4ΑΛΑ. 22 Ιανουαρίου, 1993 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΥΠΑΠΑΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 504/91) Διοικητική Πράξη— Νομοθετικόκαθεστώς — Εφαρμοστέοδίκαιο σε εξέτασηαιτήσεων διοικούμενων— Τοισχύον κατά τοχρόνο λήψης τηςδιοικητικήςαπόφασης. 5 10 15 Ο περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησης) Νόμος,Κεφ.224—Άρθρο 18(όπωςαντικαταστάθηκεμετο Αρθρο 2 του Νόμου 74του 1988) — Ανταλλαγή κρατικής ακίνητης ιδιο κτησίας — Οι περίΑκινήτου Ιδιοκτησίας τηςΔημοκρατίας(Διάθε ση) Κανονισμοί του 1989(Κ.Δ.Π. 173/89) — Κανονισμός 11 — Ανταλλαγή δυνατήσεεξαιρετικέςπεριπτώσεις — Τοθέμαεμπίπτει στη σφαίρα τουΔημοσίου Δικαίου — ΤοΑνώτατο Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία ναεπιληφθεί σχετικήςπροσφυγής. Διοικητική Πράξη — Αιτιολογία — Ασαφής αναφορά σενομοθετική πρόνοια ισοδυναμεί με ανύπαρκτη αιτιολογία — Αιτιολογία ή ισχυρισμοί που προβάλλονται από τουςδικηγόρους των διαδίκων κατά την ακρόαση προσφυγής κατά διοικητικής απόφασης, δεν αποτελούν αιτιολογία ούτε μπορούν να τη συμπληρώσουν όπου αυτή είναι ελλειπής. 20 Οι αιχητέςπροσέβαλανμετηνπροσφυγήτους τηναπόφαση του Υπουργικού Συμβουλίουμε την οποία απορρίφθηκε αίτημα τους για παραχώρηση σε αυτούς κρατικής γης σε ανταλλαγή ακίνητης περιουσίαςτουςπουείχεεπιταχθείγιασκοπούςτης ΕθνικήςΦρου129 Παπααργυρούκ.ά.ν.Δημοκρατίας
(1993)ράς. Οι καθ' ων ηαίτηση ισχυρίστηκαν πως το επίδικο θέμα ενέπι πτε στη σφαίρατου ιδιωτικούδικαίουεπειδήαναφερόταν στηδια χείριση ιδιωτικής περιουσίας τουκράτους. Από τους αιτητές τέθηκε ο ισχυρισμός ότι το αίτημα τους θα έπρεπε να εξεταστεί με βάση το νομικό καθεστώς που ίσχυε όταν υπέβαλαν τηναίτησητουςγιαανταλλαγή.Περαιτέρω ισχυρίστηκαν πως ηεπίδικηαπόφασηήταναναιτιολόγητη. Το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: 5 10
(1)ΤοΔίκαιοπουπρέπειναεφαρμόσει ηδιοίκηση είναι εκείνο που ισχύει κατά τοχρόνοπουλαμβάνεταιηπροσβαλλόμενη απόφα ση.
(2)Μετην αντικατάσταση του Αρθρου 18του περί Ακινήτου Ιδιο κτησίας (Διακατοχή, Εγγραφήκαι Εκτίμησις) Νόμος, Κεφ.224, μετο νέο Αρθροκαιτην έκδοση των Κανονισμών βάσειαυτού, τοθέματηςδιάθεσηςακίνητηςιδιοκτησίαςτηςΔημοκρατίαςπεριήλθε στη σφαίρα του Δημοσίου Δικαίου και το Ανώτατο Δι καστήριο έχει δικαιοδοσία να επιληφθεί της προσφυγής κάτω από το Αρθρο 146 του Συντάγματος. 15 20
(3)Στην επιστολή του Διευθυντή του Τμήματος Κτηματολογίου 25 αναφέρεται απλά ότι το Υπουργικό Συμβούλιο απέρριψε την αίτηση γιατί δεν καλύπτεται από τους περί Ακινήτου Ιδιοκτη σίας της Δημοκρατίας (Διάθεση) Κανονισμούς του 1989 και 1990. Το περιεχόμενο της επιστολής δεν περιέχει καμμιά αιτιο λογία,δεφαίνεταιπουβασίστηκεηκρίσητουΥπουργικού Συμ30 βουλίου καιγιατί τούτοδιαφώνησε μετις αιτιολογημένες ειση γήσεις του Διευθυντή του Επαρχιακού Κτηματολογικού Γρα φείου της Λευκωσίας και τις ευμενείς για τους αιτητές εισηγή σεις άλλων Κυβερνητικών Τμημάτων.Απλά γίνεται,όπως φαί νεταικαιαπότο φάκελοτηςδιοίκησης πουείναι τοΤεκμήριο 1, 35 μια ασαφήςαναφορά σενομοθετική πρόνοια. Τογεγονός τούτο ισοδυναμεί με ανύπαρκτηαιτιολογία. Αιτιολογία δεπουδίδεταικατάτηνακρόασητηςυπόθεσηςαπό τους δικηγόρους των διαδίκων ήοι ισχυρισμοί που προβάλλονται απόαυτούςδεν αποτελούν αιτιολογία ούτε μπορούννατη συμπληρώσουν όπου αυτήείναι ελλευχής. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει με£200έξοδα. 130 40 4ΑΛΛ. Παπααργυρούκ.ά. ν.Δημοκρατίας Αναφερόμενες υποθέσεις: Asproftas v. Republic
(1973)3C.L.R. 366, 5 Charalambides v. Republic
(1982)3C.L.R. 680 Louca v. Republic
(1989)3C.L.R. 243, Καλησπέραςv. Δημοκρατίας
(1992)4Α.Α.Δ. 2661, 10 Lemiandothersv. DistrictAdministrationNicosia& Others
(1986)3 C.L.R. 2226, Φελλός v. Δημοκρατίας
(1993)4Α.Α.Δ. 21, 15 Droussiotis v. Republic
(1967)3C.L.R. 15. Προσφυγή. 20 25 Προσφυγήμετηνοποίαοι αιτητέςπροσβάλλουν τηναπόφαση των καθ' ων ηαίτησηνααπορρίψουναίτησητους γιατην παρα χώρησηκρατικής γης σ' αυτούς σεανταλλαγή ακίνητης περιου σίαςτουςη οποίαεπιτάχθηκεγιασκοπούςτηςΕθνικήςΦρουράς. Α. Βρνωνίδης, γιατους Αιτητές. Μ.Ραφτόπουλος, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας Α',γιατους Καθ'ων η αίτηση. Cur.adv.vult. 30 35 ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,Δ.: Μετην προσφυγήτους OLαιτητές προ σβάλλουντηναπόφασητωνκαθ' ωνηαίτησηνααπορρίψουναί τησητους γιατηνπαραχώρησηκρατικήςγηςσ'αυτούςσεανταλ λαγήακίνητης περιουσίας τους ηοποία επιτάχθηκεγια σκοπούς τηςΕθνικήςΦρουράς. 40 Οι αιτητές είναι συνιδιοκτήτες ανά 1/2 μερίδιο κτήματοςμε ΑριθμούςΤεμαχίων285 και326 τουσυμπλέγματοςΗκαιJαντί στοιχα του χωριού Γέρι συνολικής έκτασης ενός εκταρίου,δύο δεκαριώνκαι 951 τετραγωνικών μέτρων. Δυνάμει διοικητικής πράξηςυπ' αριθ. 846 πουδημοσιεύτηκε στην Επίσημη ΕφημερίδατηςΔημοκρατίαςτην 1/6/1984το κτή ματων αιτητών επιτάχθηκεμε σκοπό ναχρησιμοποιηθεί ωςπε131 Δημητριάδης, Δ. Παπααογυρού κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1993)δίο βολής της Εθνικής Φρουράς. Αρχικά ηΔημοκρατίαπλήρω νε σαν ενοίκιο τοποσό των£17,95σ σεκάθεένααπότους αιτητές. Σήμερα OL αιτητές πληρώνονται σαν ενοίκιο το ποσό των £29,75σ ετησίως ο κάθεένας από αυτούς. 5 Με αίτηση τους προς το Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λευκω σίας,ημερομηνίας 29/11/1986, οι αιτητές λόγω του ότι ήταναδύ νατη η αξιοποίηση ή εκμετάλλευση του κτήματος τους ζήτησαν τηνανταλλαγήτουμεάλλοκυβερνητικόκτήμαστην ίδιαπεριοχή. Όπως φαίνεταιαπότοφάκελοτηςδιοίκησης τοΤμήμα Κτηματο- 10 λογίου και Χωρομετρίας εξέτασε την αίτηση των αιτητών και αφού πήρετις απόψεις και εισηγήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών της Κυβέρνησης σύμφωνα μετον Κανονισμό 21
(2)τωνπερίΑκι νήτου Ιδιοκτησίας της Δημοκρατίας (Διάθεση) Κανονισμών του 1989 υπέβαλε έκθεση προςτο Υπουργικό Συμβούλιο μεεισήγηση 15 ναεγκριθεί ηπιοπάνωαίτησηανταλλαγής.Ηαρμόδια Υπουργι κή Επιτροπή που συστάθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο και που εξουσιοδοτήθηκε απόαυτόναμελετήσειαιτήσεις μεταξύάλ λων την ανταλλαγή κρατικής γης συνήλθε στις 10/12/1990 και ακολούθως το Υπουργικό Συμβούλιο που συνήλθε στις 7/2/1991 20 απέρριψαν την αίτηση των αιτητών γιατί αυτή "δεν εκαλύπτετο από τους περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας τηςΔημοκρατίας (Διάθεση) Κανονισμούς του 1989 και 1990". Ηαπόφασηαυτή που κοινο ποιήθηκε στους αιτητές με επιστολή του Επαρχιακού Κτηματο λογικού Λειτουργού με ημερομηνία 12/3/1991 προσβάλλεται σή- 25 μέρα μετηνπροσφυγήαυτή. OL καθ' ων η αίτηση ισχυρίστηκαν ότι το επίδικο θέμα δεν εμπίπτει στη σφαίρατου δημόσιου αλλά του ιδιωτικού δικαίου γιατί οι αποφάσεις της διοίκησης που σχετίζονται με θέματα 30 διαχείρισης της ιδιωτικής περιουσίας του κράτους αποτελούν πράξεις ιδιωτικού και όχι δημόσιου δικαίου και ότι επομένως το Ανώτατο Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να επιληφθεί της προσφυγής κάτωαπότο Αρθρο 146 τουΣυντάγματος. 35 Στις υποθέσεις Asproftas v. Republic
(1973)3 C.L.R. 366, Charalambides v. Republic
(1982)3 C.L.R. 680, Louca v. Republic
(1989)3 C.L.R. 243, Καλησπέρα ς v. Δημοκρατίας
(1992)4 Α.Α.Δ.2661, ηδιαχείριση κ.λ.π. κυβερνητικής γης θεω ρήθηκε,δεδομένου ότι δεν εξυπηρετούσε κανέναδημόσιο σκοπό ήσυμφέρον αλλάαπέβλεπεαποκλειστικά στην εξυπηρέτηση των ιδιωτικών σκοπών του προσφεύγοντος πολίτη,ως θέμα ιδιωτι κού δικαίου και εκτός της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου τού τουκάτωαπότο Αρθρο 146τουΣυντάγματος. Οιυποθέσεις αυ132 40 4ΑΛΛ Παπααργυροΰ χ.ά.ν.Δημοκρατίας Δημητριάδης, Δ. τές αφορούσαναποφάσειςπου εκδόθηκαν μεβάσητο Αρθρο 18 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή,Εγγραφήκαι Εκτίμησις) Νόμου,Κεφ.224, όπως ίσχυε πριν την τροποποίηση του μετο Νόμο 74 του 1988. 5 Το Αρθρο 18 του Κεφ.224 διαγράφτηκεκαι αντικαταστάθη κε μετοΑρθρο2τουΝόμου74 του 1988 τοοποίο μεταξύ άλλων προνοεί:10 15 20 25 30 35 "18.-
(1).Το Υπουργικόν Συμβούλιον δύναται,υπό τοιού τους όρους, περιορισμούς, προϋποθέσεις και κριτήρια, τα οποία ήθελον διαΚανονισμών καθορισθή(α)να παραχώρηση, εκμίσθωση, ανταλλάξη ή άλλως αποξενώση οιανδήποτε ιδιοκτησίαν της Δημοκρατίας ήακίνητον ιδιοκτησίαν περιελθούσαν εις την Δημοκρατίανδυνά μει των διατάξεων του παρόντος Νόμου,ετέραν ήδημό σιον δρόμον ήτηνπαραλίαν (β) (γ)
(2)Εντός τριών μηνών απότης υπό του Υπουργικού Συμ βουλίουδιενεργείας οιωνδήποτεπράξεωνδυνάμειτουεδαφίου
(1)τουπαρόντοςάρθρου,θακατατίθεται ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων έκθεσις δεικνύουσα αναλυτικώς ταςπερι πτώσεις ειςταςοποίαςεγένοντο τοιαΰταιπαραχωρήσεις." ΜεβάσητονέοΑρθρο 18τουΚεφ.224 εκδόθηκανοι περίτης Ακινήτου Ιδιοκτησίας της Δημοκρατίας (Διάθεση) Κανονισμοί του 1989. Ο Κανονισμός 11 των εν λόγω Κανονισμών μεταξύ άλλων που δε σχετίζονται με την περίπτωση των αιτητών,προνοεί ότι ανταλλαγή ακίνητης ιδιοκτησίας της Δημοκρατίας με ιδιωτική ακίνητη ιδιοκτησία μπορεί ναγίνεται μόνο σε εξαιρετικές περι πτώσεις. Αμεσα σχετικός με το θέμα αυτό,γι' αυτόκαι θατον επιλη φθώ στο σημείο τούτο, είναι ο ισχυρισμός των αιτητών ότι το 40 αίτηματων ααητώνπρέπει να εξεταστεί με βάσητο νομικόκα_ θεστώς που ίσχυε ότανυπέβαλαντην αίτηση τους γιαανταλλα γή. Όμως με βάση τη νομολογία μας,το δίκαιο-που πρέπει να εφαρμόσει η διοίκησηείναι εκείνο πουισχύεικατάτοχρόνοπου λαμβάνεται η προσβαλλόμενη απόφαση. Στην απόφαση Lemi 133 Δημητριάδης,Δ. Παπααργυρούκ.ά.ν.Δημοκρατίας
(1993)and others v.District Administration Nicosia&Others
(1986)3 C.L.R. 2226στη σελ. 2230λέχθηκε ότι:"The principles thatemergefrom astudy of thecase-law are thefollowing:- 5 (a)Thelaw applicable isthat inforce at thetime the decision is taken. This is so notwithstanding changes introduced in the law between the date of the petitioning of the Authorities and the time the decision is taken; unless the new law or 10 Regulations expresslyexcludefrom their ambit applications submitted before their enactment." Είναι ηγνώμη μου OTLμετην αντικατάστασητου Αρθρου 18 με το νέο άρθρο και την έκδοση των Κανονισμών με βάση του, 15 τοθέματηςδιάθεσηςακίνητης ιδιοκτησίας τηςΔημοκρατίαςπε ριήλθε στη σφαίρα του Δημοσίου Δικαίου και ότι το Ανώτατο Δικαστήριο έχει δικαιοδοσίανα επιληφθεί της προσφυγήςκάτω απότοΑρθρο 146 τουΣυντάγματος. (Βλέπε Κώστας Χριστοφής Φελλός ν.Δημοκρατίας
(1993)4 Α.Α.Δ. 21.) 20 Κατόπιν της γνώμης την οποία έχω εκφράσει πιο πάνωπρέ πει νομίζω να επιληφθώ τηςουσίας τηςπροσφυγής. Ένας από τους λόγους που προσβάλλεται η απόφαση των καθ' ων ηαίτηση είναι ότι αυτήστερείται αιτιολογίας. 25 Στην επιστολή του Διευθυντή τουΤμήματος Κτηματολογίου αναφέρεταιαπλάότιτοΥπουργικό Συμβούλιο απέρριψετηναί τηση γιατί δεν καλύπτεται απότους περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας 30 τηςΔημοκρατίας(Διάθεση) Κανονισμούς του 1989 και 1990. Το περιεχόμενο της επιστολής δεν περιέχει καμιά αιτιολογία, δε φαίνεται πού βασίστηκε η κρίση του Υπουργικού Συμβουλίου και γιατί τούτο διαφώνησε μετις αιτιολογημένες εισηγήσεις του Διευθυντή του Επαρχιακού Κτηματολογικού ΓραφείουτηςΛευ- 35 κωσίας και τις ευμενείς για τους αιτητές εισηγήσεις άλλων Κυ βερνητικών Τμημάτων. Απλά γίνεται,όπωςφαίνεταικαιαπότο φάκελοτης διοίκησης πουείναιτοΤεκμήριο 1,μιαασαφής ανα φορά σε νομοθετική πρόνοια. Το γεγονός τούτο ισοδυναμεί με ανύπαρκτηαιτιολογία (βλέπε Πορίσματα Νομολογίας του Συμ- 40 βουλίου της Επικρατείας,1929-1959σε. 186). Από τοδικηγόρο τωνκαθ' ων ηαίτησηδίδεταισανλόγος για την απόρριψη της αίτησης των αιτητών ότι αυτή δεν εμπίπτει 134 4ΑΛΛ. Παπααργυρούκ.ά.ν.Δημοκρατίας Δημητριάδης, Δ. στην τάξητων "εξαιρετικών περιπτώσεων". 5 10 Σύμφωνα με τηνομολογία, αιτιολογία που δίδεται κατά την ακρόασητης υπόθεσης απότους δικηγόρους των διαδίκων ή οι ισχυρισμοί πουπροβάλλονται απόαυτούςδεν αποτελούναιτιο λογία ούτε μπορούν νατη συμπληρώσουν όπου αυτή είναι ελλειπής (βλέπε Droussiotis v.Republic
(1967)3C.L.R. 15στησε λίδα 23). Γιατους πιοπάνωλόγους βρίσκω ότι ηπροσφυγήπρέπεινα επιτύχει καιγι' αυτόακυρώνωτην προσβαλλόμενηαπόφαση. Οι καθ'ωνηαίτηση να πληρώσουν £200,00 έναντι των εξό δων των αιτητών. 15 Η προσφυγή επιτυγχάνει με £200,- έξοδα υπέρ τωναιτητών. 135