(1993)14 Μαΐου, 1993 [ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΟΜΜΑ ΤΩΝΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 952/91) Διοικητική πράξη — Βεβαιωτική — Δε συνιστά τέτοια ηαπόφαση που εκδίδεται μετά από έρευνανέωνδεδομένων. Ο περί Ποντικών Κομμάτων(Κτήση, Κατοχή καιΔιάθεσηΑκίνητηςκαι ΚινητήςΙδιοκτησίας) Νόμος του 1989(Ν. 199/89)— Άρθρο 2— Ορι· σμόςτον όρου "πολιτικό κόμμα"—Συστηματική επισκόπησητονΝό μου καιερμηνεία τον νομοθετικούορισμούτονΆρθρον. Ερμηνεία — Γραμματική ερμηνεία των νομικών διατάξεων — Συν δυασμός με την συνεκτίμηση τον σκοπού τον νόμου. Κύριο αντικείμενο της διαδικασίαςήταν η αμφισβητούμενη έν νοια του όρου "πολιτικό κόμμα" (ή "κόμμα"),που απαντάταιστο Αρθρο 2τουπερί Πολιτικών Κομμάτων(Κίνηση,ΚατοχήκαιΔιάθεσις Ακίνητης και Κινητής ΙδιοκτησίαςΝόμος (Ν. 199/89) ηερμηνεία τουοποίουαπότουςκαθ'ωνηαίτησηαπέβηειςβλαβηντωναιτητών, αφούεπί τηβάσητηςοι αιτητέςδεσυνιστούσαν πολιτικόκόμμα. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: 5 10 15 20
- Ταγεγονόταπουεκτίθενταιστοσώματηςαίτησης,ταοποίαδεν αμφισβητήθηκαν,δεν υποστηρίξουν την εισήγηση, περίβεβαιω τικήςπράξης. 25 Αναφέρονται σεό,τι έλαβεχώρανκατάτοχρόνοπουδιέρρευσεμε1096 4ΑΛΛ Κόμμα Φιλελευθέρων κ.ά. ν. Δημοκρατίας κ.ά. ταξύτηςυποβολήςτωνδύοαιτήσεωντωναιτητώνστηδιοίκηση. 5 10 Τανέαστοιχεία πουυπήρχανενώπιον τουεφόρου διαφοροποι ούν τηναίτησητης 28/6/91καιτηςπροσδίδουν νομικήαυτοτέλείαστοχώρο τουδικαίου. Ταπραγματικάκαινομικά στοιχεία (συμμετοχή γιαπρώτη φορά στις εκλογές κ.ά) ήταν ικανάνα προσδώσουν εκτελεστότητα στη νεώτερη απόφαση πουπρο σβάλλεται με την υπόκρίση προσφυγή. Οι περιστάσεις που πλαισίωναν τηδεύτερη αίτηση ήταν διαφορετικές. Η απόφαση του εφόρουδενείχε βεβαιωτικόαλλά εκτελεστόχαρακτήρακαι είναι επομένως προσβλητή μεαίτησηακυρώσεως. Ηαπλήανα φοράτηςπρογενέστερης απόφασηςδεμεταβάλλει τηνουσίατου θέματος: ότιδηλαδή μεσολάβησαν νέαπραγματικάκαινομικά δεδομέναπουέπρεπεναδιερευνηθούν. 15 20 25 30 35
- Τοδεύτερο εννοιακό ζεύγμα στο Αρθρο 2 τουΝ. 199/89 που αφορά"οργανισμό,ένωσηήομάδαπροσώπων"διατυπώθηκε με βάση τακριτήρια πουανέπτυξε η Ολομέλεια τουδικαστηρίου στηνΠίτσιλλοςν.ΡαδιοφωνικούΙδρύματοςΚύπρου,σχετικάμε τοχαρακτηρισμό τέτοιου οργανισμού ήένωσης σανπολιτικού κόμματος.Όπως παρατηρείοδικαστήςΓ.Πικήςστηναπόφαση Κόμμα τωνΦιλελευθέρωνκαι Άλλοι v. Ρ.Ι.Κ.: "Η έννοια τουόρου "πολιτικό κόμμα"συναρτάταιμετην εκτίμηση τουμέσουσυνετού πολίτηγιατηνυπόστασηενόςκόμμα τος, σεσυσχετισμό μετιςαντικειμενικές προϋποθέσεις για το χαρακτηρισμόοργανώσεως ατόμωνωςπολιτικούκόμματος."
- Μεβάσητηνκείμενη εκλογικήνομοθεσία, είναιαπόλυτανόμιμη ηκάθοδοςσυνδυασμούκομμάτωνστις εκλογές. Ανήτανπρόθε σητου νομοθέτη νααποστερήσει ένα τέτοιο κόμματωνευεργε τημάτων του Ν. 199/89θατοέκαμνε μερητήπρόβλεψη.
- Εφαρμόζονταςτηγραμματικήερμηνεία,τοΔικαστήριοβρίσκειτο νόημα των νομικών διατάξεων ανατρέχοντας στη συνηθισμένη και φυσικήσημασίατων λέξεων τουκειμένου, μέσωτων οποίων εκφράζεταιπρωτίστωςηπρόθεσητουνομοθέτη.Ανημέθοδοςαυ τήαποτύχειναδώσει σίγουροαποτέλεσμαλαμβάνεταιυπόψηκαι ο σκοπόςτουΝόμουπουελέγχειτηγλωσσικήδιατύπωση. 40 Την άποψη υποστηρίζει ο Lord Reid στη Westminster Bank Ltd. v.Zsng [1966]A.C.
- Ηαπόφαση στην Δημοκρατίαν.Γεωργίου Ματθαίουστησελ. 1097 ΚόμμαΦιλελευθέρων κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)2474, αντιμετωπίζει τοζήτημαμετο ίδιοπνεύμα. ΤοΔικαστήριο βρίσκειταεπιχειρήματατωναιτητωνβάσιμα.Το πρώτο εννοιακό ζεύγμαπου αφορά σε κόμμα που εκπροσωπεί ται στη Βουλήδε συνάπτεται με την επιφύλαξη για το ποσοστό του 3% των ψήφων. Μεβάσητους γραμματικούς κανόνες αυτό μπορεί να συνδεθεί μόνο με τη δεύτερη οντότητα στην οποία μπορεί να αποδοθεί ηιδιότητα του πολιτικού κόμματος,δηλα δή"οργανισμό, ένωση ήομάδαπροσώπων", εφόσον συγκεντρώ νει ταχαρακτηριστικά γνωρίσματα πουπροεκτέθηκαν. 5 10 Ηάποψηγια λήψη τουποσοστού 3%τωνψήφων ύστερααπόαυ τοδύναμηδιεκδίκηση των εκλογώνδεβρίσκει έρεισμα το νομοθε τικόορισμό. Αν επρόκειτο ναγίνειδεκτήη εισήγησητωνκαθ' ων, είναι σανναδιαβάζεταιστοΝόμοεκείνοπουδενπεριέχει (Γεωρ- 15 γιχή Εταιρεία Δ.Γ. Φοντάςν. Εταιρεία Βάσος, ΕμποροιΓεωργι κώνΠροϊόντωνΛτό). Ηερμηνεία στην οποίαέχειτο Δικαστήριο καταλήξει,εναρμονίζεται καιμετοσκοπότουνομοθέτηγιαυλική ενίσχυσητωνκομμάτωνκαικυρίως γιατηναναγνώρισητουςσαν φορέων ατομικώνδικαιωμάτων,όπως είναιτοδικαίωμαιδιοκτη20 σίας,πουπροστατεύει τοΑρθρο23του συντάγματος. 6. Ηπροσφυγήγίνεται δεκτή,για εσφαλμένη ερμηνεία του Νόμου που οδήγησε σε πεπλανημένη απόφαση. 25 Ηπροσψνγή επιτνγχάνει χωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: DemetnadesandCo.Ltd v.MunicipalityofLimassol
(1987)3C.L.R. 145, 30 Μονογνιός v.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 3513, Κατσοννωτού v.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 3639, 35 Pitsillos v. C.B.C.
(1982)3C.L.R. 208, Κόμμα των Φιλελευθέρωνκ.ά. ν.Ρ.Ι.Κ.
(1989)3ΑΛΛ. 196, Thompson v.GooldandCo.[1910]A.C 409, Vickers, SonsandMaximLimited v.Evans[1910]A.C. 444, WestminsterBankLtd. v.Zang[1966]A.C. 182, 1098 40 4ΑΛΛ Κόμμα Φιλελευθέρων κ.ά. ν.Δημοκρατίας κ.ά. Δημοκρατία ν. Ματθαίον
(1990)3ΑΛΛ.2452, ΓεωργικήΕταιρείαΔ.Γ. Φοντάςν. ΕταιρείαΒάσος
(1993)1ΑΛΛ. 168. 5 Προσφυγή. Προσφυγήεναντίον τηςαπόφασηςτωνκαθ'ωνηαίτηση με.την οποία απορρίφθηκεαίτησητων αιτητωνγιαεγγραφήτουκόμμα τος των Φιλελευθέρων στο "μητρώοπολιτικών κομμάτων". 10 Α. Λαδάς,γιατους Αιτητές. 15 20 25 30 35 40 Α. Παπασάββας, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ'ωνη αίτηση. Cur. adv.vult. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: ΗθέσπισητουπερίΠολιτικών Κομμάτων(Κτή ση,ΚατοχήκαιΔιάθεσηΑκίνητης καιΚινητής Ιδιοκτησίας)Νόμου του 1989(αρ. 199/89)αποτελεί έναπρώτοβήμαγιατην οικονομική ενίσχυσητωνπολιτικών κομμάτων. Κυρίως όμως μετονόμοτα κόμματααναγνωρίζονταισανοντότητες πουείναιδυνατόναείναι φορείς ατομικών δικαιωμάτων, όπως εκείνο της ιδιοκτησίας,το οποίο κατοχυρώνεται απότοαρθρ.23του συντάγματος.Τοευρύ τερο θέμα τωνεπίμέρους ατομικών δικαιωμάτωντων κομμάτων συζητάκαιαναπτύσσειο Γ.Δρόσος "Ηνομικήθέσητωνπολιτικών κομμάτων στην Ελλάδα"σελ. 278και επέκειναυπότοπρίσματων σχετικών συνταγματικώνδιατάξεωνπουισχύουν στηνΕλλάδα. Τηθεωρητική στήριξη γιατηνεξέλιξηαυτήπαρέχει οΑριστ. Μάνεσης "Συνταγματικά Δικαιώματα"σελ. 46: "Η συνταγματική προστασία των ατομικών ελευθεριών θα καταντούσε ανεπαρκήςκαι αλυσιτελής, ανπεριοριζότανμό νοσταφυσικάπρόσωπακαιδενπεριελάμβανε καιτιςομάδες στις οποίες είναι οπωσδήποτε εντεταγμένα και μέσω των οποίων ιδίως ενεργούν." Έτσι μεβάση τιςπρόνοιες τηςνομοθεσίας του 1989(όπωςτρο ποποιήθηκεαπότοΝ.3/1990)μπορούνπλέον τακόμματανααποκτούνκαιδιαθέτουνκινητήιδιοκτησία(αρθρ.4)όπωςκαιακίνητη περιουσία (αρθρ.3)υπότηνπροϋπόθεσητουεδ. 1 τηςπροηγούμε νης εγγραφής του συγκεκριμένου κόμματος στο τηρούμενο "μη τρώο πολιτικών κομμάτων". Μιάευεργετική απόοικονομικήσκο πιάσυνέπειατης εγγραφήςείναικαιατελήςεγγραφήτίτλουακίνη1099 Νικήτας, Δ. Κόμμα Φιλελευθέρων κ.ά. ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1993)της ιδιοκτησίαςπου μεταβιβάζεταισεπολιτικό κόμμα(αρθρ. 10). Δε γεννάται εδώ θέμα συνταγματικότητας οποιασδήποτεπρό νοιας τουνόμου όπωςσυνέβημεπροηγούμενη προσφυγήτωναι τητων.Στις λεπτομέρειες της θααναφερθώαργότερα.Επιβάλλε5 ται άλλωστεγιατί αποτελεί το επίκεντρο προδικαστικούθέματος πουεγείρουν οι καθώνη αίτηση.Τοζήτημαπουθέτει επίτάπητος ηκρινόμενη αίτησηαφοράστην ερμηνείατουόρου"πολιτικόκόμ μα" που απαντάται στο ερμηνευτικό άρθροτου νόμου (αρθρ. 2). Από τον τρόπο επίλυσης του εξαρτάταιηεγγραφήτου αιτούντος 10 Κόμματος των Φιλελευθέρων για σκοπούς του πιο πάνωνόμου. Σημειώνωπως μεβάσητιςδιατάξειςτουαρθρ.6τηρείται μητρώο στο οποίο εγγράφεται, μετά από αίτηση του, κάθε κόμμα που ανταποκρίνεται στα κριτήρια που διαγράφει ο νομοθετικός ορι σμός του όρου (αρθρ. 2).Το μητρώο κρατάο γενικός διευθυντής 15 τουυπουργείου εσωτερικών υπότην ιδιότητατου εφόρου πολιτι κώνκομμάτωνπουτουπροσδίνει το αρθρ.
- Αλλά θα κατανοηθεί καλύτερα το ερμηνευτικό πρόβλημα που παρουσιάζει ηυπόθεση ανκαταγραφούν ταγεγονότα που οδήγη- 20 σαν τη διαφοράστο δικαστήριο. Στις 28/6/91υποβλήθηκε αίτηση γιαεγγραφήτουκόμματοςστομητρώο.Ησχετικήεπιστολή (τεκ.1) παρέθετε ταστοιχεία ήπληροφορίες πουαπαιτούνταιαπότο αρ θρ.8καισυνοδευόταν απότοέμβληματουκόμματοςκαιαντίγρα φοτουκαταστατικούτου.Οέφορος (καθού2)αρνήθηκενα ικανό- 25 ποιήσει το αίτημα. Η αιτιολογία ανευρίσκεται στην απαντητική επιστολή ημερ.24/7/91 (τεκ. 2). Στηνουσίαη δικαιολογητικήβάση για την απόρριψη είναι ότι για ναπεριληφθεί ένακόμμα στο μη τρώο πρέπει, σύμφωνα με την έννοια του όρου "πολιτικό κόμμα" τουαρθρ.2,ναείχεσυγκεντρώσειορισμένοποσοστό ψήφωνκατά 30 τις τελευταίες γενικές βουλευτικές εκλογές. Και συγκεκριμένα το 3%τουσυνόλουτωνψήφωντουεκλογικού σώματος.Σύμφωναμε την ερμηνευτική προσέγγιση των καθών, η πρόνοια "αποσκοπεί στην επιβολήωςπροϋπόθεσης εγγραφήςενός πολιτικούκόμματος τηνύπαρξηενόςαποδεδειγμένουελάχιστουποσοστού λαϊκήςυπο- 35 στήριξης τουκόμματος αυτοτελώς κρινόμενου .... "Η προϋπόθεση αυτή,όπως είναι φανερό",καταλήγει τοτεκ.2, "δεν ικανοποιείται στην περίπτωσητου Κόμματος των Φιλελευθέρων". Επαναλαμβάνωστοσημείοαυτόότιπαρόμοιοαίτηματωνιδίων αιτητων (του Κόμματος των Φιλελευθέρων και τουπροέδρουτου, αιτητήαρ. 2) απορρίφθηκεκαι στο παρελθόν. Ησχετικήαπόφαση τουεφόρουημερ.21/12/89,πουπεριέχεικαιτηναιτιολογίατης,επι συνάφθηκεσαντεκ.
- OLαιτητέςαμφισβήτησαντηναπόφασημετην 1100 40 4ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 35 40 ΚόμμαΦιλελευθέρων κ.ά. ν. Δημοκρατίας κ.ά. Γ'. ( Νικήτας, Δ. προσφυγή αρ. 72/90που εκδίκασε ηΟλομέλεια τουδικαστηρίου. Ενόσω όμως εκκρεμούσε ηέκδοση τηςαπόφασηςοιαιτητές με ει δοποίηση τουςημερ. 18/5/90ζήτησαννατην αποσύρουν. Και μετο διάταγματουτης29/5/90τοδικαστήριο τηναπέρριψε.Το γεγονός τηςπροηγούμενης προσφυγήςέδωσελαβή σεπροδικαστική ένσταση ότι μετηνκρινόμενη προσφυγήδενπροσβάλλεται εκτελεστή πράξη σταπλαίσιατουαρθρ. 146του συντάγματος.Απλώς έχουμε επιβε βαίωσητηςπρογενέστερης απορριπτικήςαπόφασης της21/12/
- Ταγεγονόταπουεκτίθενταιστοσώματηςαίτησης,ταοποίαδεν αμφισβητήθηκαν,δεν υποστηρίζουν την εισήγηση. Αναφέρονται σε ότιέλαβεχώρανκατάτοχρόνοπουδιέρρευσε μεταξύτηςυποβολής τωνδύοαιτήσεων στηδιοίκηση.Τοαιτούνκόμμα, που ιδρύθηκετο 1976,πήρεγιαπρώτηφοράμέρος σεγενικές εκλογέςτο 1991 σεσυνεργασία μετοκόμματουΔημοκρατικού Συναγερμού. Ο συνασπι σμόςτων δύοκομμάτων εξασφάλισε το 36%περίπουτων έγκυρων ψήφων σε('λητηνεπικράτεια καιανέδειξε 20 βουλευτές. Από το Κόμματων Φιλελευθέρων εκλέγηκε βουλευτής οπρόεδρος του(αιτητής2)καισύμφωνα μετονκανονισμό της Βουλήςτων Αντιπροσώπωνδήλωσεότι εκπροσωπεί σεαυτήντους "Φιλελεύθερους". Τα νέαστοιχεία που υπήρχαν ενώπιον του εφόρου διαφορο ποιούν τηναίτησητης28/6/91 καιτηςπροσδίνουν νομική αυτοτέ λεια στοχώρο του δικαίου.Τα πραγματικάκαινομικά στοιχεία (συμμετοχήγιαπρώτη φοράστιςεκλογέςκ.ά)ήτανικανάναπροσ δώσουν εκτελεστότητα στηνεώτερη απόφασηπου προσβάλλεται με τηνυπό κρίση προσφυγή. Οι περιστάσεις που πλαισίωναν τη δεύτερη αίτηση ήτανδιαφορετικές. Είναι ηγνώμη μου ότιηαπό φασητου εφόρου δεν είχεβεβαιωτικό αλλά εκτελεστό χαρακτήρα καιείναι επομένως προσβλητή μεαίτησηακυρώσεως. Η απλή ανα φορά στο τεκ.2της προγενέστερης απόφασηςέτνμεταβάλλειτην ουσία του θέματος:ότιδηλαδή μεσολάβησαν νέα πραγματικά και νομικά δεδομένα πουέπρεπε ναδιερευνηθούν. Γιατηφύσητων επιβεβαιωτικών πράξεων παραπέμπωστοΜιχ. Δ. Στασινόπουλο "Δίκαιον τωνΔιοικητικών Πράξεων" ανατύπωση του 1984,σελ. 125και 126καιΕπ. Σπηλιωτόπουλο Έγχειρίδιον Διοικητικού Δι καίου"
(1981)σελ.117και380. Από τηνογκώδηνομολογία στοθέ μα βλέπε ενδεικτικά τις αποφάσεις: Demetnades & Co. Ltd. v. Λήμον Λεμεσού
(1987)3Α.Α.Δ. 145, 148, ΧριστάκηςΜονογνιός ν. Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 3513και Γεωργία Κατσοννωτον ν.Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ.3639. Γιανακαταστεί απόλυτακατανοητήη(ρύσητου ερμηνευτικού προβλήματος πουκαλείται ναεπιλύσειτοδικαστήριο καισυνάμα 1101 Νικήτας, Δ. ΚόμμαΦιλελευθέρωνκ.ά. ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)ταβασικάεπιχειρήματατωναιτητωνπρέπειναέχουμε υπόψητην έννοιατουπολιτικούκόμματοςόπωςτηνπροσδιορίζει τοαρθρ.2: '"Πολιτικόκόμμα'ή,συνοπτικά,'κόμμα'σημαίνει κόμμαεκπρο σωπούμενο στηΒουλή τωνΑντιπροσώπων καιοποιοδήποτεορ5 γανισμό,ένωσηήομάδαπροσώπων πουκατάτηναντίληψητου μέσουσυνετού πολίτη,μεγνώσητηςεσωτερικής πολιτικήςπραγ ματικότηταςτηςΚύπρου,θεωρείται ωςπολιτικόκόμμα,δεδομέ νηςτηςοργάνωσης,τηςδομής, των θεσμών,των στόχων καιτης απήχησηςτουστοκοινόκαινοουμένου ότιστις τελευταίες εκλο- 10 γές για την εκλογή Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων έχει εξασφαλίσει ποσοστό ψήφων τουλάχιστο τρία τοις εκατόν του συνόλου των έγκυρων ψήφωνσ' όλητηΔημοκρατία." Θαπαρατηρούσαπρώταότι τοδεύτερο εννοιακόζεύγμαπου αφορά "οργανισμό,ένωσηήομάδαπροσώπων" διατυπώθηκεμε βάση τα κριτήρια που ανέπτυξε η Ολομέλεια του δικαστηρίου στην Πίτσιλλος ν. Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου
(1982)3 Α.Α.Δ. 208 σχετικά με το χαρακτηρισμό τέτοιου οργανισμού ή ένωσης σαν πολιτικού κόμματος. Όπως παρατηρεί ο δικαστής Γ.Πικής στην απόφαση Κόμματων Φιλελευθέρων καιΆλλοι ν. Λί.ΑΓ.
(1989)3Α.Α.Δ. 196: 15 20 "Η έννοια του όρου 'πολιτικό κόμμα' συναρτάται μετην εκτί μησητου μέσου συνετούπολίτηγιατηνυπόστασηενόςκόμμα- 25 τος σε συσχετισμό με τις αντικειμενικές προϋποθέσεις για το χαρακτηρισμόοργανώσεως ατόμωνωςπολιτικούκόμματος." Απλουστευμένη ηθέσητωναιτητωνείναι ότι η εκπροσώπηση κόμματος καθαυτή στη Βουλή των Αντιπροσώπων κατόπιν 30 εκλογών, όπως συνέβη εδώ, ικανοποιεί το νομοθετικό ορισμό. Η επιφύλαξη του ποσοστού 3% των ψήφων δεν ισχύει όταν το κόμμα εκπροσωπείται στηΒουλή. Αναφέρεται καιεφαρμόζεται μόνον στη δεύτερη κατηγορία κομματικής οργάνωσης δηλ. την ένωση ή ομάδα προσώπων της οποίας επιτρέπεται η εγγραφή. 35 Συνεπώς οι καθώνμε τηναπόφασητους υπέπεσαν σεπλάνη πε ρί το δίκαιονπου επιφέρει την ακυρότητατης. Σύμφωνα με την εισήγηση των αιτητων σ' αυτήτην ερμηνεία οδηγεί αναπόφευκτα η εφαρμογή της γραμματικής μεθόδου που περιορίζει την ανεύρεση τουνοήματος στην ενδογλωσσική απο τύπωση του κανόνα στο νομοθετικό ορισμό. Έτσι έχουμε δύο οντότητες πουσυνιστούν πολιτικό κόμμαγια τους σκοπούς του νόμου
(1)εκείνηπουεκπροσωπείται στη Βουλήκαι
(2)οποιαδή1102 40 4 ΑΑΔ. 5 10 15 20 25 30 35 Κόμμα Φιλελευθέρων κ.ά. ν.Δημοκρατίας κ.ά. Νικήτας, Δ. ποτε οργάνωση, ένωση ήομάδαπροσώπων. Ο ορισμός προσθέ τει, μεδευτερεύουσα πρότασηηοποίααρχίζει μετηναναφορική αντωνυμία "που" και καταλήγει με τη λέξη "κοινό", δύο ακόμη προϋποθέσεις γιατηδεύτερηαυτήκατηγορία:
(1)ότι έχει ταχαρακτηριστικά γνωρίσματα κόμματος όπως γίνονται αντιληπτά από το μέσο πολίτη,και
(2)ότι εξασφαλίζει το πιο πάνωποσο στό ψήφων. Η επιφύλαξη, με τον τρόπο που συνδέεται με την υπόλοιπηπρόταση,συναρτάταιμόνον μετηδεύτερηοντότητα. Ηαντίπαληθέση κατοπτρίζεταιστατεκ. 2 και 3. Η αγόρευση τουδικηγόρουτωνκαθώναπλώςτηνυιοθετεί χωρίς ναπροσθέτει νέαεπιχειρήματα.Από τοτεκ.2προκύπτειότι ηδιοίκησηθεώρη σε σαν προϋπόθεση εγγραφήςτην εξασφάλιση ποσοστού 3%των ψήφων μετά απόαυτοδύναμηδιεκδίκηση των εκλογών. Μεαυτό τον τρόπο απέκλεισε απότην εμβέλεια του νόμου την περίπτωση αντιπροσώπευσης κόμματος στη Βουλή που έχει προκύψει από συμμετοχή του σε εκλογές ύστερα απόσύμπραξη μεάλλοκόμμα, Εντούτοις μεβάσητηνκείμενηεκλογική νομοθεσία είναιαπόλυτα νόμιμη ηκάθοδος συνδυασμού κομμάτων στις εκλογές. Αν ήταν πρόθεσητουνομοθέτη νααποστερήσει ένατέτοιο κ(»μα των ευ εργετημάτων τουΝ. 199/89θατοέκαμνε μερητήπρόβλεψη. Κατά την εισήγηση των αιτητων αποδοχήτης προτεινόμενης από τους καθών ερμηνείας θα σήμαινε την προσθήκη όρου στο κείμενο τουνόμου.Αυτό όμως είναιανεπίτρεπτοαπότουςκανό νες της ερμηνευτικής διαδικασίας. Γιαυποστήριξη της πρότασης αυτής έγινε παραπομπήστον Maxwell Interpretation of Statutes Πη έκδοση, σελ. 12 έως 15 και τις σχετικές απόψεις του Lord Mersey και Lord Lore -bum L.C. στις υποθέσεις Thompsonv. Goold& Co. [1910]A.C. 409, 420 και Vickers,Sons &Maxim Limited v.Evans [1910] A.C.444 αντίστοιχα. Εφαρμόζονταςτηγραμματικήερμηνείαβρίσκουμετονόηματων νομικώνδιατάξεωνανατρέχονταςστησυνηθισμένη καιφυσικήσημασιάτωνλέξεων τουκειμένου μέσωτωνοποίωνεκφράζεταιπρω τίστωςηπρόθεσητουνομοθέτη.Ανημέθοδοςαυτήαποτύχειναδώ σεισίγουροαποτέλεσμαλαμβάνεταιυπόψηκαιοσκοπόςτουνόμου πουελέγχειτηγλωσσική διατύπωση.ΤηνάποψηυποστηρίζειοLord ReidστηWestminsterBankLtd. v.Zang[1966] A.C. 182,222: 40 "But no principle of interpretation of statutes is more firmly settled than the rule that the court must deduce the intention of Parliament from thewordsusedin theAct. If those wordsarein any way ambiguous if they are reasonably capable of more than 1103 Νικήτας, Δ. ΚόμμαΦιλελευθέρωνκ.ά. ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1993)onemeaning -orif theprovisioninquestion iscontradicted by or isincompatible withanyotherprovisionintheAct,thenthecourt may depart from the natural meaning of the words in question. But beyondthatwe cannot go." 5 Θα πρόσθετα ότι η απόφαση στην Δημοκρατία ν. Γεώργιου Ματθαίου
(1990)3Α.Α.Δ.2452, στησελ.2474,πουπαρέθεσεοδι κηγόρος των καθών,αντιμετωπίζει τοζήτημαμετο ίδιοπνεύμα. "... Παρόλο ότι οι λέξεις σε ένανομοθέτημα γενικά ερμηνεύονται με τη συνήθη σημασία τους, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το αντικείμενο και ο σκοπός τουνόμου ...." Βρίσκω τα επιχειρήματα των αιτητων βάσιμα.Το πρώτο εν νοιακό ζεύγμα που αφορά σε κόμμα που εκπροσωπείται στη Βουλήδε συνάπτεται με την επιφύλαξηγια το ποσοστό του 3% των ψήφων. Με βάση τους γραμματικούς κανόνες αυτό μπορεί να συνδεθεί μόνο με τηδεύτερη οντότητα στην οποία μπορεί να αποδοθεί η ιδιότητα του πολιτικού κόμματος δηλαδή "οργανι σμό, ένωσηνή ομάδαπροσώπων", εφόσον συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικάγνωρίσματα πουπροεκτέθηκαν. 10 15 20 Η άποψηγια λήψητουποσοστού 3% των ψήφων ύστερααπό αυτοδύναμη διεκδίκηση των εκλογών δε βρίσκει έρεισμα στο νο μοθετικό ορισμό. Αν επρόκειτοναγίνει δεκτήηεισήγηση τωνκα- 25 θών είναι σανναδιαβάζαμεστονόμο εκείνο πουδενπεριέχει (βλ. Γεωργική Εταιρεία Δ. Γ. Φουτάςν.Εταιρεία Βάσος,ΕμποροιΓε ωργικώνΠροϊόντων Λτδ
(1993)1Α.Α.Δ. 168. Η ερμηνεία στην οποία έχω καταλήξει εναρμονίζεται και μετο σκοπό του νομοθέ τηγιαυλική ενίσχυση τωνκομμάτωνκαικυρίως,όπως ανέπτυξα 30 στην αρχή της απόφασης, για την αναγνώριση τους σαν φορέων ατομικών δικαιωμάτωνόπως είναι το δικαίωμαιδιοκτησίας, που προστατεύει τοαρθρ.23 τουσυντάγματος. Σύμφωνα μεόσαπροεκτέθηκανηπροσφυγήγίνεταιδεκτήγια εσφαλμένη ερμηνεία του νόμου που οδήγησε σε πεπλανημένη απόφαση. IV αυτό την ακυρώνω σύμφωνα με τις διατάξεις του αρθρ. 146.4(β)του συντάγματος.Δεν επιδικάζονταιέξοδα. Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 1104 35 40