clr/1993/1993_3_295.pdf

(1)(α)τουΝόμον — Εκτενήςαναφοράστησχετικήνομολογία. 10 Φόρος εισοδήματος — Ο τρόπος χρησιμοποίησης τον εισοδήματος δεν επηρεάζει την ενθύνη για φορολογία — Ποια κέρδηδεν νπό­ κεινται σε φορολογία. 15 Σύνταγμα, Αρθρο 188

(3)(α) — Οι αρχέςπου αφορούν στο Στέμμα το οποίο δεν υπόκειται σεφορολογία εφαρμόζονται από την Ανεξαρ­ τησία,στην Κυπριακή Δημοκρατία. Λέξειςκαι Φράσεις— "Πρόσωπο"στο άρθρο2 τουΝόμου. Λέξεις και Φράσεις — "Εμπορική Επιχείρηση" στο άρθρο 5

(2)του Νόμου. 20 Λέξεις και Φράσεις—"Εμπορία" — Στην πλειονότητα τωνυποθέσε­ ων ενέχειτηνέννοια τον κέρδονς. Λέξεις και Φράσεις — 'ΎηνΔημοκρατίαν" στο άρθρο 188

(3)(α) τον Συντάγματος. 25 Λέξεις και Φράσεις — "Trade"στην έννοια του άρθρον 5

(1)τον Νόμον. 295 Δημοκρατίαv.ΑΤΗΚ

(1993)ΗΑρχήΤηλεπικοινωνιών Κύπρου (ηΑρχή)συστάθηκετο 1954 μετον περί Υπηρεσίας Εσωτερικών Τηλεπικοινωνιών Νόμο,Κεφ. 302 καιδιαδέχθηκετηνεμπορικήεταιρείαCable andWireless Ltd. Ο 'Εφορος Φόρου Εισοδήματος (ο 'Εφορος) φορολόγησε την Αρχήγιαπρώτηφοράγιατο φορολογικό έτος 1962 καιέκτοτε για 5 κάθε έτος μέχρι το

1. Οι ενστάσεις που υπέβαλλε η Αρχήγια κάθε ετήσια φορολογία έμεναν σε εκκρεμότητα λόγω μη εξέτασης τους απότον 'Εφορο.Το 1981 ο Έφοροςαπέρριψε τις ενστάσεις για τηφορολογία πουεπιβλήθηκεγιατο 1978 μετην οποίατοφο­ ρολογητέο εισόδημα της Αρχής καθορίστηκε σε ΛΚ50.000 και ο 10 πληρωτέος φόροςσεΛΚ21.
2. Η Αρχή επρόσβαλε την πιο πάνω απόφασητου Εφόρου για τουςλόγους πουαναφέρονται πιοκάτω:
3. ΗΑρχήδεν έχει φορολογητέο κέρδος που να εμπίπτει στις διατάξεις των περί ΦόρουΕισοδήματοςΝόμωνκαιηεπίδικη από- 15 φάσηείναι αυθαίρετηκαι/ήελήφθημεκατάχρησηεξουσίας.
4. ΗΑρχήείναι έναςδημόσιος οργανισμός πουασκείκυβερνη­ τική λειτουργία και είναι ως εκτούτουυπηρέτηςτηςΔημοκρατίας ή in consirnili casu προς υπηρέτες της Δημοκρατίας και γι αυτό απαλλάσσεται απότηνπληρωμήφόρουεισοδήματος. 20
5. ΗΑρχήδεν είναι "πρόσωπο" μέσαστην έννοια τωνάρθρων 2 και5

(1)τουΝόμου. 4. ΗΑρχήδενδιεξάγει επιχείρηση(trade) μέσαστην έννοιατου άρθρου 5

(1)του Νόμου,ειδικά εν όψει της υποχρέωσης που επι­ βάλλεται σ' αυτή από το άρθρο 19 του Κεφ. 302 για μείωση των τελών της κατά το επόμενο έτος εάν πραγματοποίησεπερίσσευμα 25 διαρκουντος του προηγούμενου έτους. Επίσης λόγω του ότι απο­ κλείεται απότου να έχει κέρδος μέσαστην έννοια τουάρθρου5

(1)τουΝόμου. Ο πρώτος λόγος τηςέφεσης εγκατελείφθηκατάτην έναρξητης 'διαδικασίας ενώπιον τουπρωτόδικουΔικαστηρίου. 30 Αναφορικά μετο δεύτερο λόγο τηςέφεσης το πρωτόδικοΔικα­ στήριο αφούανασκόπησετην σχετική νομολογία καιαφούαξιολό­ γησε ταπεριστατικάκαι ειδικότερα τη θέση,λειτουργία και καθή­ κοντα της Αρχής και το βαθμό του κυβερνητικού ελέγχου που ασκείται σ' αυτή, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, παρόλο που η 35 Αρχήδεν είναι υπηρέτης της Δημοκρατίας,είναι in consirnili casu προςυπηρέτεςτης Δημοκρατίαςκαιγι' αυτόδικαιούταιστην εξαί­ ρεση(immunity) απότην πληρωμή φόρου εισοδήματος. Τόνισε δε ότι ηπαρούσαυπόθεσηδενδιαφοροποιείταιαπότηνυπόθεση The Republic of Cyprus ν CyprusPortsAuthority(απόφασητης Ολομί- 40 λείας),στην οποίααποφασίστηκεότι ηΑρχήΛιμένωνδενυπόκει­ ται στο φόροεισοδήματος. 296 3Α ^ Δ . 5 Δημοκρατίαν.ΑΤΗΚ Το πρωτόδικοΔικαστήριο δενπροχώρησε να εξέτασα τους λό­ γους 3)και4),εξέφρασεόμως τηνγνώμη ότι θαήτανδύσκολο να φανταστεί επιτυχίατων επιχειρημάτων πουπροβλήθηκανγιατους νομικούς αυτούςλόγους. Πρόσθεσε επίσηςότι τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το θέμα ανηΑρχήεμπορεύεται ήόχι, ηαποδοχήτους δεν είναι μονόδύσκοληαλλάαδύνατη. Ο Έφορος καταχώρησε έφεση εναντίον της πρωτόδικης από­ φασηςμετουςπιοκάτω λόγους: 10

1. Η απόφασηότι η Αρχή είναι αντιπρόσωπος του Κράτους καιεπομένωςδενφορολογείται είναινομικάεσφαλμένη. .
2. Το πρωτόδικο Δικαστήριο στην απόφασητου ότι η Αρχή ασκεί κυβερνητικές δραστηριότητες παρέλειψε να λάβει σοβαρά υπόψητουςεξήςπαράγοντες: α)τηφύση,τιςεξουσίεςκαιτακαθήκοντατης Αρχής, 15 β) ότι ηΑρχή είναι νομική προσωπικότητα που συστάθηκε με νόμο πουδιαδέχθηκετηνεμπορικήεταιρείαCable&Wireless Ltd. γ) ότι οι προσφερόμενες από την Αρχή υπηρεσίες δεν συνι­ στούν άσκησηκυβερνητικήςδραστηριότηταςκαι 20 δ) ότι ο πρωτόδικος Δικαστής απέδωσε εσφαλμένη σημασία στις διατάξειςτουάρθρου3του Κεφ.
3. 3.ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο έσφαλενομικάκαιδενκατανόησε πλήρωςτο σκεπτικό τηςαπόςχχσηςB.B.C. νJohns. Το Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε την έφεση καιαποφάνθηκε ότι: 25 30 1.Έχονταςυπόψητηνιστορία ίδρυσηςτηςΑρχής,τωνκαθηκό­ ντωνκαιτης λειτουργίας τηςπου περιέχονταισταάρθρα 12και 13 του Κεφ. 302, ηΑρχήδεν είναι υπηρέτης ήαντιπρόσωποςτηςΔη­ μοκρατίας ούτε είναι σε όμοια θέσηπρος τους υπηρέτες τουκράτους (inconsimUi casutoservants ofthestate)μεαποτέλεσμαναμη απαλλάσσεταιαπότηφορολογία
4. ΗπροσωπικότητατηςΑρχήςως νομικό πρόσωποπουεγκα­ θιδρύθηκε με Νόμο δεν αλλοιώνεται από το γεγονός ότι εκτελεί διοικητικές λειτουργίες ήλόγω του ότι οι σκοποί της είναιδημό­ σιοικαιυπόκεινταισεκάποιοβαθμόσεκυρβερνητικό έλεγχο. 35 3.Δεν μπορεί ναθεωρηθεί ότι ηΑρχήασκεί κυβερνητική δρα­ στηριότητα λόγω της παροχήςσ* αυτήαπότο Υπουργικό Συμβού­ λιο άδειαςγιαάσκησητωνυπηρεσιών που προσφέρει.
5. Ηπροσφορά των υπηρεσιών της Αρχής, και η διάθεση εξοπλισμού αποτελούν εμαιορική δραστηριότητα - επιχείρηση, 297 Δημοκρατίαv.ΑΤΗΚ

(1993)μέσα στην έννοια του άρθρου 5 τουΝόμου, ανεξάρτητα απότις πρόνοιες του άρθρου 19του Κεφ.

2. Οόρος εμπορία παρόλο που στην πλειονότητα των υποθέ­ σεων ενέχεικαιτην έννοια τουκέρδους,μερικές αυθεντίεςυποστη­ ρίζουν ότιτοκίνητρο του κέρδους δεν είναι πάντοτε απαραίτητο στη διεξαγωγή εμπορίας. 5
3. Ο τρόπος χρησιμοποίησης τουεισοδήματος δεν επηρεάζει την ευθύνη για φορολογία. Τογεγονός επίσης ότιτακέρδη χρησι­ μοποιούνται για τη μείωσητων τελών δεν επηρεάζει τη φορολογησιμότητά του.Μόνοόπουτακέρδηπροέρχονταιαπότηνείσπραξη 10 υποχρεωτικών τελών δενυπόκεινται σε φορολογία.
4. ΗΑρχήείναι "πρόσωπο" στοάρθρο5(ΐχα) του περί Φορο­ λογίας του Εισοδήματος Νόμου. Η έφεσηεπιτρέπεται. Ηπρωτόδι­ κηαπόφασηπαραμερίζεται.Δεν 15 εκδίδεται διαταγή γιαέξοδα. Υποθέσεις πουαναφέρθηκαν: Republicof Cyprusv.TheCyprus PortsAuthority

(1986)3 C.L.R. ElectricityAuthority of Cyprus v.Petrolina Co.Ltd

(1971)1 CL.R. 19- 20 HarrisonLtdv. Griffiths40T.C 281· GlasgowCorporation Water Worksv. Miller1T.C. 28· MerseyDocksHarbourBoardv. Lucas2T.C25B.B.C. v.Johns[1964] 1All ER. 923' 2 5 TheKing Cook3TJt.,519Mersey Docks and Harbour Boardv. Cameron -Jones v.Mersey Docks[1864 -65]11H.L.C. 1405· Tamlin v.Hannaford[1949]2A11E.R.327British Broadcasting Corportationv. Johns (Inspector of Taxes) [1964] 1All E. R. 923Bank Voor Handel En ScheepraatNY. v. Administrator of HungarianProperty[1954] 1All EJi. 969' TrendtexTrading Corporation Ltd v. CentralBankofNigeria[1977] Vol l.AUEJl.,881· 298 30 3 ΑΛΛ. Δημοκρατίαν.ΑΤΗΚ C.I.R. v. Incorporated Councilof Law Reporting for England and Wales2T.C.p. 105EA.C. v. PetrohnaCompanyLtd

(1971)1CLJi. 19· Harrison (Watford)Ltd. v.Griffiths, 40T.C.p.28V 5 Paddington BurialBoardv. IJt. Cotnrs. 2T.C. 46AlloaMagistrates v. I.R.C 16T.C. 45V GlasgowCorporationWaterCommissionersv. IJi. 1T.C.28GlasgowCorporation Water Works v. MUler2 T.C. 13V Forth ConservancyBoardv. I.R.C. 16T.C. 103· 10 Pontypridd&RhondaJoint WaterBoardv. Ostime28T.C 261· Allan ν Hamilton WaterWorks2 T.C. 194Paddington BurrialBoardv.C.IJt.2T.C45. Έφεση. Έφεσηεναντίοντης απόφασηςΔικαστήτου Ανώτατου 15 Δικαστηρίου Κύπρου (Πογιατζής,Δ.) που δόθηκεστις 14 Αυγούστου, 1989 (Προσφυγή Αρ. 43/81) με την οποία έγινεδεκτή ηπροσφυγήτωνεφεσίβλητων εναντίοντης φο­ ρολογίαςπουεπιβλήθηκεσ'αυτούς. 20 Α. Ευαγγέλου, Εισαγγελέας τηςΔημοκρατίαςμεΣτ.Χ" Γιάννη, Δικηγόρο τηςΔημοκρατίας, γιατους εφεσείοντες. Κ.Χ" Ιωάννου,γιατηνεφεσίβλητη. ΛΟΙΖΟΥ, Π. ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση.Η ΑρχήΤηλεπικοινωνιών Κύπρουσυστάθηκεστις 30Δεκεμ25 βρίου 1954 με τον περί Υπηρεσίας Εσωτερικών Τηλεπι­ κοινωνιών Νόμο, Κεφ. 302 και διαδέχθηκετην Cableand Wireless Ltd, μια εμπορική εταιρεία περιορισμένης ευθύ­ νης. Η Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου φορολογήθηκε για 299 Α. Λοΐζον, Πρ. Δημοκρατίαν.ΑΤΗΚ

(1993)πρώτηφοράαπότον Έφορο ΦόρουΕισοδήματος,στησυ­ νέχεια ο Έφορος,γιατο φορολογικό έτος 1962, δηλαδή8 χρόνια μετά την ίδρυση της. Έκτοτε φορολογείται για κάθε έτος μέχρι το

1. Η Αρχή υπέβαλε ενστάσεις για κάθε ετήσια επιβολή φόρου,αλλά οι καθ' ων ηαίτηση πα- 5 ρέλειψαν να εξετάσουν τις ενστάσεις αυτέςκαιάφησαντο θέμασε εκκρεμότητα Στις 10 Ιανουαρίου 1981 όμως,ο Έφορος πληροφόρη­ σε τηνΑρχήγιατην απόφασητουνααπορρίψειτις ενστά­ σεις της για τη φορολογία που επιβλήθηκε για το έτος 10 1978 με την οποία το φορολογητέο εισόδημα της Αρχής καθορίστηκε σε £50.000 και ο πληρωτέος φόρος σε £21.
2. Η Αρχή πρόσβαλε την πιο πάνω απόφαση του Εφόρου για διάφορους λόγους, που συνοψίσθηκαν από τον πρωτόδικοΔικαστήως ακολούθως: 15

(1)ΗΑρχή δεν έχει φορολογητέο κέρδος που να εμπί­ πτει στις διατάξεις των περί Φόρου Εισοδήματος των Νόμων. Η επίδικη απόφαση είναι αυθαίρετη και/ήελήφθημεκατάχρησηεξουσίας.

(2)ΗΑρχήείναι έναςδημόσιος οργανισμός που ασκεί 20 κυβερνητική λειτουργία και είναι ως εκ τούτου υπηρέτης ή αντιπρόσωπος της Δημοκρατίας ή in consirnili casu και γι' αυτό απαλλάσσεται της πλη­ ρωμής φόρου εισοδήματος.

(3)ΗΑρχήδεν είναι "πρόσωπο"εντός της έννοιας των 25 άρθρων 2 και 5

(1)των περί Φόρου Εισοδήματος Νόμων του 1961 έως 1979.

(4)Η Αρχή δεν διεξάγει επιχείρηση (trade) εντός της έννοιας του άρθρου5

(1)των περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμων, ειδικά ενόψει του γεγονότος 30 ότι το άρθρο 19 του περί Υπηρεσίας Εσωτερικών Τηλεπικοινωνιών Νόμου, Κεφ. 302, επιβάλλει σε αυτή την υποχρέωση να μειώνει τα τέλη της κατά το επόμενο έτος, εάν διαρκούντος του προηγούμε­ νου έτους πραγματοποίησε περίσσευμα. Επίσης 35 300 $ΑΛΛ. Διυιοχρατίαν.ΑΤΗΚ Α. Λοΐζον,Πρ. την αποκλείει απότου ναέχει οποιονδήποτεκέρ­ δος εντός τηςέννοιας του άρθρου 5

(1)των περί Φορολογίαςτου ΕισοδήματοςΝόμων. Κατάτην έναρξητηςδιαδικασίαςενώπιοντου πρωτό5 δικού Δικαστηρίου, ο δικηγόρος τηςΑρχής εγκατέλειψε τον πρώτο νομικό λόγο, πουπεριλάμβανε τον ισχυρισμό ότι ηεπίδικηφορολογία ήτανστην πράξηεσφαλμένηκαι αυθαίρετη. Αναφορικά μετοδεύτερο λόγο, ο πρωτόδικος Δικα10 στης έθεσετο ερώτημα κατά πόσο ηΑρχή μπορούσενα διεκδικήσειτοπρονόμιοτηςΔημοκρατίαςκαινα επικαλε­ στεί εξαίρεση απότη φορολογία (immunity). Ο πρωτόδι­ κος συνάδελφος προχώρησε και ανασκόπησε τηνομολο­ γία καιαναφέρθηκε σε σειρά αγγλικών αποφάσεων και 15 στην απόφασητης Ολομέλειας στην Republic ofCyprus v. TheCyprusPortsAuthority

(1986)3C.L.R. 117.Αξιολόγη­ σε δε ταπεριστατικάκαι ειδικότερα τηθέση(status),λει­ τουργίακαικαθήκοντατηςΑρχής,τοβαθμότου κυβερνη­ τικού ελέγχου πουασκείται σ' αυτή. Έκρινε δεπως η 20 λειτουργία τηςκαιοι εξουσίες τηςεμπίπτουν μέσαστο χώρο της κυβέρνησης και ότιηΑρχή, σεαντίθεση με το B.B.C., δενλειτουργεί μεάδειααπό τηνεκτελεστική εξου­ σία, καιηΚυβέρνηση δενδικαιούταισεπεριπτώσειςεκτά­ κτουανάγκηςνααναλάβει τη λειτουργία της, κάτωαπό το 25 άρθρο6τουπερίΤηλεγράφωνΝόμου,Κεφ.305,μιαεξου­ σίαηοποίαπεριορίζεται μόνοστους αδειούχους. Κατέλη­ ξε δε στο συμπέρασμα ότι, παρόλοπου ηΑρχήδεν είναι υπηρέτης τηςΔημοκρατίας, είναι in consirnili casu προς υπηρέτες τηςΔημοκρατίας που ασκούν λειτουργίεςπου 30 απαιτώντας δημιουργούνται από την Κυβέρνηση,καιέτσι δικαιούται στην εξαίρεση (immunity) από τηνπληρωμή φόρουεισοδήματος,όπωςηίδιαη Κυβέρνηση.Ετόνισε δε ότι ηυπόθεσηαυτή δενδιαφοροποιείται από την υπόθεση The Republic of Cyprus v. Cyprus PortsAuthority (πιο 35 πάνω). Έχονταςκαταλήξει σε αυτότοσυμπέρασμα,ο πρωτό­ δικος συνάδελφος, δεν προχώρησε να εξετάσει τουςυπό301 Α. Αοϊζου,Πρ. Δημοκρατίαv. ATΗΚ

(1993)λοιπούς δύο νομικούς λόγους πουπροβλήθηκαν απότην Αρχή, εναντίον της εγκυρότητας της επίδικηςαπόφασης. Ανάφερε όμως ότι οι ίδιοι λόγοι προβλήθηκαν από την ΑρχήΛιμένων στην πιοπάνωυπόθεση,όπουκαιοΔικα­ στής Πικής ενήργησε κατάτον ίδιοτρόπο,εξέφρασε όμως 5 τη γνώμη πως ήταν δύσκολο να φανταστεί επιτυχία των επιχειρημάτων που προβλήθηκαν για τους νομικούς αυτους λόγους. Οπρωτόδικος Δικαστής είπε επίσης πως θα ήθελεναπροσθέσει στις παρατηρήσειςτου ΔικαστήΠική, ότι τουλάχιστον σεότιαφοράτοθέμαανηΑρχή εμπορεύ- 10 εται ή όχι, η αποδοχή τους δεν είναι όχι μόνο δύσκολη αλλά αδύνατη, ενόψει των αποφάσεων στις υποθέσεις ElectricityAuthority of Cyprus v.Petrolina Co. Ltd

(1971)1 C.L.R.19;Harrison Ltd v.Griffiths40T.C.281; Glasgow Corporation Water Works v. Miller 1T.C. 28 και Mersey 15 DocksHarbourBoardv. Lucas2T.C.

1. Σαναποτέλεσματηςπιοπάνωπροσέγγισης, ηπροσφυ­ γήτης Αρχής επέτυχε και ηεπίδικη φορολογίαακυρώθη­ κε. Εναντίον της πρωτόδικηςαυτήςαπόφασηςκαταχωρή- 20 θηκεηπαρούσαέφεσημετουςακόλουθους λόγους: "
2. Ηαπόφαση του Δικαστηρίου ότι ηΑρχήΤηλεπι­ κοινωνιών Κύπρου είναι αντιπρόσωπος του Κράτους (inconsirnilicasutoservants of the State) και επομένως δε φορολογείται όπωςτο ίδιο το Κράτος,είναι νομικά 25 εσφαλμένη.
3. Το ΣεβαστόΔικαστήριο, στην απόφασητου ότιη Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου ασκεί Κυβερνητικές δραστηριότητες, παρέλειψε να λάβει σοβαρά υπόψη και/ή λάβει καθόλου υπόψη αποφασιστικούς παράγο- 30 ντες και συγκεκριμένα: (α)Παρέλειψε ναλάβει υπόψητη φύση,τις εξου­ σίεςκαικαθήκοντατηςΑρχήςΤηλεπικοινωνιών Κύ­ προυόπωςαυτάπροβλέπονταιστονπερί Υπηρεσίας Τηλεπικοινωνιών Νόμο, Κεφ.
4. 302 35 3ΑΛΛ. 5 10 15 Διυιοκφίτία ν.ΑΤΗΚ Α.Αοΐζον, Πρ. (β) Παρέλειψε ναλάβειυπόψηότι ηΑρχήΤηλεπι­ κοινωνιών Κύπρου είναι νομική προσωπικότητα που συστάθηκεμενόμοκαι διαδέχθηκετηνCableand Wireless Ltd.,εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, και ότιοι τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες που προσφέρει δε συνιστούν άσκηση Κυβερνητικών δραστηριοτή­ τωνυπό τηναυστηράέννοια. (γ)Απέδωσεμεγάλησημασία στο γεγονός ότι το Υπουργικό Συμβούλιο έχει αποκλειστικό προνόμιο να ιδρύει, κατασκευάζει καιδιατηρεί τηλεγραφικές γραμμές στην Κύπροκαιναεκδίδειάδειεςσύμφωνα με το άρθρο 3 του περί Τηλεπικοινωνιών Νόμου Κεφ.
5. •3.ΤοΣεβαστόΔικαστήριοέσφαλενομικάκαι δεν κατανόησε πλήρως τονόημακαιτοσκεπτικό της Αγγλι­ κήςαπόφασηςB.B.C v.Johns[1964]1 A.E.R. 923." Πρινπροχωρήσουμεστην εξέτασητωνεγειρομένων θε­ μάτων θα πρέπει ναλεχθεί ότι κατά το Κοινοδίκαιοτο Στέμμα δενυπόκειται σε φορολογία, εκτός εάνο νόμος 20 προβλέπει ήεξυπακούεταιαπόαυτόνάλλως πωςσύμφω­ να μετοάρθρο44του περί Ερμηνείας Νόμου,Κεφ.
6. Η διάταξη αυτή ενσωματώνει τον Κανόνα ερμηνείαςπου εκτίθεται στις υποθέσεις TheKing Cook 3 T.R., 519, Mercey DocksandHarbour Board v. Cameron Jones v. 25 Mersey Docks [1864-65] 11 H.L.C. 1405, Tamlin v. Hannaford [1949]2 All E.R. 327και British Broadcasting Corporation v.Johns(InspectorofTaxes) [1964] 1All E.R.
7. Ηαπαλλαγήαυτή εκτείνεται καιστοεισόδηματου Στέμματος πουλαμβάνεται από υπηρέτες τουγιαλογα30 ριασμότου. Οι αρχές αυτές,που αφορούνστοΣτέμμα, εφαρμόζο­ νται απότηνΑνεξαρτησία, στηΔημοκρατία,μιάκαισύμ­ φωνα μετοΆρθρο 188

(3)(α) του Συντάγματος, οποιαδή­ ποτε αναφορά στοΣτέμμα ερμηνεύεται πως σημαίνει "τη 35 Δημοκρατία". 303 Α.Αοΐζου, Πρ. ΔημοκοατΙαν.ΑΤΗΚ

(1993)'Οπωςείπαμε,είναιηθέσητωνεφεσειόντων πωςοπρω­ τόδικοςΔικαστής παρέλειψε ναλάβειυπόψη αποφασιστι­ κούςπαράγοντες.Πρώτο, τηφύση,τιςεξουσίεςκαιτα κα­ θήκοντα τηςΑρχής,όπως αυτάπροβλέπονται στον περί Υπηρεσίας Εσωτερικών Τηλεπικοινωνιών Νόμο, Κεφ. 5

1. Δεύτερο, ότιηΑρχήείναι νομική προσωπικότητα, η οποία συστάθηκε μεΝόμοκαι διαδέχθηκετηνCable and Wireless Ltd,μια εμπορικήεταιρεία.Περιπλέον ότιοι τη­ λεπικοινωνιακές υπηρεσίες που προσφέρονται απόαυτή δενσυνιστούν άσκησηκυβερνητικήςδραστηριότηταςμέσα 10 στην αυστηρή έννοια αυτής της λειτουργίας, οπότανκαι θα απαλλασσότανηΑρχήαπότηνκαταβολήφόρου. Και τέλος,ότι οπρωτόδικοςΔικαστήςαπέδοσεεσφαλμένηση­ μασία στις διατάξειςτουάρθρου3τουπερίΤηλεγράφων Νόμου, Κεφ. 305,σύμφωνα μετιςοποίες το Υπουργικό 15 Συμβούλιο έχει αποκλειστικό προνόμιο ναεγκαθιδρύει, κατασκευάζει, συντηρεί καιλειτουργεί τηλεγραφίακαι τη­ λεπικοινωνιακές καιτηλεφωνικές γραμμές εντός της Κύ­ πρου. Τηναπαλλαγήαπό φορολογία,τηνοποίαστηνΑγγλία 20 απολαμβάνειτοΣτέμμα,καιεδώηΔημοκρατία,μπορείνα την επικαλεσθούν οιυπηρέτες ήαντιπρόσωποιτηςΔημο­ κρατίας ήαυτοίπουμολονότι δεν είναιυπηρέτεςτης Πο­ λιτείας, θα μπορούσαν εντούτοις να θεωρηθούν in consirnili casu προς αυτούς. (Βλέπε PortsAuthority πιο 25 πάνω). Το πρώτοσημαντικό ζήτημα,πουπρέπει να αποφασι­ στεί, είναι κατάπόσο ηΑρχήΤηλεπικοινωνιών Κύπρου είναι σεόμοια θέσηπρος τους υπηρέτες του Κράτους(in consirnili casu toservants of the State). Βέβαια,δενείναι 30 πάντα εύκολο να απαντηθείτοερώτημα αυτό.Φρονούμε πως πρέπει ναξεκινήσουμε απότηβάση πωςοι αρμοδιό­ τητες, που ασκεί σήμερα ηΑρχή, ασκούντανπροηγουμέ­ νως απότηνπροαναφερθείσα εμπορικήεταιρεία.Το κα­ θοριστικό όμως κριτήριο είναι ανηΑρχή, σαν πρόσωπο 35 που ζητάαπαλλαγήαπότη φορολογία,μπορεί να θεωρη­ θεί πως ασκεί καθήκοντα άμεσα συνδεδεμένα μετηλει­ τουργία του "Βασιλικού προνομίου", μεταξύ άλλων, η 304 3ΑΛΛ. Δημοκρατία ν. ΑΤΗΚ Α.Αοϊζον,Πρ. απονομή της δικαιοσύνης, η διατήρηση της δημόσιας τάξης, ηδιεξαγωγήπολέμουήησύναψηειρήνης. Σχετικήείναι πάνωστο θέμααυτόκαιηαρχήπωςτα Δικαστήριααποκλείνουνεναντίοντηςσυμπερίληψης στον 5 κατάλογοτων εξαιρουμένων κατηγοριών,εμπορικές δρα­ στηριότητες, έστω και αν αυτές υπάγονται, σε κάποιο βαθμό, σε δημόσιο νομοθετικό έλεγχο. Εάν δε οι άλλες απαιτήσεις ικανοποιούνται τότε αποκλείνουν υπέρτης εξαίρεσης των προσώπων ή οργάνων τα οποία είναι 10 απλώς Υπουργικά εκτελεστικά όργανατης θελήσεωςτου Στέμματοςστερούμενα τα ίδιαοποιασδήποτε διακριτικής εξουσίαςκαι πρωτοβουλίας.(ΒλέπεBank VoorHandelEn Scheepraat N.Y. v.Administrator of Hungarian Property [1954]1AllE.R.969). 15 θα πρέπει λοιπόν ναεξετάσουμετιςαρχέςαυτέςέχο­ ντας υπόψη την ιστορία και λειτουργία της Αρχής.Η Αρχή είναι ένανομικόπρόσωποδημοσίουδικαίου,μεσυ­ νεχή διαδοχήπουεγκαθιδρύθηκεαπό Νόμο. Η λειτουργία και τακαθήκοντατηςπεριέχονται στα άρθρα 12και 13 20 τουΝόμου, Κεφ.
2. Γιαναδιεξάγει τις λειτουργίεςτης έχει εξουσία ναδανείζεταιχρήματακαιναεκδίδει ομόλο­ γα, κάτωαπό ταάρθρα 14και 15.Όλεςοιεισπράξεις κα­ ταβάλλονται σεΤαμείο, απότοοποίο πληρώνονταιόλα τα έξοδα (άρθρο 17). Χρήματα που δεν χρειάζονται 25 άμεσα,μπορεί να επενδύονταισεχρεώγραφα(άρθρο 18). Οι επιβαρύνσεις καιοικλίμακες των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών πουπροσφέρει ηΑρχήαναφορικάμετην πώ­ ληση ήενοικίασηοποιουδήποτετηλεπικοινωνικού εξοπλι­ σμούκαθορίζονταισύμφωνα μετοάρθρο
3. Έχεικαθή30 κον να διατηρείλογαριασμούς πουπρέπει να ελέγχονται. ΕπιπλέονηΑρχή έχειεξουσίανα κάμνει Κανονισμούςγια να καθορίζει, μεταξύ άλλων, τα δικαιώματα πουεπιβάλ­ λονται για τιςτηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, τοντηλεπικοινιακό εξοπλισμό που πωλείται ήενοικιάζεται,και τα 35 πληρωτέαδικαιώματα αναφορικά μετην επιθεώρηση, δο­ κιμή, συντήρηση των εγκαταστάσεων των συνδρομητών και οποιεσδήποτε άλλες υπηρεσίες προσφέρονται για λο­ γαριασμότουσυνδρομητού. 305 Α. Αοΐζου, Πρ. Δημοκρατία ν.ΑΤΗΚ

(1993)ΗΚυβέρνησητηςΔημοκρατίαςείναικαιη ίδιασυνδρομη­ τής, όπως οιοσδήποτε άλλος ιδιώτης. Το γεγονός ότι η Αρχή εκτελεί διοικητικές λειτουργίες,ή πωςοισκοποίτης είναιδημόσιοι καιυπόκειταισεκάποιοβαθμόσεκυβερνη­ τικόέλεγχο, δεναλλάζειτηνπροσωπικότητατηςωςνομι- 5 κό πρόσωπο που εγκαθιδρύθηκε με Νόμο. Στην υπόθεση Trendtex Trading Corporation Ltd v. Central Bank of Nigeria [197η Vol. 1,All E.R., 881,αποφασίστηκεπωςη ΚεντρικήΤράπεζατηςΝιγηρίαςδενεδικαιούτοναπροβά­ λει κρατική ασυλία (sovereign immunity) ως οργανισμός ίο μιας ξένης χώρας, γιατί, έχοντας υπόψη τη γενική λει­ τουργίατηςδεν αποδεικνυόταν πωςείναιτμήματου κρά­ τους της Νιγηρίας,έστω και αν ιδρύθηκε απότην Πολι­ τείαμεξεχωριστόΝόμο. ΟπρωτόδικοςΔικαστήςαπέδωσεεπίσηςβαρύτηταστο 15 γεγονός ότι το Υπουργικό Συμβούλιοέχει τηνεξουσίανα ιδρύεικαι διατηρείτηλεπικοινωνιακές γραμμέςκάτω από τον Νόμο, Κεφ. 305, καιστις πρόνοιες του άρθρου3του Νόμου που προβλέπουν για αποκλειστικό του προνόμιο να ιδρύει και εγκαθιδρύει τηλεφωνικές γραμμές. Το εδά- 20 φιο 2 όμως του ίδιου άρθρου παρέχει το δικαίωμα στο Υπουργικό Συμβούλιο να εκδίδει άδειακαι να επιβάλλει όρους, περιορισμούς και δικαιώματα σε οποιοδήποτε πρόσωπο ασκήσει τις πιοπάνωδραστηριότητες. Ηεξου­ σία αυτή του Υπουργικού Συμβουλίου παραμένει και 25 μετά την ίδρυση της Αρχής, αλλά ασκείται κάτωαπότις προϋποθέσεις που ορίζει το άρθρο 41 του Νόμου,Κεφ. 302,πουπρονοεί: "On andafter thedateof thecoming intooperation of this Law and notwithstanding anything contained in the 30 Telegraphs Law(

1. a)no licence shall be granted under the provi­ sions of the said Law to any person, unless notice of the particulars of the application for such licence has been given to the Authority and unless the Authority 35 has either expressed to the Governor its inability to undertake the function in respect of which such 306 3AJLA. Δημοκρατία ν.ΑΤΗΚ Α. Αοΐζου,Πρ. application is made or, within such time after the giving of such notice as the Governor may deem reasonable, failed tosatisfy theGovernorof itsability toundertake such functions; 5 (
2. b)no licence shall be capable of being trans­ ferred unless the consent of the Authority to the transfer beevidenced by writingunderthehandofthe Chairman." Παρά τησύσταση,επομένως,της Αρχής το 1954,και 10 τηνάσκησηαπόαυτήτωνσχετικώνυπηρεσιών,τοδικαίω­ μα της έκδοσης τέτοιαςάδειαςγιααυτούςτουςσκοπούς εξακολουθεί να παραμένει στο Υπουργικό Συμβούλιο. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως η Αρχή, που έχει τέτοια άδεια, ασκεί κυβερνητική δραστηριότητα. Υπάρχουν, σε 15 διάφορα νομοθετήματα, πολλές δραστηριότητες που ασκούνται μετάαπό άδειατης Κυβερνήσεως, όπωςπ.χ.η λειτουργία μεταλλείων κλπ.,όμωςδεν μπορείκάποιοςνα προτείνει πως οι αδειούχοιασκούνκυβερνητικήλειτουρ­ γία.Αρκετές απότιςδραστηριότητεςτηςΑρχής, σύμφωνα 20 με τον περί Υπηρεσίας Τηλεπικοινωνιών ΟΓροποποιητικό)Νόμοτου 1988 (Νόμοςαρ. 98του 1988), μπορούννα αναληφθούν από ιδιώτες ήαπόεξουσιοδοτημένους αντι­ προσώπουςτηςΑρχής, θαήταννομικόσφάλμα ναλεχθεί πως, επειδή αυτοί θα ενεργούν ως αντιπρόσωποι της 25 Αρχής, θεωρούνται και in consirnili casu προς υπηρέτες του Κράτους. Αναμφίβολα η απόφασηστην υπόθεση Cyprus Ports Authority, (πιο πάνω) διαφοροποιείταιγιατί σ' αυτήτο Δικαστήριο αποφάσισε πως η Αρχή Λιμένων ήταν in 30 consirnili casu λόγω της φύσεως των δραστηριοτήτωνκαι λειτουργιών της Αρχής, που ανελαμβάνοντο ανέκαθεν απότοΚράτος. Τοιστορικόυπόβαθροστηνυπόθεση εκεί­ νηέπαιξεσημαντικόρόλο,κρίθηκεδεουσιώδεςκαιτογε­ γονός πως λόγω υποχρεώσεων που απορρέουν απόδιε35 θνείς συμβάσεις, στις οποίες απαιτείται η ίδρυση ανεξάρτητηςΑρχής,οι δραστηριότητεςτηςοποίαςναμην ασκούνται απότο Κράτος,που ηΠολιτείαπαραχώρησε 307 Α.Λοΐ&ιν,Πρ. Δημοκρατίαν.ΑΤΗΚ

(1993)τιςδικέςτηςλειτουργίες,στην Αρχή. Γι'αυτότοΔικαστή­ ριο αποφάσισε πως ηΑρχήΛιμένων απαλλασσόταν από τη φορολογία γιατί είναι in consirnili casu to servants of theState. To δεύτερο ερώτημα είναι κατάπόσο ηΑρχήδεν διε- 5 ξάγει εμπορική επιχείρηση, "trade", εντός της έννοιαςτου άρθρου 5

(1)των περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμων του 1961-1979. Η εισήγηση αυτή στηρίχθηκε στο γεγονός ότι το άρθρο 19τουΝόμου,Κεφ.302, επιβάλλει στην Αρχή την υποχρέωση ναμειώνειτατέλη τηςκατάτο 10 επόμενο έτος, εάν διαρκούντος του προηγούμενου δη­ μιουργήθηκε περίσσευμα καιη Αρχήαπαγορεύεταινα έχει οποιοδήποτε κέρδος, μέσα στην έννοια του άρθρου 5

(1)τωνπερίΦορολογίαςτουΕισοδήματοςΝόμων. Κρίνουμε πωςη προσφοράτωνυπηρεσιών τηςΑρχής, και η διάθεση εξοπλισμού αποτελούν εμπορικήδραστη­ ριότητα -επιχείρηση,μίσα στην έννοιατουάρθρου 5των περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμων. Οι διατάξεις δε του άρθρου 19 δεν αλλοιώνουν τη φύση του κέρδους που προσπορίζεται ηΑρχή όταν δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσειςτου άρθρου. Ημηπληρωμήφόρουενθαρ­ ρύνεται με την μη προσπόριση κέρδους. Σε περίπτωση όμως που δεν υπάρχει συμμόρφωση προς τις διατάξεις του άρθρου 19 και πραγματοποιούνταικέρδη, κρίνουμε πωςτακέρδηυπόκεινταισεφορολογία. Ο όρος "εμπορική επιχείρηση" όπως ερμηνεύεται στο άρθρο 5

(2)των πιο πάνω Νόμων, περιλαμβάνει "και πάσαν Βιομηχανίαν η οιανδήποτε εταίραν επιχείρησιν ενέχουσαν τον χαρακτήρα εμπορίας". Ο όρος εμπορία, παρόλονπουστηνπλειονότητα τωνυποθέσεων ενέχεικαι 30 την έννοια του κέρδους, μερικές αυθεντίες υποστηρίζουν τη θέση πως το κίνητρο του κέρδους δεν είναι πάντοτε απαραίτητοστηδιεξαγωγήεμπορίας. Στηνυπόθεση C.I.R. v.Incorporated Council of LawReportingfor Englandand Wales 2 T.C. p. 105, ο Lord Coleridge C.J. είπε τα πιο 35 κάτω: 308 3ΑΛΛ. 5 Δημοκρατίαν.ΑΤΗΚ Α.Λοΐζον, Πρ. "I should havethought it capable of strong argument thatthey carried onatrade,becauseitisnotessential to the carrying on ofatrade that the persons engagedin it should make,ordesiretomake,aprofit byit.Thoughit may be true that in the great majority of cases the carrying onof atrade does, infact, include the ideaof profit, yet the definition of the mere word ' trade' does not necessarily mean profit tobemade by the sellerto thebuyerorby thebuyerfrom theseller, notat all". 10 Ηπροσέγγιση αυτήυιοθετήθηκε στην υπόθεση EA.C v.Petrolina Company Ltd

(1971)1C.L.R. 19, σελίδες 69 έως 70,όπουτο Ανώτατο Δικαστήριο,διαφωνούντοςτου Δικαστή Ιωσηφίδη,αποφάσισε πως οι πρόνοιες τουάρ­ θρου23 τουπερίΑναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμου,Κεφ. 15 171, τοοποίοείναιταυτόσημομετοάρθρο 19

(1)τουΚεφ. 302, δεν είναι αρκετέςγιαναοδηγήσουν στο συμπέρασμα πως η ΑρχήΗλεκτρισμού δεν είναι εμπορική επιχείρηση. Τοκριτήριοτηςεμπορίαςείναιαντικειμενικόκαιδενσχε­ τίζεται μεταελατήριατουκαθενόςεμπορευόμενου,όπως 20 λέχθηκε στην υπόθεση Harrison (Watford) Ltd v. Griffiths 40T.C. p.281,στησελ. 304. Σχετικήδε αυθεντίαυποστηρίζει πωςοτρόπος χρησι­ μοποίησης του εισοδήματος δεν επηρέαζε την ευθύνηγια φορολογία.(MerseyDocksHarbourBoardv. Lucas2T.C. 25 p.25.) Στην υπόθεση αυτή ένασώμα, που συστάθηκε με Νόμομε σκοπό τον έλεγχο, τησυντήρηση λιμανιών,θεω­ ρήθηκεπως υπόκειτο σεφορολογία αναφορικά με ταπε­ ρισσεύματα από ταέσοδα του, αφαιρουμένων τωνεξό­ δων, μολονότι απαιτείτο να χρησιμοποιεί τα περισ30 σεύματασε έναταμείογιατηναπόσβεσηχρεών πουείχαν δημιουργηθεί απότηνκατασκευή τωνλιμανιών. (Βλέπε επίσης Simons Taxes, vol. Β,para Β.1.204.).Το γεγονός επίσης ότι κέρδη χρησιμοποιούνται γιατη μείωσητων τελών δεν επηρεάζει τη φορολογησιμότητά του. 35 (Paddington BurialBoardv. I.R.Comrs. 2T.C. 46καιAlloa Magistrates v.I.R.C. 16T.C.451.Μόνον όπουκέρδηπρο­ έρχονται απότηνείσπραξηυποχρεωτικών τελών δενυπό­ κεινται σε φορολογία. (GlasgowCorporation Water 309 Α. ΛοΤζου,Πρ. Δημοκρατίαν.ΑΤΗΚ

(1993)Commissioners v. I.R. 1 T.C. 28). Σχετικές είναι και οι αποφάσεις Glasgow Corporation Water Works v. Miller2 T.C. 131,ηοποίαακολουθήθηκεμεταξύάλλων στηνForth Conservancy Board v. LR.C. 16T.C. 103,Pontypriddand Rhonda JointWaterBoardv.Ostime28 T.C.261,Allan v. 5 HamiltonWaterWorks 2 T.C. 194 και Paddington Burial Boardv.CLR. 2T.C45. To άρθρο 19

(1)του Κεφ. 302 δεν απαγορεύει στην Αρχή να έχει κέρδη, αντιθέτως προνοεί ώστε τα κέρδη αυτάναχρησιμοποιούνται σε ειδικόσκοπόκαιμε συγκε- ™ κριμένο τρόπο. Αυτή η διάταξη,που είναι ταυτόσιμη με εκείνηστην υπόθεση MerseyDocks(πιοπάνω),δενυπο­ στηρίζει τηνεισήγηση πωςη Αρχή δενείναι εμπορικήεπι­ χείρηση, μέσα στις πρόνοιες του σχετικού άρθρου,των περίΦορολογίαςτουΕισοδήματοςΝόμων. " 'Οσον αφοράτον ισχυρισμό στοντρίτολόγο,ότιδηλα­ δήηΑρχή δενείναιπρόσωπομετηνέννοιατωνάρθρων2 και 5

(1)των περί Φορολογίας Εισοδήματος Νόμων του 1961-1979, θαπρέπειναυποδείξουμετονορισμό"πρόσω­ πο" στο άρθρο2 τουΝόμουπου"περιλαμβάνεικαιοργά- 2 " νισμό προσώπων". Έχοντας λοιπόν υπόψη τις εξουσίες τηςΑρχής,στις οποίες έχουμε αναφερθεί,αυτήείναιπρό­ σωπο εντός της έννοιαςτουάρθρου 5

(1)(α)τωνπιο πάνω Νόμων, νοουμένου βέβαιαότι υπάρχουνκαιοιάλλεςπρο­ ϋποθέσεις, που όπως έχουμε ήδηπει υπάρχουνστην πα- 25 ρούσαυπόθεση. Για τους πιο πάνωλόγους η έφεση επιτρέπεται καιη πρωτόδικη απόφαση παραμερίζεται. Επικυρώνονται οι επίδικες αποφάσειςτων εφεσειόντων. Δεν γίνεταιοποια­ δήποτεδιαταγήγιαέξοδα. 30 Ηέφεσηεπιτρέπεται χωρίςδιαταγή γιαέξοδα. 310