(1993)22 Ιανουαρίου,1993 [Α. Ν.ΛΟΙΖΟΥ,Π.,ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ. ΠΙΚΗΣ.ΚΟΥΡΡΗΣ. ΠΑΠΑ ΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΑΡ ΤΕΜΗΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στές] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 140ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αιτητής, ν. ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ(Αρ.2), Καθ' ων ηαίτηση. (Αναφορά Αρ. 11/91). Συνταγματικό Δίκαιο — Συνταγματικότητα νόμων — Σύνταγμα 'Αρθρο 140 — Αναφορά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για γνωμάτευση από το Ανώτατο Διχαστήριο κατά πόσο ο "Περί Δια γραφής των Προπολεμικών Οφειλών προς τις Εμπορικές Τράπε ζες Νόμος τον 1991" ευρίσκεται σε αντίθεση και είναι αανμφωνος 5 προς τις διατάξεις των Άρθρων 24, 28,35,54,61 και 179τον Συ ντάγματος. Το Ανώτατο Δικαστήριο, αφού ερεύνησε το θέμα που τέθηκε ενώπιον του,κατέληξε στην ομόφωνη Γνωμάτευση ότι ο κρίνομενος νόμος βρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος προς τις 10 διατάξεις των Άρθρων 24 και 28 του Συντάγματοςκαι κατ' επέ κτασητου Αρθρου 179 αυτοΰ-χωρίς ως εκ τούτου να υπεισέλθει στην εξέταση των υπόλοιπων λόγων αντισυνταγματικότητας της Αναφοράς - γιατουςπιοκάτω λόγους: Ο κρινόμενος νόμος συνεπάγεται αδικαιολόγητες διακρίσεις 15 μεταξύ οφειλετών που οφείλουν οφειλές που δημιουργήθηκαν πριν την εισβολή του 1974 σε Εμπορικές Τράπεζεςκαι οφειλετών που οφείλουν προπολεμικές οφειλές σε Συνεργατικά Ιδρύματαή άλλους Χρηματοδοτικούς Οργανισμούς ή ιδιώτες. Επίσης δη μιουργεί αδικαιολόγητες διακρίσεις μεταξύ Εμπορικών Τραπεζών 20 αφενός και Συνεργατικών Ιδρυμάτων, Χρηματοδοτικών Οργανι σμών και ιδιωτών αφετέρου προς τους οποίους δεν δίδονται οι ίδιοι ευνοϊκοί όροι γιατηνδιαγραφήπροπολεμικών οφειλών. Αναφορά. Αναφορά απότον Πρόεδροτης Δημοκρατίαςγιαγνο>- 25 μάτευση κατά πόσο ο "Περί Διαγραφήςτων Προπολεμι8 3 ΑΛΛ. Πρ.Δημο>φατΙας ν.ΒουλήςΑντ. (Αρ. 2) κών Οφειλών προς τις Εμπορικές Τράπεζες Νόμος του 1991" βρίσκεται σε αντίθεσηκαι/ή είναι ασυμφωνος μετις διατάξεις των άρθρων24, 28, 35, 54, 61 και 179 τουΣυ ντάγματος. 5 Μ. Τριανταφυλλίδης, ΓενικόςΕισαγγελέαςτης Δημο κρατίας με Ρ. Γαβριηλίδη, Εισαγγελέα της Δημοκρα τίαςκαιΤ. Πολνχρονίδον(δ/δα), δικηγόρο τηςΔημο κρατίας Α' και Λ. Δημητριάδου (δ/δα), δικηγόρο της Δημοκρατίας,γιατοναιτητή. 10 Μ. Χριστοφίδης,γιατουςκαθ'ωνηαίτηση. ΛΟΙΖΟΥ,Π.ανάγνωσε την ακόλουθη γνωμάτευση. Ο ΠρόεδροςτηςΔημοκρατίαςκαταχώρησε στο Ανώτατο Δι καστήριο δυνάμει του 'Αρθρου 140 του Συντάγματοςτην Αναφορά αυτήγια Γνωμάτευση κατά πόσο ο "Περί Δια γραφήςτων Προπολεμικών Οφειλών προς τις Εμπορικές 15 Τράπεζες Νόμος του 1991" ευρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασυμφωνος προς τις διατάξειςτων Άρθρων 24, 28, 35,54,61και 179του Συντάγματοςτης ΚυπριακήςΔημο κρατίας. Ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών 20 κατατέθηκε ΠρότασηΝόμουτιτλοφορουμενη ως "Ο Περί Ανακουφίσεως Οφειλετών (Προσωριναί Διατάξεις) (Τρο ποποιητικός) Νόμος του 1990". Η Κοινοβουλευτική Επι τροπήΝομικών μελέτησε την πιο πάνω ΠρότασηΝόμου και αποφάσισε να εισηγηθεί στη Βουλή των Αντιπροσώ25 πωντηνψήφισητηςσεΝόμο. Η Βουλή των Αντιπροσώπων, βάσει της πιο πάνω ΠρότασηςΝόμου, ψήφισε,στις 11Απριλίου 1991,τονεπί δικο "Περί Διαγραφήςτων Προπολεμικών Οφειλών προς τις Εμπορικές Τράπεζες Νόμοτου 1991" (Τοκείμενο του 30 Νόμουεπισυνάπτεται). Η Βουλή των Αντιπροσώπων κοινοποίησε το Νόμο αυτόστον Πρόεδρο της Δημοκρατίας γιαέκδοση,σύμφω ναμετοΆρθρο52 του Συντάγματος. 9 Α. Λοΐζου, Π. Πρ.Δημοκρατίαςν.ΒουλήςΑντ. (Αρ. 2)
(1993)Στις 25 Απριλίου 1991 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τονανέπεμψεστηΒουλή τωνΑντιπροσώπων γιαεπανεξέ ταση, δυνάμειτουΆρθρου 51.1 του Συντάγματος. Στις 2 Μαΐου, 1991 ηΚοινοβουλευτική Επιτροπή Νο μικώνεπανεξέτασετονπιοπάνωΝόμοενόψειτηςΑναπο- 5 μπής και η Βουλή των Αντιπροσώπων στις 9 Μαΐου, 1991* τον επανεξέτασε και αποφάσισε να εμμείνει στην απόφασητηςγιατηψήφισητου. ΟΠρόεδροςτηςΔημοκρατίας,κατόπινσυμβουλής του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας,αποφάσισενα κα- ίο ταχωρήσει τηνπαρούσαΑναφορά στο Ανώτατο Δικαστή ριο,δυνάμειτουΆρθρου 140του Συντάγματος. Είναι η θέση του Γενικού Εισαγγελέα ότ\, ο επίδικος Νόμος ευρίσκεται σε αντίθεσηκαι είναι ασύμφωνοςπρος ταΆρθρα 24και28τουΣυντάγματος επειδή: 15 (α) Συνεπάγεται αδικαιολόγητες διακρίσεις μεταξύ οφειλετών που οφείλουν προπολεμικές οφειλές (δηλα δήαπόπρο του 1974) σε εμπορικές τράπεζεςκαιοφει λετών πουοφείλουν προπολεμικές οφειλές σεσυνεργα τικά ιδρύματαή άλλους χρηματοδοτικούςοργανισμούς 20 ή σε ιδιώτες. (β) Επίσης συνεπάγεται αδικαιολόγητες διακρίσεις μεταξύ των οφειλετών σχετικά με τις προπολεμικές οφειλές τωνοποίωνθαεφαρμοστεί. (γ) Όπως επίσης συνεπάγεται αδικαιολόγητηάνιση 25 μεταχείριση μεταξύοφειλετών τωνοποίωνοιπροπολε μικές οφειλές διαγράφονται βάσει του επίδικου Νόμου καιοφειλετών οι οποίοι έχουν ήδη καταβάλειπροηγου μένως προπολεμικές οφειλές και ως εκ τούτου δεθα ωφεληθούν διόλου από την εφαρμογή του επίδικου 30 Νόμου. (δ) Συνεπάγεται αδικαιολόγητες διακρίσεις μεταξύ εμπορικών τραπεζών αφενός και συνεργατικών ιδρυ μάτων, άλλων χρηματοδοτικών οργανισμών και ιδιω10 3AJLA. Πρ.Δημοκρατίαςν.ΒονλήςAw. (Αρ.2) Α. Αοίζου,Π. τωναφετέρουστουςοποίουςδεδίδονταιOi ίδιοι ευνοϊ κοίόροιγιατηδιαγραφήπροπολεμικών οφειλών. 5 10 (ε) Γιατί κατά παράβασητων αρχών της ισότητας καιαναλογικότητας,πουδιασφαλίζονται μεταενλόγω Άρθρα, επιτρέπει στις εμπορικές τράπεζες,που είναι απότις ευρωστότερες οικονομικές μονάδεςτουκοινω νικού συνόλου, να επωφεληθούν φορολογικών εκπτώ σεων που θα συνεπάγονται μεγάλη απώλεια εσόδων του Δημοσίου με αποτέλεσμα να επιβληθούν για την ανάκτησητους φορολογίες οι οποίες θαεπιβαρύνουν ολιγότερον εύρωσταμέλητουκοινωνικού συνόλου. ΕφόσονδεουπόκρίσηΝόμοςευρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος μεταΆρθρα 24 και28 του Συντάγ,r ματος ευρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος και προςτοΆρθρο35τουΣυντάγματος. Επίσης ουπόκρίσηΝόμοςευρίσκεται σεαντίθεσηκαι είναιασύμφωνοςπροςταΆρθρα54και61τουΣυντάγμα τος επειδή η Βουλή των Αντιπροσώπων καθ* υπέρβαση των εξουσιών τηςδυνάμειτου Άρθρου 61τουΣυντάγμα τος έχει επέμβει με τον υπό κρίση Νόμοσε θέμα γενικής πολιτικής ή/καιδημοσιονομικής πολιτικής τοοποίοεμπί πτειστην αποκλειστικήεξουσίατουΥπουργικούΣυμβου λίου δυνάμει του Άρθρου 54 του Συντάγματος.Για τον ίδιο λόγοπαραβιάζεται,επίσης,καιηΑρχή τουΔιαχωρι σμούτων Εξουσιών. Επειδήδεευρίσκεται σεαντίθεσηκαιείναιασυμφωνος με τα πιο πάνω Άρθρα του Συντάγματος,ευρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος και προς το Άρθρο 179 αυτού. Από μέρους της ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων έχειυπο στηριχθεί ότι ηθέσπιση του υπόκρίση Νόμουδενεκφεύγει της αρμοδιότητας της ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων δυ νάμει του Άρθρου 61 του Συντάγματος, αντίθετα καλύπτεταιαπότοάρθρο61πουκαθορίζειότι: "Η νομοθετική εξουσία της Δημοκρατίας ασκείται 11 Α,ΑοΓζου,Π Πρ.Δημοκρατίαςν.ΒουλήςAw. (Αρ. 2)
(1993)υπό της Βουλής των Αντιπροσώπων εν παντί θέματι, εξαιρέσει των θεμάτων εκείνων, άτινα ρητώς υπάγο νται κατά το Σύνταγμα εις τα Κοινοτικός Συνελεύ σεις." (Α) Οι ρυθμίσεις τουυπόκρίση Νόμουδενσυνεπά γονταιαδικαιολόγητες διακρίσεις. 5 (Β)Οι ρυθμίσεις τουυπόκρίσηΝόμουείναιδικαιο λογημένες λόγω ειδικών περιστάσεων και εξυπηρετούν το δίκαιονήτο γενικό συμφέρον ήειδικήσκοπιμότητα ίο χωρίς ναυπερβαίνουν τακατάτο κοινόν περίδικαίου συναίσθημαεπιτρεπόμεναόρια. (Γ) Στις ρυθμίσεις του υπό κρίση Νόμου συντρέχει κατά την κρίση ορθώς και δικαίως σκεπτόμενου αν θρώπουεπαρκήςλόγος. 15 (Δ) Οι ρυθμίσεις του υπό κρίση Νόμου οφείλονται στην αρχήτ*1ζ συνέπειας πουδιέπει τηνδράσητης Πο λιτείας καιπροστατεύουν την προςτηνΠολιτεία εμπι στοσύνη. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,αφούάκουσετιςαπόψειςτου 2ο ΠροέδρουτηςΔημοκρατίαςκαιτηςΒουλήςτων Αντιπρο σώπων σύμφωνα με τη δεύτερη παράγραφο του Άρθρου 140 του Συντάγματος,ερεύνησε το θέμα που τέθηκε υπό την κρίση του και η ομόφωνη Γνωμάτευση του είναι η ακόλουθη: Ο υπό κρίση Νόμος συνεπάγεται αδικαιολόγητες δια κρίσεις μεταξύ οφειλετών που οφείλουν οφειλές πουδη μιουργήθησαν πριν την καταστροφική τουρκική εισβολή του 1974 σε Εμπορικές Τράπεζεςκαιοφειλετών πουοφεί λουν προπολεμικές οφειλές σε Συνεργατικά Ιδρύματα ή 30 άλλους Χρηματοδοτικούς Οργανισμούς ήσε ιδιώτες.Δη μιουργεί δεαδικαιολόγητες διακρίσεις μεταξύ Εμπορικών Τραπεζών αφενός και Συνεργατικών Ιδρυμάτων, Χρημα τοδοτικών Οργανισμών και ιδιωτών αφετέρου, στους οποίουςδενδίδονταιοι ίδιοιευνοϊκοί όροιγιατηδιαγρα- 35 φήπροπολεμικών οφειλών. 12 25 3AJLA. 5 Πρ.Δημοκρατίαςν.ΒονλήςΑντ.(Αρ. 2) Α.Αοτζον,Π. Γιατουςπιοπάνω λόγους,ουπόκρίσηΝόμοςβρίσκε ται σε αντίθεσηκαι είναι ασύμφωνος προς τις διατάξεις των Άρθρων 24 και28τουΣυντάγματοςκαικατ' επέκτα σητουΆρθρου 179αυτού. Έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό,κρίνουμε περιττόναασχοληθούμε μετουςυπόλοιπουςλόγουςαντι συνταγματικότητας που έχουν προβληθεί στηναναφορά αυτή. 10 ΗπαρούσαΓνωμάτευσηκοινοποιείταισύμφωναμετο Άρθρο 140τουΣυντάγματοςστονΠρόεδροτηςΔημοκρα τίαςκαιτη Βουλήτων Αντιπροσώπων. • Νόμοςαντισυνταγματικός. 15 20 25 30 Ο ΠΕΡΙ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΟΦΕΙΛΩΝΠΡΟΣΤΙΣΕΜΠΟΡΙΚΕΣΤΡΑΠΕΖΕΣ ΝΟΜΟΣΤΟΥ 1992 Προοίμιο.Δεδομένου ότι ωςσυνέπειατης συνεχιζόμε νης τουρκικής εισβολής και κατοχής έχουν δημιουργηθεί ορισμένεςσυνθήκες πουκαθι στούν αναγκαίακαιαπαραίτητητη σταδιακήλήψηνομοθετικών μέτρων για την ανα κούφισητωνπροσώπωνπουέχουν υποστεί το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος από την κατάσταση αυτή, ΚαιλαμβάνονταςυπόψηότιηΠολιτείαθέσπισε μια σειρά απόνομοθετικά μέτραγια τηβαθμιαίαανακατανομήτων οικονομικών βαρών που έχουν προκύψει από την προμνησθείσα κατάσταση γενικά και για την ανακούφισητωνοφειλετώνειδικά, Και λαμβάνοντας υπόψη ότι, καθόσον αφορά τις οφειλές που οφείλονταν στις Εμπορικές Τράπεζες και οι οποίες παγοποιήθηκαν με ειδικήνομοθεσία, οι εν λόγω Εμπορικές Τράπεζες διεκδίκησαν εκπτώ13 Α.ΑοΤζον,Π. Πρ.Δημοκρατίαςν.ΒουλήςΑντ. (Αρ.2)
(1993)σειςαπότοφορολογητέο εισόδηματουςκά μνοντας για το σκοπό αυτό σχετικές προ βλέψειςγιαεπισφαλήχρέη, Και λαμβάνοντας υπόψηότι οι Εμπορικές Τράπεζες συναινούν και συμφωνούν με τη διαγραφή των οφειλών αυτών ενόψει των νομοθετικών διατάξεωνπουακολουθούν, Και λαμβάνοντας υπόψη ότι οι νομοθετι κές αυτές διατάξεις θ' αποτελέσουν την απαρχήτης σταδιακής διαγραφήςκαιόλων των άλλων προπολεμικώνοφειλών προςτα συνεργατικά ιδρύματα ή άλλους χρηματο δοτικούςοργανισμούς, Για όλους αυτούς τους λόγους η Βουλή τωνΑντιπροσώπων ψηφίζειταπιοκάτω: Συνοπτικός π**ε ο° π σ £ ώ ν Ν ό ^ ς θ α αναφέρεται ως ο τίτλος ^ Διαγραφής των Προπολεμικών (οφει λών προς τις Εμπορικές Τράπεζες Νόμος του 1991. Διαγραφή ορισμένων οφειλών προςτις εμπορικές Τράπεζες 2
(1)Ανεξάρτητα απότις διατάξεις οποιου δήποτε άλλου Νόμου, όλες οι οφειλές, με την έννοιατωνπερίΑνακουφίσεως Οφειλε τών (Προσωρινές τις εμπορικές Διατάξεις) Νόμων, γιατις οποίεςοι Εμπορικές Τράπε ζεςδιεκδίκησανήμπορούνναδιεκδικήσουν καιπήρανή θαπάρουνφορολογικέςεκπτώ 24του 1979 σειςμεβάσητηνισχύουσανομοθεσίαγιατο 78το 1980 φόροεισοδήματος,κάμνονταςγιατοσκοπό 79του 1982 αυτό γενικές ή ειδικές προβλέψεις για επι 92του 1984 114του 1985 σφαλή χρέη, διαγράφονται. 194του 1987 46του 1988
(2)Όλες οι οφειλές που διαγράφονται δυ νάμει και σύμφωνα με τις διατάξεις του εδαφίου
(1)απαλλάσσονται απότην κατα βολή φόρου εισοδήματος, έκτακτης εισφο ράς και έκτακτης εισφοράς για την Άμυνα 14 10 15 20 25 30 35 Πρ.Δημοκρατίαςν.ΒουλήςΑντ. (Αρ.2) Α. ΑοΤζρν,Π. της Δημοκρατίας, ανεξάρτητα του αν λή φθηκαν ήόχι υπόψηγια σκοπούςπροσδιο ρισμούτωνζημιώναπότηντούρκικη εισβο λήκαιδενλαμβάνονταιυπόψηγιασκοπούς προσδιορισμούτωνζημιώναυτών.
(3)Στις Εμπορικές Τράπεζες,καιωςαντι στάθμισμα της διαγραφής τωνπαραπάνω οφειλών, παραχωρείται ειδική πίστωση πέραν των φορολογικών εκπτώσεων που δόθηκαν ή θαδοθούν στις Τράπεζεςαυτές δυνάμει και σύμφωνα με το εδάφιο
(1), η οποία και αφαιρείταιαπότο φόροεισοδή ματοςπουετήσιακαταβάλλουνμεβάση την εκάστοτε ισχύουσα νομοθεσία για το φόρο εισοδήματος.Τούψος τηςειδικής πίστωσης είναισεκάθεπερίπτωσητόσοώστεπροστι θέμενο στο ποσό της φορολογικής έκπτω σης που δόθηκε ή θα δοθεί στις Τράπεζες, δυνάμει και σύμφωνα με το εδάφιο
(1),να δίνειάθροισμαίσο μετο50% τηςοφειλής: Νοείται ότι η ειδική αυτήπίστωση μπορεί ναχορηγηθεί καικατανεμηθείσεπερισσότε ρα απόέναφορολογικά έτηκαι τοσυνολι κόύψος της γιαόλεςτις Εμπορικές Τράπε ζες δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο το χρόνο με το δικαίωματου Εφόρου του Φόρου Εισοδήματος να προ βαίνει στην κατανομή του ποσού αυτού, κατ*αναλογίαντων διεκδικούμενωνπιστώ σεων: Νοείταιπεραιτέρωότι σεπερίπτωση Εμπο ρικής Τράπεζας πουδεν θαέχειφορολογη τέο εισόδημα, η πιο πάνω φορολογική πί στωση θα μετατρέπεται σε φορολογική ζημιά μεβάσητους εκάστοτε φορολογικούς συντελεστέςμέχριςολικήςαπόσβεσης. 15