clr/1993/1993_3_367.pdf

(1993)σμώνείχανέννομοσυμφέρον να προσβάλουν τηναπόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για τερματισμότηςιδιότηταςτους ως μελώντωνΣυμβουλίωναυτών. Αιτιολογία διοικητικήςπράξης—Δημόσιο συμφέρον—Ηαπλήεπί­ κλησηδημοσίου συμφέροντος δεν αποτελείαιτιολογίαεκτόςεάν * συγκεκριμενοποιείται μεαναφορά σεπεριστατικά— Ηεξειδίκευ­ ση τονδημοσίουσυμφέροντοςεπιβάλλεται απόπλευράςτηςπρο­ στασίας τουατομικούσυμφέροντοςτουεπηρεαζόμενου—Επίσης η γενικήατομικήπράξηδενστερεί τηνιδιότητα τηςατομικήςπρά- 10 ξης καισαν τέτοια δενμπορεί να εξαιρεθεί απότονκανόνα που σύμφωναμε τιςγενικέςαρχές τουΔιοικητικούδικαίουαπαιτεί αι­ τιολογία. Διοικητικό Δίκαιο— Αξιολόγηση γεγονότων —Δικαστικόςέλεγχος — Εφαρμοστέεςαρχές. 15 ΛέξειςκαιΦράσεις— "Έλλει-ψη"—Σεαναφοράπροςτηνόμιμησυγ­ κρότησησυλλογικούοργάνου, είναιόροςτουΣυμβουλίουΕπικρα­ τείαςκαισημαίνει τηνπαραίτηση, τοθάνατοκλπ. Ηύπαρξηκοινών νομικώνσημείωνκαιστιςτρειςπροσφυγές 20 ωδήγησεστηνσυνεκδίκασή τουςαπότηνΟλομέλειατουΑνωτάτου Δικαστηρίου. Οι προσφυγές κατεχωρήθηκαν από Προέδρουςκαι ΜέληΔιοικητικών Συμβουλίων τριών Ημικρατικών Οργανισμών δηλαδή του Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού, της Αρχής ΑδειώνκαιτουΡαδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου,τωνοποίων ο 25 διορισμός τερματίστηκε μετις αποφάσειςτουΥπουργικού Συμ­ βουλίουυπ'αρ. 39.495γιατονπρώτοκαιυπ'αρ.39.530 για τους άλλουςδύοημικρατικούς οργανισμούς. Συγκεκριμένα οιπροσφυγές καταχωρήθηκαν απότουςαιτητές που παύθηκαναπό ταΔιοικητικά Συμβούλια τωνπιοκάτω Ημι- 30 κρατικώνΟργανισμών: ΚυπριακόςΟργανισμόςΑθλητισμού(Κ.ΟΛ.) Από δυοεναπομείνανταμέλη τουΔιοικητικούΣυμβουλίου. Τα υπόλοιπα επτά μέληέθεσαν τηνπαραίτησητους στοννεοεκλεγέ- 35 ντα Πρόεδρο τηςΚυπριακής Δημοκρατίας κ. ΓλαύκοΚληρίδη. Η ζητούμενηθεραπείαήτανηακύρωσητης απόφασηςτου Υπουργι­ κού Συμβουλίου γιατερματισμότουδιορισμούτωνωςμελών του ΔιοικητικούΣυμβουλίουτουΚ.Ο.Α. ΑρχήΑδειών Από τονΠρόεδρο τηςΑρχής.Οαριθμόςτωνεναπομεινάντων μελώντουΔιοικητικούΣυμβουλίου ήτανπέραντουημίσεος. Η ζη­ τούμενη θεραπείαήτανη ακύρωσητηςαπόφασηςτουΥπουργικού Συμβουλίου γιατερματισμότουδιορισμούτουωςΠροέδρουτου 368 40 3 ΑΛΛ. ΣτεφανΙ&ης&άλλοι ν.Δημοκρατίας Διοικητικού ΣυμβουλίουτηςΑρχής Αδειών. Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου(Ρ.Ι.Κ.) 5 10 15 20 25 30 35 40 Από τον Πρόεδρο και τέσσερα μέλητου Διοικητικού Συμβου­ λίου του Ρ.Ι.Κ. Ζητούμενη θεραπεία: 1) Ακύρωση της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου για τερματισμό του διορισμού τους και 2) ΔήλωσητουΔικαστηρίου ότι κάθεαπόφασητου καθ' ου για διορισμό νέου Προέδρουκαι Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου είναι επίσηςάκυρηκαι/ήπαράνομηκαι/ή χωρίς αποτέλεσμα Ο περί Ορισμένων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (Διορισμός Διοικητικών Συμβουλίων) Νόμοςτου 1988 (Νόμος αρ. 149/88) στησυνέχεια ο Νόμος,προνοεί ότι ο αριθμόςτωνΝομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου είναι 23,ο αριθμόςτων μελών των Διοικητικών τους Συμβουλίων είναι 9καιηθητείατους είναι τριε­ τής. Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας στις 16 Μαρτίου 1993 έδωσε "Γνωμάτευση στον Πρόεδροτης Δημοκρατίαςπερί του Τερματισμού των Διορισμών Μελών των Διοικητικών Συμβου­ λίων τωνΝομικών ΠροσώπωνΔημοσίου Δικαίου".Η Γνωμάτευση ανέφερε ότι: α) Με βάση το άρθρο 4(α) του Νόμου που προνοεί ότι, η θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου και όχι η θητεία των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου είναι τριετής, εξυπακούεται ότι σκοπός του νομοθέτη είναι να μην υπάρχουν στα Διοικητικά Συμβούλια των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου μέλη με τριετείς θητείες που να λήγουν σε διαφορετικές ημερομηνίες και ότι όλων των Μελών του κάθε Διοικητικού Συμβουλίου η θητεία πρέπει ναλήγειτην ίδιαημερομηνία. β) Η δήλωση μέλους Διοικητικού η οποία αναφέρει μόνο ότι έχειθέσειτην παραίτησητου στηδιάθεσητου ΠροέδρουτηςΔημο­ κρατίαςδεν μπορεί ναθεωρηθεί ως παραίτηση ενόψει του Άρθρου 4(γ)τουΝόμουκαι γ) Ο τερματισμός διορισμού μέλους Διοικητικού Συμβουλίου ΝομικούΠροσώπουΔημοσίου Δικαίου πρέπει ναγίνεται μεαιτιο­ λογημένη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με βάση το Άρθρο 4(β)του Νόμου.Οι τερματισμοί των διορισμών έγιναναπό το Υπουργικό Συμβούλιο απότις 16/6/1993με βάσητο άρθρο4(β) του Νόμου. Η αιτιολογία της απόφασης υπ' αρ. 39.495 με την οποίατερματίστηκανοι διορισμοί των αιτητώνστην προσφυγήυπ' αρ. 521/93 ήταν η έλλειψη απαρτίας λόγω παραίτησης πολλών μελών, η εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και η εύρυθμη λατουργία των επηρεαζόμενων νομικών προσώπων δημοσίου δι­ καίου. Στην απόφαση υπ' αρ. 39.530 η οποία αφορούσε Διοικητικά Συμβούλιατων οποίων ηπλειοψηφία των μελών παρέμεινε, δόθη­ κεως αιτιολογία ηεπιθυμίαγιαδιορισμό εξ υπαρχής νέων Διοικη- 369 Στεφανίΰης&άλλοι ν.Δημοκρατίας

(1993)τικών Συμβουλίων για νέα τριετή θητεία με σκοπό την καλύτερη εφαρμογήτηςγενικής πολιτικήςτης νέαςΚυβέρνησης όπως επίσης η εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και ηεύρυθμη λειτουρ­ γίατων συμβουλίων. Ο Γενικός Εισαγγελέας ήγειρε θέμα μηύπαρξης εννόμου συμφέροντος των αιτητών και στις τρεις προσφυγές και ισχυρίστηκε ότι: 5 α) Εφόσον ταδύο εναπομείνανταμέλητου Κ.ΟΛ. δεναρκού­ σαν για να υπάρχει νόμιμα συγκροτημένο όργανο,το Διοικητικό Συμβούλιο του Κ.Ο.Α. εξαφανίστηκε παντελώς με αποτέλεσμα τα 10 μέληαυτά να χάσουν τηνομική τους υπόσταση ως μέλητου Συμ­ βουλίου,και επομένως δενείχανέννομο συμφέρον. β) Εφόσον τα εναπομείναντα μέλη ενός συμβουλίου, και αν ακόμη εθεωρείτο ότι διατηρούσαν τη νομική τους υπόσταση ως μέλη,δενζήτησανναδιοριστούν ταυπόλοιπαεπτάαπότοΥπουρ- 15 γικό Συμβούλιο πράγμαπου (κατά τον ισχυρισμό του Γενικού Ει­ σαγγελέα) είχαν δικαίωμα να πράξουν, θα πρέπει να θεωρηθούν ότι εγκατέλειψαν το δικαίωματους και απώλεσαν το έννομο τους συμφέρον. Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επέτρεψε τις προ- 20 σφυγές και αποφάνθηκεότι: 1.Οι αιτητέςστηνπροσφυγήυπ'αρ.538/93 πουκατεχωρήθηκε από τον Πρόεδρο και τέσσερα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Ρ.Ι.Κ. δεν δικαιούνται στη δεύτερη ζητούμενη θεραπεία τους λόγω τηςμηύπαρξηςεννόμου συμφέροντος νατηναξιώσουν. 25

1. Ημηνόμιμη συγκρότηση συλλογικού οργάνου είναι άσχετο στοιχείο με τη νομική θέση των μελών του η οποία διατηρείται εκτός εάν γίνει πράξητερματισμού του διορισμού τους σύμφωνα μετησυγκεκριμένη νομοθετικήδιάταξη.
2. Ηπροσβαλλόμενη απόφασηείναι γενική ατομικήεκτελεστή 30 διοικητική πράξη με την οποίατερματίστηκε ηιδιότητατων αιτη­ τών ως μελώντουσυμβουλίου καιεπομένως έχουν έννομο συμφέ­ ρον να την προσβάλουν.Το γεγονός ότι οι αιτητές δεν υπέδειξαν στο Υπουργικό Συμβούλιο την πλήρωση των θέσεων πουεκενώθηκαν δεν οδηγεί στην απώλεια του εννόμου συμφέροντος τους κα- 35 θότι δεν είχαν καθήκον νατο πράξουν είτε απότο Νόμο είτεαπό τις γενικές αρχέςτουΔιοικητικούΔικαίου.
3. Ηέκφραση πρόθεσης παραίτησης, χωρίς υποβολή παραίτη­ σης, όπως προβλέπει το άρθρο 4(γ) του Νόμου, όπως συνέβηκε στην περίπτωση του Ρ.Ι.Κ., δεν ισοδυναμεί με τερματισμό των 40 υπηρεσιών των μελώντου Διοικητικού τουΣυμβουλίου,μεαποτέ­ λεσμα αυτοί ναμηαπολέσουν το έννομο τους συμφέρον. 370 3 ΑΛΛ. Σνεφανίόης&άλλοι ν.Δημοκρατίας 5
4. Η πρόνοια του άρθρου4(β) του Νόμου για αιτιολογημένη από­ φασηεπιβεβαιώνει τηνύπαρξηορίων στην άσκησητηςδιακριτικής εξουσίας του Υπουργικού Συμβουλίου να τερματίζει το διορισμό μελών των Διοικητικών Συμβουλίων των Ημικρατικών Οργανισμών. 10
5. Σε περίπτωση πρόωρου τερματισμού της θητείας ενός μέ­ λους το ορθό είναι να διορίζεται στη θέση του άλλο μέλος για το υπόλοιπο της θητείαςτου και όχι για τριετή θητεία,για να μη κα­ ταστρατηγείται ο σκοπός του νομοθέτη που εκφράζεται στην παράγραφο(α)του άρθρου
6. 15 20
7. Η αιτιολογία που δόθηκε για την εύρυθμη λειτουργία των επηρεαζόμενων νομικών προσώπων, είναι αόριστη και δεν εξειδι­ κεύεται με αναφορά σε συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά. Για τον λόγο αυτό δεν παρέχει τα δεδομένα πάνω στα οποία θα μπορούσε το Δικαστήριο να στηρίξει την κρίση του ως προς την ύπαρξηήόχι νόμιμης αιτίαςπουναδικαιολογεί την απόφαση.
8. Η απλή επίκληση του δημοσίου συμφέροντος γενικά, όπως επίσης και η εφαρμογή της γενικής πολιτικής της νέας κυβέρνησης δεν μπορούν να θεωρηθούν ικανοποιητική αιτιολογία. Αν ετίθετο θέμα εφαρμογής μιας αλλαγής πολιτικής, τίποτα δεν υπάρχει που ναυποστηρίζει την άποψηότι ταυπάρχοντασυμβούλια δεν θα την εφάρμοζανσε όση έκτασηεπιτρέπεται ή επιβάλλεται αυτήαπότον οικείο νόμο του καθενός ανεξαρτήτου νομικού προσώπου δημο­ σίουδικαίου. 25 Οιπροσφυγές επιτυγχάνουν και οι επίδικες αποφάσεις ακυρώνονται χω­ ρίς οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα. Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Ρ.Ι.Κ. ν. Καραγιώργης

(1991)3ΑΛΛ. 159- 30 Mytides v. TheRepublic

(1988)3Α.Α.Δ.737Paschalisv. TheRepublic

(1988)3ΑΛΆ. 1897· Αποφάσεις Συμβουλίου Επικρατείας 1459/67, Ολομέλεια, σελ. 1628στη σελ. 1629Kazamias v. TheRepublic

(1982)3 C.LA. 239- 35 Adamidesv. TheRepublic

(1982)3 C.LJi. 343· Zavros v. District OfficerPaphos

(1986)3C.LJi. 44· Μελέτηςν. Δημοκρατίας911/87Απόφασηημερ. 18/2/1989Ιωάννον ν. Δημοκρατίας 290/89Απόφαση ημερ. 31/1/1990- 371 Στεφανί&ης&άλλοιν.Δημοκρατίας

(1993)Παπαγεωργίου ν. ΔημοκρατίαςΑναθ. Έφεση941Απόφαση ημερ. 1&4/199Q· Σκαρπάρηςν.ΕπιτροπήςΔημόσιας Υπηρεσίας.Απόφαση ημερ.5/ 3/1993θεοδονλίδουν. ΥπουργείουΠαιδείας. Απόφασηημερ. 6.11.1989· 5 GS. School of Careers Ltd. v. ΥπουργείουΠαιδείας

(1993)3 ΑΛΛ. 170· Φωκάςν.Δημοκρατίας

(1991)3ΑΛΛ.

1. Προσφυγές. Προσφυγές εναντίον της απόφασης του Υπουργικού 10 Συμβουλίου με αριθμό 39.495, ημερομηνίας 16 Ιουνίου, 1993, με την οποία τερμάτισε, δυνάμει τουάρθρου 4(β) του περί Ορισμένων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δι­ καίου (Διορισμός Διοικητικών Συμβουλίων) Νόμου του 1988 (Ν. 149/88),τοδιορισμό τωνμελώντωνδιοικητικών 15 συμβουλίωντων ΗμικρατικώνΟργανισμών, όπουτα ενα­ πομείναντα μέλη δεν μπορούσαν να αποτελέσουν απαρ­ τία. Α. Σ.Αγγελίδης,γιατους αιτητές στις 521/93 και 532/
2. 20 Α. Σ.Αγγελίδης καιΑ. Δημητριάδης, γιατους αιτητές στη538/
3. Μ. Τριανταφυλλίδης, ΓενικόςΕισαγγελέαςτης Δημο­ κρατίας, Λ. Κονρσονμπά (κα)ΑνώτερηΔικηγόρος τηςΔημοκρατίας, καιΤ. Πολυχρονίδον(δ/νίς), Δίκη- 25 γόρος τηςΔημοκρατίαςΑ' καιΜ. Τσαγγαρίδης, Δικη­ γόρος τηςΔημοκρατίας,γιατουςκαθ'ωνη αίτηση. Π.ΠολυβίουκαιΣτ. Μίτλετον (κα),γιατα νεοδιορισθέντα μέλη του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου (Ρ.Ι.Κ.) στηνπροσφ.538/
4. ΛΟΙΖΟΥ,Π.ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση. Ύστε­ ρα απόαίτησητωνδικηγόρων τωναιτητώνκαιτουΓενι372 30 3ΑΛΛ. Στεφάνι*ης &άλλοιν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζον,Πρ. κού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, αποφασίστηκε οι τρεις αυτές προσφυγές νασυνεκδικαστούν απότην Ολομέλεια γιατί κρίθηκε ότι παρουσιάζουνκοινά νομικά σημείακαι ως εκ της φύσεως των έπρεπε να τύχουν χειρισμού κατά 5 προτεραιότητα, μια και επηρεάζετο η σύσταση και λει­ τουργίατων συμβουλίων των Ημικρατικών Οργανισμών, όπως γενικά αναφέρονταιταΝομικάαυτά Πρόσωπα Δη­ μοσίουΔικαίου. Η προσφυγή αρ.521/93, καταχωρήθηκε από τα δύο 10 εναπομείνανταμέλη τουδιοικητικούσυμβουλίου τουΚυ­ πριακού ΟργανισμούΑθλητισμού, (Κ.Ο.Α). Οπρώτοςαιτητής διορίστηκε ως αντιπρόεδρος και ο δεύτερος ως μέλος του συμβουλίου αυτού με απόφασητου Υπουργι­ κού Συμβουλίου,ημερομηνίας 31 Ιουλίου 1991 για τριετή 15 περίοδο από την 1Αυγούστου
5. Τα υπόλοιπαεπτά μέλη, συμπεριλαμβανομένου και του προέδρου του συμ­ βουλίου,πουείχανδιοριστεί μετην ίδιααπόφαση,μεεπι­ στολήτους ημερομηνίας2 Μαρτίου 1993, έθεσαν τηνπα­ ραίτησητωνστηδιάθεσητουνεοεκλεγέντοςΠροέδρου της 20 Δημοκρατίας, κ.ΓλαύκουΚληρίδη. Μετην προσφυγήαυτήπροσβάλλεται ηαπόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου με αριθμό 39.495,ημερομηνίας 16 Ιουνίου 1993, με την οποία το Υπουργικό Συμβούλιο ως το αρμόδιοκατά το Νόμοόργανο,τερμάτισε,δυνάμει 25 τουάρθρου4(β) τουπερίΟρισμένων ΝομικώνΠροσώπων Δημοσίου Δικαίου (Διορισμός Διοικητικών Συμβουλίων) Νόμουτου 1988 (Νόμοςαρ. 149του 1988), στησυνέχεια ο Νόμος,το διορισμό των μελών των διοικητικών συμβου­ λίων των Ημικρατικών Οργανισμών, όπου τα εναπομεί30 ναντα μέληδενμπορούσαννααποτελέσουναπαρτία. ΟΝόμοςτροποποιήθηκεαπότοΝόμοαρ.26του
6. Ο Νόμος υπήρξε αντικείμενο δικαστικής κρίσης απότην Ολομέλεια του Δικαστηρίου στις Αναθεωρητικές Εφέσεις αρ. 1163, 1178, 1179, ΡΛ.Κ. ν. Καραγιώργης

(1991)3 35 Α.Α.Δ. 159. Μετάτηνκήρυξηωςαντισυνταγματικώντων διατάξεωντουΝόμου πουαφορούσαν,πρώτοτουςπαρα­ τηρητές,καιδεύτερο,τησυμμετοχήτωνπολιτικώνκομμά373 ΛοΤζου, Πρ. ΣτεφανΙόης &άλλοιν.Δημοκρατίας

(1993)των που εκπροσωπούνται στη Βουλή στη διαδικασίαεπι­ λογής των μελών των συμβουλίων των Νομικών Προσώ­ πωνΔημοσίου Δικαίου,θεσπίστηκε οπερί Ορισμένων Νο­ μικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (Εγκυρότητα Αποφάσεων των Διοικητικών Συμβουλίων) Νόμος του 5 1991 (Νόμοςαρ.141/91). Οιπιοπάνωτροποποιητικοί όμωςνόμοι δεναφορούν το άρθρο4 του Νόμου με το οποίο θαασχοληθούμε κατά κύριο λόγο στις προσφυγές αυτές. Χάριν συμπλήρωσης τηςεικόνας,σε ΠαράρτηματουΝόμουμεβάσητοάρθρο2 10 καθορίζονται23ΝομικάΠρόσωπαΔημοσίου Δικαίου,με­ ταξύ των οποίων ο Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού (Κ.Ο.Α.), η ΑρχήΑδειών καιτοΡαδιοφωνικόΊδρυμα Κύ­ πρου(Ρ.Ι.Κ.),σταοποίαοΝόμοςέχειεφαρμογή. Με την προσφυγή αυτή ζητούνταν δύο θεραπείες. Η 15 πρώτη αφοράστην ακύρωση της απόφασηςτου τερματι­ σμού του διορισμού των ως μελών του διοικητικού συμ­ βουλίου του Κ.Ο.Α., και ηδεύτερη,σε "δήλωση τουΔικα­ στηρίου ότι κάθε απόφασητου καθ'ου ήάλλου οργάνου σεσχέση ήως παρεπόμενοήσυνεπακόλουθο τουτερματι- 20 σμού του διορισμού των αιτητών από το Δ.Σ. του ΚΟΑ είναι επίσης άκυρηκαι/ήπαράνομηκαι/ήχωρίς αποτέλε­ σμα." Η δεύτερη όμως θεραπεία αποσύρθηκε όπως και η αντίστοιχη θεραπείαστηνπροσφυγήαρ. 532/

1. Με την προσφυγή αρ. 532/93,οαιτητήςζητάτην ακύ- 25 ρωση της απόφασης αρ.39.530του Υπουργικού Συμβου­ λίου, με την οποίατερματίστηκε οδιορισμός τουωςΠρο­ έδρου της Αρχής Αδειών και στην οποία ο αριθμός των μελών τηςΑρχής ταοποίαέμειναν ήσανπέραντου ημίσε­ ωςΜε την προσφυγή αρ. 538/93,πουκαταχωρήθηκεαπό τον Πρόεδρο και τέσσερα Μέλη του διοικητικού συμβου­ λίου του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου (Ρ.Ι.Κ.), προ­ σβάλλεται η ίδια απόφαση αρ. 39.530 του Υπουργικού Συμβουλίου με την οποία τερματίστηκε ο διορισμός τους 35 ωςμελών τουπιοπάνω συμβουλίου. 374 30 3 ΑΛΛ. Στεφανίδης &άλλοιν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου, Πρ. Μετηνπροσφυγήαυτή ζητείταιεπίσης σανδεύτερη θε­ ραπεία,"Δήλωση τουΔικαστηρίου ότι κάθεαπόφασητου καθ'ου γιαδιορισμό νέου Προέδρουκαι Μελών τουΔ.Σ. τουΡΙΚσε σχέσηή ωςπαρεπόμενοή ως επακόλουθοτου 5 τερματισμού του διορισμού των αιτητών είναι επίσης άκυρηκαι/ή παράνομη και/ή χωρίςαποτέλεσμα." Ο ευπαίδευτοςδικηγόροςτωναιτητώνεπιμένεικαιστις δύοαυτές θεραπείες. Θαμπορούσε ναλεχθείαπότώραότι οι αιτητέςαυτοί 10 δεν δικαιούνται στη δεύτερη θεραπεία γιατί στερούνται εννόμουσυμφέροντος νατηναξιώνουν. Ηπρώτηαπόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου είναι ηακόλουθη: "Αρ. Απόφασης39.495 15 20 25 30
2. Επειδήένεκα των παραιτήσεωνπολλών Μελών σε ορισμένα Διοικητικά Συμβούλια Ημικρατικών Ορ­ γανισμών τα εναπομείναντα Μέλη δεν μπορούν να αποτελούν απαρτία κατά τις συνεδρίες των Συμβου­ λίων τους, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε ότι, υπό τις περιστάσεις, εξυπηρετείται καλύτερατοδημό­ σιο συμφέρον γενικά,και ειδικά ηεύρυθμη λειτουργία τωνπιοπάνωεπηρεαζόμενωνΝομικώνΠροσώπωνΔη­ μοσίου Δικαίου, αν διορισθούν τώρα εξ υπαρχήςνέα Διοικητικά Συμβούλια όπως καθορίζεται με τοάρθρο 4(α) των περί Ορισμένων Νομικών Προσώπων Δημο­ σίου Δικαίου (Διορισμός Διοικητικών Συμβουλίων) Νόμων, αντίναδιορισθούν μόνονέαΜέλη τωνΔιοικη­ τικών -Συμβουλίων, σε αντικατάστασητωνπαραιτηθέ­ ντων Μελών, για το υπόλοιπο της θητείας των υπό αναφοράΔιοικητικών Συμβουλίων. Το Υπουργικό Συμβούλιο, με την πιοπάνωεκτιθέ­ μενη αιτιολογία,αποφάσισενατερματίσει,δυνάμειτου άρθρου4(β)των εν λόγω Νόμων,απότις 16/6/1933 το διορισμό των εναπομεινάντων Μελών των υπόαναφο375 Α. Λοΐζον, Πρ. Στεφανίδης &άλλοιν.Δημοκρατίας

(1993)ρά Διοικητικών Συμβουλίων και να εξουσιοδοτήσει τους αρμόδιους Υπουργούς να στείλουν σχετική επι­ στολήστονκαθένααπόταπαυθένταΜέλη." Ηδεύτερηαπόφασηείναιηπιοκάτω:Αρ. Απόφασης39.

1. 5
2. Επειδή έχουν υποβληθεί παραιτήσεις της πλειο­ ψηφίαςτωνΜελώνσχεδόνόλωντωνΔιοικητικώνΣυμ­ βουλίων των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου για να καταστεί δυνατός ο διορισμός τώρα,εξ υπαρ­ χής, για νέα τριετή θητεία,νέων Διοικητικών Συμβου- 10 λίων μεσκοπόναεφαρμοσθείόσοτοδυνατόκαλύτερα, κατά τρόπο ενιαίοκαιαποτελεσματικό,ηγενική πολι­ τική της νέας Κυβέρνησης που ανέλαβε την εξουσία απότις28Φεβρουαρίου 1993,και Επειδή, ως εκ τούτου, για να καταστεί δυνατός ο 15 διορισμός, εξ υπαρχής,προς το δημόσιο συμφέρον γε­ νικά,και ειδικάγιατηνεύρυθμηλειτουργία τωνεπηρε­ αζόμενων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, νέων Διοικητικών Συμβουλίων για νέα τριετή θητεία, έχουν τερματισθεί με Απόφαση του Υπουργικού Συμ- 20 βουλίου, με ημερομηνία 16 Ιουνίου 1993, οι διορισμοί των εναπομεινάντων Μελών των εν λόγω Διοικητικών Συμβουλίων, και Επειδήείναι αναγκαίο,για τηνπλήρηεπίτευξητου προαναφερόμενου σκοπού, να διορισθούν τώρα, εξ 25 υπαρχής,γιανέατριετήθητεία,νέαΔιοικητικά Συμβού­ λια σε όλα ταΝομικάΠρόσωπαΔημοσίου Δικαίουκαι στις περιπτώσεις ακόμη όπου δεν έχει παραιτηθεί η πλειοψηφία των Μελών των Διοικητικών Συμβουλίων τους και όπουταμη παραιτηθέντα Μέλη των Διοικητι- 30 κών Συμβουλίων τους δυνατόναθεωρούνται ότι εξα­ κολουθούν νααποτελούναπαρτία, Το Υπουργικό Συμβούλιο αποφασίζει, με την πιο πάνω αιτιολογία, να τερματισθούν από τις 24.6.1993, 376 3ΑΛΛ. 5 10 ΣΐεφανΙδης &άλλοιν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου,Πρ. εκτόςαπότηνΑναθεωρητική Αρχή Αδειώνπουθατερ­ ματισθούν απότην 1/8/1993,οι διορισμοί των Μελών τωνΔιοικητικών Συμβουλίων ΝομικώνΠροσώπωνΔη­ μοσίου Δικαίου καιστις περιπτώσεις πουδενέχειπαραιτηθεί ηπλειοψηφία των Μελών τους καινακοινο­ ποιηθεί η Απόφαση του αυτή μέσω των αρμόδιων Υπουργών. ΝοείταιότιηπαρούσαΑπόφασηδεθα εφαρμόζεται σε περιπτώσεις Διοικητικών Συμβουλίων που έχουν διορισθεί μετάτις28.2.1993." Στις 16Μαρτίου 1993,ο Γενικός Εισαγγελέας τηςΔη­ μοκρατίαςέδωσεστονΠρόεδροτηςΔημοκρατίας "Γνωμά­ τευσηπερί του Τερματισμού των Διορισμών Μελών των Διοικητικών Συμβουλίων, των Νομικών Προσώπων Δη15 μοσίουΔικαίου".Σεαυτήαναφέρονταιταπιοκάτω: 20 'Το άρθρο4 του περί Ορισμένων ΝομικώνΠροσώ­ πων Δημοσίου Δικαίου (Διορισμός Διοικητικών Συμ­ βουλίων) Νόμου του 1988 (Νόμος 149/88) - το οποίο δενέχειεπηρεαστεί απότροποποιήσεις τουΝόμου 149/ 88 ούτε και απότην απόφασητου Ανωτάτου Δικαστη­ ρίου στις Αναθεωρητικής Δικαιοδοσίας Εφέσεις 1163, 1178και 1179 -προβλέπειταακόλουθα: '
3. Ανεξάρτητα απότις διατάξειςτωνκαθορισμέ­ νωννόμων(α)Ηθητείατου διοικητικούσυμβουλίου του καθενός από τα καθορισμένα νομικά πρόσωπα δημοσίουδικαίουθαείναιτριετής. 30 (β)Το Υπουργικό Συμβούλιο με αιτιολογημέ­ νηαπόφασητουέχειεξουσίαοποτεδήποτενατερματίσει το διορισμό οποιουδήποτε μέλους του διοικητικούσυμβουλίου οποιουδήποτεαπότανο­ μικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου,που λειτουρ­ γούν μεβάσητουςκαθορισμένουςνόμους. 377 Α. Αοΐζον, Πρ. Στεφανί&ης&άλλοιν.Δημοκρατίας

(1993)(γ) Κάθε μέλος οποιουδήποτε από τα διοικητικά συμβούλια πουλειτουργούν μεβάσητουςκαθορι­ σμένους νόμους έχει το δικαίωμα να υποβάλλει οποτεδήποτε ιδιόγραφη παραίτηση προς το Υπουργικό Συμβούλιο.' Εφόσον μετηνπαράγραφο(α)τουπιοπάνωάρθρου 4 καθορίζεταιότι θαείναι τριετής η 'θητείατουδιοικη­ τικού συμβουλίου', και όχι η θητεία των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, εξυπακούεταιότισκοπόςτου νομοθέτη είναι να μην υπάρχουν στα Διοικητικά Συμ- 10 βούλια των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου Μέλημε τριετείς θητείες που να λήγουν σε διαφορετι­ κές ημερομηνίες και ότι όλων των Μελών του κάθε Διοικητικού Συμβουλίου η θητεία θα πρέπει να λήγει την ίδιαημερομηνία. Σεπερίπτωσηπουγιαοποιοδήπο- 15 τε λόγο τερματίζεται πρόωρα η θητεία ενός Μέλους τότετοσωστόείναιναδιορίζεται άλλο Μέλος στηθέση τουγιατο υπόλοιπο της θητείαςτου,καιόχιγια τριετή θητεία, για να αποφεύγεται καταστρατήγηση του σκο­ πού του νομοθέτη που εκφράζεται με την παράγραφο 20 (α)τουάρθρου4. Από την παράγραφο(γ)του ίδιου άρθρου4προκύ­ πτει αβίασταότι ηπαραίτησητου θέτει τέρμα στο διο­ ρισμό Μέλους Διοικητικού Συμβουλίου ΝομικούΠρο­ σώπου Δημοσίου Δικαίου. Ενόψει όμως του τρόπου με 25 τον οποίο ηπαράγραφος(γ) είναι διατυπωμένη δενο­ μίζωότι μπορεί ναθεωρηθεί ωςπαραίτησηδήλωσηΜέ­ λους Διοικητικού Συμβουλίου η οποία μόνο αναφέρει ότι έχειθέσειτηνπαραίτησητουστηδιάθεσητουΠροέ­ δρου της Δημοκρατίας ήτου Υπουργικού Συμβουλίου, 3 0 το οποίο είναι το όργανο το οποίο διορίζει, σύμφωνα μετοΝόμο 149/88, ταΔιοικητικά ΣυμβούλιατωνΝομι­ κώνΠροσώπων Δημοσίου Δικαίου. Γιαυτό Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου το οποίο έχει θέσει την παραίτηση του στη διάθεση του Προέ- 35 δρου της Δημοκρατίας ήτου Υπουργικού Συμβουλίου θα πρέπει, πριν να αντικατασταθεί, να πληροφορηθεί 378 5 3ΑΛΛ. Στεφανϋης &άλλοιν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου, Πρ. ότι νομοτυπικάχρειάζεταιναυποβάλειτηνπαραίτηση του στο Υπουργικό Συμβούλιο σύμφωνα με την πιο πάνωπαράγραφο (γ). 5 10 15 20 25 30 35 Με την παράγραφο (β) του άρθρου 4 προβλέπεται ότι το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να τερματίσει οποτεδήποτε το διορισμό οποιουδήποτε Μέλους Διοι­ κητικούΣυμβουλίουΝομικούΠροσώπουΔημοσίου Δι­ καίου'μεαιτιολογημένη απόφαση του'. Εφόσον όμωςη αιτιολογία δεν απαιτείταινα είναι 'επαρκής'ήΊκανοποιητική'είναι αρκετόησχετική απόφασητου Υπουρ­ γικού Συμβουλίου να φαίνεται,βάσει της αιτιολογίας της, ότι δεν είναι αυθαίρετηαλλά εύλογα δυνατήυπό τιςπεριστάσεις. Ηπρόβλεψη περί αιτιολογίας στην παράγραφο(β) είχε πολύ μεγαλύτερη σημασία πριν την ακύρωση, με τηναπόφαση τουΑνωτάτου Δικαστηρίουστις Αναθεω­ ρητικήςΔικαιοδοσίαςΕφέσεις 1163,1178και 1179,των διατάξεωντουΝόμου 149/88 μετις οποίεςδιασφαλίζετο η κατά το δυνατό συμμετοχή στα Διοικητικά Συμβούλια των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου όλων των Κομμάτων που εκπροσωπούνται στηΒουλή των Αντιπροσώπων. Μετά την εν λόγω απόφασητου Ανωτάτου Δικαστηρίου τούτο δεν ισχύει πλέον, και έτσι η περί αιτιολογίας διάταξη στην παράγραφο (β) τουάρθρου4είναιτώρακάπωςυποβαθμισμένηςσημα­ σίας, χωρίς όμως ναπαύσει να υφίσταταικαι να επι­ βάλλεταισυμμόρφωση με αυτή. Πότεκαιγιαποιουςλόγους είναισωστόνατερματι­ στεί διορισμός Μέλους Διοικητικού ΣυμβουλίουΝομικούΠροσώπουΔημοσίου Δικαίου είναι θέμαπουεπα­ φίεται στην αδέσμευτη διακριτική ευχέρεια του Υπουργικού Συμβουλίου. θεωρώχρήσιμοναπροσθέσωότισεπερίπτωσηπου υποβάλλουν τις παραιτήσεις τους τόσα πολλά Μέλη ενός Διοικητικού Συμβουλίου Νομικού Προσώπου Δη­ μοσίου Δικαίουώστεταυπόλοιπανα μην μπορούννα 379 Α.ΑοΤζου, Πρ. Στεφανίοης & άλλοιν.Δημοκρατίας

(1993)αποτελέσουν απαρτία, ηοποία συνήθως είναι τομισό τουαριθμούτων Μελών του Συμβουλίουσυν ένα, τότε θα μπορούσεναλεχθείότιείναιεύλογαδυνατόςοτερ­ ματισμόςτωνδιορισμών τωνυπολοίπωνΜελώνγιανα μπορέσει να διοριστεί ολόκληρο τοΣυμβούλιο γιανέα 5 τριετή θητεία, όπως προβλέπει ηπαράγραφος (α) του άρθρου4,αντίναδιοριστούν μόνο νέα Μέλη,σε αντι­ κατάσταση τωνπαραιτηθέντων,γιατο υπόλοιποτης τρέχουσαςθητείαςτουΔιοικητικούΣυμβουλίου." θα μπορούσε νααναφερθεί εδώότι το άρθρο 3 του 10 Νόμουπροβλέπει ότι,εκτός εάνοοικείος νόμος του κάθε νομικού προσώπουδημοσίουδικαίουπροβλέπειγιαμεγα­ λύτερο αριθμόμελών, τοδιοικητικόσυμβούλιοοποιουδή­ ποτεαπόταορισμένανομικάπρόσωπαπου καθορίζονται στο Παράρτημα του Νόμου θα αποτελείται από εννέα ι * μέλη μεταξύ τωνοποίων θαυπάρχει πρόεδρος και αντι­ πρόεδρος. ΕίναικαθιερωμένηαρχήτουΔιοικητικού Δικαίουότι αναγκαίαπροϋπόθεσητουνόμιμου καιέγκυρου τωναπο­ φάσεων ενός συλλογικού διοικητικού οργάνου αποτελεί 20 κατάπρώτολόγοη συγκρότηση αυτούαπόόλαταπρόσω­ πα πουκαθορίζονταιαπότονόμογιανααποκτήσειαυτό μορφήσυλλογικούδιοικητικούοργάνου.(ΒλέπεΑπόφαση Συμβουλίου Επικρατείας624/31 Ολομέλεια, σελ. 172 στη σελ. 174 καιτην απόφασηστην Αναθεωρητική Έφεση706 25 Mytidesv. TheRepublic

(1988)3Α.Α.Δ. 737Paschalis v. TheRepublic

(1988)3Α.Α.Δ.1897). Ένανόμιμασυγκροτημένο συλλογικόόργανοπαύεινα έχει νόμιμη συγκρότηση σε περίπτωση ελλείψεως ενός ή περισσοτέρων των μελώντου,έστω καιανυπάρχειαπαρ- 30 τία,εκτός εάνονόμοςπροβλέπει διαφορετικά.Ηλέξηέλ­ λειψη στηνπροκειμένηπερίπτωσηείναιόρος του Συμβου­ λίου Επικρατείας καισημαίνει τηνπαραίτηση,το θάνατο, κλπ. Σεσυσχετισμόμετιςπιοπάνω αρχέςοΓενικός Εισαγ- 35 γελέας τηςΔημοκρατίας ήγειρε το θέμα τηςμή ύπαρξης 380 3 ΑΛΛ. Στεφανϋης &άλλοιν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζον, Πρ. εννόμου συμφέροντος των αιτητών και στις τρεις προ­ σφυγές. Στην προσφυγή αρ. 521/93, η οποία καταχωρήθηκε, όπως έχουμε αναφέρει από δύο από τα εννέα μέλη του 5 διοικητικού συμβουλίου - τα υπόλοιπα επτά είχαν κατά τον ισχυρισμό του παραιτηθεί - υποστήριξε ότι εφόσον δύο μέλη δεν αρκούσανγιαναυπάρχει νόμιμα συγκροτη­ μένοόργανο, τοδιοικητικόσυμβούλιο τουΚ.Ο.Α., εξαφα­ νίστηκε παντελώς και ως εκ τούτου τα εναπομείναντα 10 μέλη είχαν απωλέσει τη νομική υπόσταση τους ως μέλη του συμβουλίου, και επομένως δεν είχαν έννομο συμφέ­ ρον. Διαζευκτικά υποστήριξε ότι και αν ακόμα εθεωρείτο ότι ταεναπομείνανταμέληενός συμβουλίου, (τοοποίοεκ 15 των πραγμάτων διαλύθηκε),διατηρούσαν τη νομική τους υπόσταση ως μέλη, είχαν δικαίωμακαιυποχρέωση να ζη­ τήσουν να διοριστούν τα υπόλοιπα επτά μέλη. Εφόσον όμως δεν υπήρξε τέτοιο αίτηματους προς το Υπουργικό Συμβούλιο, κατά την εισήγηση του Γενικού Εισαγγελέα, 20 θα πρέπει να θεωρηθούν ότι εγκατέλειψαν το δικαίωμα τουςκαιαπώλεσαντοέννομο τουςσυμφέρον. Συναφής με αυτήτην εισήγηση ήτανκαι ο ισχυρισμός ότι εν πάσηπε­ ριπτώσει δεν εζητείτο θεραπεία κάτω απότο Άρθρο 146 του Συντάγματοςγιαπαράνομηπαράλειψητου Υπουργι25 κούΣυμβουλίου ναδιορίσει ταυπόλοιπαεπτάμέλη. Κρίνουμε ότι οι εισηγήσεις αυτές δεν ευσταθούν γιατί αποτελεί ευθύνητουοργάνου πουέχειτην εξουσία διορι­ σμού, να διορίσει μέχρι το τέλος της υπόλοιπης θητείας του οργάνου τόσα άλλα πρόσωπα όσες οι κενές ήχηρεύ30 ούσες θέσεις, εκτός εάνονόμος ορίζει διαφορετικά, πράγ­ μαπουδενσυμβαίνει στις παρούσες υποθέσεις. Η μη νόμιμη συγκρότηση συλλογικού οργάνου είναι άσχετο στοιχείο μετηνομική θέσητων μη παραιτηθέντων ή των μη παυθέντων ή των μη αποθανόντων μελών. Η 35 ιδιότητα τους ως μέληδιατηρείται και για να τη χάσουν απαιτείται πράξη τερματισμού του διορισμού τους, σύμ381 Α. Αοΐζον,Πρ. Στεφανίδης &άλλοιν.Δημοκρατίας

(1993)φωναμετησυγκεκριμένηνομοθετικήδιάταξη. Ηπροσβαλλόμενη απόφασηείναιγενικήατομική εκτε­ λεστή διοικητικήπράξημετην οποίατερματίστηκε η ιδιό­ τητα τους ως μέλητου συμβουλίου και επομένως έχουν έννομο ενεστώς συμφέρον νατηνπροσβάλουν.Τογεγονός 5 δε της μη υπόδειξης από τους αιτητές στο Υπουργικό Συμβούλιο της ανάγκηςπληρώσεως του δημιουργηθέντος κενού λόγω των παραιτήσεων ή της έκφρασης πρόθεσης παραιτήσεως, ήτης θέσης στη διάθεσητου Προέδρουτης Δημοκρατίαςτων παραιτήσεωντων,δεν συνιστά εγκατά- 10 λειψήούτε γενικά οδηγεί σε απώλειατου εννόμου συμφέ­ ροντος τους.Δεν είχανείτεαπότοΝόμοείτε απότιςγενι­ κές αρχές του Διοικητικού Δικαίου καθήκον να υποδείξουν στο Υπουργικό Συμβούλιο την κατά Νόμο υποχρέωσητουναπληρώσει τιςκενωθείσες θέσεις ανεκε- 1 5 νώθησαν. Σε ότι αφορά την προσφυγή 532/93, υποβλήθηκε ότι, εφόσον οι αιτητές δεν ζήτησαν την πλήρωση των θέσεων που κενώθησαν, δεν υπήρχε νόμιμη συγκρότηση και έτσι στηνουσίααποδέχθηκανμιακατάσταση η οποίατουςστε- 20 ρεί το έννομο συμφέρο πουαποτελεί προϋπόθεσηγια κα­ ταχώρησητης παρούσαςπροσφυγής,κάτω απότο Άρθρο 146του Συντάγματος. Ηαπάντηση σταεπιχειρήματατουΓενικού Εισαγγελέα που δώσαμε σχετικά με την εισήγηση του στην προσφυγή 25 αρ.521/93,ισχύει καισ' αυτήν. Σχετικά με την προσφυγή538/93ηοποία αναφέρεται στοδιοικητικόσυμβούλιο τουΡ.Ι.Κ.,απότοοποίοπαραι­ τήθηκαντέσσερα καιπαρέμεινανπέντεμέλη ο Γενικός Ει­ σαγγελέας υπέδειξε ότι σύμφωνα με τον σχετικό Νόμο 30 πέντε μέλητου Συμβουλίουαποτελούν απαρτία,καιότι η χηρεία δεν επηρεάζει τηνόμιμη συγκρότηση τουΣυμβου­ λίου. Στην περίπτωση όμως αυτή ο Γενικός Εισαγγελέας ήγειρε τοθέμαότι μετάτηδήλωσητωναιτητώνπουδήμο- 35 382 3Α-Α-Δ. ΣτεφανΙόης &άλλοιν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου,Πρ. σιεύθηκε στην εφημερίδα "Φιλελεύθερος" στις 27 Ιουνίου, σύμφωνα με την οποία ήταν το πρώτο συμβούλιο που μετάτην εκλογή τουΠροέδρουτηςΔημοκρατίας έθεσετις παραιτήσεις του στη διάθεση του,δεν μπορούσαν να πα5 ραπονεθούνότιπαύθηκαν. Είναι ηθέσητων αιτητών ότι εφόσον απλώς εξέφρα­ σαν πρόθεση παραίτησης,αλλά δεν υπέβαλαν παραίτηση, όπως προβλέπει το άρθρο4(γ) τουΝόμου,ο τερματισμός τωνυπηρεσιών τους,τουςδίδειέννομο συμφέρον να προ10 σφύγουν στο δικαστήριο,εξ ουκαιη καταχώρησητηςπα­ ρούσαςπροσφυγής. Την ίδια άποψη εξέφρασε και ο Γενικός Εισαγγελέας στη Γνωμάτευση τουπροςτο Υπουργικό Συμβούλιο,στην οποίαανέφερε ότι χρειαζόταννομοτυπικά η υποβολή πα15 ραίτησης στο Υπουργικό Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο4(γ)τουΝόμουγιανακενωθεί η θέση. Συμφωνούμε μετηνπροσέγγιση αυτή. Γιατουςπιοπάνωλόγους η εισήγησηότι οι αιτητέςσε οποιαδήποτεαπότις τρεις προσφυγές δενείχαν ή απώλε20 σαντοέννομο τουςσυμφέρον,δεν ευσταθεί. Ηβασικήαρχήπου διέπει τη δημιουργία και λειτουρ­ γία των νομικών αυτών προσώπων δημοσίου δικαίου, όπωςπροκύπτει από τησχετική νομοθεσία καιόπωςφαί­ νεταιναείναι η πρόθεσητουνομοθέτη, είναιη διαφύλαξη 25 της ανεξαρτησίας των, όπως καθορίζεται από τους οι­ κείους νόμους καιη διατήρησητηςσύνθεσης των διοικητι­ κών τους συμβουλίων καθόλη τη διάρκεια της τριετούς θητείας τους. (Βλέπε Άρθρο 4(α) του Νόμου.) Η αρχή αυτή παρέχει μια επιπλέον εγγύηση περί του ανεπηρέα30 στουτηςγνώμης τωνμελώντους. Ηπρόνοια του άρθρου4(β)τουΝόμουγια αιτιολογη­ μένη απόφασηεπιβεβαιώνει τηνύπαρξηορίων στηνάσκη­ σητηςδιακριτικής εξουσίας του Υπουργικού Συμβουλίου νατερματίζει τοδιορισμό οποιουδήποτε μέλους. Κατάτη 35 διάρκειαδετηςθητείαςτουέναμέλοςτουσυμβουλίου δεν 383 Α. Αοΐζου, Πρ. Στεφανίοης & άλλοιν.Δημοκρατίας

(1993)μπορεί νααντικατασταθεί χωρίς εύλογη αιτίαηοποίανα δικαιολογεί αποχρόντως την αντικατάστασηαυτή,καινα αντανακλάστην εκτέλεσητωνκαθηκόντωντου. 'Οπως δε υποδεικνύει ο Γενικός Εισαγγελέας στη Γνω­ μάτευση του, σε περίπτωση που για οποιοδήποτε λόγο 5 τερματίζεταιπρόωραη θητείαενός μέλους, τότε τοσωστό είναι να διορίζεται άλλο μέλος στη θέσητου για τουπό­ λοιπο της θητείας του και όχι για τριετή θητεία για να αποφεύγεται καταστρατήγηση του σκοπού του νομοθέτη πουεκφράζεταιμετηνπαράγραφο(α)τουάρθρου

(4). ίο Συνεχίζοντας όμως τη Γνωμάτευση του ο Γενικός Ει­ σαγγελέας αναφορικάμετηνπαράγραφο(β) τουάρθρου4 εκφράζει τηνάποψηότι εφόσον η αιτιολογία δεναπαιτεί­ ται κάτω από την παράγραφοαυτή να είναι επαρκής ή ικανοποιητική, είναι αρκετό η σχετική απόφαση του 15 Υπουργικού Συμβουλίου να φαίνεται βάσει της αιτιολο­ γίαςτης ότι δεν είναιτοαποτέλεσμα πλάνηςπερί το νόμο ή τα πράγματακαι ότι δεν είναι αυθαίρετη αλλά εύλογα δυνατή,υπόταςπεριστάσεις. Αναφέρεται στηνκατάσταση που δημιουργήθηκε μετά την απόφασητου Ανωτάτου Δι- 20 καστηρίου στην υπόθεση Καραγιώργης(πιο πάνω),και προσθέτει ότι ηπερί αιτιολογίας διάταξηστηνπαράγρα­ φο (β) του άρθρου 4 είναι τώρα κάπως υποβαθμισμένης σημασίας,χωρίς όμωςναέχειπαύσειναυφίσταταικαινα επιβάλλεται συμμόρφωση με αυτή. Πότε και για ποιους 25 λόγους είναι σωστόνατερματιστεί διορισμός μέλουςδιοι­ κητικού συμβουλίου νομικού προσώπου δημοσίου δικαί­ ου, είναι θέμα που επαφίεται στην αδέσμευτη διακριτική ευχέρεια τουΥπουργικού Συμβουλίου. Ο Γενικός Εισαγγελέας καταλήγει με την άποψη ότι 30 όταν ένας τέτοιος αριθμός μελών του διοικητικού Συμ­ βουλίου υποβάλουντις παραιτήσεις των,ώστετα υπόλοι­ πα να μήμπορούν νααποτελέσουν απαρτία,θαμπορούσε ναλεχθείότι είναι εύλογα δυνατόςοτερματισμός τουδιο­ ρισμού των υπολοίπων μελών για να μπορέσει να διορι- 35 στεί ολόκληρο το συμβούλιο για νέα τριετή θητεία,όπως προβλέπει ηπαράγραφος (α) τουάρθρου4,αντίναδιορι384 3 ΑΛΛ. Στεφανϋης &άλλοιν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζον,Πρ. στούν μόνο νέα μέλησε αντικατάσταση τωνπαραιτηθέ­ ντωνγιατουπόλοιποτηςτρέχουσαςθητείαςτουδιοικητι­ κούσυμβουλίου. Είναι γεγονός ότι για την απόφασητου Υπουργικού 5 Συμβουλίου αριθμός39.530, πουκαλύπτει τις προσφυγές 532/93 και538/93, δόθηκεπροφορικήγνωμάτευσησύμφω­ να με την οποία ηαιτιολογία που δόθηκε στηναπόφαση ήταννομικάορθή. Το Υπουργικό Συμβούλιο πέραν από την απόφαση 10 του,αντικείμενο της προσφυγής 521/93,με τηναπόφαση του αρ. 39.530, αντικείμενο των προσφυγών 532/93και 538/93,τερμάτισε τις υπηρεσίες των μελών των διοικητι­ κώνσυμβουλίων καιστις περιπτώσειςπουδενείχεπαραι­ τηθείηπλειοψηφίατωνμελώντους. 15 Τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου είναι δη­ μιουργήματατουΝόμου.Ιδρύονταικαιλειτουργούνκάτω από τον οικείο νόμο ο οποίος καθορίζει μεταξύ άλλων τον τρόπο διορισμού των διοικητικών τους συμβουλίων, και τη λειτουργία τους, όπως και την έκταση της επο20 πτείαςτην οποία μπορεί ναασκήσει ηεκάστοτεκυβέρνη­ ση, η δε εξουσία αυτή του Υπουργικού Συμβουλίου να διορίζει τασυμβούλια ΝομικώνΠροσώπωνΔημοσίου Δι­ καίου πηγάζειαπότο νόμο. (Βλέπε Αναθεωρητικές Εφέ­ σεις αρ. 1163, 1178, 1179, Ρ.Ι.Κ. και άλλοι ν. Καραγιώρ25 γης, (πιοπάνω).) Ηόλη φιλοσοφίατηςδημουργίαςκαιτρόπουλειτουρ­ γίας των Νομικών αυτών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου είναιη ανεξαρτησίατους καιη απαγγίστρωσητωνυπηρε­ σιών που προσφέρουν απότον Κυβερνητικό μηχανισμό, 30 χάριν της αποτελεσματικότερης λειτουργίας των με τόση βέβαιαεποπτείαόσηοοικείος νόμοςεπιτρέπει. Σύμφωνα μετοάρθρο4(β)τουΝόμου,"το Υπουργικό Συμβούλιο με αιτιολογημένη απόφαση του έχει εξουσία οποτεδήποτενατερματίσει τοδιορισμό οποιουδήποτεμέ35 λους—." 385 Α. Αοΐζου, Πρ. ΣτεφανΙόης &άλλοιν.Δημοκρατίας

(1993)Ηαιτιολογίατης απόφασης αρ. 39.495,μετην οποία τερ­ ματίστηκανοι διορισμοί τωναιτητώνστηνπροσφυγή521/ 93,ήτανότι, ένεκα παραιτήσεωνάλλων μελώντα εναπο­ μείναντα μέλη δεν μπορούσαν να αποτελέσουν απαρτία και ότι υπότις περιστάσεις, πρώτοεξυπηρετείτο καλύτε- 5 ρα το δημόσιο συμφέρον γενικά και δεύτερο ειδικά ηεύ­ ρυθμηλειτουργία των πιο πάνωεπηρεαζόμενων νομικών προσώπωνδημοσίουδικαίου. Στην απόφαση αρ. 39.530 της 24ης Ιουνίου 1993, η οποία αφορούσε διοικητικά συμβούλια των οποίων η ίο πλειοψηφία των μελών παρέμεινε, δίδεται ως αιτιολογία το επιθυμητότουδιορισμού εξ υπαρχήςνέωνδιοικητικών συμβουλίων γιανέατριετήθητείαμεσκοπότην εφαρμογή, όσο το δυνατόκαλύτερα,κατά τρόποενιαίοκαιαποτελε­ σματικό της γενικής πολιτικής της νέας Κυβέρνησης, 15 όπως επίσης η εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος καιη εύρυθμηλειτουργία των συμβουλίων. Απότησύγκρισητωνδύοαποφάσεωντου Υπουργικού Συμβουλίου προκύπτουν τα ακόλουθα. Με τηναπόφαση του της 16ης Ιουνίου 1993, αρ.39.495,κρίθηκε ότι συνι- 20 στούσενόμιμη αιτιολογία γιατοντερματισμό,το γεγονός ότι στα συμβούλια στα οποία αφορούσε η απόφαση πα­ ραιτήθηκαν τόσα μέληώστε τα υπόλοιπα να μηναποτε­ λούν απαρτία. Στην περίπτωση της απόφασης της 24ης Ιουνίου 1993, αρ. 39.530, κρίθηκε ότι υπήρχε νόμιμη αι- 25 τιολογία τερματισμούπαράτογεγονός ότιτα εναπομείνα­ νταμέλητωνδιοικητικώνσυμβουλίων σταοποίααφορού­ σεαποτελούσεαπαρτία. Έτσι στην πρώτηπερίπτωση το δημόσιο συμφέροκαι η εύρυθμηλειτουργίατωνσυμβουλίων σταοποίααφορού- 30 σε εκείνηηαπόφασησυναρτάταιπροςτογεγονός της έλ­ λειψης απαρτίας. Αυτός ήτανο λόγοςγιατον οποίοθεω­ ρήθηκε ότι δεν θα έπρεπε να διοριστούν αντικαταστάτες γιατουπόλοιποτηςθητείαςαλλάναδιοριστεί νέοδιοικη­ τικό συμβούλιο αξ αρχής για νέα τριετή θητεία. Στο ση- 35 μείο αυτόθαπρέπειναλεχθείότι δεν μπορείναχρησιμο­ ποιηθείηοποιαδήποτεαιτιολογίατηςδεύτερηςαπόφασης σαν εκ των υστέρων συμπλήρωση της αιτιολογίας της 386 3ΑΛΛ. ΣτεφανΙόης&άλλοιν.Δημοκρατίας Α.Λοΐζον, Πρ. πρώτης. Στη δεύτερηπερίπτωσηη αναφοράστοδημόσιοσυμφέροκαιστην εύρυθμηλειτουργία τωνδιοικητικώνσυμβου­ λίων τωνοργανισμών σταοποία αφορούσε η απόφαση 5 δενέχεισυναρτηθείπροςοτιδήποτετο συγκεκριμένο. Όσον αφοράτοδεύτερο σκέλος τηςαιτιολογίας, την εύρυθμηλειτουργία των επηρεαζόμενων νομικών προσώ­ πων, ηαιτιολογία αυτήόπως έχει είναι αόριστη και δεν εξειδικεύεται με αναφορά σε συγκεκριμένα πραγματικά 10 περιστατικά. Δεν παρέχει επομένως τα δεδομένα πάνω σταοποίαθαμπορούσεναστηριχθείηκρίσητουΔικαστη­ ρίουτούτουωςπροςτηνύπαρξηή όχινόμιμηςαιτίαςπου να δικαιολογεί την απόφαση. (ΒλέπεΑποφάσειςΣυμβου­ λίου Επικρατείας 1459/67,Ολομέλεια,σελ. 1628στησελ. 15 1629, επίσης Kazamias v.TheRepublic

(1982)3C.L.R. 239, Adamides v. TheRepublic

(1982)3 C.L.R. 343,Zavros v. District OfficerPaphos

(1986)3 C.L.R.44,Νικόλας Μελέ­ της v.Δημοκρατίας911/87 της 18Φεβρουαρίου 1989,Χρ. Ιωάννουν. Δημοκρατίας290/89της31Ιανουαρίου 1990.) 20 25 30 35 Στην απόφασητουΣυμβουλίου Επικρατείας1459/67 (Ολ.) σελ. 1628, στησελ. 1629 γίνεται ρητήαναφοράστην "εύρυθμηλειτουργία" μεταακόλουθα: "Επειδή,εντηπροκειμένηπεριπτώσει,ηπροσβαλλο­ μένηαντικατάστασιςτου αιτούντος εντηιδιότητί του ωςμέλουςτουπερί ουανωτέρωΔιοικ.Συμβουλίου, αι­ τιολογείται ωςεπιβαλλομένη προς αποκατάστασιν ευ­ ρύθμουλειτουργίας τουΔιοικ. Συμβουλίουκαιευόδωσιν τωνσκοπώντουΟργανισμούλόγωτηςαπόμακρού επιδεικνυομένης υπότουαιτούντοςπαντελούςελλείψε­ ως κατανοήσεως των σκοπώνκαι επιδιώξεων τουΕθν. ΟργανισμούΧειροτεχνίας,μεαποτέλεσματηνσοβαράν παρέκκλισιν όλων τωνσοβαρών θεμάτων. Ηαιτιολο­ γία, όμως, αυτή, περιοριζόμενη εις διατύπωσιν, υπό όλως αόριστον μορφήν, χαρακτηρισμών περί του αι­ τούντος άνευ παραλλήλου μνείας ήαναφοράςεις συ­ γκεκριμένα πραγματικάπεριστατικά στηρίζοντα τους 387 Α. Αοΐζον,Πρ. ΣνεφανίΑης&άλλοιν.Δημοκρατίας

(1993)χαρακτηρισμούς τούτουςκαιτηνεπίσηςαορίστωςαποδιδομένην εις τον αιτούντα παρέκκλισιν σοβαρών θε­ μάτων,δεν παρέχει ταδεδομένα εφ'ων θαηδύνατο να στηριχθή κρίσις του δικαστηρίου τούτου περί της εν προκειμένω συνδρομής ή μηνομίμου αιτίας δικαιολο- 5 γούσης την αντικατάστασιν αυτού,ως μέλους του ως είρηταισυλλογικούοργάνου." Είναι καθιερωμένη αρχήότι απλήεπίκληση τουδημο­ σίου συμφέροντος δεν αποτελεί αιτιολογία. Αν πρόκειται ηεπίκληση του δημοσίου συμφέροντος ναπροσφέρει στή- 10 ριξη σε μιαδιοικητική ενέργεια θαπρέπει να συγκεκριμε­ νοποιείται με αναφοράσε περιστατικά,έτσι που νααπο­ κτά το απαραίτητοπεριεχόμενο που θα αποκαλύπτει το συλλογισμόκαιθαεπιτρέπει το δικαστικό έλεγχο. Η εξει­ δίκευση του δημοσίου συμφέροντος επιβάλλεται από της 15 πλευράς της προστασίας του ατομικού συμφέροντος του επηρεαζόμενου. (ΒλέπεαπόφασηΟλομέλειας στην Αναθε­ ωρητικήΈφεσηαρ.941ΝεόφυτοςΠαπαγεωργίουν. Δημο­ κρατίας ηαπόφαση δόθηκεστις 10Απριλίου 1990. Σχετι­ κές επίσης είναι, η προσφυγή αρ. 263/93 Ανδρέας 20 Σκαρπάρηςν. ΕπιτροπήςΔημόσιαςΥπηρεσίας η απόφα­ σηδόθηκε στις 5 Μαρτίου 1993, όπωςκαι η απόφασητης Ολομέλειας στην Αναθεωρητική Έφεσηαρ. 800 Φωκάς ν. Δτ?//οκρατίας

(1991)3Α.Α.Δ. 114. Είναι φανερό απόταπιο πάνωότι το άρθρο4(β) του 25 Νόμου απαιτείαιτιολογία, της οποίας ηφύσηκαι έκταση δίδεταιαπότις γενικές αρχές τουΔιοικητικού Δικαίου.Ο τονισμός τηςαναγκαιότηταςτηςαιτιολογίας απότονομο­ θέτη, στις περιπτώσεις τερματισμού από το Υπουργικό Συμβούλιο του διορισμού των μελών των διοικητικών 30 συμβουλίων, των οποίων η θητεία καθορίζεται από το ίδιο άρθροσε τριετή, υποδηλώνει ότι απαιτείταιαιτιολο­ γίαηοποίαπρέπειναείναιδιατυπωμένημεσαφήνεια, και τέτοια υπάρχει μόνο όταν αναφέρεται σε συγκεκριμένα στοιχεία σταοποίατοαρμόδιοόργανοστήριξε τηνουσία- 35 στική κρίση του ώστενα είναι εφικτός οδικαστικόςέλεγ388 3 ΑΛΛ. Στεφανίόης &άλλοιν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζον,Πρ. χος. Δεν μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική αιτιολογία η οποίααναφέρεται,όπωςέχουμε τονίσεινωρίτερα μεανα­ φοράστις αυθεντίες,ήαπλήεπίκληση του δημοσίου συμ5 φέροντος γενικά,και η εύρυθμη λειτουργία, όπως επίσης και η εφαρμογήτης γενικής πολιτικής της νέαςκυβέρνη­ σης.Αναφορικά μετοτελευταίο αυτό σημείο θαπρέπεινα λεχθεί ότι τίποτε δεν υπάρχει που να υποστηρίζει την άποψηότι ανετίθετο θέμαεφαρμογήςμιαςαλλαγήςπολι10 τικής ταυπάρχοντα συμβούλια δεν θατην εφάρμοζανσε όση έκταση επιτρέπεται ή επιβάλλεται αυτή από τον οι­ κείο νόμο του καθενός ανεξαρτήτου νομικού προσώπου δημοσίουδικαίου,όπωςείναιοιοργανισμοίαυτοί. Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις υποθέ15 σεις θεοδουλίδου ν. Υπουργείου Παιδείαςαρ.689/89,η απόφασηδόθηκεστις 6Νοεμβρίου 1989καιτηνπρόσφατη G.S. Schoolof CareersLtd. v. ΥπουργείουΠαιδείας

(1993)3 Α.Α.Δ. 170,καθόρισε τί είναιγενικήατομική πράξη και τόνισε ότι ο μεγάλος αριθμός ατόμων που επηρεάζεται 20 από μια τέτοιας γενικής φύσεως πράξη, δεν στερεί την ιδιότητα της ατομικής πράξης, γιατί μιατέτοιααπόφαση είναικαθοριστικήγιατον καθέναεπηρεαζόμενοσανατο­ μική πράξηκαι σαν τέτοια δεν μπορεί να εξαιρεθεί από τονκανόναπουσύμφωναμετιςγενικές αρχέςτου διοικη25 τικού δικαίου απαιτείαιτιολογία. Ακόμηδε περισσότερο όπουηαιτιολογίααπαιτείταιρητάαπότονόμο. Γιαόλους τουςπιοπάνωλόγους οιπροσφυγέςεπιτυγ­ χάνουνκαιακυρώνονταιοιεπίδικεςαποφάσεις. Δενγίνεταιοποιαδήποτεδιαταγήγιαέξοδα. Οιπροσφυγέςεπιτυγχάνουν χωρίςδιαταγή γιαέξοδα. 389