1 Α.Α.Δ. 26 Νοεμβρίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ/στές] ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΑΦΟΡΩΣΙ ΤΗΝΑΓΓΗΣΙΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ, ΤΥΠΟ ΓΡΑΦΕΙΑ ΚΟΣΜΟΣ ΛΤΔ., ΔΓ ΕΚΔΟΣΙΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΟΣ Η/ΚΑΙ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ MANDAMUS ΚΑΙ ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΑΦΟΡΩΣΙ ΤΗΝΑΠΟΦΑΣΕΜ Η/ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΕΡ. 17.11.87. (ΠολιτικήΈφεσηΑρ. 7507) Προνομιακά Εντάλματα — Αίτηση για έκδοση εντάλματος mandamus με τοοποίοναδιατάσσεταιοΠρόεδροςτονΔικαστηρίου ΕργατικώνΔια φορών να υποβάλει στο Ανώτατο Δικαστήριουπόμνημαμε νομικά ερωτήματαπου τουείχαν ζητήσει οι αιτητές, που υπείχεθέσηειδοποί ησηςέφεσηςεναντίον απόφασης του Προέδρου δυνάμειτουάρθρον 30
(3)τωνπερί ΤερματισμούΑπασχολήσεωςΝόμων, με τηνοποίαείχε διατάξει την επανεκδίκαση υπόθεσης ενώπιον του — Απορρίφθηκε πρωτόδικα διότικρίθηκεότι ταερωτήματαπου περιέχοντανστο υπό μνημα δεν ήσαννομικής φύσεως — Η απόφαση ανατράπηκε από το Εφετείο. Λέξεις και φράσεις — "Απόφαση"στο άρθρο 12
(13)(β)(ϋ) τον περί Ετη σίωνΑδειών Μετ' ΑπολαβώνΝόμου — Υποδηλώνει κάθε απόφαση τελική ήενδιάμεση τουΔικαστηρίου Εργατικών Διαφορώνπου είναι καθοριστική για τηνεπίλυσηενόςήπερισσοτέρωνεπιδίκωνθεμάτων. Ασκώντας τιςεξουσίες τουδυνάμειτουάρθρου30
(3)τωνπερίΤερ ματισμού Απασχολήσεως Νόμων,οΠρόεδροςτουΔικαστηρίου Εργα τικώνΔιαφορώνδιέταξετηνεπανεκδίκασηυπόθεσης εναντίοντηςεφεσείουσας, πουείχε προηγουμένως απορριφθείαπότοΔικαστήριο Ερ γατικών Διαφορών λόγω μηπροώθησης της. Ηαπόφασητου Προέ δρου εκδόθηκε με βάσητο περιεχόμενο των ενόρκων δηλώσεων ενώ πιον του,χωρίς να ακούσει άλλη μαρτυρία ήεπιχειρηματολογία. Η εφεσειουσα ζήτησεαπότονΠρόεδροναυποβάλειυπόμνημαστοΑνώ τατο Δικαστήριο πουπεριείχε σειρά νομικών ερωτημάτων, πουυπεί χαντηθέσηλόγων έφεσης,εναντίοντηςαπόφασηςτου. Τανομικάαυ τάερωτήματαήσαν, i)κατάπόσοοΠρόεδροςεδικαιούτονααποφασί925 ΤυπογραφείαΚόσμοςΛτδ
(1993)σειτηναίτησηγιαεπανεκδίκασηχωρίςτηνακρόασημαρτυρίαςγιαταγε γονότατωνενόρκωνδηλώσεων,ii)κατάπόσοστιςαιτήσειςδυνάμειτου άρθρου 30
(3)τωνπερίΤερματισμού ΑπασχολήσεωςΝόμων εφαρμόζο νταν οι ίδιες αρχές που διέπουν τις πρόνοιες για επαναφορά απορρι φθείσαςυπόθεστις στα ΕπαρχιακάΔικαστήρια,iii)κατάπόσοηπλευρά 5 πουείχετοβάροςαπόδειξηςστην αίτησηείχεαποσείσει τοβάροςαυτό, και iv) κατάπόσο ο ΠρόεδροςτουΔικαστηρίου ΕργατικώνΔιαφορών είχεασκήσει ορθάτηνδιακριτική τουευχέρεια πάνωσταγεγονότα. Ο Πρόεδρος τουΔικαστηρίου ΕργατικώνΔιαφορών απόρριψετοαίτημα τηςαιτήτριαςγιαυποβολήτουυπομνήματος,διότι έκρινεότιη απόφα- 10 - - σή.του δενσυνιστούσε"απόφαση',στηνέννοιατωνσχετικών προνοιών- - - γιαυποβολήυπομνήματοςστοΑνώτατο Δικαστήριο. Η εφεσειουσα ζή τησετην έκδοσηεντάλματος mandamus πουναδιατάσσει τον Πρόεδρο του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών ναυποβάλει το υπόμνημα στο Ανώτατο Δικαστήριο. Ηαίτησηαπορρίφθηκεπρωτόδικααπότο Ανώ- 15 τατοΔικαστήριο,διότικρίθηκεότι μετοπροτεινόμενο υπόμνημαηεφε σειουσα δεν ήγειρεοποιοδήποτε ερώτημα νομικής φύσης,που θα μπο ρούσεναυποβληθείστοΑνώτατοΔικαστήριο. Στηνέφεσητέθηκεεπίσης θέμα κατάπόσο η απόφασητου Προέδρου σχετικά με την έννοια του όρου"απόφαση"στηνσχετικήπρόνοιατουΝόμουήτανορθή. 20 Αποφασίσθηκεότι: (α)Ταπρώτατρίανομικάερωτήματαήγειρανθέματανομικής φύσεως, δηλαδήτοπρώτοερώτημαήγειρετοθέμακατάπόσοείχεδοθείστην αιτήτριαεπαρκήςευκαιρίαναακουσθείστηναίτηση,τοδεύτεροερώ τημαήγειρετοζήτημαποιοιήσανοι ορθοίκανόνες πουδιείπαντην 25 άσκησητηςδιακριτικήςευχέρειαςτουΔικαστηρίου δυνάμειτου άρ θρου30
(3)τουΝόμουκαιτοτρίτοερώτημαήγειρετοζήτηματουκα τάπόσοηπλευράπουβαρύνετομετοβάροςαπόδειξηςείχεσανθέ μανομικόκατορθώσεινατο αποσείσει. Φ)Οόρος"απόφαση"στοάρθρο12
(13)(β)(ϋ)τουπερίΕτησίωνΑδειών 30 Μετ' Απολαβών Νόμου, υποδηλώνει κάθεαπόφαση τελικήή ενδιά μεσητου Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών καθοριστική για την επίλυσηενόςήπερισσοτέρων επιδίκων θεμάτων. Στην προκειμένη περίπτωση,ηαπόφασητου ΠροέδρουτουΔικαστηρίου Εργατικών Διαφορώνναδιατάξειεπαναφοράτηςαπορριφθείσαςυπόθεσηςενέ- 35 πίπτεστηνέννοιατουόρουόπωςπεριγράφηκε. Η έφεσηεπιτράπηκεμεέξοδα. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Re'HadjiCostas
(1984)I C.LR. 513- 926 1 Α.Α.Δ. Τυπογραφεία Κόσμος Λτδ Stylianides v.Paschalidou
(1985)1 C.L.R. 49· Κυριακίδης
(1992)1 ΑΛΛ. 26ΑλήθειαΛτδ
(1992)1ΑΛΛ. 492- 5 Κυριάκου ν. Τον Ταμείου διό Πλεονάζον Προσωπικό
(1991)1 ΑΛΛ. 320 Φιλίππον
(1993)1 ΑΛΛ. 857ΧάσικοςκαιΆλλοι ν. Χαραλαμπίδη
(1990)1 ΑΛΛ. 389Apak Agro Industries Ltd v. V. Union des Cooperatives Agricoles de CerealesdeSemences (Αρ.I),
(1992)1 ΑΛΛ. 1166. 10 Έφεση. Έφεσηαπότην αιτήτριακατάτης απόφασηςΔικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Κύπρου (Δημητριάδης,Δ.) που δόθηκε στις 27 Νοεμβρίου, 1987 (Αρ. Αίτησης58/87)μετην οποίαηαίτησητης για διάταγμα mandamusαπορρίφθηκε. 15 Μ.Κνριακίδης, γιατους εφεσείοντες. Χρ. Ιαχχννίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α', για τους εφεσί βλητους. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφασητου Δικαστηρίου θα δώσει ο Δι καστής Γ. Μ.Πικής. 20 25 30 ΠΙΚΗΣ, Δ.: Ασκώντας τις εξουσίες που του παρέχει το Αρθρο 30
(3)τουΠερίΤερματισμού Απασχολήσεως Νόμου, 1967 (Ν. 24/67, όπως τροποποιήθηκεαπότο Ν.6/73) ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου ΕργατικώνΔιαφορώνδιέταξετην επαναφοράαπορριφθείσας αίτη σης της εφεσίβλητης για αποζημίωση. Νωρίτερα η υπόθεση είχε απορριφθεί λόγω αδράνειαςή αδιαφορίας της εφεσίβλητης να την προωθήσει προςεκδίκαση. Οι εφεσείοντες (καθ'ωνηαίτησηστηδιαδικασίαενώπιοντουΔι καστηρίου Εργατικών Διαφορών) υπέβαλαναίτημα στον Πρόεδρο για παραπομπή στο Ανώτατο Δικαστήριο σειράς ερωτημάτων που υπέχουν τη θέση λόγων έφεσης αναφορικά με την εγκυρότητα της απόφασηςγια την επαναφορά τηςυπόθεσης. Τοάρθρο 12
(13)(β)(ϋ) 927 Πικής, Δ. Τυπογραφεία Κόσμος Λτδ
(1993)τουΠερί Ετησίων Αδειών μετ' Απολαβών Νόμωντου 1967-73 που διέπει τα της λειτουργίας του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών προβλέπει ότι εναντίον απόφασηςτου δικαστηρίου χωρεί έφεσηη οποία υποβάλλεται με υπόμνημα,το οποίο συντάσσεται μετάαπό αίτησηαπότονΠρόεδροτουδικαστηρίου. 5 Ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών απέρριψε τοαίτημαγιατολόγοκαιμόνον ότιη απόφασητηςοποίαςεπιδιω κότανηαναθεώρησηαπότοΑνώτατο Δικαστήριοδεσυνιστούσε "... απόφασιν εντηέννοιατωνδικονομικώνκανόνων ...". ΜεαίτησηστοΑνώτατο Δικαστήριοβάσειτουάρθρου 155.4 του 10 Συντάγματος οι εφεσείοντες αξίωσαν την έκδοση διατάγματος τύ πουMANDAMUS μετοοποίοναδιατάσσεταιοΠρόεδροςτουΔι καστηρίουΕργατικώνΔιαφορώνναπαραπέμψειταεγερθένταερω τήματαστοΑνώτατο Δικαστήριο. Η αίτησηαπορρίφθηκεγιαλόγο άλλοαπό εκείνο πουοΠρόεδροςτουΔικαστηρίου ΕργατικώνΔια- 15 φορώναρνήθηκεναπαραπέμψειταεγερθένταθέματαστο Ανώτατο Δικαστήριο. Ολόγος γιατον οποίοαπορρίφθηκεη αίτησηγιατην έκδοση του διατάγματος MANDAMUS περιέχεται στο πιο κάτω απόσπασμααπό τηναπόφασητουπρωτόδικουδικαστηρίου: "Was there any question of law raised by the present applicants 20 beforethePresident oftheCourt? As itappearsfrom thedocuments before me,includingtherecord of the decision of the President by whichheordered the reinstatement of thecase,noquestion of law wasraisedbeforehimandthathedecided thereinstatement onmere facts. Noallegation was made by the applicants that thePresident 25 made an error in law in exercising his discretion to order the reinstatement." Σεελληνική μετάφραση:"Ηγέρθηοποιοδήποτενομικόζήτημααπότουςπαρόντεςαιτητές ενώπιοντουΠροέδρουτουΔικαστηρίου;Όπωςφαίνεται απότα 30 έγγραφαενώπιον μου,περιλαμβανομένουκαιτουπρακτικούτης απόφασηςτουΠροέδρουμετοοποίοδιέταξετηνεπαναφοράτης υπόθεσης δεν ηγέρθηνομικό θέμα ενώπιον του και αποφάσισε τηνεπαναφοράεπίαπλώνγεγονότων. Δενέγινεισχυρισμός από τους αιτητές ότι ο Πρόεδροςυπέπεσε σε νομικό σφάλμαασκώ- 35 νταςτηδιακριτικήτουευχέρειαναδιατάξει επαναφορά". Νωρίτεραστην απόφασηεπισημαίνεται ότι εναντίοναπόφασης τουΔικαστηρίου ΕργατικώνΔιαφορώνχωρεί έφεση μόνοσεσχέση με νομικάθέματα OL εφεσείοντες υπέβαλανότι τόσο η πρωτόδικη 928 1 A.A.A. 5 Τυπογραφεία Κόσμος Λτδ Πικής, Δ. απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου η οποία εφεσιβάλλεται όσο και ηαπόφασητουΠροέδρουτουΔικαστηρίου Εργατικών Διαφο ρώνείναινομικάεσφαλμένες. Ταερωτήματαταοποίαοιεφεσείο ντεςμεαίτησητουςζήτησανναυποβληθούνστοΑνώτατοΔικαστήριομέσωυπομνήματοςείναιταπιό κάτω:"Α. Εδικαισύτο το Δικαστήριον Εργατικών Διαφορών να αποφασίσηεπιτηςαιτήσεωςτηςΑιτήτριαςημ.10.12.1986καιτης ενστάσεως,άνευ ακροάσεως μαρτυρίαςεπι των γεγονότων τωνενόρκωνδηλώσεων; 10 15 20 Β. Οικαθιερωμένεςκαιακολουθούμενεςυπότωνπολιτικώνδι καστηρίων προϋποθέσεις επανεκδικάσεως υποθέσεωνή/και ακυρώσεως αποφάσεων εκδοθέντων λόγω μη εμφανίσεως διαδίκουκατάτηνδικάσιμον ισχύουνκαικατάτηνάσκησα των εξουσιών του Προέδρου του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορώνδυνάμειτουαρ.30
(3)τουΠερίΤερματισμούΑπα σχολήσεωςΝόμου24/67, ήηεξουσία του είναιανεξέλεγτος καιαπεριόριστος; Γ. Βαρυνόμενη μετοβάροςτηςαποδείξεως,απέδειξενη Αιτήτριαγεγονότα δικαιολογούντα επανεκδίκασιν της υποθέσεως; Δ. Διατάττον επανεκδίκασιν της υποθέσεως το Δικαστήριον ΕργατικώνΔιαφορώνήσκησεντηνδιακριτικήντουευχέρειανορθάεπιτων γεγονότων;" 25 30 35 Τι συνιστά νομικό ερώτημακαιπώςθέματααυτήςτηςυφής διακρίνονται απόθέματαγεγονότων, αποτέλεσετοαντικείμενο σειράς δικαστικώναποφάσεων. [BhInreHadjiCostas(\984) 1 CL.R.513, Stylianidesv.Paschalidou
(1985)1 C.L.R.,49,Κυριακίόης
(1992)1 Α.Α.Δ. 26,ΑλήθειαΛτδ
(1992)1 Α.Α.Δ. 492 καιΚυριάκουκαι Του ΤαμείουδιάΠλεονάζονΠροσωπικό
(1991)1 AAA 320]. Τοπρώτοπουπρέπειναδιευκρινιστείείναιότιαυτήτούτηηφύ σητηςεξουσίαςπουπαρέχειτοάρθρο30
(3)τουνόμουεπιβάλλειτην εξασφάλιση δικαιώματοςστοναντίδικον' ακουσθεί. Αυτότοαπο φασίσαμεμετρόποοριστικόστηνπρόσφατη απόφασημαςστηνΦι λίππου
(1993)1 AAA. 857. Τοπιόκάτωαπόσπασμααπότηναπόφάση εκείνηκατοπτρίζειτηνπροσέγγισημαςστοθέμα:"ΗδιαδικασίαηοποίαπροβλέπεταιαπότοΑρθρο30
(3)έχειως αντικειμενικό σκοπό τηνανατροπήαστικών δικαιωμάτωναποκρυσταλλωθέντων και διακηρυχθέντων με την έκδοσηδικαστι929 Πικής,Δ. Τυπογραφεία Κόσμος Λτδ
(1993)κής απόφασης. Αυτήτούτη ηφύση της εξουσίας επιβάλλει ως προϋπόθεση για τηνάσκησητης,τηνπαροχήευκαιρίαςσεκάθε επηρεαζόμενον'ακουστεί. Αυτόδεσυνέβη. Η παράλειψησυνι στά εκ πρώτης όψεως δεύτερο λόγο για την παροχήευκαιρίας στον εφεσείοντα ναακουστείγιατηνακύρωσητηςαπόφασηςμέ- 5 σω τουεντάλματος Certiorari." Τοερώτημακατάπόσοεξασφαλίστηκε τοδικαίωματουεφεσείο νταν' ακουσθεί, μεαναφοράσταπρακτικάτουΔικαστηρίου Εργα τικώνΔιαφορών,εγείρεινομικόθέμαπουμπορείνα στοιχειοθετήσει λόγοέφεσης.Όπωςυποδείκτηκεστην Inre HadjiCostas(ανωτέρω): 10 "... Whenever an issue revolves round the application of the law to givenfacts,itraisesapurequestionoflaw". Σε μετάφραση: "... Οπο τεδήποτεθέμαπεριστρέφεται γύρωαπό τηνεφαρμογήτουνόμου σε συγκεκριμένα γεγονότα εγείρεται αμιγέςθέμαδικαίου". Όχι μόνο το"Α" αλλάκαιταερωτήματα"Β" και"Γ"αποκαλύ- 15 πτουν νομικά ερωτήματα με αναφοράστα οποία προσβάλλεται η απόφασητου Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών. Μετο "Β"αμ φισβητείται κατάπόσοτηρήθηκανοι αρχέςπουκατ' ισχυρισμό διέ πουντηνάσκησητηςεξουσίαςγιατηνέκδοσηδιαταγήςγιατηνεπα ναφορά απορριφθείσας υπόθεσης στο πινάκιο των εκκρεμουσών 20 υποθέσεων και μετο "Γ" τίθεται το ερώτημα εάνοαιτούμενος την επαναφοράαπέσεισε τοβάροςαποδείξεως πουκατ' ισχυρισμό τον βαρύνει. Και ταδύο ερωτήματα θέτουν υπό αμφισβήτηση τηντή ρηση απότοδικαστήριοτωναρχώνδικαίουπουδιέπουντηνάσκη σητων εξουσιών του. Ταγεγονότα σεσχέσημεταοποίαασκήθηκε 25 δεν τίθενται υπό αμφισβήτηση αλλά αντίθετα λαμβάνονται ως δε δομένα. Το ερώτημα "Δ" συνιστά επανάληψη των προηγούμενων ερωτημάτων καιδενπροσθέτει τίποτε σταάλλαερωτήματα. Διαπιστώνουμε ότιτοπρωτόδικοδικαστήριοέσφαλλεαποφασί ζονταςότιτατεθένταθέματαδενήσαννομικά. Η διαπίστωσηαυτή 30 δενεπισφραγίζεικαιτηνέκβασητηςέφεσης. Πρέπειακόμανααπο φασίσουμε κατάπόσο ηαπόφασητου Προέδρου του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών, ότι η απόφασηγια επαναφοράδε συνιστά εφέσιμη απόφαση,είναιορθή. Ηδικηγόρος τηςεφεσίβλητης υπέβαλεότιη απόφασητουΠροέ- 35 δρουήτανορθήεφόσον σύμφωναμετον Κ.17τωνκανονισμών που ρυθμίζουν την άσκηση του δικαιώματος για την υποβολή έφεσης προβλέπουν ότι 'Το υπόμνημασυντάσσεται συμφώνως τωΤύπω5 ..."καιοΤύπος5επιβάλλει μεταξύάλλων όπωςκαθοριστεί η έκβα ση της διαιτησίας. Οίερι Διαιτητικού Δικαστηρίου Κανονισμοί, 40 1968). Μεαυτόως βάση,εκμέρουςτηςεφεσίβλητης έγινεεισήγηση 930 1 Α.Α.Δ. 5 10 Τυπογραφεία Κόσμος Ατδ Πικής, Δ. ότι μόνο απόφασηκαθοριστική για την έκβαση της υπόθεσης μπο ρεί νααποτελέσει τοαντικείμενο έφεσης μευπόμνημα. Διαφωνού με. Τοάρθρο 12
(13)(β)(ίϊ), πουπαρέχει το δικαίωμαέφεσης, καθο ρίζει ότιχωρεί έφεση"εξοιασδήποτε απόφασηςτου Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών". Οόρος "απόφαση"υποδηλώνει κάθεαπό φασητελικήή ενδιάμεσηκαθοριστικήγιατηνεπίλυση ενόςή περισ σοτέρων επιδίκων θεμάτων. [Βλ. Χάσικος και Άλλοι ν. Χαραλαμπίδη{\990) 1 Α.Α.Δ. 389καιApakAgroIndustriesLtd.καιΑλλοι v.V.Union desCooperativesAgricoiesde CerealesdeSemences (Αρ.1),
(1992)1 Α.Α.Δ. 1166]. Εν πάσηπεριπτώσει το κείμενο του τύπου πουπροβλέπεται γιατηλήψη δικονομικού μέτρου δενμπο ρεί ναυπερισχύσει τουδικαιοδοτικούνόμου. Ηέφεση επιτυγχάνει μεέξοδα. Η πρωτόδικηαπόφαση παραμε ρίζεται. 15 Η αίτησηγιατηνπαροχήδιατάγματοςMANDAMUS επιτυγχά νει. Διατάσσεται η έκδοσητηςπρέπουσαςδιαταγήςγιατηναναφο ράτωνερωτημάτων"Α", "Β"και"Γ"μευπόμνημαστοΑνώτατο Δι καστήριο. Η έφεση επιτρέπεται μεέξοδα. 931