3 ΑΛΛ. 26Φεβρουαρίου,1993 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΚΟΥΡΡΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΑΡΤΕ ΜΗΣ.ΔΑπές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΣΙΑΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εφεσείοντες- Αιτητές, ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΕΩΠΟΝΩΝ, Εφεσίβλητων-Καθ' ων ηαίτηση. (Αναθεωρητική έφεσηαρ.1097). Γεωπόνοι— Εγγεγραμμένοι γεωπόνοικαι γεωπόνοιεξ επαγγέλματος — Ο περί Εγγραφής Γεωπόνων Νόμος τον 1987(32/87) άρθρα 4 και 8 — Αίτηση για εγγραφή γεωπόνων εξ επαγγέλματος — Προ σόντα. 5 Διοικητικό Δίκαιο — Παράλειψη ειδικής μνείας εφαρμοστέας νομι κής διάταξης από το αποφααίζονόργανο — Δεν επηρεάζει την νο μιμότητα τηςδιοικητικήςπράξης. Λέξεις και Φράσεις — "Γεωπόνος" και "Γεωπόνοςεξ επαγγέλματος" στα άρθρα4 και 8 τον Νόμον(32/87). 10 Λέξεις και Φράσεις — "Κλάδος της γεωπονίας" στην επιφύλαξη τον άρθρον 4 και '"Ασκηση της γεωπονίας" στο άρθρο 2 τον Νόμον (32/87). 15 20 25 Οι εφεσείοντες ήσαν λειτουργοί του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίαςπουδιορίστηκανως Επιθεωρητέςτων γεωργικών προϊόντων που προορίζοντανγια εξαγωγή.Υπέβαλαν αίτηση στο Συμβούλιο Γεωπόνων για εγγραφήτους ως γεωπόνοι εξ επαγγέλ ματος μεβάσητο άρθρο8του περί ΕγγραφήςΓεωπόνων Νόμουτο 1987. Το Συμβούλιο απέρριψετηναίτησητουςκαιστησυνέχεια το Δικαστήριο την προσφυγή που άσκησαν εναντίον τηςαπορριπτικήςαπάντησηςτουΣυμβουλίου. Οι εφεσείοντες υποστήριξαν ότι εφόσον ο όρος "άσκηση της γεωπονίας" που καθορίζεται στο άρθρο 2
(6)του Νόμου περιλάμ βανετηνεργασίαπουεκτελούσαν καιπουήτανηδιενέργειαποιο τικούκαι φυτουγειονομικού ελέγχου των προοριζομένων για εξανωϊή κυπριακών γεωργικών προϊόντων, είχαν το δικαίωμα να εγγραφούνως γεωπόνοι εξ επαγγέλματος.Εισηγήθηκανότι η από- 63 Κασιανης&άλλοιν.Συμβ.Γεωπόνων
(1993)φάση του Συμβουλίου είναι ακυρωτέα λόγω πεπλανημένης διά γνωσηςτωνγεγονότωνκαιτηςερμηνείαςτουΝόμου. Το Ανώτατο Δικαστήριο,αφούαναφέρθηκεειδικά σταάρθρα 2,4 και 8
(1)του Νόμουκαιστην απορριπτικήαπόφασητουΣυμ βουλίου, που λήφθηκε μετά από συνέντευξη με τους υποψηφίους και στην οποία διαπιστώθηκε ότι δεν είχαν τα απαιτούμενα προ σόντα που αναφέρονται στο άρθρο 8 του Νόμου, απέρριψε την έφεσηκαιαποφάνθηκε ότι: 5 1.Εφόσον ηδιενέργεια ποιοτικούκαιφυτουγειονομικού ελέγχου των κυπριακών προϊόντων καθορίζεται ως άσκηση γεωπο- 10 νιας,γιαναδικαιούταικάποιοςνακάμνει αυτήντην εργασίαπρέ πει να εγγραφεί ως γεωπόνος ή ως γεωπόνος εξ επαγγέλματος με βάσηταάρθρατουΝόμου4και 8αντίστοιχα. 2. Στην απόφασητου Συμβουλίου διαπιστώθηκε πως οι εφε σείοντες δεν είχαν επαρκείςγνώσεις περί την εργασία του γεωπο- 15 νου σε ένα ή περισσοτέρους κλάδους της γεωπονίας όπως ρητά προβλέπει τοάρθρο8
(1)φ) τουΝόμου. 3.ΗαπόφασητουΣυμβουλίου ελήφθηκατ' εφαρμογήντουάρ θρου 8 του Νόμου,έστωκι' αν δεν γίνεται ειδική μνεία της παρα γράφου (β)του εδαφίου
(1),γι' αυτόκαιδεν επηρεάζεταιηνομιμό- 20 τητάτης. 4. Για να εκτελεί κάποιος τις εργασίες που σύμφωνα με το άρθρο 2 του Νόμου συνιστούν άσκηση γεωπονίας,πρέπει να εγ γραφεί ως γεωπόνος ήγεωπόνος εξ επαγγέλματος εφόσον πληροί τις προϋποθέσειςτωνάρθρων4και8τουΝόμου. 25 Γιαόλουςτους πιοπάνωλόγουςεπικυρώνεταιηαπόφασητου πρωτόδικουΔικαστηρίου.Ηέφεσηαπορρίπτεταιχωρίς έξοδα. Παρατήρηση του Δικαστηρίου. Η φράση "κλάδος της γεωπο νίας" που απαντάται στην επιφύλαξητουάρθρου4,δεν ακολουθεί και το άρθρο 8 του Νόμου. Σε περίπτωση τροποποίησης του 30 Νόμουηπαρατήρηση αυτήμπορεί νααποδειχθείεπωφελής. Έφεσηαπορρίπτεται χωρίςέξοδα. 'Εφεση. Έφεσηεναντίον της απόφασηςΔικαστήτου Ανωτάτου Δικαστηρίου Κύπρου (Χατζητσαγγάρης, Δ.) που δόθηκε 35 στις 31 Μαρτίου, 1990 (Προσφυγέςαρ.521/89καιάλλες)
(1990)3Α.Α.Δ.μετηνοποίααπορρίφθηκανοιπροσφυγές των εφεσειόντων εναντίον της απορριπτικήςαπάντησης του αιτήματος του για να εγγραφούν ως Γεωπόνοι εξ επαγγέλματος. 40 64 3ΑΛΛ. Κασιανής& άλλοι ν.Σνμ0.Γκωπόναν Γ. Τριανταφυλλίδης, για τους εφεσείοντες. Α. Δημητριάδης,γιατουςεφεσίβλητους. Cw. adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οδικαστήςΧρ. Αρτεμίδης. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Οι εφεσείοντες είναιλειτουργοί του Υπουργείου Εμπορίουκαι Βιομηχανίαςπουδιορίστηκαν 10 από τονΥπουργό ως Επιθεωρητέςτωνγεωργικώνπροϊό ντων πουπροορίζονταιγια εξαγωγήγια την άσκησητων εξουσιών και τηνεκτέλεσητωνκαθηκόντωνπου αναφέρο νται στον περί Εξαγωγής Γεωργικών Προϊόντων Νόμο, Κεφ.28,καιτους ισχύοντες Κανονισμούς.Σύμφωναμε τα J5 σχέδια υπηρεσίας της θέσης το απαιτούμενοπροσόν για διορισμό είναιαπολυτήριοσχολήςμέσηςεκπαίδευσης. Στις 20.3.87εδημοσιεύθη ο περί Εγγραφής Γεωπόνων Νόμοςτου 1987,32/87.Μια από τις βασικέςτουπρόνοιες είναιηαπαγόρευση,επίποινικήδιώξει,τηςάσκησηςγεω20 πονίαςαπό άτομαπουδενείναιεγγεγραμμένοι γεωπόνοι, σύμφωναμετοάρθρο4τουΝόμου, ήεξεπαγγέλματοςγε ωπόνοι στον κατάλογο των εξ επαγγέλματος γεωπόνων, βάσειτουάρθρου10τουΝόμου.Οιεφεσείοντες υπέβαλαν αίτησηστο καθ' ουηαίτησηΣυμβούλιο Γεωπόνων γιανα 25 εγγραφούν ωςγεωπόνοι εξ επαγγέλματος,βάσειτωνπρο νοιών του άρθρου8 του Νόμου.Το Συμβούλιο απέρριψε το αίτημα και στησυνέχεια τοΔικαστήριο την προσφυγή, που άσκησανεναντίοντηςαπορριπτικήςαπάντησης. Ο δικηγόρος των εφεσειόντων εισηγείται πως η από30 φάση του Συμβουλίου είναι ακυρωτέα λόγω πεπλανημέ νης διάγνωσης των γεγονότων και ερμηνείας του νόμου. Ειδικώτερα υποστήριξε πως οι εφεσείοντες, εφόσον ως επιθεωρητές προϊόντων που προορίζονται για εξαγωγή διενεργούν ποιοτικό και φυτουγειονομικό έλεγχο των 35 προ'ίόντων, λειτουργία που περιλαμβάνεται στον όρο άσκηση γεωπονίας όπως αυτή καθορίζεται στο άρθρο 2 του Νόμου,δικαιούνταικατά συνέπεια να εγγραφούν ως 65 Αρτεμίδης, Δ. Κασιανής&άλλοιν.Σνμβ.Γεωπόνων
(1993)γεωπόνοι εξ επαγγέλματος.Ηθέση του Συμβουλίου, προ χωρεί η επιχειρηματολογία του δικηγόρου των εφεσειόντων, όπως αυτή δηλώνεται στην επίδικη απόφασητης 6.6.89, ότι οι εφεσείοντες κατάτη διενέργεια τουφυτου γειονομικού ελέγχου δεν προβαίνουν σε διάγνωση και 5 προσδιορισμό των παθογόνων αιτίων, εισάγει εξωγενές στοιχείο που δεν αποτελεί προϋπόθεση της λειτουργίας πουδιαλαμβάνειτοάρθρο2(δ)τουΝόμου.Η επίμαχη πα ραγρ. "δ"του άρθρου2, κατάτον δικηγόροτων εφεσειόντων θεσπίστηκε ειδικά για να καλύψει την περίπτωση 10 τους. Για να αποφανθούμε πάνωστο ενδιαφέρον πράγματι ζήτημα χρειάζεταινακάμουμε ειδική αναφορά στιςπρό νοιες τουΝόμουκαιστηναιτιολογίατηςπροσβαλλόμενης διοικητικής απόφασης.Το άρθρο 2, καθόσο μέρος του 15 αφοράτηνυπόσυζήτηση, έχειωςεξής: "Εν τω παρόντιΝόμω,εκτός εάνάλλως προκύπτηεκ τουκειμένουάσκησις γεωπονίας" σημαίνει την παροχήν υπηρε σιών συμβούλου εκτιμητού, εμπειρογνώμονος μελέτη- 20 τού,επιβλέποντοςεπίθεμάτωναφορώντων ειςδραστη ριότητας γεωργοκτηνοτροφικής παραγωγής και περιλαμβάνει: (α) (β) 25 (V) (δ) διενέργειαν ποιοτικού και φυτουγειονομικού ελέγχου των κυπριακών γεωργικών προϊόντων που προορίζονταιδι' εξαγωγήν." 30 Στησυνέχεια το ίδιοάρθροπροσδιορίζειτηλέξη "γεω πόνος" ώστε να σημαίνει τον εγγεγραμμένο γεωπόνοδυ66 3Α,Α^Ι. Κασιανης&άλλοιν.Συμβ.Γεωπόνων Λοτεμίοης,Δ. νάμει του άρθρου4 καιτη φράση"γεωπόνος εξ επαγγέλ ματος" τον βάσει του σχετικού άρθρουεγεγραμμένο γεω πόνο εξ επαγγέλματος. Η πρώτη κατηγορία αφοράτους πτυχιούχους ήδιπλωματούχουςγεωπόνους,ενώ ηδεύτε5 ρη τους γεωπόνους εξ επαγγέλματος που πληρούν τις προϋποθέσεις τουάρθρου8τουΝόμου,πού διαλαμβάνει ταπιοκάτω. 10 "8
(1)Ανεξαρτήτως παντός διαλαμβανομένου εν τω παρόντι Νόμω,παςόστις κέκτηταιταεν παραγράφοις (α)και(β) τουάρθρου 4αναφερόμεναπροσόντα, δύνα ται εντός ενός έτους από της ενάρξεως της ισχύος του παρόντος Νόμου να υποβάλη αίτησιν εις το Συμβούλιον δια ναεγγραφή ωςγεωπόνος εξ επαγγέλματοςεάν ικανοποίησητοΣυμβούλωνότι- 15 (α)κατάτην ημερομηνίαν της ενάρξεως της ισχύος τουπαρόντοςΝόμουήσκεικαλήτηπίστει το επάγγελ μα του γεωπόνου εν τινι υπευθύνω ιδιότητι διαεπτά τουλάχιστον συνεχήέτη εις ένα ήπερισσοτέρους κλά δουςτηςγεωπονίας,και 20 (β) κέκτηται επαρκείς γνώσεις περί την εργασίαν τουγεωπόνου εις έναή περισσοτέρους κλάδουςτηςγε ωπονίας." Οι εφεσείοντες επιδιώκουνναεγγραφούνωςγεωπόνοι εξεπαγγέλματος. 25 ΤοΣυμβούλιοκατάτηδιαδικασίατηςέρευναςπουδιε ξήγαγε για νααποφασίσειπάνωστο αίτηματων εφεσειόντων, τους κάλεσε σε συνέντευξη με σκοπό ναδιαπιστώ σει ανέχουν ταπροσόνταπουπροβλέπονταιστο άρθρο8 του Νόμου.Στηναιτιολογία της απορριπτικής απόφασης 30 στο ουσιαστικό μέρος τηςπουάπτεταιτηςυπόκρίσηέφε σης,αναφέρονταιταεξής: 35 "α. Το Συμβούλιο εξέτασε όλαταστοιχεία τά οποία έχετε περιλάβει στην αίτησησας,έλαβευπ'όψητουτα όσα αναφέρθηκανκατά την συνέντευξη σας και εξασφάλισε και άλλα στοιχεία που σχετίζονται με την 67 Αρτεμίβης,Δ. Κασιανής&άλλοιν.Χνμβ.Γεωπόνων
(1993)μέχρι τώρααπασχόλησησας, β.ΤοΣυμβούλιο βασιζόμενο σταπιοπάνω,αποφά σισεότι,κατάτηνημερομηνία της ισχύος τουπιοπάνω Νόμου,δενασκούσατεκαλήτηπίστει τοεπάγγελματου 5 γεωπόνου στονπιοπάνωκλάδοήσεοποιοδήποτεάλλο κλάδο σε υπεύθυνο ιδιότητα, όπως προβλέπεται στο άρθρο 8
(1)(α) του Νόμου και επομένως το Συμβούλιο δεν μπορεί νασαςεγγράψει στον Κατάλογοως Γεωπό νος εξΕπαγγέλματος. γ. Το Συμβούλιο δεν ικανοποιήθηκε ότι ασκούσατε το επάγγελμα του Γεωπόνου γιατί, απότον τρόποκαι τις διαδικασίες που ακολουθούσατε στην εκτέλεσητης εργασίας σας,διαφαίνεταιότι: 10 ηεργασίασαςαφοράμόνοτηνεφαρμογήτουνόμου 15 και των κανονισμών εξαγωγής γεωργικών προϊόντων. Επίσης ελήφθηυπ'όψηότιηεκπαίδευσησαςήτανπρα κτική και έγινε στα συσκευαστήρια απόπαλαιότερους συναδέλφους σας.Η επιθεώρηση πουδιεξήγατε στασυ σκευαστήρια και το λιμάνι είναι εμπειρική χωρίς να 20 ασχολείστεμετηνδιάγνωσηκαιτον προσδιορισμό των παθογόνων αιτίων, το στάδιο της προσβολής ή των συνθηκών πουπροκαλούν τηνπροσβολή ή υποβάθμιση τηςποιότηταςτουπροϊόντος." Ηεπιχειρηματολογία τουδικηγόρουτων εφεσειόντων, 25 στο πρωτόδικο Δικαστήριο και ενώπιον μας,είχε εσφαλ μένη αφετηρίακαι έτεινεναοδηγήσει σε εξίσου λαθεμένο τέρμα. Συγκεκριμένα, εισηγήθηκε, όπως είπαμε πιο πριν, πως εφόσο οι εφεσείοντες διενεργούν ποιοτικόκαι φυτοϋγειονομικό έλεγχοτων κυπριακώνγεωργικών προϊόντων 30 που προορίζονται για εξαγωγή,λειτουργία πουπροσδιο ρίζεται ως άσκηση γεωπονίας στο άρθρο 2 του Νόμου, έπεται ότι ασκούν εξ επαγγέλματος γεωπονία και συνε πώς δικαιούνται να εγγραφούν ως εξ επαγγέλματος γεω πόνοι σύμφωνα μετιςπρόνοιεςτουάρθρου
- Έχουμε τη γνώμη πως αντίστροφη πρέπει να είναι η νομική πρόταση.Δηλαδή,εφόσον ηδιενέργεια ποιοτικού 68 35 3 ΑΛΛ. Κασιανής&άλλοιν.Συμβ.Γεωπόνων Λοτεμίοικ, Λ. καιφυτουγειονομικού ελέγχουτωνκυπριακών γεωργικών προϊόντων καθορίζεται ως άσκηση γεωπονίας,για ναδι καιούται κάποιος να κάμνει αυτήτην εργασία πρέπει να εγγραφείωςγεωπόνος,σύμφωναμετοάρθρο4,ήωςγεω5 πόνος εξ επαγγέλματοςβάσειτουάρθρου
- Γιαναεγγρα φεί όμως ωςγεωπόνος εξ επαγγέλματος πρέπει ναπληροί τις προϋποθέσεις τουάρθρου,πουπαραθέτουμεαυτούσιο σταπροηγούμενα. Η έννοια της απόφασηςτου Συμβουλίου, όπως συνά10 γεται απότην παράγραφο γ, είναι πως διαπιστώθηκε ότι οι εφεσείοντες δεν είχαν επαρκείςγνώσεις περί τηνεργα σίατουγεωπόνουσεέναήπερισσότερους κλάδουςτηςγε ωπονίας,όπως ρητάπροβλέπει ηπαράγραφοςβτουεδα φίου 1 τουάρθρου8τουΝόμου.Η αναφοράτουΣυμβου15 λίου στον τρόπο και διαδικασίαπου ακολουθούν οι εφε σείοντες στην εκτέλεσητης εργασίας τους, την οποίαχα ρακτηρίζει ως εμπειρική και πρακτική,υποδηλώνει ακρι βώς αυτή τη διαπίστωση, της έλλειψης δηλαδή από τους εφεσείοντες των επαρκών γνώσεων περί την εργασία του 20 γεωπόνου. Η απόφαση τουΣυμβουλίου ελήφθηκατ' εφαρμογήντουάρθρου8τουΝόμου, έστωκαιανδεναναφέρε ταιειδικάστην παράγραφο(β) τουεδαφίου
(1).Στηναρχή της επιστολής προς τους εφεσείοντες γίνεται μνεία του άρθρου8τουΝόμου, στις πρόνοιες τουοποίου βασίστηκε 25 στο αίτηματων εφεσειόντων. Στηνπαράγραφο (β) αναφέ ρεται ειδικά το άρθρο 8
(1)(α), ενώ ηπαράγραφος(β)του άρθρουδεν μνημονεύεται σταεπόμενατηςεπιστολής. Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία, σύμφωνα με αυτά που είπαμε πιο πριν, πως η επίδικη απόφασηβασίζεται στο σύνολο 30 των προνοιών του άρθρου8 τουΝόμου. Είναι γνωστή δε η αρχή πως αν το αποφασίζον όργανο κάμει έστω και εσφαλμένη μνεία της εφαρμοστέας νομικής διάταξης δεν επηρεάζεταιαυτή καθ'εαυτήηνομιμότητατηςδιοικητικής πράξης, (ιδέστε Αναστ. Τάχου Ελληνικό Διοικητικό Δί35 χαιο3ηέκδοση,σελ.374καιτησχετική απόφαση τουΣυμ βουλίου της ΕπικρατείαςτηςΕλλάδας40/1964). Ακόμημια παρατήρησηπροτού τελειώσουμε.Το Συμ βούλιο και οι δικηγόροι θεωρούν πως οι λειτουργίες που καταλογίζονται στο άρθρο 2 του Νόμου,και πουαποτε69 ΑρτεμίΛης,Δ. Κασιανής&άλλοιν.Σνμβ.Γεωπόνων
(1993)λούν άσκηση γεωπονίας, είναι κλάδοι της γεωπονίας. Η άποψηαυτή είναι προφανώς εσφαλμένη. Η φράση "κλά δος της γεωπονίας" απαντάταιμόνο στην επιφύλαξη του άρθρου 4 του Νόμου, που όπως είπαμε ήδηαναφέρεται στους πτυχιούχουςγεωπόνους.Έχειδεωςεξής: 5 "Νοείται ότι ηάσκησις γεωπονίας εις ετέρους κλά δουςτηςγεωπονίας πληντουκλάδουδιατονοποίοκα τέχεται το πτυχίον ήδίπλωμα ωςανωτέρωαναφέρεται απαγορεύεται" Νομίζουμε πως η φράση"κλάδος τηςγεωπονίας" υπο- 10 δηλώνει στους γνωστούς κλάδους της επιστήμης της γεω πονίας, όπως διδάσκεται στις ανώτατες σχολές. Η ίδια επιφύλαξηδενακολουθεί τοάρθρο8τουΝόμου, που ρυθ μίζει τις προϋποθέσεις εγγραφήςγεωπόνου εξ επαγγέλμα τος. Ηπαρατήρηση μας μπορεί να αποδειχθεί επωφελής 15 σε περίπτωση που ο νομοθέτης θα κρίνει αναγκαία κά ποιατροποποίησητουΝόμου. Αλλά, και για να συμπληρώσουμε το σκεπτικό της απόφασης μας,μπορεί ναγίνειαναφοράκαιστιςπαραγρ. (γ)και (δ)του άρθρου2 του Νόμου,όπουορίζεται πως η 20 οργάνωση και επίβλεψηψεκασμών και η μελέτηκαι δια μόρφωση πάρκων,κήπων και χώρων πρασίνου αντίστοι χα,είναι άσκησηγεωπονίας.Σύμφωναμετην επιχειρημα τολογία του δικηγόρου των εφεσειόντων όποιος κάμνει αυτήτην εργασία δικαιούται και να εγγραφεί ως γεωπό- 25 νος εξ επαγγέλματος. Η θέση, όπως αναπτύσσεται, είναι εσφαλμένη. Ορθήείναι αυτήπουπροβάλλεται στην επίδι κηαπόφαση, ότι δηλαδήγια ναεκτελείκάποιοςτις εργα σίες, που σύμφωνα με το άρθρο 2 του Νόμου συνιστούν άσκησηγεωπονίας,πρέπει ναεγγραφεί ωςγεωπόνος ή γε- 30 ωπόνος εξ επαγγέλματος, εφόσο πληροί τις προϋποθέσεις τωνάρθρων4και8τουΝόμου. Με τα πιο πάνωυπόψηκρίνουμε πως η απόφασητου πρωτόδικου δικαστηρίου είναι ορθή. Ηέφεση απορρίπτε ταιχωρίς έξοδα. Έφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 70 35