αποδείξει ότι πράγματιείχεδικαίωμανααξιώσει το χρέοςπουοφειλότανστηνWilliams&Glyn's Bank. Περαιτέρω,τοπρω­ τόδικοΔικαστήριο απόρριψε ισχυρισμό της εφεσείουσας ότι, από την αλληλογραφία μεταξύ αυτήςκαι των εφεσίβλητων, είχε προκύψει εξ' υποσχέσεως κώλυμα που εμπόδιζε τους εφεσίβλητους να αμφισβητή- 20 σουν τοδικαίωματηςνααπαιτήσειαποπληρωμήτουδανείου. Αποφασίσθηκεότι: (α)Τα Κυπριακά Δικαστήρια εκλαμβάνουν τον ξένο νόμο ως απλό πραγματικόγεγονός,πράγμαπουεπιβάλλει τηναναφοράσταδικό­ γραφαοποιουδήποτεσχετικού ισχυρισμού. Τομέσογνώσηςτουαλ- 25 λοδαπού δικαίου είναι βασικά οι γνώμες των νομομαθών. Στην προκειμένηπερίπτωση,εφόσονομόνος μάρτυραςπουείχεαναφερ­ θείστο θέματουRoyalBankof Scotland Act 1985 καιτωνσυναφών θεμάτωνσχετικά μετηνισχυριζόμενη συγχώνευση της εφεσείουσας μετηνWilliams&Glyn's Bank,δενήταννομομαθήςεμπειρογνώμο- 30 νας,δενυπήρχεοποιαδήποτεαποδεκτήμαρτυρίαενώπιοντουπρω­ τόδικου Δικαστηρίου πουνααποδεικνύει το δικαίωματηςεφεσειουσαςνααξιώσει τοεπίδικοχρέος.ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο λαν­ θασμέναείχεπροσπαθήσειναερμηνεύσει τοκείμενοτουενλόγωνο­ μοθετήματοςχωρίςτηνβοήθειαεμπειρογνώμονα. 35 (β)Ο ισχυρισμός για ύπαρξηκωλύματος εξ' υποσχέσεως δεν ευστα­ θούσε,διότι δενείχεδιαφανείότιηεφεσείουσα είχεμεοποιοδήπο­ τετρόποβασισθείστηναλληλογραφίατηςμετουςεφεσίβλητους για να μεταβάλειτηνβέσητηςπροςζημίατωνσυμφερόντων της. Η έφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. 40 754 1 Λ.Λ.Δ. Bankof Scotland v.Geodrill Ltd κ.ά. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: NovaKnitv.Kammgarn[1977]2AllE.R. 463Letco CompanyLimitedv. Ηλιύδη

(1991)1 Α.Α.Δ. 435Parkasho v.Singh[1967] 1 AllE.R. 737· 5 Taliina Laevauhisus(A/S) v.Estonian State S.S. Line[1947] 80U.L. Rep. 99· Rodden v. Whatlings Ltd[1961]S.C. 132DynamitA.G. v.RioTinto Co. [1918]A.C. 260 Ελληνική ΤράπεζαΑτδ v. Μιχαήλ Πολυδωρίδη και Αλλων

(1993)1 1 0 ΑΛΛ.68. 'Εφεση. 15 Έφεσηαπότους ενάγοντες κατάτης απόφασηςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας (Φρ. Νικολαΐδης, Πρ.ΕΑ και Χατζηχαμπής, Ε.Δ.) που δόθηκε στις 24 Οκτωβρίου, 1990 (Αρ. Αγωγής 2365/87) με την οποία η αγωγή τους γιατο ποσό των £214.810,41 Αγγλίας πουδόθηκεστους εναγόμενους δυνάμει σύμβασης δανείου ημερ. 19Νοεμβρίου, 1984,απορρίφθηκε. Π.Σαρρής καιΠ. Χαραλάμπους, μετην εφεσείουσα. Μ Χ"Χριστοφής καιΧρ. Κιτρομηλίδης, γιατον εφεσίβλητο. 20 Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ.: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσειοδικαστής Σ.Νικήτας. 25 30 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Ηκρινόμενη έφεσηφέρνει στοπροσκήνιοθέμα­ τα σχετιζόμενα μετην απόδειξηκαι εφαρμογήαλλοδαπού δικαίου. Ηφυσιογνωμία τους θασχηματισθεί μέσα απότηνεξοικείωση μας μετο ιστορικό της υπόθεσης πουκαταγράφουμε στη συνέχεια. Εφεσείουσα στηνπροκείμενηπερίπτωσηείναιηαλλοδαπήΤρά­ πεζαTheRoyal BankofScotlandp.l.c.(εφεξήςηεφεσείουσα ήηΤρά­ πεζα). Εδρεύει στο Ηνωμένο Βασίλειο. Με αγωγήτης,που κατατέθηκε στοΕπαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας,διεκδίκησε απότους 755 Νικήτας, Δ. Bankof Scotlandv. Geodrill Ltd κ,ό.

(1993)εφεσίβλητους/εναγόμενους το ποσό των £214.810,41 Αγγλίας. Επρόκειτο για δάνειο που τους χορήγησε άλλη αγγλική τράπεζα ονομαζόμενηWilliams&Glyn'sBankp.l.c,πουεπίσηςείχετηνέδρα στης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η σύμβασηδανείουημερ. 19/11/84 εί­ χεκαταρτισθεί μεταξύαυτήςκαιτωνεφεσίβλητων. 5 ΗΤράπεζα στράφηκεεναντίοντηςεφεσίβλητης 1, πουείναικυ­ πριακή εταιρεία περιορισμένης ευθύνης,σαν πρωτοφειλέτιδαςκαι των εφεσίβλητων 2και

1. Καιοιδύοτελευταίοι είχαντηνιδιότητα του μετόχου και διοικητικού συμβούλου της εφεσίβλητης 1,αλλά ενάγονταιυπότηνπροσωπικήτους ιδιότητα. Ας σημειωθεί, παρό- 10 λο που τίποτε το ουσιαστικό δεν εξαρτάταιαπότο γεγονός αυτό, ότι ηδανειοδότηση έγινεγια να διευκολυνθούν οι εφεσίβλητοι να αποκτήσουνδιατρητικόμηχάνημααμερικανικήςκατασκευής. Η εφεσείουσα στήριξε το δικαίωματης να απαιτήσει την απο­ πληρωμή του δανείου που χορήγησε ηWilliams & Glyn's, παρόλο 15 πουδεν συναλλάχθηκε απευθείαςμετουςεφεσίβλητους,στον ισχυ­ ρισμό ότι υπεισήλθε στα δικαιώματακαι υποχρεώσεις της άλλης τράπεζας. Καιτούτοσαναποτέλεσμασυγχώνευσης τηςWilliams& Glyn's με την εφεσείουσα, που επιτεύχθηκε με τη θέσπιση απότο Βρετανικό Κοινοβούλιο του ιδιωτικού νόμου Royal Bank of 20 Scotland Act
2. Οι εφεσίβλητοι είχαν εγείρει ευκρινώς στο δικόγραφοτουςκαι υποστήριξαν στη συνέχεια κατά την ακροαματική διαδικασία πως ανέκυπτεζήτημανομιμοποίησης τηςεφεσείουσας γιαείσπραξητης οφειλής. Πιοσυγκεκριμένα ηθέσητουςήτανκαιτηνανέπτυξανκαι 25 ενώπιον μας -ότι δεν αποδείχθηκε ότι ηWilliams & Glyn's Bank p.l.c, μετους οποίους συνεβλήθηκαν, συγχωνεύθηκε μετην εφεσεί­ ουσακαιότιητελευταίαανέλαβετηδιαχείρισητωνυποθέσεων της δανείστριαςτράπεζας. Πρέπει νααναφερθείότι αντίτυποτουπαραπάνωνομοθέτημα- 30 τος,πιστοποιημένο απόαξιωματούχοτηςΤράπεζας,προσκομίστη­ κε σαν αποδεικτικό στοιχείο απότον αντιπρόσωπο της στην Κύ­ προ,πουκατέθεσε στηδίκησανμάρτυραςτηςΤράπεζας. Ας σημει­ ωθεί ότι τοπρόσωποαυτόδενείχετην ιδιότητατου εμπειρογνώμο­ νασε θέματααγγλικούδικαίουήτουδικαίουτηςΣκωτίας. Απλώς 35 κατέθεσετοπαραπάνωαντίτυποσαντεκμήριο(βλέπετεκμ.12). Πέ­ ραν τούτουδεν υπήρχανάλλες μαρτυρίεςπουναδιευκρινίζουν το νόηματουαλλοδαπούδικαίου. Δεν αμφισβητείται ότι οι ξένοι νόμοι, σύμφωνα μετο σύστημα μας,εξομοιώνονται προςπραγματικάγεγονότα και μπορούννα 40 756 1 Λ.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Bankof Scotland v.Geodrill Ltd κ,ά. Νικήτας, Δ. καταστούνεπομένως αντικείμενοαπόδειξης. Έναπολύ διδακτικό παράδειγματουείδουςτης μαρτυρίαςπουχρειάζεταικαιτου τρό­ που αξιολόγησης της παρέχει η υπόθεση Nova Knit Ltd. v. Kammgarn [1977]2 All E.R. 463 της Δικαστικής Επιτροπήςτης Βουλής τωνΛόρδων. Το πρωτόδικο δικαστήριο,αφούπαρατήρησε -ορθάκατάτην άποψη μας -ότι ηαπόδειξητης συγχώνευσης κατάτο δίκαιοτης Σκωτίας ήτου Ηνωμένου Βασιλείου σαν πραγματικού γεγονότος αποτελείπροϋπόθεσηνομιμοποίησηςγιαάσκηση τηςαγωγής, προ­ έβητο ίδιο,μεβάσητοκείμενο πουέγινεδεκτόσαντεκμ. 12,στην ανεύρεσητουνοήματοςτωνσχετικών διατάξεωντουαγγλικού νό­ μουτου
3. Έτσι,αφούπαραθέτειτις διατάξειςαυτές,το πρωτόδικο δικαστήριοτιςερμηνεύεικαταλήγονταςότιπραγματοποιήθηκε"συγχώ­ νευσητης Williams & Glyn's Bank p.l.c. στην R.B.S.G p.l.c."όπως επίσηςκαιηαλλαγή τουονόματοςτηςτελευταίαςσεRoyalBankof Scotlandp.l.c. Απότοσυνδυασμότουάρθρου3

(1)μεταάρθρα5

(1)και 11

(1)τουνόμουπροκύπτει,όπωςδέχεταιη πρωτόδικη απόφαση,ότι η συγχώνευση θαισχύσειαπότηνκαθορισμένη ημερομηνία (appointed day). Καιπροχωρεί μετάναδιαπιστώσει πωςδεν πα­ ρουσιάστηκε μαρτυρία πουναδιευκρινίζει ότι ορίστηκε όντωςτέ­ τοιαημερομηνίασύμφωναμετη διαδικασίαπουπροβλέπειτοεδ.2 τουίδιουάρθρου. Ούτεείχεπροσαχθείτοείδοςτηςμαρτυρίαςπου τοεδ.3θεωρείαναμφισβήτητηαναφορικάμετηνέναρξη ισχύοςτης συγχώνευσης. Τοδικαστήριο φτάνονταςστοτελικότουσυμπέρασμααπέρριψε την αγωγήγια έλλειψη νομιμοποίησης της εφεσείουσας γιατί δεν αποδείχθηκεησυγχώνευση τηςμετηWilliams &Glyn's Bankp.l.c. Προτούκαταλήξει σε αυτόδεν αποδέχθηκετησχετικήπροφορική μαρτυρία υπαλλήλου της εφεσείουσας κρίνοντας την απαράδεκτη για τουςλόγους πουπεριέχει ηπαρακάτωπερικοπήαπότηναπό­ φαση: "Είναι γεγονός ότι ο μάρτυρας των εναγόντων (εφεσείουσας) Colin Harvey ανέφερεστη μαρτυρίατουότι ησυγχώνευση έχει πραγματοποιηθεί. Αλλά δεν θεωρούμε ότι μπορούμε ναβασι­ στούμε στη μαρτυρίααυτήτόσο διότι είναι ασφαλώςεξακοής μαρτυρίαγιαναμηναναφέρουμε ότι είναιπολύγενικήκαιαό­ ριστη όσο και διότι αμφιβάλλουμε αν οποιαδήποτε μαρτυρία μπορεί να αποδείξει την ισχυριζόμενη συγχώνευση εκτός από μαρτυρίαηοποίατεκμηριώνειτιςειδικέςπρόνοιεςκαιτηνειδι­ κή διαδικασίαπουπρονοείταιαπότοάρθρο3". 757 Νικήτας,Δ. Bankof Scotlandv.Geodrill Ltdxiu

(1993)Οι τρεις πρώτοι λόγοιτης έφεσης αμφισβητούντηνεγκυρότητα του οριστικού συμπεράσματος του πρωτόδικου δικαστηρίου που αφορά στην απόδειξη της σιτγχώνευσης. Ηεφεσείουσα τοπρο­ σβάλλεισαναντίθετο μετημαρτυρία. Ειδικότεραβάλλεται τοεύ­ ρημα πως δεν υπήρχε μαρτυρία αναφορικάμετην καθορισθείσα 5 ημερομηνία (appointed day) και ότι δεν προηγήθηκε η δημοσίευση καιγενικάοιδιαδικασίεςπουθεσπίζειτοάρθρο3τουξένουνόμου. Τέτοιο συμπέρασμα, όπως αναφέρεταιστο δικόγραφοτης έφεσης, είναιλανθασμένοκαιαντίθετομετηγραπτήκαιπροφορική μαρτυ­ ρίαπουείχεπροσαχθεί. Επίσηςηεφεσείουσαπαραπονέθηκεότιτο JQ δικαστήριοπαραγνώρισετογεγονός ότιηημερομηνίααλλαγήςτου ονόματος της εφεσείουσας ήτανηίδιαμετην appointed day,δηλα­ δή,ήτανη30/9/85, όπως επιμαρτυρεί και το πιστοποιητικό εγγρα­ φήςτηςτεκμ.

1. Καιότιτούτο συνάγεται από τις ίδιεςτιςδιατά­ ξειςτουνόμου. 15 Το πρωτόδικο δικαστήριο παραγνώρισεπεραιτέρωότι δενεπι­ τρεπόταννομικάστους εφεσίβλητους νααμφισβητήσουνπωςηεφε­ σείουσα είχετησωστήνομικήοντότηταγιαναμπορείναεπιδιώξει τηνείσπραξητουχρέους. Τονομικόκώλυμαγιατους εφεσίβλητους (estoppel)προκάλεσανοιενέργειεςτουςμετιςοποίεςαναγνώρισαν 2 ο πωςηεφεσείουσα ήτανπραγματικάτονομικό πρόσωποστοοποίο έπρεπενακαταβληθείτουπόλοιποτουδανείουπουπαραχώρησεη Williams &Glyn'sBank p.l.c. (τέταρτοςλόγος). Τέλος,ο πέμπτος λόγοςαναφέρεταιστοσχόλιοτηςπρωτόδικηςαπόφασηςγιατηνπι­ θανή ακυρότητα τηςεπίδικης σύμβασης λόγω τηςαντίθεσης της 25 προς τιςαπαγορευτικές διατάξεις τωνάρθρων 7και 8 του περί Ελέγχου ΣυναλλάγματοςΝόμου,Κεφ.
2. Ο δικηγόρος τηςεφεσείουσας υπέβαλε ότιη μαρτυρία τουκ. Harveyότιγνώριζεπως επήλθεσυνένωσητωνδύοτραπεζικώνορ­ γανισμών και τις συνέπειες απότην εξέλιξηαυτήλανθασμένα χα- 30 ρακτηρίστηκε σαν εξακοής μαρτυρίακαιαποκλείστηκε. Το δικα­ στήριο μπορούσε κάλλισταναβασισθεί σε αυτήκαιναεξαγάγειτα σωστά συμπεράσματα. Τηνπρότασητουυποστήριξε με αναφορές στονPhipson onEvidence,11ηέκδοση,παράγραφοι653και662.Εν πάσηπεριπτώσει,συμπλήρωσε οκ. Σαρρής,τοδικαστήριοέκαμεθε- 35 τικό εύρημαγια τη συγχώνευση, αλλά δεν αποδέχθηκετην αγωγή γιατίέκρινεότιδενείχεαποδειχθείμεπαραδεκτή μαρτυρίααπόπό­ τεάρχιζε. Κατάτοσυνήγορο ηπροσέγγιση αυτήπαραγνωρίζειότι τοπιστοποιητικόεγγραφής,τεκμ.14,σεσυνάρτηση μετις πρόνοιες τουάρθρου4καθιστάτην30/9/85 ως"appointed day". 40 Σχετικάμετον τέταρτολόγοδόθηκεαπότοσυνήγορο ιδιαίτερη 758 1 A.A.A. 5 10 15 20 25 30 35 40 Bank of Scotlandv.Geodrill Ltd κ.ά. Νικήτας, Δ. έμφασηστην αλληλογραφία πουαντάλλαξεηΤράπεζαμετουςεφε­ σίβλητους. Είναι η επιστολή ημερ.4/11/86 (τεκμ.5) μετην οποίαη Τράπεζα (με την επωνυμία με την οποία ενάγει) ζήτησε την απο­ πληρωμή του δανείου απότην εφεσίβλητη
3. Και μάλιστα έγιναν κάποιεςπληρωμές έναντι,πουφαίνονταιστοτεκμ.
4. Στις 17/12/86 απευθύνθηκεγιατον ίδιοσκοπόκαιστους εγγυητές -εφεσίβλητους 2και3 (τεκμ.6καιΤ).Στομεταξύστηναπάντησητηςημερ.29/11/86 (τεκμ. 8)ηεφεσίβλητη παρείχε εξηγήσειςγιατους λόγους καθυστέ­ ρησης αποπληρωμής του επίδικου χρέους και συνάμα ζητούσε τη συνδρομή της εφεσείουσας γιαναεπιλύσειταπροβλήματατηςκαι να μπορέσει έτσιναανταποκριθείστις υποχρεώσεις της. Η συμπε­ ριφορά αυτήέχει δημιουργήσει νομικό κώλυμα (estoppel)που πα­ ρεμποδίζει τους εφεσίβλητους ναθέτουν τώραθέμα νομιμοποίησης τηςΤράπεζαςγιατίέμμεσααναγνώρισανκαιτηνοφειλήκαιτησυγχώνευση. Είναι ηάλληάποψη,πουανέπτυξε για τους εφεσίβλητους ο κ. Κιτρομηλίδης, ότι δεν αποδείχθηκε ηνομιμοποίηση της εφεσείου­ σαςσαν το πρώτοκαιαπαραίτητοβήμαγιατην επιτυχία τηςαγω­ γής. Στο δικόγραφο της δεν περιέλαβε τους αναγκαίους ισχυρισμούς γιατοξένονόμο καιτιςλεπτομέρειες του,όπως επιβάλλουν οι δικονομικοί κανόνες, ούτε προσκόμισε κατάλληλη και νομικά παραδεκτήμαρτυρίαγιααποσαφήνισητων εφαρμοστέων κανόνων τουξένου δικαίου. Καιείναι άσχετο ανπροβλήθηκε ήόχι ένσταση στην εισδοχή μαρτυρίας(όπωςτουτεκμ. 12)δεδομένου ότιτο δικαστήριοδενστηρίζει τηνκρίσητουσεαποδεικτικάμέσαπουδενανα­ γνωρίζουν και ουσιαστικά αποκλείουν οι κανόνες τουδικαίουτης απόδειξης. Δεδομένου περαιτέρωότιδε*/υφίσταταισυμβατικήσχέ­ σημεταξύτωνδιαδίκωνμερώνορθάαπορρίφθηκεη αγωγή. Τέλος, σχολιάζοντας το τεκμ. 8,ο συνήγορος είπε ότι δεν μπορεί να αποτελέσειαποδεικτικόστοιχείο της άλλης πλευράς εφόσον δενυπήρ­ ξε μαρτυρίαπωςτέθηκεσεεφαρμογήονόμοςπουμόνο μεβάσητις πρόνοιες τουθααποκτούσε δικαιώματαηΤράπεζα. Τα κυπριακά δικαστήρια εκλαμβάνουν το ξένο νόμο ως απλό πραγματικόγεγονός. Από τοδεδομένοαυτόπροκύπτειηυποχρέωσητουδιαδίκου,πουεπικαλείται τιςδιατάξειςτου,νατιςαναφέρει στο δικόγραφο του, σύμφωνα με τους δικονομικούς κανόνες που διέπουντονκαταρτισμότωνέγγραφωνπροτάσεων,γιαναμπορούν νακαταστούναντικείμενο απόδειξηςαργότερακατάτηδίκη. Οκα­ νόνας είναι επιτακτικός. Μόνο στην περίπτωση παραδοχήςαπό τοναντίδικοτουπεριεχομένου τουισχύοντος στηξένηχώραδίκαίουσυγχωρείται η παρέκκλιση:LetcoCompanyLimited&Αλλοςv. Σωκράτη Ζ. Ηλιάδη& Άλλων

(1991)1 ΑΛΛ. 435, Parkasho ν. Singh[196η 1All E.R. 737, Dicey & Morris "The Conflict of 759 Νικήτας, Δ. Bank of Scotlandv.Geodrill Ltd κ.ά

(1993)Laws", 10ηέκδοση,τόμος2,σελ. 1206-

1. Τομέσογνώσηςτουαλλοδαπούδικαίουείναιβασικάοιγνώμες των νομομαθών. Το θέμα πραγματεύεται ο Cheshire"Private InternationalLaw" 9ηέκδοση, σελ. 130: "It is obvious that nowitness canspeak to a question of law as a 5 fact and that all he can do is to express his opinion. Therule is, therefore,thathemustbe anexpert. Thequestion asto who isa sufficient expert inthismatterhasnotbeen satisfactorily resolved by the English decisions. Though-no doubt the court has a discretion in the matter, the general principle has been that no 10 personisacompetentwitnessunlessheisapractisinglawyerinthe particularlegalsystem inquestion,orunlessheoccupiesaposition orfollowsacalling inwhichhemustnecessarily acquireapractical working knowledge of the foreign law. Inotherwords, practical experience isasufficient qualification." 15 Σχετική είναι και η απόφαση Tallinn Laevauhisus(A/S)v. Estonian State S.S. Line[194η 80Ll.L.Rep. 99,108: "The witness, however expert in theforeign law, cannotprevent the court using its common sense; and the court can reject his evidence if he says something patently absurd, or something 20 inconsistent with therest of his evidence Subject to the above qualification, or ratherexplanation,the rule that our courts must take the foreign law from the expert witness in that law is universal." ΒλέπεπεραιτέρωDicey&Morrisκάτωαπότηνεπικεφαλίδα"Mode 25 ofproof*πουαρχίζειστησελ.1209καιτελειώνειστη1218.Τέλοςτο βάροςαπόδειξηςτουαλλοδαπούνόμουβαρύνειτοδιάδικοπουβα­ σίζειτηναπαίτησηήτηνυπεράσπισητουσεαυτόν. Βλέπεγια πα­ ράδειγμαRodden v. Whatlings Ltd. [1961]S.C. 132και Dynamit A.G. v. Rio Tinto Co.[1918] A.C.260,
2. 30 Είναι φανερόότιστοπροκείμενοημαρτυρίαγιατοναλλοδαπό νόμο δενπροήλθεαπόνομικόεμπειρογνώμονα. Ο μάρτυραςτης εφεσείουσαςδενήτανούτεεμφανίστηκε σανειδικόςσεθέματα αγ­ γλικού ήτου δικαίου της Σκωτίας. Τοπρωτόδικο δικαστήριο θα - μπορούσενααπορρίψειτημαρτυρίακαιγιατο λόγο αυτό. Κατ' 35 εξοχήγιατολόγο αυτό. Η προσπάθειατουδικαστηρίουνα ερμη­ νεύσειχωρίςβοήθειαεμπειρογνώμονατοκείμενοτουαγγλικούνό­ μουήταν,μεβάση ταπροεκτεθέντα,τοίδιοαπαράδεκτη. Το αποτέ­ λεσμα είναι πως δεν υπήρχεκαμιά μαρτυρία στο θεμελιακό αυτό 760 1 Α.Α.Λ. Bankof Scotland v.GeodrillLtdκ.
3. Νικήτας, Δ. ζήτημαεκμέρουςτηςεφεσείουσας. Γιαναμηναναφέρεικανείςότι καιη έκθεση απαίτησηςήτανελλειπήςγιατίδενέγινεαναφοράστις πρόνοιες τουαγγλικούδικαίουμετοσωστότρόπο. 5 10 15 Έχουμε εξετάσει τηνπαρούσαπερίπτωση καιαπόάλλη οπτική γωνία: την αρχή τουκωλύματος εξυποσχέσεως. Ηεπίκλησηκαι εφαρμογήτης αρχήςδεν δικαιολογείται γιατί δεν διαφάνηκεότι η Τράπεζα βασίστηκε μεοποιοδήποτε τρόπο στις παραστάσεις του εφεσίβλητουστοτεκμ. 8ήσεοτιδήποτεάλλοέκαμεηεφεσίβλητηγια ναμεταβάλειηΤράπεζατηθέσητηςπροςζημιαντων συμφερόντων της.Δενσυντρέχουν OLπροϋποθέσειςπουθέτειηνομολογίαγιανα μηναφεθείηεφεσίβλητηνααμφισβητήσει τηνιδιότηταμετηνοποία ηεφεσείουσα κίνησετηναγωγή. Βλέπε ΕλληνικήΤράπεζαΛτδ. ν. ΜιχαήλΠολι&ορίδη&Άλλίον0993) 1 Α.ΑΛ.68καιτιςυποθέσεις πουαναφέρονταισ' αυτήν. Γιατους παραπάνω λόγους - καιόχιεκείνους τηςπρωτόδικης απόφασης - η αγωγήέπρεπενααποτύχει. Ηέφεση συνεπώς απορ­ ρίπτεταιμεέξοδασεβάροςτηςΤράπεζας. Η έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 761