(1993)18Οκτωβρίου,1993 [ΠΙΚΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΧ, ΠΟΠΑΤΖΗΣ,ΑΡΤΕ ΜΗΣ,Δασιές] ΝΕΟΦΥΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Εφεαείοντες-Αιτητές, ν. ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ,ΜΕΣΩΔΙΕΥΘΥΝΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΧΩΡΟΜΕΤΡ1ΑΣ, Εφεσίβλητων -Καθ' ων ηαίτηση. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 1030). Διοικητική πράξη — Ανάκληση διοικητικής πράξης — Σύμφυτο δι καίωμα της διοίκησης να προβαίνει στην ανάκληση διοικητικής πράξης εφόσον αυτό δικαιολογείται από γεγονότα που έρχονται σε φως μετά τηλήψη της. Φορολογία για πώληση και μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας — Ακύρωση τηςμεταβίβασης από το Επαρχιακό Δικαστήριο για τον λόγο ότι ο πωλητής δεν ήταν ο ιδιοκτήτης — Επεβάλλετο η επιστροφή της φορολογίας (μεταβιβαστικών) που καταβλήθηκεαπό τους αγο ραστές λόγω εξαφάνισης τον αντικειμένου της — Η απόφαση στην Lanitisκρίθηκε εσφαλμένη. ' 5 Μετάτην ακύρωσηδικαιοπραξίαςγιατην αγοράκτήματοςγια τον λόγο ότι ο πωλητής δεν ήταν ο ιδιοκτήτης του κτήματος, οι εφεσείοντες αξίωσαν από τον διευθυντή του Κτηματολογίου την επιστροφή των τελών ταοποία κατέβαλαν,αλλά αυτόςαρνήθηκε νατο πράξει. Το πρωτόδικοΔικαστήριο απέρριψετοαίτημαγιατηνεπιστρο φή των μεταβιβαστικών, με βάση την αρχή της υπόθεσης Lanitis σύμφωνα με την οποίαηεξαφάνισητουαντικείμενου τηςφορολο γίαςδεν επιβάλλει την επιστροφήτουεισπραχθέντοςφόρου. Τόσο στην υπόθεση Lanitis όσο και στην παρούσαεπισημαίνε- 20 ται η απουσία νομοθετικής διάταξης που να καθιστά δυνατή την επιστροφήτουφόρουμετάτηνακύρωσητηςδικαιοπραξίας. Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επέτρεψε την έφεση καιαποφάνθηκε ότι: 1.Ηδιάκρισηστην οποίαπροέβησανοι εφεσίβλητοι μεταξύτης 25 ακύρωσης της μεταβίβασηςκαι των εντύπων ταοποία υπογράφο- 496 10 15 3 A^VA. Ανγονστήχ.α.ν.Υπ. Εσωτερικών νται, τα οποία προσδιορίζουν την φορολογική υποχρέωση είναι ανυπόστατη. Ηακύρωση της μεταβίβασης επιφέρει και τον παρα μερισμό όλων των προκαταρκτικώνπράξεων συμπεριλαμβανομέ νηςκαιτηςκαταβολήςτωνμεταβιβαστικών. 5 10 15 2. Στην πρωτόδικη απόφασηπαραγνωρίζεταιτο σύμφυτο δι καίωμα της διοίκησης για ανάκληση διοικητικών πράξεων που προσλαμβάνει τη μορφή καθήκοντος για επανεξέταση ληφθείσας απόφασης εφόσον προκύπτουν νέα γεγονότα ταοποία'διασαλεύουν το θεμέλιο της απόφασηςόπως στην προκειμένη περίπτωση. Ταγεγονότα τηςπαρούσαςυπόθεσηςσυνηγορούσαν υπέρτηςεπα νεξέτασης της ληφθείσας απόφασηςκαιτης επιστροφήςτηςφορο λογίας στην απουσίααποχρώντοςλόγου. Ηαπόφαση στηνLanitis είναι εσφαλμένηγιατονλόγοότι παραγνωρίζειπλήρωςτοσύμφυ το δικαίωματηςδιοίκησης πουαναφέρεταιπροηγουμένωςκαιτην υποχρέωση της να επιστρέψει φορολογία μετά την εξαφάνισητου αντικειμένουτης. Η έφεση επιτυγχάνει, η πρωτόδικη απόφασηπαραμερίζεται και η επίδικη διοικητική απόφασηακυρώνεται βάσ& του άρθρου 146.4(β) του Συντάγματος.Δεν εκδίδεταιδιαταγήγιαέξοδα. 20 Επίδικηαπόφασηακυρώνεταιχωρίς έξοδα. Υποθέσεις πουαναφέρθηκαν: Lanitis&Anotherv.Republic
(1985)3 C.LJi. 2541· Moschovakis v. C.B C.
(1988)3 C.L.R. 750Γεωργονδηςν Δήμου Αραδίππου. Απόφαση ημερ. 28/9/1990- 25 Σολέας& ΥιόςΑτδ ν. Δημοκρατίας. Απόφαση ημερ. 8/4/1993. Έφεση. Έφεση εναντίον της απόφασηςΔικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Κύπρου (Χρυσοστομής, Δ.) ημερ. 21 Δεκεμ βρίου, 1989 (ΠροσφυγήΑρ. 808/90) με την οποίααπέρρι30 ψε την προσφυγή των εφεσειόντων κατά της άρνησης του εφεσίβλητου να τους επιστρέψει τα τέλη που κατέβαλαν σαν αγοραστέςκτήματος μετάπουηδικαιοπραξίαακυρώ θηκε με απόφασητου ΕπαρχιακούΔικαστηρίου καιαφού διαπιστώθηκε ότι ο πωλητής δεν ήταν ο ιδιοκτήτης του 35 κτήματος. Π.Αγγελίδης, γιατους εφεσείοντες. 497 Αυγονστήχ.α.ν.Υπ. Εσωτερικών
(1993)Ε.Λο'ιξίδον(κα),ΔίχηγόροςτηςΔημοκρατίας,γιατους εφεσίβλητους. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστής Γ.Μ.Πικής. . ΠΙΚΗΣ,Δ.: Οι εφεσείοντες, αιτητές στην προσφυγή, 5 ήταν οι αγοραστές κτήματος, το οποίο απόκτησαν από τον φερόμενο ως ιδιοκτήτη(πωλητή)καικατέβαλαντανενομισμένα "τέλη" αναλογούνταστηναξίατου πωληθέντος κτήματος. Σε μεταγενέστερο στάδιο η δικαιοπραξία ακυ ρώθηκε με απόφαση του Επαρχιακού Δικαστηρίου μετά 10 από τηδιαπίστωση ότι ο "πωληιής δεν ήτανο ιδιοκτήτης του κτήματος.Όπωςμας έχειπληροφορήσει η Δικηγόρος της Δημοκρατίας, μετάτην απόφασητου ΕπαρχιακούΔι καστηρίου συντελέστηκε η ακύρωση της πώλησης και η αποκατάσταση του πραγματικού ιδιοκτήτη στα κτηματο- 15 λογικάβιβλία. Μετά την ακύρωση της δικαιοπραξίας οι εφεσείοντες αξίωσαν από τον διευθυντή του Κτηματολογίου την επι στροφή των τελών τα οποία κατέβαλαν. Έρεισμα για το αίτημα τους αποτέλεσε η ακύρωσητης πώλησης και ηκα- 20 τάρρευσητουβάθρουστο οποίο στηρίχθηκε η επιβολήτου τέλους μεταβιβάσεως. Όπωςορθάδιαπιστώνεταιαπότοπρωτόδικοδικαστή ριο παράτον χαρακτηρισμό τους ως τελών, τα μεταβιβα στικά τα οποία καταβάλλονται συνιστούν φορολογία, η 25 οποία επιβάλλεται για εμπλουτισμό του δημοσίου τα μείου.Τοποσό το οποίοκαταβάλλεται,όπως ορθάεπιση μαίνεταιστην εκκαλούμενη απόφασηδενέχει ανταποδοτι κό χαρακτήρα για παρεχόμενες υπηρεσίες, αλλά φορο λογικό καταβλητέο άμα τη συντελέσει της δικαιοπραξίας 30 μεταβιβάσεωςακινήτου. Ο Διευθυντής του Κτηματολογίου αρνήθηκε να επι στρέψει τα μεταβιβαστικά για δύο ξεχωριστούς λόγους που δεν συνταυτίζονται: (α) Επειδή αυτά ενέχουν χαρα κτήρα τελών και επομένως συνιστούν ανταπόδοση για 35 498 3 ΑΛΛ. ΑνγονστήΚΛ.ν.Υ». Εσωτερικών Πιχής,Δ. υπηρεσίες,οι οποίες είχανπαρασχεθείκαιδεν μπορούσαν ναεπηρεασθούναπότημεταγενέστερηακύρωσητηςδικαι οπραξίαςκαι(β) βάσειτηςLanitisandAnotherv. Republic
(1985)3C.L.R. 2541,(πρωτόδικηαπόφαση του Ανωτάτου^ 5 Δικαστηρίου) στην οποίακρίθηκεότι παράτον φορολογι κό χαρακτήρα των μεταβιβαστικών αυτά δεν επιστρέφο: νται έστωκαιανακυρωθεί ημεταβίβαση.(Ηακυρωθείσα μεταβίβασηαφορούσεδωρεά). Παρά την εξαφάνιση του αντικειμένου της φορολο10 γίας, δηλαδήτης μεταβίβασης του κτήματος,το πρωτόδι κοδικαστήριο απέρριψετοαίτημαγιατην επιστροφήτων μεταβιβαστικών. Κύριο έρεισμα για την απόφασητου δι καστηρίου αποτέλεσε η αρχή η οποία εμπεριέχεται στην Lanitis. Είναιδύσκολο ναεξαχθεί ηακριβήςαρχή δικαίου 15 η οποία στοιχειοθετείται στην απόφαση στην Lanitis. Τούτο όμως συνάγεται μεβεβαιότητα,ότι ηακύρωση της δικαιοπραξίας και ηεξαφάνισητου αντικειμένου τηςφο ρολογίας δεν επιβάλλει την επιστροφή του εισπραχθέντος. φόρου.Ηαπουσίανομοθετικής διάταξηςπου να καθιστά 20 δυνατήτην επιστροφή του φόρου μετά την ακύρωση επι σημαίνεται τόσοστη Lanitis, όσοκαιστην υπόέφεση από φαση. Πριν καταλήξει στην απόφαση του το πρωτόδικο δικαστήριο έκαμε εκτεταμένη αναφορά στο φορολογικό καθήκον και τις συνθήκες που το επιβάλλουν. Επισημαί25 νεται με αναφοράστο σύγγραμμα του Fritz Fleiner,Διοι κητικό Δίκαιο 1932, μετάφραση Γεωργίου Α. Στυμφαλιάδη,σελ. 389 ότι "τοφορολογικό καθήκονπαράγειπάντοτε προσωπική υποχρέωση". Συμφωνούμε με τη διαπίστωση αυτήκαθώςκαιμετηνομικήδιαπίστωση,η οποίαπάλιγί30 νεται σε συσχετισμό με τις αρχές που διατυπώνονται στο σύγγραμμα Fleiner (ανωτέρω σ. 395) ότι ηυποχρέωση για την καταβολή φόρου γεννάται κατά τη στιγμή κατά την οποία συντελούνται τα γεγονότα τα οποία δικαιολογούν τηνεπιβολήτου. 35 Οδικηγόρος του εφεσείοντα κάλεσετο δικαστήριο να. αποκηρύξει τηναρχή στην Lanitisωςεσφαλμένη,ναπαρα μερίσει την πρωτόδικη απόφασηκαι ναπροβεί στην ακύ ρωσητηςεπίδικηςδιοικητικήςαπόφασης. 499 Πικής, Δ. ΑνγουστήΚΛ.ν.Υπ. Εσωτερικών
(1993)Ηδικηγόρος τηςΔημοκρατίαςυποστήριξε την πρωτό δικηαπόφασηκαικάλεσετοΔικαστήριονααπορρίψειτην έφεση. Κατά την ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας της προέβησεδιάκρισημεταξύτηςακύρωσηςτης μεταβίβασης καιτωνεντύπωνταοποίαυπογράφονται, ταοποίαπροσ- 5 διορίζουν την υποχρέωση για φορολογία Η διάκριση αυτήείναι ανυπόστατη. Ηακύρωσητηςμεταβίβασηςεπι φέρει καιτον παραμερισμό όλων τωνπροκαταρκτικών πράξεων.Ταμεταβιβαστικάάλλωστεέχουν ως αντικείμε νοαυτήτούτητη μεταβίβαση. 10 Μετάαπόεξέταση τουεγερθέντος θέματοςείμαστετης γνώμης ότιστην πρωτόδικηαπόφασηπαραγνωρίζεται το σύμφυτο δικαίωματηςδιοίκησης γιαανάκλησηδιοικητι κών πράξεων που προσλαμβάνει τη μορφή καθήκοντος για επανεξέταση ληφθείσας απόφασης εφόσον προκύ- 15 - πτουν όπως στην προκείμενηπερίπτωσηνέαγεγονότα τα οποία διασαλεύουν τοθεμέλιοτηςαπόφασης.(Βλ. μεταξύ άλλων Moschovakisv. C.B.C., υπόθεσηαρ.315/88, απόφα σηδόθηκε7.4.88,ΓεύόργιοςΓεωργονδης ν.ΔήμουΑραδίππον,υπόθεσηαρ.68/89, απόφασηδόθηκε28.9.90καιΑλέ- 20 ξανδροςΣολέας& ΥιόςΛτδ ν.Δημοκρατίας, υπόθεσηαρ. 395/92, απόφασηδόθηκε8.4.93.) Στην προκείμενη περίπτωση ηακύρωσητηςπώλησης και μεταβίβασης τουκτήματος από το ΕπαρχιακόΔικα στήριο συνεπαγόμενητηνεξαφάνισητουαντικειμένουτης 25 φορολογίας συνηγορούσε υπέρ τηςεπανεξέτασης της λη φθείσας απόφασηςκαιστην απουσία αποχρώντοςλόγου τηνεπιστροφήτηςφορολογίας.Οιλόγοιγιατουςοποίους ηδιοίκηση αρνήθηκετηνεπιστροφή τηςφορολογίας κρί νονταιανεδαφικοί.Η απόφαση στην Lanitisπαραγνωρίζει 30 ολοσχερώς το σύμφυτο δικαίωματηςδιοίκησης ναπρο βαίνει στην ανάκληση διοικητικής πράξης εφόσον τούτο δικαιολογείται από γεγονότα πουέρχονται σε φωςμετά τη λήψη της, και την υποχρέωση της Διοίκησης, στην απουσία αποχρώντος λόγου, να επιστρέψει φορολογία 35 μετάτηνεξαφάνισητουαντικειμένου της.Καιγιατολόγο αυτόείναιεσφαλμένη. 500 3 ΑΛΛ. Αυγουστή κ.α.ν. Υπ. Εσωτερικών Πικής,Δ. Ηέφεση επιτυγχάνει,ηπρωτόδικηαπόφαση παραμερί ζεταικαιηεπίδικηδιοικητική απόφασηακυρώνεται στην. ολότητα της βάσει του άρθρου 146.4(β)του Συντάγματος..· Δεν εκδίδεταιδιαταγήγιαταέξοδαενόψειτου ερείσματος πουπαρείχεστις θέσειςτηςΔημοκρατίαςη απόφασηστην Lanitis. Επίδικηαπόφασηακντ ρώνεταιχωρίςέξοδα. 501