(1993)10Δεκεμβρίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕ ΜΗΣ, Δ/στές] ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ /ΗΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ/ΗΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, Εφεσείοντες -Καθ' ων ηαίτηση, ν. ΣΩΤΗΡΗΠΩΡΓΑΛΛΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Εφεσιβλήτων-Αιτητών. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ.1121). Δημόσιοι Υπάλληλοι — Διτάωματική Υπηρεσία — Επιδόματα εξωτε ρικού — Οι περί Εξωτερικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας (Ειδικαί Διατάξεις) Κανονισμοί του 1968-1986Καν. 14— Σχέδιο Επι δομάτων Εξωτερικού — Αίτημα για τροποποίηση τον υφιστάμενου Σχεδίου Επιδομάτων—Κατά πόσομπορούσε νακαταλήξει σε έκδοση εκτελεστήςδιοικητικής απόφασης. 5 Πράξεις ή αποφάσεις μέσα στην έννοια του Άρθρον 146του Συντάγ ματος — Κριτήριο δικαιοδοσίας — Το θέμα κατά πόσο πράξη, απόφαση ή παράλειψη τηςΔιοίκησης νπόχειται στην εν λόγω δι καιοδοσία εξαρτάται από το κατά πόσο εμπίπτει στον τομέα τον 10 Δημόσιον Δίκαιον — Η παράλειψη απάντησης που προβλέπεται από το Άρθρο 29 του Συντάγματος μπορεί να προσβληθεί κάτω από το Άρθρο 146αν ικανοποιεί τηναρχή αυτή. Άνιση μεταχείριση — Δεν μπορεί να εξεταστεί από το Δικαστήριο χωρίς παραδεκτή προσφυγή. Οι εφεσίβλητοι -αιτητέςήτανΛειτουργοί Τύπουκαι Πληροφο ριών στο ομώνυμο Γραφείο και υπηρετούσαν ως Σύμβουλοι Τύπου στα ΓραφείαΤύπου στις ΔιπλωματικέςΑποστολές της Δη μοκρατίας στο Λονδίνο και Ουάσιγκτον αντίστοιχα. Και οι δύο εκτόςαπό τον μισθότους,έπαιρναν γενικόεπίδομαεξωτερικούμε 20 βάση την κατηγορία 7 στην οποία είχαν ενταχθεί οι θέσεις τους βάσει του Σχεδίου Επιδομάτων Εξωτερικού. Πάγιο αίτηματους ήταν ητροποποίηση τουυφισταμένουΣχεδίουΕπιδομάτων,λόγω - όπως ισχυρίζονταν -δυσμενών διακρίσεωνσε βάροςτους.Στις 27/9/1988 στάληκε επιστολή του Υπουργείου Εξωτερικών προς 25 τον Διευθυντή Υπηρεσίας ΔημόσιαςΔιοίκησης καιΠροσωπικού η οποία τους πληροφορούσεότι το αίτημα τους θαεξεταστείπεραι τέρω σε συνάρτηση με την υποβολήτης έκθεσης της Υπηρεσιακής Επιτροπής πουσυστάθηκε με Απόφασητου ΥπουργικούΣυμβου- 590 15 3 ΑΛΛ. Αημοκφατία ν.Γιωργαλλή κ,α. λίου γιααναβάθμισηκαιαναδιοργάνωσητων Διπλωματικών Υπη ρεσιών τηςΔημοκρατίας. Οι εφεσίβλητοι -αιτητέςκαταχώρησανπροσφυγήσαναποτέλε σματηςπιο πάνωεπιστολής μετηνοποίαζητούσαν: 5
- Δήλωση του Δικαστηρίου για άνιση μεταχείριση λόγω των επιδομάτωνεξωτερικού που έπαιρναν.
- Δήλωσητου Δικαστηρίου ότι η συνεχής παράλειψηχορήγη σης και σ' αυτούς επιδομάτων εξωτερικού και/ήειδικών επιδομά των είναι άκυρη. 10 15 20 25
- Δήλωση του Δικαστηρίου για μη επικύρωση τηςαπόφασης των καθ'ωνηαίτησηγιααναβολήεξέτασης και επίλυσης του αιτήματόςτους. Βάση της προσφυγής ήταν ότι η πράξηκαι/ήπαράλειψηέπα σχαν λόγω του ότι ήταν:αντίθετες προς το ΣύνταγμακαιτηΦυσι κή Δικαιοσύνη, προϊόν υπέρβασης ήκατάχρησης εξουσίας,αποτέ λεσμα ελλειπούς έρευνας και^ή πλημμελούς αιτιολογίας, πλάνης περί τα πράγματα και/ήτο Νόμο και αποτέλεσμα παράνομηςδια δικασίας. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επέτρεψε την προσφυγή αφού έκρι νε ότι η επιστολή της Διοίκησης ημερ. 27/9/1988 δεν αποτελούσε απάντηση στο αίτηματων αιτητών - εφεσίβλητων κατάπαράβαση χουάρθρου29 του Συντάγματος. Στην έφεση προβλήθηκε ο λόγος εκ μέρους των εφεσειοντων ότι το Δικαστήριο έδωσεθεραπείατηνοποίαοι εφεσίβλητοι - αιτητές δενζητούσαν. Οι εφεσίβλητοι -αιτητές ισχυρίστηκαν ότι το Δι καστήριο είχε τέτοιο δικαίωμα με βάση τον Κανόνα 17 των περί Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου Διαδικαστικών Κανονι σμών. Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επέτρεψε την έφεση και αποφάνθηκε ότι: 30 35
- 'Οπως έχει νομολογιακά αποφασιστεί και επιβεβαιωθεί η παράλειψηαπάντησηςαναφορικάμε το Άρθρο 29 τουΣυντάγμα τος μπορεί να προσβληθεί με βάση το άρθρο 146 αν το θέμα επί ταυ οποίου υποβάλλεται το αίτημα στις Αρχές εμπίπτει στον τομέα του Δημόσιου Δικαίου και αν αναφέρεται στην ενάσκηση εκτελεστικής ήδιοικητικήςαρμοδιότητας.
- Το αίτηματων αιτητών δεν μπορούσε νακαταλήξει σε έκδο ση διοικητικής απόφασηςεκτελεστής, ώστενα αποτελέσει αντικεί μενο προσφυγήςδυνάμειτουάρθρου 146 του Συντάγματος. Αναφορικά με τους λόγους έφεσης υπ' αρ. 1)και 2) ανωτέρω τους οποίους δενεπελήφθητο πρωτόδικοΔικαστήριο η Ολομέλεια 591 Αξιοκρατία ν.Γιωογαλλ^ΚΛ.
(1993)αποφάνθηκεότι: Τοθέματηςάνισης μεταχείρισης δεν μπορείναεξεταστεί λόγω του ότι δενυπάρχει προσβλητή πράξηή παράλειψη εναντίοντης οποίας ναυφίσταταιπροσφυγή. Επιπλέον οι αιτητέςαπέτυχαν να αποδείξουνοποιαδήποτεδυσμενή διάκρισηεναντίοντους. Ηλήψη 5 του επιδόματος εγινόταν χωρίς καμμιάεπιφύλαξηή διαμαρτυρία εκ μέρους τωναιτητώνοι οποίοι ουδέποτε στην ουσίααμφισβήτη σαν διοικητική πράξη. Ουσία τουαιτήματοςτους ήτανη αναθεώ ρηση των σχετικών Κανονισμών. Ηπροσφυγή θαέπρεπε ναείχε απορριφθεί αναφορικάκαι μετιςθεραπείες 1 και2. 10 Ηέφεσηεπιτυγχάνει, ηπρωτόδικη απόφαση ακυρώνεται. Δενεκδίδεται διάταγμα γιαέξοδα. Υποθέσεις πουαναφέρθηκαν: JusticePartyv. Republic
(1986)3 C.LJi. 187· Papadopoulos v. MunicipalityofNicosia
(1986)3C.LJt.2046- 15 Miliotisv. Republic
(1969)3C.LJi. 537· Pitsiilos v. Republic
(1984)3 C.L.R.
- Έφεση. Έφεσηεναντίον τηςαπόφασης Δικαστήτου Ανωτάτου Δικαστηρίου Κύπρου (Κούρρης, Δ.) που δόθηκε στις 8 20 Μαΐου, 1990 (Προσφυγήαρ.23/89) μετηνοποίακρίθηκε ότι υπήρξεπαράλειψηαπάντησηςκατάπαράβαση του Αρ θρου 29 του Συντάγματος, η οποία δεν πρέπει να είχε γίνει. Π. Κληρίδης,ΑνώτεροςΔικηγόρος τηςΔημοκρατίας,25 γιατουςεφεσείοντες - καθ'ωνηαίτηση. Λ. Σ.Αγγελίδης, γιατουςεφεσίβλητους -αιτητές. Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ.:Την ομόφωνηαπόφασηθαδώσει οΠ. Αρ τεμης,Δ. ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ.: Οι εφεσίβλητοι-αιτητές κατείχαν τη 592 30 3Α.Α-Δ. Δημοκρατίαν.Γιωργαλλήχ,α. Αρτεμης Λ. θέση Λειτουργού Τύπου και Πληροφοριών στο Γραφείο Τύπουκαι Πληροφοριώνκαιυπηρετούσανως Σύμβουλοι Τύπουστα ΓραφείαΤύπουπουλειτουργούν στις Διπλω ματικέςΑποστολέςτηςΔημοκρατίαςστοΛονδίνοκαι Ου5 άσιγκτοναντίστοιχα. Με βάση τον Κανονισμό 14 των Περί Εξωτερικής Υπηρεσίας τηςΔημοκρατίας(ΕιδικαίΔιατάξεις)Κανονι σμών του 1968-1986, για ταμέλητης Εξωτερικής Υπηρε σίαςκαιτουςλειτουργούς άλλωνΥπουργείων που υπηρε10 τούν σε αποστολές της Δημοκρατίας στο εξωτερικό καθορίζονταικατάκαιρούςαπότουςΥπουργούς Οικονο μικών και Εξωτερικών επιδόματαεξωτερικού. Ταεπιδό ματα αυτάκαι ηκαταβολήτους ρυθμίζονταιαπότοΣχέ διο Επιδομάτων Εξωτερικού, που επισυνάπτεται στην 15 επιστολή του Υπουργείου Εξωτερικών με αρ. 6042/76/ΙΠ και ημερ. 4.10.1980, που επισυνάπτεται ωςΠαράρτημα στην ένστασητωνεφεσειόντων-καθ'ωνηαίτηση. Μεβάσητις πρόνοιες του Σχεδίουαυτού,οι υπάλλη λοι που υπηρετούν σε διπλωματικές αποστολέςκατατάσ20 σονται σε κατηγορίες,για σκοπούς καθορισμούτουΓενι κούΕπιδόματοςΕξωτερικού,τοοποίοδικαιούνται πέραν του μισθού τους. Η κατάταξητων υπαλλήλων σε κατηγο ρίεςγίνεται μεβάση τηνοργανικήτουςθέση καιτημισθο δοτικήτους κλίμακασε συσχετισμόμετακαθήκοντα που 25 εκτελούν και τις κοινωνικουπηρεσιακές τους υποχρεώ σεις. Η θέσηΛειτουργού Τύπου και Πληροφοριών βρίσκε ται ενταγμένη στην κατηγορία7, στην οποία είναιενταγ μένεςκαι άλλες θέσεις, με την ίδιακλίμακαμισθοδοσίας, 30 μεταξύτωνοποίωνκαιηθέση τουΑκόλουθου τηςΕξωτε ρικής Υπηρεσίας. Ας σημειωθεί ότι στην περίπτωση του αιτητή Γιωργαλλή, ο οποίος υπηρετούσε με σύμβαση ως Σύμβουλος Τύπου κατά την ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ το Σχέδιο Επιδομάτων,έγινε σαφής πρόνοια όπως 35 του καταβάλλεται Γενικό Επίδομα Εξωτερικού με βάση τηνκατηγορία
- 593 Αρτεμης,Δ. Δημοκρατίαν.ΓιοργαλλήΧΛ.
(1993)Οι αιτητές,σε διάφοραχρονικάδιαστήματα, υπέβαλαν διάφορες διαμαρτυρίεςγιατα επιδόματα πουτουςκατα βάλλονταν, ισχυριζόμενοι ότι γίνονταν δυσμενείς διακρί σειςσεβάροςτους.Πάγιοαίτηματους ήτανη τροποποίη ση του υφιστάμενου Σχεδίου Επιδομάτων. Οι ενστάσεις 5 τους αυτές εξετάζονταν σε διάφορεςσυσκέψειςκαι συνε δριάσεις απόυποεπιτροπέςσταΥπουργεία Οικονομικών, Εξωτερικούκαιαλλού.Στις27.9.88 στάληκε επιστολήτου Υπουργείου Εξωτερικών απευθυνόμενηπρος το Διευθυ ντήΥπηρεσίας Δημόσιας Διοίκησης καιΠροσωπικού,της 10 οποίαςτοπεριεχόμενοήταντοακόλουθο: "Έχω οδηγίες να αναφερθώ στην επιστολή σας με αρ. 13.12.23 καιημερ. 23.7.88 καινασαςπληροφορήσω ότι η θέσητου Υπουργείου τούτου είναι όπως το πιο 15 πάνωθέμαθαπρέπεινααφεθείναεξετασθείπεραιτέρω σε συνάρτηση με την υποβολήτης έκθεσης της Υπηρε σιακήςΕπιτροπήςπουσυστάθηκε μετηνΑπόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου αρ.29.993της 7.4.88γιατην αναβάθμιση και αναδιοργάνωση των Διπλωματικών 20 ΥπηρεσιώντηςΔημοκρατίας." Ως επακόλουθο της επιστολής αυτής οι εφεσίβλητοιαιτητές κατεχώρησαν την προσφυγή 23/89,που αποτελεί τοαντικείμενοτηςέφεσης,μετηνοποίαζητούσαν: "
- Δήλωσητου Δικαστηρίου ότι η μεταχείρηση που 25 τυγχάνουνοι αιτητέςόσοαφοράταεπιδόματαεξωτερι κούαποτελείήισοδυναμεί μεάνισηδυσμενήμεταχείρι σηη οποίακαιθαπρέπεινακηρυχθείάκυρη.
- ΔήλωσητουΔικαστηρίου ότι ησυνεχήςπαράλει ψη χορήγησης και στους αιτητές των επιδομάτωνεξω- 30 τερικούκαι/ή των ειδικών επιδομάτωνείναι άκυρη και πωςότιπαραλήφθηκεθαπρέπειναδιενεργηθεί. 3.ΔήλωσητουΔικαστηρίουμετηνοποίαναμη επι κυρώνεται ηαπόφαση των καθ'ωνη αίτησηγιααναβο λήεξέτασηςκαιεπίλυσης τουθέματος." 594 35 3AJLA. Δημοκρατίαv. Γιωργαλλή Η Λ Αρτεμης, Δ. Ηπροσφυγήβασίστηκε στο ότι η πράξη και/ήπαράλει ψη έπασχαν γιατί ήταν (α) αντίθετες προς το Σύνταγμα καιτηΦυσικήΔικαιοσύνη, (β)προϊόν υπέρβασης ή κατά χρησης εξουσίας, (γ)αποτέλεσμα ελλειπούςέρευναςκαι/ή 5 πλημμελούς αιτιολογίας, (δ) πλάνης περί τα πράγματα και7ή το Νόμο και (ε) αποτέλεσμα διαδικασίας παράνο μης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότιη επιστολήτηςΔιοίκησης,ημερ. 27.9.88,δεναποτελού10 σε απάντηση προς το αίτημα τους, όπως προνοεί το Άρθρο 29 του Συντάγματος και αποφάσισε ότι υπήρξε παράλειψη απάντησης κατά παράβαση του Άρθρου αυτού,η οποίαδενέπρεπεναείχεγίνει,και,όπως αναφέ ρει οΔικαστής, "ηπροσφυγή επιτυγχάνει στην υπ'αρ.3θε15 ραπείαστην οποίαεμπίπτεικαιτοαίτημααυτό".Το πρω τόδικο Δικαστήριο μετά το συμπέρασμα του αυτό δεν ασχολήθηκε με τις αιτούμενες θεραπείες
(1)και
(2)που εκτίθενταιπιο πάνω. Οι καθ'ων η αίτηση εφεσίβαλαν τηνπιόπάνω απόφα20 ση. Ένα από τα παράπονατους που αναπτύχθηκε ενώ πιον μας είναι ότι το Δικαστήριο έδωσεουσιαστικάθερα πεία την οποία οι αιτητές δεν ζητούσαν με την προσφυγή τους. Ηαπάντησητων εφεσιβλήτων-αιτητών είναι ότι με βάσητον Κανόνα 17των Περί Ανωτάτου Συνταγματικού 25 Δικαστηρίου Διαδικαστικών Κανονισμών είχε δικαίωμα το Δικαστήριο νααχθείστην απόφασητουαυτή,έστωκαι ανη θεραπείαδενεζητείτο ρητώς. Στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικα στηρίου στην υπόθεση Justice Partyv. Republic
(1986)3 30 C.L.R. 187 αποφασίστηκε ότι, αναφορικάμετοΆρθρο 29 του Συντάγματοςγια να μπορεί ηπαράλειψηαπάντησης να προσβληθεί με βάσητο άρθρο 146 πρέπει το θέμα επί τουοποίουυποβάλλεταιτοαίτημαστιςΑρχέςναεμπίπτει στον τομέατουΔημόσιουΔικαίουκαινααναφέρεταιστην 35 ενάσκηση εκτελεστικής ή διοικητικής αρμοδιότητας. Ο Πικής, Δ., εκδίδοντας την απόφασητης Ολομέλειας ανέ φερεταακόλουθαστησελ.191: 595 Αρτεμης,Δ. Δημοκρατία ν. Γιωργαλλή ΜΛ.
(1993)"(b)For the default to be justiciable under Article 146 the matter on which the authorities are petitioned must be in the domain of public law and further refer to the exercise of executive or administrative competence. If thatbethecaseandthereisdefault tomakereply, 5 (c)An aggrieved party may have recourse under Article 146without proof of further prejudice. Η θέση αυτή επιβεβαιώθηκε και στην υπόθεση Papadopoulos v. Municipality of Nicosia
(1986)3 C.L.R. 10 2046. Η επιστολή των εφεσίβλητων-αιτητών ημερ. 23.7.88, στηνοποίααναφέρεταιη επίδικηαπόφαση πουπεριέχεται στηνεπιστολήτουΥπουργείου Εξωτερικών ημερ. 27.9.88, ουδέποτε τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Εντούτοις 15 είναι καθαρόαπό τα υπόλοιπα έγγραφαπου βρίσκονται ενώπιον μαςκαιπροκύπτεισαφώςκαιαπότις αγορεύσεις ενώπιον μαςότι τοτι οι αιτητέςζητούσανήτανουσιαστι κάηαναθεώρησητων Κανονιστικών ΔιοικητικώνΠράξε ων που καθόριζαντα επιδόματαεξωτερικού για τις διά- 20 φορές κατηγορίες υπαλλήλων, με βάση τις οποίες πληρώνονταν το επίδομα, για το οποίο υπέβαλαντα πα ράπονατους.Ως εκτούτουπροκύπτεισαφώςότι τοαίτη μα των αιτητών ήταν η αναμόρφωση του κανονιστικού πλαισίουωςθέμαπολιτικήςκαιαξιολόγησης τωνκαθηκό- 25 ντων και αναγκώντης θέσης Συμβούλου Τύπουκαι έτσι δεν μπορούσε νακαταλήξεισε έκδοσηδιοικητικήςαπόφα σης εκτελεστής, ώστε νααποτελέσει αντικείμενοπροσφυ γήςδυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος. Κατά συ νέπεια,το πρωτόδικοΔικαστήριο έσφαλλε μετην έκδοση 30 απόφασηςυπέρτωναιτητών. θα πρέπει τώρα να εξετάσουμε τις άλλες δύοθερα πείες πουζητούσανοιαιτητέςκαιτωνοποίωνδενεπιλή φθηκε το πρωτόδικο Δικαστήριο. Είναι φανερόν ότι,για να εξεταστεί θέμα άνισης μεταχείρισης, θαπρέπει πρώτα 35 596 3ΑΛΛ. Δημοκρατία ν. Γιωογαλλή ΗΛ. Αρτεμης,Δ. να υπάρχει προσβλητή πράξη ή παράλειψη εναντίον της οποίας να υφίσταται προσφυγή. Εφόσον στην παρούσα περίπτωσητέτοιαπράξη ήπαράλειψηδενυπήρχετοΔικα στήριο δενθα μπορούσε να εξετάσειτοεπιχείρηματωναι5 τητών χωρίς παραδεκτή προσφυγή. Εκτός τούτου, το βάρος απόδειξης δυσμενούς διάκρισης βρισκόταν στους ώμους των αιτητών (δέστε Miliotis v. Republic
(1969)3 C.L.R.537, Pitsillos v. Republic
(1984)3 CL.R. 1051) και οι αιτητές απέτυχαν να αποδείξουν οποιαδήποτε τέτοια 10 διάκριση. Οι αιτητές έπαιρνανεπίδομασύμφωνα με τους σχετικούς κανονισμούς, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία κατατάσσονταν,επίδομα αςσημειωθεί πουλάμβα ναν χωρίς καμμιά επιφύλαξη ή διαμαρτυρία. Οι αιτητές ουδέποτε στην ουσία αμφισβήτησαν διοικητική πράξη 15 αλλά η ουσία του αιτήματος τους, όπως αναφέραμεκαι πιό πάνω,ήταν ηαναθεώρησητωνσχετικών Κανονισμών. Κατάσυνέπεια,καταλήγουμε ότι ηπροσφυγήθαέπρε πεναείχεαπορριφθείαναφορικάκαι μετις θεραπείες
(1)και
(2). 20 Κάτωαπότο φωςτων πιόπάνωηέφεσηεπιτυγχάνει και η πρωτόδικη απόφαση ακυρώνεται. Δεν εκδίδουμε διάταγμαγιαέξοδα. Ηέφεσηεπιτυγχάνειχωρίςέξοδα. 597