clr/1993/1993_2_410.pdf

(1993)14 Δεκεμβρίου,1993 (ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΔΛπές] ΣΤΑΥΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, Εφεσείων, ν. ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ, Εφεσίβλητου. (Ποινική ΈφεσηΑρ.5793). Ποινική Δικονομία — Αλλαγή απάντησης κατηγορουμένου από πα­ ραδοχή σεμη παραδοχή — Κατά πόσο είναι θέμαπου επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια τουΔικαστηρίου ήκατά πόσο οκατηγο­ ρούμενος δικαιούται ιδίω δικαιώματι να αλλάξει την απάντηση τον — Το Άρθρο 68

(1)τον περί Ποινικής Δικονομίας Κεφ. 155 5 δεν περιέχει πρόνοια για αλλαγή απάντησης γι' αυτό μεβάση το άρθρο 3 του Κεφ. 155εφαρμόζονται οι νόμοι και οι κανόνες πρακτικής που ισχύουν στην Αγγλία — Τι προνοεί η Κυπριακή και ηΑγγλική Νομολογία πάνω στοθέμα, Διακριτική εξουσία — Άσκηση τηςαπό τοπρωτόδικο Δικαστήριο — 10 Αρχές που διέπουν τηνεπέμβαση του Εφετείου σε απόφαση που εκδίδεται πρωτόδικα στην άσκηση τηςεξουσίας αυτής. Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα Άρθρα 12 και 30 - Κατά πόσο υπάρχει σύγκρουση μεταξύ των δικαιωμάτων τουκατηγορουμέ­ νου όπως κατοχυρώνονται στα Άρθρα αυτά του Συντάγματος 15 και της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου αναφορικά με απάντηση στο κατηγορητήριο και τηςεξουσίας που έχειμεβάση το Άρθρο 175του Κεφ.155. Τεκμήριο της αθωότητας — Δεν είναι μόνο δικονομικός κανόνας, αλλά βασικό ανθρώπινο δικαίωμα — Καθιερώνεται καιδιασφα- 20 λίζεται από το Άρθρο 12

(4)τουΣυντάγματος και από το Άρθρο 60) τηςΣύμβασης yia την Προάσπιση τωνΑνθρωπίνων Δικαιω­ μάτων — Είναι δεσμευτικό και για τον κοινό νομοθέτη και το Δικαστήριο -Αντικείμενο απόδειξης στην ποινική δίκη είναι η ενοχή του κατηγορουμένου — Ηκατηγορούσα Αρχή έχειπάντο- 25 τε το βάρος της απόδειξης της ενοχής τον κατηγορουμένου η οποία πρέπει να αποδειχθεί πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας — Ηπροσέγγιση τωνΔικαστών πρέπει να είναι ότι οκατηγορούμε­ νος είναι αθώος μέχρι την έκδοση τηςκαταδικαστικής ετυμηγο­ ρίας. 30 410 2 ΑΛΛ. Ηρακλέουςν.ΔήμονΛεμεσού Έφεση στις ποινικές υποθέσεις — Δεν χωρεί εναντίον ενδιάμεσης απόφασης- 5 ΐ0 15 20 Ο εφεσείων είχεκατηγορηθεί ότι ανήγειρεοικοδομήή επέτρεψε ή ανέχθηκε την ανέγερση οικοδομής χωρίς άδειααπότην Αρμό­ διαΑρχήκατάπαράβασητων σχετικών διατάξεωντου περίΡυθμΧσεωςΟδών και Οικοδομών Νόμου,Κεφ. 96 όπωςτροποποιή­ θηκε από το νόμο 24/78.Δεν παραδέχθηκεενοχή και η υπόθεση ορίστηκε για ακρόασηστις 22/1/

1. Στησυνέχεια αναβλήθηκεγια τις 18/3/93ύστερα από αίτημα του εφεσείοντα για εξέταση από τις αρμόδιες αρχές αν το υποστατικό εκαλύπτετο από προυφισταμενη άδεια. Η υπόθεση αναβλήθηκε και πάλιν στις 30/4Λ>3 λόγωτου ότι ο δικηγόρος του εφεσείοντα εχειρίζετο άλληυπόθε­ ση στο Ανώτατο Δικαστήριο. Την 30/4/93έγινε αλλαγή απάντη­ σης στην κατηγορία και η υπόθεση ωρίστηκε για γεγονότα και ποινή την 31/5/93και αναβλήθηκεξανά για τον ίδιο σκοπό την 21/6/
2. Κατάτηνημερομηνία αυτήζητήθηκε άδειααπό τοΔικαστήριο για αλλαγή της απάντησηςαπόπαραδοχή σε μη παραδο­ χή. Το πρωτόδικο Δικαστήριο με ενδιάμεση απόφασηαπέρριψε το αίτημα και έκρινε τον κατηγορούμενο ένοχο αναφέροντας στην απόφαση του ότι η αίτηση έγινε κακόπιστα για σκοπούς καθυστέρησης της δικαιοσύνης. Μετην παρούσαέφεσηπροσβάλλεται ηκαταδικαστικήαπόφα­ ση, ουσιαστικά όμως προσβάλλεται η πιο πάνω ενδιάμεση από­ φαση. Το Εφετείο αποφάνθηκε ότι έφεση σε ποινική υπόθεση χωρεί μόνο εναντίον καταδικαστικήςαπόφασης. 25 Το Ανώτατο Δικαστήριο αφού τόνισε τις αρχές με βάση τις οποίες έχει δικαίωμα επέμβασης στις αποφάσεις πρωτόδικων Δικαστηρίων που εκδίδουν στην άσκηση της διακριτικής τους εξουσίας αποφάνθηκε ότι: Α. Υπό Στυλιανίδη,Δ.: 30 35 40, Τ° πρωτόδικο Δικαστήριο άσκησε εσφαλμένα τη διακριτική του εξουσία. Δεν υπήρχε οποιοδήποτευλικό ενώπιον του πουνα δικαιολογεί ότι η αίτηση υποβλήθηκε κακόπιστα ούτε και υποστηρίζετο από τα πρακτικάτου Δικαστηρίου ότι σκοπός της αί­ τησης ήταν η καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης. Καβυστέρηση υπήρξε από την πλευρά του Δήμου που καταχώρησε την ποινικήυπόθεση 13χρόνια μετά την ισχυριζόμ£νη διάπραξη του αδικήματος. Η ενοχή του κατηγορουμένου αποφασίστηκε από αξιολόγηση στοιχείων που δεν ήταν μαρτυρία ενώπιον του. Υπό τις συνθήκες η επέμβαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου είναι ενδεδειγμένη. Αναφορικά μετο θέματηςαλλαγήςτηςαπάντησηςτουκατηγο­ ρουμένου από παραδοχήσε μη παραδοχή το νομικό καθεστώς που επικρατεί στην Κύπρο είναι το εξής: 411 Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού

(1)ο κατηγορούμενος έχει πρωταρχικά και αποκλειστικά την επιλογή της απάντησης και

(2)το Ανώτατο Δικαστήριο έχει εξουσία με βάση το άρθρο 163 του Συντάγματος να ρυθμίζει τη διαδικασία ενώπιον του "ως και ενώπιον παντόςάλλου Δικαστηρίου ". Διαφορετικήπρο­ σέγγιση, που θα καθιστούσε τον κατηγορούμενο απόλυτο κριτή στο θέμα θα μπορούσε να οδηγήσει όχι μόνο σε παρέλκυση της ποινικήςδιαδικασίαςαλλάκαισε διασυρμότης. 2.Το ιστορικό τωναναβολώνκαιο χρόνος πουδιέρρευσε από την παραδοχήμέχρι το αίτημαγιααλλαγήαπάντησηςδεντεκμη­ ριώνει το εύρημαγιαπαρελκυστική τακτικήκαι κακοπιστίατου εφεσείοντα,μεσυνέπειατουπόβαθρο της εξουσίας τουπρωτόδι­ κου Δικαστηρίου νακαταρρεύσει.Σημαντικόείναι επίσης το γε­ γονός ότι οπρωτόδικοςΔικαστής εξέτασε καιαπεφάσισεπροκα­ ταβολικά ταθέματαπουήθελεναεγείρει ο εφεσείων και προέβη σε αξιολογήσεις για να απορρίψει το αίτημα για τη διεξαγωγή δίκης. Γ. Υπό ΑρτεμίδηΔ.: 1.ΣτηνΑγγλία είναιγεγονός πωςαναγνωρίζεταιστο Δικαστή- 412 2 ΑΛΛ. Ηρακλέουςν.ΔήμονΛεμεσού ριο ηεξουσία να εξετάσει αίτηματου κατηγορουμένου για αλλα­ γήτης απάντησης του στην κατηγορία απόπαραδοχήσεάρνηση. 'Οπως φαίνεται απότιςΑγγλικές αποφάσεις εμπλέκονται πάνω στο θέμα και ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις που ισχύουν στην Αγγλία. 10 15 20 2.Το Κυπριακόκαθεστώς δικαίου επιβάλλει διαφορετικήπρο­ σέγγισηαπότηνομολογία της Αγγλίας. Τα Δικαστήρια μας δεν έχουν καμιά διακριτική εξουσία στο ζήτημα Ο κατηγορούμίνος έχει δικαίωμα νααρνηθεί την κατηγορία οποτεδήποτε πριντην επιβολή της ποινής χωρίς ναχρειάζεται γι' αυτό άδειατου Δικα­ στηρίου. Τοδικαίωμα αυτό του κατηγορουμένου είναι αναφαί­ ρετο γιατί διασφαλίζεται απότο 'Αρθρο 12του Συντάγματοςκαι ειδικώτερα τις διατάξειςτης παραγρ.5(γ)και(δ). 3.Το Δικαστήριο αντιθέτως, έχειδιακριτική εξουσία να παρα­ χωρεί άδεια στον κατηγορούμενο για αλλαγή σεκατηγορία από μη παραδοχή σε παραδοχή. Εξάλλου και μετά την παραδοχή όταν τοΔικαστήριο διαπίστωσα ότι τα γεγονότα που τη στηρί­ ζουν είναι ασυμβίβαστα μεαυτήδεν την αποδέχεται και προχω­ ρεί σεακρόαση της υπόθεσης. Και αυτή ηδιαδικασία συμφωνεί απόλυτα με τις συνταγματικές διατάξεις πουκαθιστούν αναφαί­ ρετο το δικαίωμα του κατηγορουμένου να διαγνωσθεί η εις βάροςτου κατηγορία μετάαπόακροαματικήδιαδικασία. Η έφεση επιτρέπεται. Ηαπόφαση τονπρω­ τόδικου Δικαστηρίου ακυρώνεται, όπως επίσης και ηενδιάμεση απόφαση. Διατάσ­ σεται η εκδίκαση της υπόθεσης από άλλο Δικαστή. Ο εφεσίβλητος καταδικάζεται σε πληρωμή ποσού ΛΚ50.-έναντι τωνεξόδων τον εφεσείοντα. 25 30 Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Κυριάκου ν. Δήμου Έγκωμης

(1992)2 ΑΑΑ.414R v. Cook[1959]43 Cr.App. R.138Selveyv. DJ>.P. [1968]52 Cr.App. R.443IS CyprusSulphur& CoopercompanyLtd & Άλλοι v. ΠΑΡΑΡΛΑΜΑ ΑΤΔ. Πολιτική Έφεση ημερ. 6.12.1990R v.Riley 18Cox285Philippou v. Odysseos

(1989)1C.L.R. 1· Rcgina v.Sell[1840]9CAR. &.P3464Q Reg v. Oouter & Heath8Cox237- 413 Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού

(1993)S.(aninfant) v. ManchesterGty Recorder[1969] 3AUE.R. 1230 (H.L·)· R v. SouthamptonGty Justices[1972] 1Ail EJi. 573Rv. MutfordJustices[1971] 1AUEJ1.8V 5 R v. Drew[1985]2 AllE. R. 106V Charitonos&Others v. TheRepublic

(1971)2 C.LJ1.40· Kouppisv. TheRepublic

(1977)2 CLR. 361· R v. Plummer[1902]2K.B.339· S.(aninfant)v. RecorderofManchester[1971]A.C. 48V R v. SouthThamesideMagjsrates'Court, ex p. Rowland[1983]3All 10 EJi. 689P.Foster(Haulage) Ltdv. Roberts[1978]2All EJI. 751. Έφεση εναντίον Καταδίκης. Έφεση εναντίον της καταδίκης απότονΣταύροΗρα­ κλέουςο οποίος βρέθηκεένοχοςστις21 Ιουνίου, 1993 από 15 το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού (Αριθμός Ποινικής Υπόθεσης 1006/92) στηνκατηγορία ότι ανέγειρεή ανέχθη­ κε τηνανέγερση οικοδομής άνευ αδείας κατάπαράβαση των άρθρων 2, 3

(1)(β)(στ) και20

(3)τουΠερί Οδών και Οικοδομών Νόμου,Κεφ.96καικαταδικάσθηκε 20 από τον Σολομωνίδη, Ε.Δ.σε £30.- πρόστιμο και διατά­ χθηκε όπως κατεδάφιση την οικοδομή σε διάστημαδύο μηνών. Γ.Γεωργίου, γιατον εφεσείοντα. Χρ. Μελίδης, γιατονεφεσίβλητο. 2 Cur. adv. vult. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ. ανάγνωσε την ακόλουθηαπόφαση. Μετηνπαρούσαέφεση προσβάλλεται καταδικαστική από­ φασητου ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λεμεσού. 414 s 2Χ.ΑΛ. Ηρακλέους ν.Δήμου Λεμεσού Στυλιανίοης, Λ. Ο εφεσείων -κατηγορούμενος αντιμετώπισε ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού,στην Ποινική Υπόθε­ σηΑρ. 10006/92, τηνπιοκάτωκατηγορία:5 "Ο κατηγορούμενος ανέγειρε ή επέτρεψε ή ανέχθηκε την ανέγερση οικοδομής άνευ αδείας της αρμοδίας Αρχής κατά παράβασητων άρθρων 2, 3

(1)(β)και (στ) και 20

(2)και 3, του Κεφ. 96, ως έχει τούτο τροποποποιηθεί μετονόμο24/

1. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΑΔΙΚΗΜΑΤΟΣ ΙΟ 15 Ο κατηγορούμενος σε ημερομηνία άγνωστη στην Κατηγορούσα Αρχή εντός του έτους 1979 στη Λεμεσό της επαρχίας Λεμεσού ανέγειρε ή επέτρεψε ή ανέχθηκε την ανέγερση οικοδομής ήτοι: υποστατικό με τσιμέντοπέτρες και τσίγκους επί του ακινήτου JJV 58.5.ΙΙΙ, τεμ. 38/9,39/1/2,ενορία Καθολική,Λεμεσός,χωρίς τη σχετική άδειαοικοδομής και ενάντια στους σχετικούς κανο­ νισμούς." Στις 26 Νοεμβρίου, 1992, ο κατηγορούμενος δεν παρα­ δέχτηκε ενοχή και η υπόθεση ορίστηκε για ακρόαση στις 22 Ιανουαρίου,
2. 20 Στις 22 Ιανουαρίου, 1993, η ακρόαση αναβλήθηκε για τις 18 Μαρτίου, 1993, οπότε μετακινήθηκε στις 30 Απρι­ λίου,
3. Στις 30 Απριλίου, 1993, ο κατηγορούμενος, με άδεια του Δικαστηρίου, επανακατηγορήθηκε και παραδέχτηκε 25 ενοχή. Η υπόθεση αναβλήθηκε στις 31 Μαΐου, 1993, για έκθεσηγεγονότων και επιβολή ποινής. Στις 31 Μαΐου, 1993, το Δικαστήριο ανέβαλε τηνυπό­ θεση στις 21 Ιουνίου, 1993, για τον ίδιο σκοπό, εν όψει του ότι η αρμόδια Επιτροπή του Δήμου θα επανεξέταζε, 30 εντω μεταξύ,την υπόθεση,μεπιθανότητααπόσυρσης της. Στις 21 Ιουνίου, 1993, ο δικηγόρος του κατηγορουμέ415 Στυλιανίοης,Λ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού

(1993)νου ζήτησεάδειααπότο Δικαστήριο γιααλλαγήτηςαπά­ ντησης τουστην κατηγορίααπόπαραδοχήσε μη παραδο­ χή. Υπέβαλε ότι οκατηγορούμενος ήτανθέσμιος ενοικια­ στής των υποστατικών. Για νομικούς καιπραγματικούς λόγους,πουέχουνσχέση μετονπερίΡυθμίσεως Οδώνκαι 5 Οικοδομών Νόμο,στον οποίο βασίζεταιηκατηγορία, και μετο'Αρθρο23 του Συντάγματος, πουδιασφαλίζειτοδι­ καίωμα της ιδιοκτησίας, το Δικαστήριο έπρεπε να δώσει άδειαγιατηναλλαγήτηςαπάντησηςστηνκατηγορία. Ο δικηγόροςτουεφεσίβλητου Δήμουείπεότι ηυπόθε- 10 ση είχε αναβληθεί στο παρελθόνκαι ισχυρίστηκε ότι "δεν μπορεί ένας κατηγορούμενος να αλλάξει εύκολα τηθέση του και πολύ περισσότερο ότανυπερασπίζεταιαπό δικη­ γόρο". ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο,σεενδιάμεσηαπόφαση του, .<απέρριψετο αίτηματηςυπεράσπισηςγιαάδειατουΔικα­ στηρίου όπως ο κατηγορούμενος αλλάξει απάντησηστην κατηγορίααπόπαραδοχήσεμηπαραδοχή.Έκρινετονκα­ τηγορούμενο ένοχο, άκουσε σύντομη αναφοράστα γεγο­ νότακαιεπέβαλεποινή. 20 Με την έφεση αυτή προσβάλλεται η καταδικαστική απόφαση, ουσιαστικά, όμως, προσβάλλεται η πιο πάνω ενδιάμεσηαπόφαση. Έφεσησεποινικήυπόθεσηχωρεί μόνο εναντίονκατα­ δικαστικής απόφασης. Ενδιάμεσες αποφάσειςστην ποινι- 25 κήδίκηδεν υπόκεινται σε έφεση - (βλ. ΚώσταςΚυριάκου ν.Δήμου Έγκωμης

(1992)2Α.ΑΛ. 414). Οι δικηγόροι των μερών ανέπτυξαντηνεπιχειρηματο­ λογία τους ενώπιον μας,μεβάσηότι τοπρωτόδικοΔικα­ στήριο έχειδιακριτικήεξουσία ναεπιτρέψει ήνααρνηθεί 30 τηναλλαγήτηςαπάντησηςκατηγορουμένου. Στο στάδιο των διαβουλεύσεων του Δικαστηρίου τού­ του ηγέρθητο ζήτημααν οκατηγορούμενος, ιδίω δικαιώματι, μπορεί να αλλάξει την απάντηση στην κατηγορία 416 2ΑΛΛ. Ηρακλέουςν. ΔήμουΛεμεσού Στυλιανίοης,Δ. ενώπιον Δικαστηρίου από παραδοχήσε μη παραδοχή, ή αν τούτο υπόκειταιστη διακριτικήεξουσία του Δικαστη­ ρίου. θα εξετάσωτοζήτημααυτόσεκατοπινόστάδιο. ^ 10 Αναφορικά μετην επέμβασητου Εφετείου στηνάσκη­ σηδιακριτικήςεξουσίας από πρωτόδικοΔικαστήριο,οΔι­ καστήςDevlinστηνυπόθεσηR. v.Cook[1959] 43Cr. App. R. 138,είπεστησελ. 147:"Itiswellsettledthat this court willnot interferewith theexerciseof a discretion by thejudgebelow unlesshe has erredinprincipleorthere is nomaterial onwhichhe couldproperlyhavearrivedathisdecision." To απόσπασμα αυτό υιοθετήθηκε από το Viscount 15 Dilhorneστην υπόθεσηSeivey v.D.P.P. [1968] 52 Cr. App. R. 443,469. Στην Κύπρο,τοΑνώτατο Δικαστήριο επεμβαίνει στην απόφαση του κατώτερου Δικαστηρίου που εκδίδει στην άσκηση διακριτικής εξουσίας του, αν η προσβαλλόμενη απόφασηπάσχει απόπλάνη, σφάλμα νόμου, ήεφαρμογή λανθασμένηςαρχήςδικαίου,ήανλήφθηκεχωρίς τοΔικα­ στήριο να λάβει υπόψη του τους παράγοντεςπου έπρεπε να λάβει, ήέλαβε υπόψητου στοιχεία που δεν έπρεπενα λάβει, ήανείναι καθαρά εσφαλμένη,γιατί το Δικαστήριο κατέληξε σ' αυτή με εσφαλμένη εκτίμηση των διαφόρων παραγόντωνπουέπρεπεναληφθούνυπόψη-(βλ.,μεταξύ 25 άλλων, Cyprus Sulphur andCopper Company Limited και Άλλοι v.ΠΑΡΑΡΛΑΜΑ ΛΤΔ., ΠολιτικήΈφεση Αρ.8287, (Απόφασηδόθηκεστις 6Δεκεμβρίου, 1990,δεδημοσιεύτη­ κε ακόμα), στην οποία αναφέρεταιη προηγούμενη νομο­ λογίατουΔικαστηρίουτούτου). Ο δικηγόρος του κατηγορουμένου υπέβαλε ότι ο πρω30 τόδικος Δικαστής άσκησε εσφαλμένα τη διακριτική του εξουσία και έκαμε εσφαλμένη εκτίμηση τωνπαραγόντων που έπρεπε ναληφθούν υπόψη. Υπέβαλε ότι τοπρωτόδι417 Στυλιανίοης,Λ Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού

(1993)κοΔικαστήριο έπρεπεναδώσειτηνευκαιρίαστονκατηγο­ ρούμενοναπαρουσιάσειτηνυπόθεσητου. Οδικηγόροςτουεφεσίβλητου Δήμουαναφέρθηκεστην ανάγκηταχείας εκδίκασης των υποθέσεων και ισχυρίστη­ κε ότι δεν πρέπει το Δικαστήριο να επιτρέπει με ευκολία 5 αλλαγή της απάντησης στην κατηγορία σε μη παραδοχή, ειδικάότανοκατηγορούμενοςυπερασπίζεται από δικηγό­ ρο. ΟπρωτόδικοςΔικαστής,στην ενδιάμεσηαπόφασητου, _ είπε ότι ηαίτηση έγινεκακόπιστα,για σκοπούςκαθυστέ­ ρησης της απονομής της δικαιοσύνης. Έκαμε αξιολόγηση στοιχείων πουδενήτανμαρτυρίαενώπιοντουκαι αποφά­ σισετηνενοχήτουκατηγορουμένου. Με βάση τα ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου στοιχεία, είναι καθαρό ότι πρέπει να επέμβουμε. Τούτο άσκησε εσφαλμένα τηδιακριτικήτου εξουσία. Δενυπήρχε οποιοδήποτευλικό ενώπιον του πουναδικαιολογεί ότιη αίτησηυποβλήθηκεκακόπιστα.Δεν υποστηρίζεται από τα πρακτικάτουΔικαστηρίου ότισκοπόςτηςαίτησηςήταν η καθυστέρηση στην απονομήτης δικαιοσύνης. Καθυστέρη- 20 ση υπήρξε από την πλευρά του Δήμου, που καταχώρισε ποινική υπόθεση 13χρόνια μετά την ημέρατης ισχυριζό­ μενηςδιάπραξηςτουαδικήματος. Τοπρωτόδικο Δικαστή­ ριο αξιολόγησε στοιχεία που δεν ήταν ενώπιον του ως μαρτυρία, για να αποκλίνει προς την ενοχήτου κατηγο- 25 ρουμένουκαινααπορρίψειτοαίτηματου. Η αντιπροσώπευση κατηγορουμένου από δικηγόρο είναι δικαίωμακατοχυρωμένο απότο Σύνταγμακαι την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Ανθρωπί­ νων Δικαιωμάτων (Ε.Σ.Δ.Α.). Η άσκησητου δικαιώματος τούτου δεν μπορεί να επενεργεί σε βάρος κατηγορουμέ­ νου. Γιατουςπιοπάνωλόγους, θαεπέτρεπατηνέφεση. Θα ακύρωνα την καταδικαστική απόφαση, την ενδιάμεση απόφασηκαιθαεπέτρεπατηναντικατάστασητηςπαραδο418 2ΑΛΛ. Ηρακλέους ν.Δήμου Λεμεσού Στνλιανίοης, Δ. χήςμε μηπαραδοχή,γιανα ακολουθηθείηορθήδικαστική διαδικασία, όπως προβλέπεται απότην Ποινική Δικονο­ μία και τοΆρθρο 12.5 του Συντάγματος. Τοζήτημαπουηγέρθη- ανοκατηγορούμενος, ιδίωδι5 καιώματι, μπορείνααλλάξει τηνπαραδοχήτουσε μη πα­ ραδοχή, ή αν το Δικαστήριο έχει διακριτική εξουσία να επιτρέψει ήνααρνηθείτην αλλαγή -είναι υψίστης σπου­ δαιότητας. Με την παραδοχή της κατηγορίας στο Δικαστήριο, ο 10 κατηγορούμενος παραδέχεταιτη διάπραξητουαδικήμα­ τοςγιατοοποίοκατηγορείται,δηλαδή τηνπράξηήπαρά­ λειψηκαιτην εφαρμογήτουνόμου σταγεγονότα -(βλ.R. v. Riley 18 Cox 285* και Philippou v. Odysseos

(1989)1 C.L.R.Ι,σελ. 10). Ο περί Ποινικής Δικονομίας Νόμος, Κεφ. 155, στα ^ Άρθρα 67και68,προβλέπει γιατηναπάντησηστηνκατη­ γορίαμεπαραδοχή ή μηπαραδοχή. Το Άρθρο 68

(1)προνοεί ότι αν ο κατηγορούμενος ομολογήσει ενοχήκαιτο Δικαστήριο είναι ικανοποιημένο 20 ότι αυτόςαντιλήφθηκετο χαρακτήρα της απάντησης του, τότε προχωρεί ως εάν ο κατηγορούμενος είχε καταδικα­ στεί με απόφαση του Δικαστηρίου. Δεν περιέχει πρόνοια για αλλαγήτης απάντησηςτου κατηγορουμένου στηνκα­ τηγορία. «, ΤοΆρθρο3 του Κεφ. 155προνοεί ότι,γιαθέματα Ποι­ νικής Δικονομίας, για τα οποία δεν υπάρχει ειδικήπρό­ νοια στο Νόμο τούτο ή σε οποιοδήποτε άλλο ισχύοντα νόμο, το Δικαστήριο πρέπει να εφαρμόζει στην ποινική διαδικασίατονόμοκαιτουςκανόνεςπρακτικής πουαφο­ ρούν την Ποινική Δικονομία που εκάστοτε ισχύουν στην 30 Αγγλία. Ο περί Ποινικής Δικονομίας Νόμος προϋπήρχε του Συντάγματος της Δημοκρατίας. Με βάση το Άρθρο 188 τουΣυντάγματος διασώθηκεκαιεφαρμόζεταιμεοποιαδή419 Στυλιανίοης,Δ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΔεμεσοΰ

(1993)ποτε μεταβολή, προσθήκη ή κατάργηση, που είναι ανα­ γκαία γιατην προσαρμογήτουπροςτις πρόνοιες του Συ­ ντάγματος. ΣτηνέννομητάξητηςΚύπρουη ιεράρχησηείναι:(α)ΤοΣύνταγμα. 5 (β)Συνθήκες,Συμβάσειςκαι Συμφωνίες,οι οποίεςκυ­ ρώθηκαν σύμφωνα με το Άρθρο 169 του Συντάγματος· και (γ)Εσωτερικήνομοθεσία. Το Άρθρο 12 του Συντάγματοςπροβλέπει στην παρά- 10 γράφο 4 ότι ο κατηγορούμενος για αδίκημα θεωρείται αθώος μέχρις ότουαποδειχθείη ενοχήτουσύμφωναμετο Νόμο. Στην παράγραφο 5 απαριθμούνται,όχι εξαντλητικά, τα ελάχιστα δικαιώματατου κατηγορουμένου. (Βλ., επί- χ$ σης, Άρθρο6της Ε.Σ.Δ.Α., πουκυρώθηκε μετοΝόμο 39/ 62.) Τοτεκμήριοτηςαθωότητας, πουκαθιερώνεταικαι δια­ σφαλίζεται στην παράγραφο 4 του Άρθρου 12 του Συ­ ντάγματος,είναιδικονομικόςκανόναςκαιόχι ουσιαστικό δίκαιο. Το βάροςτηςαπόδειξηςτης ενοχής κατηγορουμέ­ νουείναιπάντοτεστουςώμουςτηςΚατηγορούσαςΑρχής. Ηαπόδειξητηςενοχήςπρέπειναείναινόμιμη. Τοτεκμήριο τηςαθωότηταςδεσμεύεικαιτονκοινόνο­ μοθέτη και το Δικαστήριο, το οποίο έχει υποχρέωση να 25 απαλλάξει το Ποινικό Δικονομικό Δίκαιο από ρυθμίσεις ήχαρακτηρισμούςπουτοπροσβάλλουν. Το αντικείμενο απόδειξης στην ποινική δίκη είναι η ενοχή του κατηγορουμένου που συνιστά τη βάση και το περιεχόμενο της εναντίον του κατηγορίας. Η αθωότητα 30 του κατηγορουμένου δεν αποτελεί αντικείμενο απόδειξης 420 2ΑΛΛ, Ηρακλέους ν.Δήμου Λεμεσού Στυλιανίοης, Δ. στηνποινικήδίκη. ΗΑγγλική νομολογία καθιέρωσε ότι ηαλλαγήαπό πα­ ραδοχήσεμη παραδοχή υπόκειταιστηδιακριτικήεξουσία τουΔικαστηρίου. 5 Στην υπόθεση Regina v. Sell [1840]9 CAR. &P. 346, κατηγορούμενοςπαραδέχτηκεενοχήσεκατηγορίακλοπής. Του επιβλήθηκε ποινή στην απουσίατουδικηγόρουτου και τουδικηγόρουτηςΚατηγορούσαςΑρχής.Ζητήθηκε εκ μέρους του κατηγορουμένου ηαλλαγήτηςπαραδοχής σε 10 μη παραδοχή,γιατίήτανησυνήθηςπρακτική ναεπιτρέπε­ ται τούτο. Οι Δικαστές γνωμάτευσαν ότι δεν μπορείνα γίνει αλλαγή μετά τηναπαγγελίατηςΑπόφασης απότο Δικαστήριο. Στην υπόθεση Reg. v.Clouter and Heath 8Cox 237,οι κατηγορούμενοι δενπαραδέχτηκαν ενοχή. Μετάτηνεισα­ γωγικήαγόρευσηγιατηνκατηγορία,οέναςκατηγορούμε­ νος μετέτρεψετημη παραδοχή τουσεπαραδοχή. Καταχω­ ρίστηκε ηπαραδοχήτου. Κλήθηκε ωςμάρτυραςεναντίον του συγκατηγορουμένου του. Στην ένορκη μαρτυρία του 20 κατέθεσε ότι δεγνώριζε ότι το έγγραφοπου κυκλοφόρησε ήταν πλαστογραφημένο και ότι παραδέχτηκε ενοχή με πλάνηαναφορικάμετηφύσητηςκατηγορίας,καιεννοού­ σεότιήταντο πρόσωποπουκυκλοφόρησε τοέγγραφο. Ο Δικαστής Bramwell είπεότι έπρεπεναεπιτραπείστονκα25 τηγορουμενο αυτόνααποσύρει τηνπαραδοχή του,γιατί αυτή είχεγίνεικατάλάθος. Στον επόμενο αιώνατοθέμα επανεξετάστηκε από τα Δικαστήρια. Στην υπόθεση 5. (aninfant)v. Manchester CityRecorder [1969] 3 All E.R. 1230, (H.L.),τοζήτημα ήτανανσεσυνοπτικήδιαδικασία οκατηγορούμενοςμπο30 ρούσεναζητήσει,πριντηνεπιβολήποινής,νααλλάξειτην παραδοχήτουσε μηπαραδοχή. ΟΛόρδος Reid είπεστη σελ.1232:35 "It haslongbeen thelawthatwhenaman pleadsguilty toanindictment thetrial judgecanpermit himto change 421 Στυλιανίοικ,Δ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού

(1993)his pleato notguilty at anytimebefore thecase is finally disposed of by sentence or otherwise. I need only cite one early case as a rather extreme instance. ... But I cannot infer from that any intentionof the legislature to alter as regards summary jurisdiction the old rule that a 5 plea can be changed at any time before final disposal of the case. I find nowhere any suggestion of any possible reason for making this alterationof the law, apartfrom a suggestion that onceaplea hasbeen recordedthereis no power to alter it. But thatcannotbe right because every \Q day accused persons who begin by pleading not guilty change theirplea toguilty after theplea of notguilty has been recorded andthe trial has begun, andthat raises no technical difficulty.*' Και οΛόρδος Upjohn είπεστησελ. 1248:"If thecourt,onall thefacts before it,thinks thatit is proper to accept a plea of guilty then the court may permit thatplea to be withdrawn andaplea of not guilty accepted at a later stage up to sentence,that is until the completeadjudication of conviction." Οι αρχέςαυτέςακολουθήθηκαν από ταΑγγλικάΔικα­ στήρια. Στην υπόθεση R. v. Southampton CityJustices [1972] 1 All E.R. 573, ο Λόρδος Αρχιδικαστής Widgery είπεστησελ.575:"We have been pressed by counsel for theapplicantto 25 give some kind of indication orguidelines as tohow such a discretion should be exercised. For my part I think it would be dangerous, and I decline to give any such direction. I think it suffices to tell the justices that,as in 30 all theirundertakings, they must endeavour to do justice, and whether or not they exercise their discretion in favour of theapplicant'srequest will dependonhow they see thebroadjustice of thewholesituation." (Βλ., επίσης, R. v. Mutford Justices [1971] 1 All E.R. 35 81). 422 20 2 ΑΛΛ. 5 Ηοακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού Στυλιανίόης,Δ. ΣτηνυπόθεσηR.v.DrewΓ1985] 2All E.R. 1061,αποφα­ σίστηκε ότι το Δικαστήριο άχε δικαιοδοσία να επιτρέψει στον κατηγορούμενο να αλλάξει την παραδοχή του σε οποιοδήποτε χρόνο πριν την επιβολή ποινής, παρόλο ότι οι ένορκοι, μεβάσητηνπαραδοχή,εξέδωσανκαταδικαστι­ κήαπόφαση. ΣύμφωναμεταΆρθρα 12.4 και30.2 τουΣυντάγματος, ηενοχήκατηγορουμένου διαγιγνώσκεται από τοΔικαστή­ ριο. Μέχρι την έκδοση της καταδικαστικής ετυμηγορίας !0 απότο Δικαστήριο ο κατηγορούμενος είναι αθώος.Αυτή πρέπει να είναι ηπροσέγγισητων Δικαστών.Οποιαδήπο­ τε πράξηήπαράλειψητου Δικαστηρίου αντίθετη επενερ­ γεί ωςκαταπάτησητουθεμελιώδους δικαιώματοςτουτεκ15 μηρίουτης αθωότητας. Το τεκμήριο της αθωότητας δεν είναι μόνο δικονομι­ κόςκανόνας,αλλάβασικόανθρώπινοδικαίωμα.Είναιπε­ ραιτέρωέναςτύποςπουδείχνει τοντρόποπου κατανέμε­ ται το βάρος της απόδειξης στη δίκη, ότι, δηλαδή, 20 εναπόκειται στην Κατηγορούσα Αρχή να αποδείξει την ενοχήτου κατηγορουμένου πέρανπάσης λογικής αμφιβο­ λίας. Στην Κυπριακή νομολογία έγινε σε έκτασηαναφορά στο συνταγματικό και συμβατικό κατοχυρωμένο αυτόδι­ καίωμα - (βλ., μεταξύ άλλων, Adamos Chantonos and Others v. The Republic

(1971)2 C.L.R. 40- KyriacosNicola Kouppis v. TheRepublic

(1977)2C.L.R.361). ΟΔικαστής έχεικαθήκοναελέγξειότι παραδοχή κατη­ γορουμένου σε απάντηση στην κατηγορία υποστηρίζεται 30 απόταγεγονότα που εκτίθενται ενώπιον τουκαι,σεενά­ ντιαπερίπτωση,ναδώσει οδηγίες γιατην καταχώριση μη παραδοχής. Ο κατηγορούμενος, ιδίω δικαιώματι,μπορεί νααλλά­ ξει την απάντησηομολογίας παραδοχήςσε μη παραδοχή 3 5 πριντηνέκδοσητηςδικαστικήςετυμηγορίας γιατην κατα­ δίκη του και την επιβολή ποινής. Το Δικαστήριο δεν έχει 423 Στυλιανίδης,Δ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού

(1993)διακριτικήεξουσία νααρνηθεί αυτήτην αλλαγή. Η άσκη­ ση τέτοιας εξουσίας αποτελεί παραβίαση του τεκμηρίου της αθωότηταςκαιπαράβασητου θεμελιώδους δικαιώμα­ τοςπουκατοχυρώνεταιστο ΣύνταγμακαιστηΣύμβαση. Ο κατηγορούμενος έχει το δικαίωμα της "δικαίας 5 δίκης",("fair trial"). Η παρεμπόδισητηςάσκησης των ελά­ χιστων δικαιωμάτων που διασφαλίζονται από το 'Αρθρο 12.5 του Συντάγματος και το Άρθρο 6

(3)της Ε.Σ.Δ.Α. είναι ανεπίτρεπτη. Το Δικαστήριο δεν έχει διακριτική εξουσία νααπαγορεύσει σεκατηγορούμενο, πριντηντέλι- 10 κήέκβαση της ποινικής δίκης,ναασκήσει τασυνταγματι­ κά και συμβατικά του δικαιώματα.Δεν είναι επιτρεπτό ο κατηγορούμενος να επιμένει από το εδώλιο ότι είναι αθώος και το Δικαστήριο, χωρίς να ακούσει μαρτυρία, χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, να αποφασίζει την ενοχή 15 του. Από σεβασμό προςτοΔικαστήριο, ως θέμα πρακτικής, ο κατηγορούμενος ζητά άδεια του Δικαστηρίου για την αλλαγή.Αυτόδεδημιουργεί εξουσία στοΔικαστήριο, ούτε θεληματική εγκατάλειψη του συνταγματικού καισυμβατι­ κούδικαιώματοςτουκατηγορουμένου. Ο κατηγορούμενος δικαιούται σε οποιοδήποτε στάδιο πριν την επιβολή ποινής από το Δικαστήριο να αλλάξει την απάντησηστην κατηγορία απόπαραδοχή σε μη παρα­ δοχή. Γιαόλους τους πιοπάνωλόγους, η έφεσηεπιτρέπεται. Ηκαταδικαστικήαπόφαση καιη ενδιάμεση απόφαση ακυ­ ρώνονται. Διατάσσεται η εκδίκαση της υπόθεσης από άλλο Δικαστή, με καταχώριση απάντησης στηνκατηγορία "μηπαραδοχής"τουκατηγορουμένου, όπως οίδιος δήλω- ^π σεενώπιον του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λεμεσούστις 21 Ιουνίου,

1. Ο εφεσίβλητος ναπληρώσει £50,00 έναντι των εξόδων του εφεσείοντα. 424 25 2ΑΛΛ. Ηρακλέους ν.ΔήμουΛεμεσού ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ: Ένασχετικά σημαντικό θέμα που εγείρε­ ται στηνκρινόμενηέφεση-κατάτρόπονέμμεσο θα έλεγα είναι η φύση της εξουσίας του πρωτόδικου δικαστηρίου να επιτρέψει σε κατηγορούμενο, που παραδέχθηκε ενοχή 5 σε ποινικήκατηγορίαπου του προσάφθηκε,νααποσύρει τηνπαραδοχήτουκαινααρνηθείτηνκατηγορίασανπρο­ οίμιο για την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας (βλέπε αρθρ. 73 και 74 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου,Κεφ. 155). Καιτούτοείναι κατάπόσον η εξουσία 10 του δικαστηρίου έχει διακριτικόχαρακτήρα ή καθίσταται δέσμια από τηστιγμήπουκατηγορούμενος έχει εκδηλώσει την πρόθεση του να αποσύρει την παραδοχή στην οποία προέβη. Είναι απαραίτητονακαταγράψουμεπρώτα τιςσυνθήJ5 κεςκάτωαπό τις οποίεςδημιουργήθηκε τοζήτημα.Ο εφε­ σείων είχε κατηγορηθεί (σε μία κατηγορία) ότι ανήγειρε οικοδομή ή επέτρεψε ή ανέχθηκε την ανέγερση τηςκατά παράβαση των σχετικών διατάξεων του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ.96, όπωςτροποποιή­ θηκε από τον.24/
2. 20 Μετάτην απαγγελίατης κατηγορίαςστις 26/11/92 και τηνάρνηση τηςαπό τονεφεσείοντα, ηακρόασητης υπόθε­ σηςορίστηκε γιατις22/1/
3. Αλλάαναβλήθηκεγιατις 18/ 3/93, ύστερα από αίτημα του δικηγόρου του εφεσείοντα, για ναμπορέσουν οι αρμόδιεςυπηρεσίες του εφεσίβλητου 9 _ ΔήμουΛεμεσούναεξετάσουν,κυρίως, αντουποστατικό αντικείμενο τηςκατηγορίας- καλύπτεταιαπόπρουφιστάμενη άδεια. Για να αναβληθεί και πάλιν την επόμενη φορά, για να παρασχεθεί η ευκαιρία στον κ. Γεωργίου, πού τοζήτησε,ναχειρισθεί άλληυπόθεση του, πουεκκρε30 μούσεκατάτην εν λόγω ημερομηνία στο Ανώτατο Δικα­ στήριο. Στις 30/4/93,κατά τη νέα δικάσιμο, η υπόθεση πήρε άλλητροπή.Οκατηγορούμενος-εφεσείων επανακατηγορήθηκεκαιαπάντησεπωςπαραδέχεται. Είχε προηγηθεί σχε35 τική προφορικήαίτηση του κ. Γεωργίου στον πρωτόδικο δικαστή για να επιτραπεί η αλλαγή απάντησης, ηοποία 425 ΝικήταςΔ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού

(1993)έτυχε της έγκρισης του.Περαιτέρω,αποδεχόμενος την ει­ σήγηση τουσυνηγόρου,οδικαστήςόρισεάλληημερομηνία (την 31/5/93) για να ακούσει τα γεγονότα και επιβάλει ποινή. Κατάτηνέαημερομηνίαη υπόθεση μετατέθηκεγια 5 τον ίδιο σκοπό στις 21/6/93 με πρόταση του συνηγόρου που είπε, στην ουσία, πως αρμόδια επιτροπή,του Δήμου θα εξέταζε προσεχώς το θέμα του εφεσείοντα και πως υπήρχε πιθανότηταναδοθούν οδηγίες για την απόσυρση 1 0 της κατηγορίας εναντίον του. Είναι αξιομνημόνευτο πως σε καμιάπερίπτωση μέχρι τότε ηκατηγορούσα αρχήδεν πρόβαλεένστασησεαίτημααναβολής. Την21/6/93οεφεσείων υπέβαλεαίτησηνατουεπιτρα­ πεί νααρνηθεί τηνκατηγορίαγιατολόγοπουπρόβαλε ο ι 5 δικηγόρος του ότι "ο κατηγορούμενος, ο οποίος είναι ενοικιαστής του επιδίκουυποστατικού,έχει υποβάλειαί­ τηση για καλυπτικήάδειααλλά δεν την έχει εξασφαλίσει γιατί ηιδιοκτήτριατουυποστατικούαρνείταινατουυπο­ γράψει τασχετικά έγγραφα.Γιαυτόκαιοκατηγορούμενος 20 δενθαπαραδεχθείτηνκατηγορία."Οεφεσίβλητος ενέστη. Οπρωτόδικοςδικαστής,αφούυπογράμμισετη διακρι­ τική φύση της εξουσίας του στο προκείμενο, έκρινε ότι δεν προβλήθηκε ικανοποιητικόςλόγοςγιανατηνασκήσει 2 g υπέρ του εφεσείοντα. Μάλιστα προχώρησε να εξετάσει τους νομικούς ισχυρισμούς του εφεσείοντα για να τους απορρίψει τελικά ενόψει των δικαστικών προηγούμενων που ανέφερε. Περαιτέρω,αφούαξιολόγησε επιστολή του εφεσείοντα προςτοΔήμο, πουείχεκαταθέσειοδικηγόρος τουγιαναδείξει πωςηαίτησηγιαάδειαεκκρεμούσε ενώ- 30 πιον του Δήμου και να υποστηρίξει το αίτημααναβολής για την 31/5/93,δέχθηκε ότι συνιστούσε παραδοχήπως ο ίδιοςανήγειρετοπαράνομουποστατικόκαιόχιη ιδιοκτή­ τρια τηςγηςκαικατέληξε ότι η αίτησηέγινεκακόπισταμε στόχοτηνπαρέλκυσητηςυπόθεσης. Στη συνέχεια το δικαστήριο κήρυξε τον εφεσείοντα ένοχο μεβάσητηδικήτουπαραδοχήκαιτου επέβαλε £30 πρόστιμο. Και περαιτέρω διέταξε κατεδάφιση του υπο­ στατικού εκτός αν ο κατηγορούμενος μέσα σε δύο μήνες 426 2ΑΛΛ. Ηρακλέουςν.Δήμου Λεμεσού Νικήτας, Δ. από την καταδίκη του έπαιρνε άδεια από την αρμόδια αρχή. Οδικηγόροςτουεφεσείοντα υπέβαλεότιτοπρωτόδικο δικαστήριο όφειλε ναδώσει τηνευκαιρίαστον πελάτητου να αρνηθεί τηνκατηγορίαγιατί θαήγειρε νομικάζητήμα­ 5 τα,πουκατάτηνάποψητουσυνηγόρου,συνιστούσαν υπε­ ράσπισηστηνκατηγορία.Συγκεκριμέναήθελενααμφισβη­ τήσειτηνυπότις περιστάσεις υποχρέωση πουεπιβάλλει ο νόμος για την υποβολή αίτησης για χορήγηση άδειας από τον ιδιοκτήτη του οικοπέδου ενόψει των διατάξεων του 10 περί Ενοικιοστασίου Νόμου αρ. 23/83, που προστατεύει τηθέσμια ενοικίασηκαιτωνπρονοιών τουάρθρου23του συντάγματος,πουκατοχυρώνει εκτόςάλλων καιτοδικαί­ ωμακατοχήςακίνητης ιδιοκτησίας.Από τηνάλληοκ. Μελίδης, αφού τόνισε τη συνταγματική επιταγή για ταχεία 15 εκδίκαση, είπε ότι δεν πρέπει εύκολα να επικροτείται η αλλαγή όταν μάλιστα ο κατηγορούμενος εκπροσωπείται από δικηγόρο. Η αγγλική νομολογία δέχθηκε χωρίς διστακτικότητα ότι το δικαστήριο έχει διακριτική εξουσία να χορηγεί άδεια για αλλαγή της απάντησης κατηγορουμένου στην κατηγορία που αντιμετωπίζει γιατί αποτελεί μέρος των εγγενών εξουσιών του να απονέμει δικαιοσύνη: R. ν. Mutford Justices [1971] 1 All E.R. 81. Μέσα σε αυτό το πνεύμαείναι δυνατή ηαπόσυρσηπαραδοχήςπριναπό την επιβολήποινής:R.v.Plummer[19Ql] 2 Κ.Β. 339 καιS. (an 25 infant)v. Recorder of Manchester [1971] A.C. 481. Πρό­ σφατο παράδειγμα ενάσκησης της είναι η R. v.South Thameside Magistrates' Court, ex p. Rowland [1983] 3 All E.R. 689. 30 Ας σημειωθεί ότι στο "Criminal Procedure in Cyprus" των Αοΐζου και Πικήυιοθετείται ηπαραπάνω αρχήπως το δικαστήριο ενασκεί διακριτικήεξουσία όταναντιμετω­ πίζει αιτήσεις πουαφορούντην απάντησησεκατηγορητή­ ριο. Επίσης αναφορικά με την προέλευση της εξουσίας 35 συμφωνούν ότι ανάγεται στις σύμφυτες εξουσίες του δι­ καστηρίου.θα προσθέταμε ότι τοάρθρο 175του Κεφ. 155 427 Νικήτας Δ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού

(1993)είναι μιάάλλη πηγήτηςεξουσίας αυτής.Οι διατάξειςτου παρέχουν τη δυνατότητα στο δικαστήριο να ρυθμίζει τα της διαδικασίαςτου φτάνειη σχετική ενέργεια τουναμην είναιασυμβίβαστη μετιςπρόνοιες τουνόμου: "175. Εις πάσανπροανάκρισιν και πάσανδίκην,το 5 Δικαστήριον κέκτηται εξουσίαν να ρυθμίζη κατά την ελευθέραν αυτού κρίσιν την πορείαν της διαδικασίας καθ' οιονδήποτε τρόπον όστις ήθελε φανή επιθυμητός και όστις δεν είναι ασυμβίβαστος προς τα διατάξεις τουπαρόντοςΝόμου." 10 Μας έχει απασχολήσει το θέμα από τη συνταγματική σκοπιάκατάπόσον,δηλαδή,μιάτέτοια εξουσία συγκρού­ εται ήέρχεται σε αντίθεση με ταδικαιώματατουκατηγο­ ρουμένου όπως κατοχυρώνονται απότα αρθρ. 12 και 30 τουσυντάγματος.Έχουμετηγνώμηότιη διακριτικήεξουσία του δικαστηρίου στο υπό συζήτηση θέμα δενυποσκά­ πτει το συνταγματικό δικαίωμα ακρόασης δεδομένου ότι

(1)ηεπιλογή της απάντησηςανήκει πρωταρχικάκαιαπο­ κλειστικά στονκατηγορούμενο και

(2)οίδιοςοσυνταγμα­ τικός νομοθέτης με το αρθρ. 163 παρέχει εξουσία στο Ανώτατο Δικαστήριο να ρυθμίζει τη διαδικασία ενώπιον 20 του "ως και ενώπιον παντόςάλλου δικαστηρίου ".Πι­ στεύουμε ότι διαφορετικήπροσέγγιση, πουθακαθιστούσε τονκατηγορούμενο απόλυτοκριτήστοθέμα,θαμπορούσε να οδηγήσει όχι μόνο σεπαρέλκυση της ποινικήςδιαδικα­ σίαςαλλάκαιτοδιασυρμότης. 25 Παρόλο που στην ίδια την απάντηση του εφεσείοντα στην κατηγορία(30/4/93) δενδιαφαίνεταιασάφειαπροκύ­ πτει απόταπρακτικάότι ανέμενε απότηναρχήπωςτελι­ κά ο εφεσίβλητος θααπέσυρε την υπόθεση εναντίον του. 3 Μόνον ότανστάληκε η απορριπτικήαπόφασητουΔήμου, μετάπουδέχθηκε ναεξετάσει το θέμα,ο εφεσείωναναθε­ ώρησε τηστάσητου. Έχοντας υπόψη το ιστορικό των αναβολών και το χρόνο που διέρρευσε απότην παραδοχήμέχρι το αίτημα 35 να αλλάξει απάντηση (κάτω των δύο μηνών) δεν τεκμη428 2ΑΛ-Δ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού ριώνεταιτοεύρημαγιαπαρελκυστικήτακτικήκαικακοπιστίατουεφεσείοντα.Έτσιτουπόστρωμαπουστήριξε την άσκησητηςεξουσίαςτουπρωτόδικουδικαστηρίουκαταρ­ ρέει. Εξέχουσα σημασία έχεικαιτογεγονός ότι οπρωτόδικόςδικαστήςεξέτασεκαιαποφάσισεπροκαταβολικά τα 5 θέματα που ήθελε να εγείρει ο εφεσείων και προέβη σε αξιολογήσεις γιανααπορρίψειτοαίτημα γιατη διεξαγω­ γήδίκης.Όμωςαυτήήτανη κατάλληληδιαδικασίακαιτο κατάλληλο forum για την εξέταση τέτοιων θεμάτων, θα ^ πρόσθεταότιυπότιςσυνθήκεςτογεγονός καιμόνονότιο εφεσείων αντιπροσωπευόταναπόδικηγόροδεν αποκλείει το αίτημα για μεταβολή απάντησης κατηγορουμένου: Ρ Foster(Haulage)Ltd v.Roberts[1978] 2All E.R.751. 15 Καταλήγουμεότιτοπρωτόδικοδικαστήριοδενάσκησε σωστά τη διακριτική του εξουσία. Όμως δεν ανακύπτει θέμαεπανεκδίκασηςτηςαίτησηςτουεφεσείονταγια αλλα­ γήτηςαπάντησηςγιατίέχουμε μπροστά μαςόλοτουλικό. Ησχετική απόφασητου πρωτόδικουδικαστήκαιηποινή που του επιβλήθηκε ακυρώνεται. Ηυπόθεση αναπέμπεται 2 0 στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσούγια να δικαστείαπό άλλο μέλοςτουδικαστηρίου εκείνου πάνω στηβάσηότι ο εφεσείων αρνείται την κατηγορία.Οεφεσίβλητοςκαταδι­ κάζεται σε πληρωμή ποσού £50 έναντι των εξόδων του εφεσείοντα. 25 ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.: Οεφεσείων-κατηγορούμενος εμφα­ νίστηκε ενώπιον του Ε.Δ.Λεμεσού στις 26.11.92 και δεν παραδέχθηκε ενοχή σε κατηγορία που του προσήφθη επί τωότι ανήγειρεή επέτρεψε ή ηνέχθητηνανέγερσηοικοδο­ μήςχωρίς άδειατηςαρμόδιαςαρ;;ής,κατά παράβαση των 30 άρθρων2,3

(1)(β)και(στ)και20

(2)και3τουπερί Ρυθ­ μίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ.96, όπως τρο­ ποποιήθηκεμετουςΝόμους24/18 και108/88. Στις 30.4.93ο εφεσείων, μέσωτου δικηγόρου του, ζή­ τησεάδειααπότοΔικαστήριο,καιτουπαραχωρήθηκε, να 35 αλλάξει τηναπάντησητουστηνκατηγορίακαιναπαραδε­ χθεί. Ηυπόθεση αναβλήθηκεγια γεγονότα και ποινή στις 21.6.93,οπότανκαιζήτησε εκνέου άδειααπότοΔικαστή429 Αρνεμίοης,Δ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεσού

(1993)ριο ναεπανατροποποιήσειτηναπάντησητου,ώστενα αρ­ νηθείτηνκατηγορία.ΟΔικαστής,αφούάκουσετηνεπιχει­ ρηματολογία τουσυνηγόρου τουεφεσείοντα καιτουει­ σαγγελέα, με αιτιολογημένη απόφαση του απέρριψε το αίτημα.Στησυνέχεια αναφέρθηκαναπότονεισαγγελέα τα 5 γεγονότα τηςυπόθεσης καιείπε λίγα λόγια ο δικηγόρος υπερασπίσεως. Μεαυτά όμως αμφισβήτησε την εξουσία του Δικαστηρίου ναδιατάξει βάσει του Νόμουτην κατε­ δάφισητουεπίδικουακινήτουαπότονεφεσείοντα.ΤοΔι­ καστήριο κατεδίκασεκαι επέβαλε ποινή στον εφεσείοντα, 10 διατάσσονταςτονταυτόχρονανακατεδαφίσειτηνοικοδο­ μή, αντικείμενοτηςκατηγορίας. Ο συνήγορος του εφεσείοντα εισηγήθηκε ενώπιονμας πως το Δικαστήριο δεν άσκησε ορθά τη διακριτικήτου εξουσία, όταν απέρριψετοαίτηματουγιαάδειααλλαγής 15 της απάντησηςτουστην κατηγορία,απόπαραδοχήσε άρ­ νηση της,και επέμεινε νατηνθεωρεί ωςπαραδοχή,με φυ­ σικόαπακόλουθοτηνκαταδίκητου. Αντίθετα ο δικηγόρος του εφεσίβλητου ισχυρίζεται 20 πωςορθάενήργησε τοΔικαστήριο. Η έφεση συζητήθηκε στηβάσητηςνομικής πρότασης πωςτοΔικαστήριο έχειδιακριτικήεξουσίανααπαγορεύει σε κατηγορούμενο, πουπαραδέχθηκε την κατηγορία, να .μεταβάλει τηναπάντησητου καινατηναρνηθεί. Η θέση 25 αυτήτων δικηγόρων βρίσκει έρεισμα στην Αγγλικήνομο­ λογία,πουαναλύεταισεέκτασηστηνυπόθεσηS.(aninfant) v. Manchester City Recorder andothers [1969]3All.E.R. 1230 (HL). Στην υπόθεση αυτή αποφασίστηκε πωςένας κατηγορούμενος μπορείναζητήσει άδειααπότοΔικαστή- 30 ριο, οποτεδήποτε πριν απότην επιβολήποινής,να αλλά­ ξει την παραδοχήτουστην κατηγορία σε μη παραδοχή, εναπόκειται δετότε στοΔικαστήριο νααποφασίσει κατά πόσο ηδικαιοσύνη απαιτείναγίνει αποδεκτότοαίτημα του. Παρενθεντικά αναφέρω πωςσε όλες τις Αγγλικές 35 αποφάσεις,ανη έρευνα μουείναιπλήρης,αναγνωρίστηκε το δικαίωμαστον κατηγορούμενονααλλάξει τηναπάντη­ ση τουστην κατηγορία απόπαραδοχήσε άρνηση. Είναι 430 2ΑΛΛ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΛεμεοοΰ Αφτεμίοης, Δ. όμωςγεγονός πωςαναγνωρίζεταιστοΔικαστήριο η εξου­ σία να εξετάσει σχετικό προς τούτο αίτημα τουκατηγο­ ρουμένου. Οι αποφάσειςτων Λόρδων δικαστώνστην πιο πάνω υπόθεση είναι ενδιαφέρουσες γιατί δείχνουν την 5 απόκλισητωνΔικαστηρίωνυπέρτουδικαιώματοςτου κα­ τηγορουμένου ναδιαπιστωθεί η ενοχή του απόταπραγ­ ματικά γεγονότα της υπόθεσης. Επιπλέον έχω_τηνάποψη πως πρέπει να επισημανθεί ότι στις Αγγλικέςαποφάσεις εμπλέκονται πάνωστο θέμακαι ειδικές νομοθετικές ρυθ10 μισείςπουισχύουν στηνΑγγλία. Έχωδιαφορετικήάποψηπάνωστο ζήτημα,τηνοποία θα εκφράσω,έστω και ανηυπόθεση συζητήθηκε ενώπιον μαςστηνκοινήβάσηπωςτοΔικαστήριο έχειπάνωστοζή­ τημα διακριτική εξουσία. Το δικό μας καθεστώςδικαίου 15 επιβάλλει διαφορετικήπροσέγγιση απότηνομολογία της Αγγλίας. Τα Δικαστήρια μας δεν έχουν, κατά τη γνώμη μου,καμιάδιακριτικήεξουσία στο ζήτημα.Είναι δικαίω­ ματου κατηγορουμένου νααρνηθείτην κατηγορίαοποτε­ δήποτε πριν από την επιβολή ποινής και επ' αυτού δεν χρειάζεται άδειατουΔικαστηρίου.Τοδικαίωμααυτό του 20 κατηγορουμένου είναι αναφαίρετο γιατί διασφαλίζεται, στην ελάχιστη μάλιστα έκτασητου,απότο Αρθρο 12του Συντάγματος και ειδικώτερα τις διατάξεις της παραγρ.5 (γ)και(δ) πουπρονοούνωςεξής: 25 30 "5. Παςκατηγορούμενος δι' αδίκηματι έχει τα ακόλουθακατ'ελάχιστον όρονδικαιώματα: (γ)ναυπερασπίζηεαυτόναυτοπροσώπωςήδια συ­ νηγόρου της εκλογής αυτούή,εφ'όσον δεν έχηεπαρκή προς αμοιβήν του συνηγόρου μέσα, να παρέχηται εις αυτόν δωρεάν νομική αρωγή,όταν τούτο επιβάλλη το συμφέρον τηςδικαιοσύνης. (δ)ναεξετάζηή ναπροκαλήτηνεξέτασιν μαρτύρων 431 Αρτεμίοης, Δ. Ηρακλέουςν.ΔήμουΔεμεσού

(1993)κατηγορίας και ναζητή την προσέλευσιν και εξέτασιν μαρτύρων υπερασπίσεως υπό τους αυτούςόρους τους ισχύονταςωςπροςτους μάρτυραςκατηγορίας." Είναι,στηνκρίσημου, νομικάανεπίτρεπτοναεπιμένει Δικαστήριο να θεωρεί πως κατηγορούμενος παραδέχθηκε 5 ενοχή ενώ ο ίδιος αρνείται την κατηγορίακαι ναπροχω­ ρεί στην καταδίκηκαιτιμωρία του.Αν αυτήηθέση γίνει αποδεκτή τότε θα παρουσιάζεται,όπως στην έφεση μας, το αντινομικό,κατάτην άποψημου φαινόμενο το Δικα­ στήριο να μηδίδει άδειαστον κατηγορούμενο να τρόπο- 10 ποιήσει τηνπαραδοχήτουστην κατηγορίαγιανα αρνηθεί ενοχή,ο εισαγγελέας να εκθέτει τακαθ' υπόθεση παραδε­ κτά από τον κατηγορούμενο γεγονότα που συνιστούν το αδίκημα,ενώ οτελευταίος δηλώνει πωςδεν τα παραδέχε­ ται. 15 Το Δικαστήριο, αντιθέτως, έχει διακριτικήεξουσίανα παραχωρεί άδεια στον κατηγορούμενο να μεταβάλει την απάντησηστηνκατηγορίααπόμηπαραδοχήσεπαραδοχή. Καιαυτόγιατί τέτοιαεξουσία συνάδει απόλυταμετα συ­ νταγματικάδικαιώματατουκατηγορουμένουπουδιασφα- 20 λίζονται στις σχετικές διατάξειςπου αναφέρωπιοπάνω. Στην περίπτωση αυτήτο Δικαστήριο, ασκώντας την δια­ κριτική του εξουσία, εγγυάται ακριβώς το δικαίωματου κατηγορουμένου στην ανίχνευση της εις βάρος του κατη­ γορίας με ακροαματικήδιαδικασία, δίδεται δε άδειαπα- 25 ραδοχής της κατηγορίας εφόσον πεισθεί πως ο κατηγο­ ρούμενος δέχεται ως απολύτως ορθά τα γεγονότα της υπόθεσης πουτησυνιστούν. Εξάλλου,και μετάτηνπαρα­ δοχή, όταν το Δικαστήριο διαπιστώσει πως τα γεγονότα που την στηρίζουν είναι ασυμβίβαστα με αυτή, δεν την 30 αποδέχεται και προχωρεί στην ακρόαση της υπόθεσης. Και αυτήηδιαδικασίασυμφωνεί απόλυταμε τις συνταγ. ματικές διατάξεις που, επαναλαμβάνω, καθιστούν ανα­ φαίρετο το δικαίωματουκατηγορουμένου να διαγνωσθεί η εις βάρος του κατηγορία μετάαπόακροαματικήδιαδι- 35 κασία. Για αυτούς τους λόγους συμφωνώ πως η έφεση είναι 432 2Α.ΑΛ. Ηρακλέουςν. ΔήμουΛεμεσού αποδεκτή. Ηεκδίκαση της υπόθεσης θαπροχωρήσει ενώ­ πιονάλλουδικαστή. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Ως αποτέλεσμα, ηέφεση επιτρέπε­ ται. Η καταδικαστικήαπόφασηκαι ηενδιάμεσηαπόφαση 5 ακυρώνονται. Διατάσσεται ηεκδίκαση της υπόθεσης από άλλο Δικαστή, μεκαταχώρισηαπάντησης στην κατηγορία "μηπαραδοχής"τουκατηγορουμένου, όπως ο ίδιοςδήλω­ σεενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσούστις 21 10 Ιουνίου, 1993. Ηέφεσηεπιτρέπεται. Ηαπόφαση τουπρω­ τόδικου Δικαστηρίου οχυρώνεται, όπως επίσης και ηενδιάμεση απόφαση. Διατάσ­ σεται η εκδίκαση της υπόθεσης από άλλο Δικαστή. Ο εφεσίβλητος καταδικάζεται σε πληρωμήποσούΑΚ50.- έναντιτωνεξόδων τονεφεσείοντα. 433