(1993)22Οκτωβρίου.1993 [ΠΙΚΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ,ΔΑπές] EPCO(ΣΑΥΠΡΟΥΣ) ΛΤΔ., Εφεσείοντες -Αιτητές ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Εφεσίβλητων-Καθ' ων ηαίτηση. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 1046). Κεφαλαιουχικά κέρδη — Ο περί Φορολογίας Κεφαλαιουχικών Κερ δών Νόμος του 1980(Νόμος52/80)— Διάθεση κτήματος κατά την 2/3/1984 — Εκτιμήσεις προϊόντος διάθεσηςκαι αξίαςκατά την27/ 6/1978 — Η εκτίμηση τουπροϊόντος διάθεσης ήταν ψιλότερη από τη δηλωθείσα τιμή πώλησηςπον έγινε δεκτήαπό το Κτηματολόγιο 5 — Ηαπόφαση τον Διευθυντήκρίθηκεορθήκαιεπικυρώθηκε. Φόρος κεφαλαιουχικών κερδών — Διακριτική ευχέρεια του Διευθυ ντή τον Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων — Δικαστικός έλεγχος — ΤοΔικαστήριο δεν επεμβαίνει στην ονσία τηςεκτίμησης — Δεν είναι έργο τον Δικαστηρίου να αποφασίσει ποια από τις δύο εκτι- 10 μήσεις ήταν ηορθή. Νομιμότητα φορολογικής απόφασης — Ποια ηπροσέγγιση τον Δικα στηρίου στην εξέταση τουθέματος. Οι εφεσείοντες ήταν ιδιοκτήτες δύοοικοπέδωνστηΛευκωσία ταοποία επώλησανστις2/3/1984γιατοποσότωνΛΚ50.120.Αυτό 15 το ποσόδηλώθηκε στο Κτηματολόγιο καιέγινε δεκτό για σκοπούς επιβολήςτελών μεταβιβάσεως. Ο Διευθυντήςεπέβαλεφορολογίαστις 29/6/1987αφούυπολό γισε πωςηαξία τηςπεριουσίας κατά τονχρόνο διάθεσηςτηςήταν ΛΚ71.6Ό0καιηαγοραίααξίατηςτην27/6/1978ήτανΛΚ43.
- 20 Οι εφεσείοντες έφεραν ένσταση και ζήτησανεπανεξέταση. Προςυποστήριξητης ένστασηςτουςυπέβαλανκαιεκτίμηση ιδιώ τη εκτιμητήσύμφωναμετηνοποίαηπεριουσίακατά τηνπώληση τηςυπελογίζετοσεΛΚ50.120καικατάτην27/6/1978 σεΛΚ41.
- 502 EpcoLtd.v.Δημοκρατίας 3ΑΛΛ. Η απόφασητου Διευθυντή επικυρώθηκε απότο πρωτόδικοΔι καστήριο. Εναντίον τηςπρωτόδικης απόφασης καταχωρήθηκε η παρούσα έφεση στην οποία οι εφεσείοντες επρόβαλαν δύο επιχει ρήματα: 5 10
- Εφόσον υπήρχαν δύο εκτιμήσεις, μια του Κτηματολογίου και η άλλη από ιδιώτη, το Δικαστήριο έπρεπε να εξετάσει ποια απόαυτέςήτανηορθότερηκαι 2.Δεν είναι λογικό γιατο ίδιοκτήμα,γιατην ίδιαπερίοδο δύο κυβερνητικά τμήματατα οποία έχουν δικαίωμα βάσει του Νόμου να εκτιμήσουν την αξίατης ακίνητης περιουσίας για σκοπούς επι βολής τελών ήΤκαι φορολογίας, ναεπιβάλλουν δύο διαφορετικές εκτιμήσεις. Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου απέρριψε την έφεση και αποφάνθηκε ότι: 15 20 25 1.Όπωςέχει νομολογιακά καθιερωθεί ηπροσέγγιση τουΔικα στηρίου τούτου ως προς τη νομιμότητα μιαςφορολογικής απόφα σης, δεν μπορεί να διαφέρει απότην προσέγγιση σε σχέση με οποιαδήποτεάλλη διοικητική απόφαση,ηοποίαυπόκειται σε ανα θεώρηση δυνάμει τουάρθρου 146 τουΣυντάγματος. 2 · Δενείναι έργο του Δικαστηρίου τούτου να υπεισέλθει στην ουσία καινα αποφασίσει στην προκειμένη περίπτωση ποια από τις δύο εκτιμήσεις ήτανη ορθήκαιποιαέπρεπενα προτιμηθεί.
- Ηφορολογία, μεβάσητο άρθρο9
(1)τουΝόμου52/80,βασί ζεται πάνωστην αγοραίααξία του κτήματος,την οποίακαθορίζει οΔιευθυντής. Ητυχόν εκτίμηση απότο Κτηματολόγιο είναι σοβα ρό στοιχείο το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη. Το θέμα για την ύπαρξηδύο διαφορετικών εκτιμήσεων δεν προκύπτει στηνπαρού σα υπόθεση γιατί το Κτηματολόγιο δενέκαμε εκτίμηση αλλάδέκτηκετην δηλωθείσα τιμή πωλήσεως. 30 Η έφεοη απορρίπτεται. Δεν εκδίδεται διαταγή γιαέξοδα. Υποθέσεις πον αναφέρθηκαν: Ματοσιάν ν. Κυπριακής Δημοκρατίας.Απόφαση ημερ. 5/2/1993· Georghiades v. TheRepublic
(1982)3CLJt. 659- 35 Ηλίαν. Κυπριακής Δημοκρατίας. Απόφαση ημερ. 28/4/1993· Pikis v. ΊΊιεRepublic
(1965)3C.L.R. 131. 'Εφεση. • Έφεση εναντίον της απόφασης Δικαστή του Ανωτάτου 503 EpcoLtd. τ.Δημοκρατίας
(1993)Δικαστηρίου Κύπρου (Πογιατζής,Δ.)πουδόθηκε στις22 Δεκεμβρίου, 1989(Προσφυγήαρ. 14/89) μετηνοποίαεπι κυρώθηκε απόφασητωνεφεσίβλητων, μετηνοποία επι βλήθηκε φόρος κεφαλαιουχικών κερδών για διάθεση ακί νητηςπεριουσίας ιδιοκτησίαςτωνεφεσειόντων. 5 Π.Λφέρας,γιατουςεφεσείοντες -αιτητές. Γ.Λαζάρου,Δικηγόροςτης ΔημοκρατίαςΑ\ yvaτους εφεσίβλητους -καθ'ωνηαίτηση. Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Την απόφαση τουΔικαστηρίου θαδώσει ο 10 αδελφόςΔικαστής κ.Γ.Παπαδόπουλος. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,Δ.:Ηέφεση αυτήστρέφεται ενα ντίον απόφασηςΔικαστή του Δικαστηρίου τούτου με την οποία επεκύρωσε απόφασητουΔιευθυντή του Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων (τον οποίο θα αποκαλούμε ως 15 "Διευθυντή"), μετην οποίαεπεβλήθη φόροςκεφαλαιουχι κώνκερδώνγιαδιάθεσηακίνητηςπεριουσίαςτηςιδιοκτη σίαςτωνεφεσειόντων, μεαριθμούςεγγραφής844 και 845. Ηαπόφασηκοινοποιήθηκεστους εφεσείοντες με επιστολή 2 0 τουΔιευθυντήστις 12/12/1988. Οι εφεσείοντες ήταν ιδιοκτήτες δύοοικοπέδων στη Λευκωσία, ταοποία επώλησαν στις 2/3/1984γιατοποσό των £50.120. Αυτό τοποσό δηλώθηκε στο Κτηματολόγιο για σκοπούςεπιβολής τελών μεταβιβάσεως.Τοποσόέγινε δεχτό καιεπεβλήθησαν τασχετικά τέλη. Δενκατατέθηκε 25 όμως ηαναγκαία δήλωση πουπρονοείται με τοάρθρο12
(1)τουπερί ΦορολογίαςΚεφαλαιουχικών ΚερδώνΝόμου του 1980 (Νόμος 52/80). ΟΔιευθυντής,σύμφωναμετησχετική νομοθεσία,απέ στειλεστους εφεσείοντες στις 29/6/1987 ειδοποίησηεπιβο- 30 λής φορολογίας,για σκοπούς προσδιορισμού τουπληρω τέου φόρου επί των κεφαλαιουχικών κερδών. Ο Διευθυντής υπολόγισε πωςη αξίατηςπεριουσίαςκατά το 504 3ΑΛΛ. EpcoLtd.v.Δημοκρατίας Παπαδόπουλος, Δ. χρόνο της διάθεσης της ήταν£71.600και η αγοραία αξία τηςτην27/6/1978 σε£43.
- Οι εφεσείοντες έφεραν ένσταση στην επιβολή τηςφο ρολογίας αυτήςκαιζήτησανεπανεξέταση.Προςυποστήρι5 ξητης ένστασης τους υπέβαλανκαι εκτίμηση ιδιώτη εκτι μητή, σύμφωνα με την οποία η περιουσία κατά την 2/3/ 1984 υπελογίζετο σε £50.120 και κατά την 27/6/1978 σε £41.
- Μετάαπότην εξέλιξηαυτήο Διευθυντής επανεξέτασε 10 το όλο θέμακαιυπελόγισε την αξίατης περιουσίαςκατά την 12/12/1988σε £66.000 αντί £71.600και την αγοραία αξία της την 27/6/1978σε £43.000.Παραθέτουμε την επι στολήτουΔιευθυντή,ηοποίαμιλά από μόνητης: 15 20 25 "Μετά από προσεκτική εξέταση της αγοραίας αξίας των ακινήτων σας,κατάτην ημερομηνία διάθεσης των στις 2 Μαρτίου 1984, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι η τιμήπώλησης πουδηλώσατε γιαταακίνητασας μεαρ. εγγραφής 844 και 845 δεν ανταποκρίνεται στην αγο ραίααξίατουςκατάτηνημερομηνία διάθεσηςτους. Μεβάσητοάρθρο9
(1)τουΠερίΦορολογίαςΚεφα λαιουχικών Κερδών Νόμου αρ. 52/80, τις πωλήσεις άλλων παρομοίωνακινήτωνστην ίδιαπεριοχήκατά το ίδιο περίπουχρονικό διάστημα,καθώςκαι άλλουςπα ράγοντες που έχω υπόψη μου ότι επηρεάζουν τηναγο ραία αξίατης ακίνητης ιδιοκτησίας, κατάληξα στο συ μπέρασμα ότι ηαγοραίααξίατων πιο πάνωακινήτων σαςκατάτηνημερομηνία διάθεσης των,ήτανγιατο αρ. εγγραφής 844 £32.700 και για το αρ. εγγραφής 845 £33.300." 30 Η επιχειρηματολογία του δικηγόρου των εφεσειόντων περιστράφηκε ουσιαστικά πάνωσε δύοσημεία. Τοπρώτο ήτανπως εφόσον υπήρχανδύοεκτιμήσεις, μιατουΚτημα τολογίου και ηάλλη ιδιώτη,τοΔικαστήριο έπρεπεναεξε τάσει ποια από τις δύο εκτιμήσεις έπρεπε να προτιμηθεί 35 ως ορθότερη. Ο κ. Λιβέρας εισηγήθη πως το Δικαστήριο 505 Παπαδόπουλος,Δ. EpcoLtd. ν.Δημοκρατίας
(1993)έχει τέτοια εξουσία ναεπέμβει στην ουσία της εκτίμησης. Οκ.Λιβέρας βασίστηκεστοπιοκάτωαπόσπασμααπότην υπόθεση Ροδίτσα Ματοσιάνν. Κυπριακής Δημοκρατίας, ΥπόθεσηΑρ. 1039/91, (η απόφασηδόθηκεστις5/2/1993), η οποίαπεριβάλλεταιαπόπαρόμοιαγεγονότα. 5 "Εχωτηνάποψηόμωςπωςότανηαπόφασητηςδιοί κησης αφοράσε εξειδικευμένα ζητήματα, όπουηγνώμη ειδημόνων παίζει σημαντικό ρόλο, το ελεγκτικό έργο τουδιοικητικούδικαστηρίουμπορείνααποδεικτείανε παρκές εφόσον δεν έχει δικαιοδοσία να εξετάσει και 10 αναλύσει τις διάφορεςαπόψειςγιανααποφανθεί ποία είναι η ορθότερη. Η υπό συζήτηση υπόθεση αποτελεί παράδειγμα. Ο διευθυντής είχε ενώπιον του δύοεκθέ σεις εμπειρογνωμόνων για τις αξίες ακίνητηςιδιοκτη σίαςπουκαταλήγουνσεδιαφορετικάσυμπεράσματα.Ο 15 ίδιος υιοθέτησε αυτήτου εμπειρογνώμονα πουυπηρε τεί στη δημόσια υπηρεσία. Νομίζω πως η νομολογία μας, που αφοράστην έκτασηκαι δικαιοδοσίαελέγχου της διοικητικής απόφασης,σετέτοιες περιπτώσεις,δεν αποκλείει το διοικητικό δικαστήριο απότουναπροβεί 20 σε ικανοποιητικήέρευναώστεναδιαφανεί ανη διοίκη ση ενήργησε με δίκαιο τρόπο έναντι του πολίτη,όπως απαιτείη χρηστήδιοίκηση." Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων εισηγήθηκε πως ηαπό φαση Ματοσιάνδεν μπορεί να ερμηνευθεί με τον τρόπο 25 που εισηγείται ο δικηγόρος των εφεσειόντων για να υπο στηρίξει ότι σε φορολογικές διαφορέςη αναθεωρητική δι καιοδοσία του Δικαστηρίου επεκτείνεται πέραντουελέγ χουτηςνομιμότηταςτηςπράξης. Δε συμφωνούμε ότι η υπόθεση Ματοσιάν (πιο πάνω) 30 υποστηρίζει τη θέση του δικηγόρου των εφεσειόντων εις την έκτασηπουέχειπροβάλει στο Δικαστήριο.Υιοθέτηση της εισήγησης του κ. Λιβέρα ως προς την ερμηνεία της υπόθεσης Ματοσιάν, θαερχότανσε απευθείαςσύγκρουση μετηνυπόθεσηLilian Georghiades v. TheRepublic
(1982)3 35 C.L.R.659. ΣτηνυπόθεσηGeorghiadesαναφέρεταιστις σε λίδες668-669: 506 3ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 Epco Ltd. v. Δημοκρατίας Παπαδόπουλος, Δ. "The scope and compass of the jurisdiction under Article 146 is by now firmly established. Thereview and the inquiry it entails is limited to the validity of the act impeached The court will not assume administrative responsibilities, "After all it must not be lost sight of that it is for the Government to govern and for the Court only to control..." Costas M. Pikis v. The Republic
(1965)3 C.L.R. 131, at 149. The Supreme Courthas nojurisdiction togo intothe merits of the taxation andsubstitute,wherenecessary, its own decision.Thepower of the SupremeCourtislimited, as indicated,to the scrutiny of the legality of theaction, and to ascertain whethertheadministrationhas exceeded theouterlimits of itspowers. Provided theyconfinetheir action within theambit of theirpower, anorgan of public administration remains the arbiter of the decision necessary to give effect to the law; and so long as they make a correct assessment of thefactual background and act in accordance with the notions of sound adminis tration, their decision will notbe faulted. Intheend,the courts must sustain their decision if it was reasonably open to them Theapproachof the courttothe validity of a taxing decision is no different from its approach in respect of any other administrative decision liabletoreview underArticle 146 " Όπως αναφέρεται καιστηνυπόθεση Κυριάκου Αντο> νή Ηλία ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ.531/91 (η απόφασηδόθηκεστις 28/4/1993), 30 35 "Ό,τι συνάγεται από την απόφαση στη Ματοσιάν είναι ότι ηέρευνατουδιοικητικού οργάνουδεν πρέπει να είναι μονομερής αλλά πρέπει να επεκτείνεται σε κάθεστοιχείοπουτείνει ναδιαφωτίσει ως προςτα ου σιώδηγεγονότα.ΣεάλλοσημείοτηςαπόφασηςστηΜατοσιάν ορθά επισημαίνεταιότι η αποφασιστική αρμο διότητα ανήκει στο Διευθυντή του Τμήματος Εσωτε ρικών Προσόδωνκαι όχι στον κυβερνητικό εκτιμητή. 507 Παπαδόπουλος,Δ. Epco Ltd. ν.Δημοκρατίας
(1993)Επομένως το ερώτημα δεν είναι ανηεκτίμηση τουκυ βερνητικούεκτιμητήήτανεύλογηυπότοφωςτωνδεδο μένων που παρατίθενταιστην έκθεσητου, αλλάκατά πόσο η απόφαση του Διευθυντή ήταν λογικά εφικτή υπό το φωςτου συνόλου τωνδεδομένων ταοποίαείχε 5 ήέπρεπε να είχευπόψητουγιατην άσκησητων εξου σιώντου." Ηπροσέγγιση τουΔικαστηρίου τούτουωςπροςτη νο μιμότηταμιαςφορολογικής απόφασης,δενμπορείναδια φέρει απότην προσέγγιση σε σχέσημεοποιαδήποτεάλλη 10 διοικητική απόφαση, η οποία υπόκειται εις αναθεώρηση υπότουΔικαστηρίου τούτουδυνάμειτουΑρθρου 146του Συντάγματος. Δεν είναι έργοτουΔικαστηρίου τούτουνα αποφασίσει στην προκειμένη περίπτωση ποιααπότις δύο εκτιμήσεις 15 ήτανηορθήκαιποιαέπρεπεναπροτιμηθεί. Για τους πιοπάνωλόγους, το επιχείρημα τουδικηγό ρουστοσημείο αυτόαπορρίπτεται. Το δεύτερο επιχείρημα του δικηγόρου των εφεσειό ντων ήτανπωςδενείναι λογικόγιατο ίδιοκτήμα, γιατην 20 ίδια περίοδο, δύο κυβερνητικά τμήματα,τα οποία έχουν από τοΝόμοτο δικαίωμαναεκτιμήσουν την αξία ακίνη της περιουσίας για σκοπούς επιβολής τελών ή/καιφορο λογίας,ναεπιβάλλουνδύοδιαφορετικές εκτιμήσεις. Το επιχείρημα είναι λογικό. Είναι φανερό όμως από 25 τις πρόνοιες του άρθρου9
(1)τουΝόμου52/80 πως η φο ρολογίαβασίζεταιπάνωστηναγοραίααξίατουκτήματος, την οποία αξία έχει καθήκοννακαθορίσει ο Διευθυντής. Αυτόςέχειελευθερία ναλάβειόλαταπεριστατικάκαιόλα τα στοιχεία υπόψη του στον καθορισμό της αγοραίας 30 αξίας. Αναμφίβολα ητυχόν εκτίμηση απότο Κτηματολό γιο είναι ένα σοβαρό στοιχείο, το οποίο μαζί με άλλαθα πρέπει να ληφθεί υπόψη.Το θέματούτο όμως στην προ κειμένηπερίπτωσηδενπροκύπτει,γιατί η δηλωθείσα τιμή πωλήσεως έγινεδεχτήχωρίς ναέχειγίνει εκτίμηση απότο 35 508 3ΑΛΛ. Epco Ltd. v. Δημοκρατίας Παπαδόπουλος, Δ. Κτηματολόγιο. Έτσι δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι για το ίδιο κτήμα, κατά την ίδια ημερομηνία, υπήρχαν δύο διαφορετικές εκτιμήσεις απόδύο διαφορετικάκυβερνητι κά τμήματα. Επομένως καιτο επιχείρημααυτότου δικη5 γόρουτωνεφεσειόντων δενμπορείναευσταθήσει. Ηέφεσηαπορρίπτεται. Δενεκδίδεταιδιάταγμαωςπροςταέξοδα. Ηέφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 509