(1993)25 Ιουνίου, 1993 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/οτής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΒΑΤΙΚΑΝΟ ΠΓΓΣΑ ΛΤΔ., Αιτητές, ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1083/91) ΠροσφνγήβάσειτονΑρθρον 146τονΣυντάγματος—Λόγοι ακύρωσης— Παράβαση δεδικασμένον— Δεδικασμένοδημιονργεί ισχύονδίκαιο στονονσιώδηχρόνο,δηλαδήτοχρόνολήψηςτηςακυρωθείσαςαπόφα σης — Παράβαση τον δεδικασμένου συνιστά παράβαση κατ' ονσίαν διατάξεωςΝόμον, ήτοιλόγοιακύρωσηςδιοικητικήςπράξης. Μετηνπροσφυγήαυτήπροσβλήθηκε ηαπόφασητωνκαθ'ωνηαί τηση, με την οποία με εμμονή στην προηγούμενη απόφασητους και παρά τηνακυρωτικήαπόφασητουΑνώτατου Δικαστηρίου εναντίον της,απέρριψαναίτησητων αιτητών γιαέκδοση άδειαςοικοδομής. 5 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: Ηδιοίκηση, μετάτηνακυρωτικήαπόφασητουΔικαστηρίου,δεν επανεξέτασε το θέμα υπό το φως του περιεχομένου της καικατά συνέπεια δενπήρε νέα απόφαση.Απλώς επανέλαβετην προηγούμε νη άρνηση της και μάλιστα για τους ίδιους ακριβώς λόγους. 15 ΤοΔικαστήριο ασχολήθηκε μετονομικόζήτηματουδεδικασμένου στην Αλέκος Σιάμπος ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας.Επαναφέρονται εδώαυτάπουλέχθηκαν στην υπόθεση: 20 "Η άποψη μου πάνωστο ζήτημαπου εγείρεται, είναι ηεξής: Τομέρος της ακυρωτικής απόφασηςτουΔικαστηρίου,πουαπο1504 25 4A-Aji. Βατικανό Πίτσα Λτδν.Δημοκρατίαςκ.ά, τελείκατάΝόμο δεδικασμένο,δημιούργησε ισχύον δίκαιο στον ουσιώδηχρόνο,δηλαδή τοχρόνο λήψηςτηςακυρωθείσας από φασης. Επίτου προκειμένου, δες Π.Δ.Δαγτόγλου, "ΓενικόΔι οικητικό Δίκαιο", γ/Π, σελ. 152,παράγραφος2: 5 15 "2.Στηνπερίπτωσηπουη διοίκηση προβαίνει σεέκδοση διοικητικήςπράξεως, αντίθετηςμετακριθέντα στηναπόφα ση του δικαστηρίου, ο ενδιαφερόμενος ιδιώτης μπορεί να προσφύγει πάλι σταδιοικητικά δικαστήρια,αυτήντη φορά κατά της πράξεως πουεξεδόθη κατάπαράβασητου δεδικα σμένου,ηοποίααφού απαγορεύεταιαπότοννόμο, αποτελεί "παράβασηκατ'ουσίανδιατάξεωςτουνόμου"καιεπομένως λόγοακυρώσεως. Κατάτης πράξεως αυτής μπορεί να προ σφύγει στοδικαστήριο,όχι μόνοαυτόςπουδιατέλεσε διάδικος, αλλάκαιοτρίτοςπουέχειέννομοσυμφέρον." 20 ΕπίσηςκαιτηνενδιαφέρουσαανάλυσητηςΔήμητραςΚοντόγιωργα- θεοχαροπούλου,στοβιβλίοτης"Αι ΣυνέπειαιτηςΑκυ ρώσεωςΔιοικητικής ΠράξεωςΈναντιτης Διοικήσεως", σελίδες 34καιεπέκεινα. ° 10 Ηπροσφυγήεπιτυγχάνει με£200έξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 25 ΒατικανόΠίτσαΛτδ.ν.ΔήμονΈγκωμηςκαιΆλλης
(1990)3Α.Α.Δ. 3472, Σιάμποςν.Δημοκρατίας
(1993)4ΑΛΛ. 1381. 30 Προσφυγή. Προσφυγή μετην οποίαοι αιτητές προσβάλλουν τηναπόρρι ψητουαιτήματος τους για έκδοσηάδειαςανέγερσης οικοδομής. 35 Α. Παναγιώτον,για τους Αιτητές. 40 Λ. Κονρσονμπά, Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur. adv.vult. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Ηεκδευτέρου απόρριψητουαιτήματοςτης αιτήτριας εταιρείας,για έκδοσηάδειαςανέγερσης οικοδομής, και μάλιστα μετάαπόακυρωτικήαπόφασητουΔικαστηρίου τηςπρώ1505 Αρτεμίδης,Δ. Βατικανό Πίτσα Λτδ ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)της αρνητικής απόφασης,είναι ατυχής. Θα ήταν ευπρόσδεκτη η λειτουργία τηςχρηστήςδιοίκησης.Ότιέτσιέχουνταπράγματαθα καταδειχθεί μόλις εκθέσω ταγεγονότα,πουείναικοινώς παραδε κτά. Δεν υπάρχει επίσης διχογνωμία αναφορικά μετηνομική βά σητηςυπόθεσης. 5 Το 1985, η αιτήτρια υπέβαλε αίτηση για άδεια οικοδομής σε ακίνητοτηςστην Εγκωμη. Σύμφωναμεαυτήπροτεινότανηανέ γερση ισογείου, που θα χρησιμοποιείται ως εστιατόριο, και τρεις όροφοι γραφείων. Η αρμόδια Αρχή, ο Δήμος Έγκωμης, 10 αποφάσισεπως ηαίτησηήταναποδεκτήγιατί πληρούσε τις νό μιμες προϋποθέσεις για την έκδοση της αιτουμένης άδειας.Σε αυτή όμως ενίστατο το Τμήμα Πολεοδομίας, γιατί στο μεταξύ θεσπίστηκαν νέοι Κανονισμοί, Κ.Δ.Π. 9/86, που εισήγαγαν πο λεοδομικούς περιορισμούς, σύμφωνα μετουςοποίους ηπροτει- 15 νόμενη οικοδομή δε θα μπορούσε να έχει τον όγκο και αριθμό ορόφων που προτείνονταν στα αρχιτεκτονικά σχέδια, που συ νόδευαν την αίτηση της αιτήτριας. Η αρμόδια Αρχή και λει τουργοί του Υπουργείου Εσωτερικών, περιλαμβανομένου και του Γενικού Διευθυντή του, διατύπωσαν γραπτώς τη γνώμη 20 πως, εφόσον η αίτηση για άδεια οικοδομής είχε υποβληθεί ένα μήνα πριν από τη θέσπιση των νέων περιοριστικών πολεοδομι κών κανονισμών, αυτή θαέπρεπε να εξεταστεί σύμφωνα με το νομικό καθεστώς που ίσχυε πριν από την εφαρμογή τους, και κατά συνέπεια να γίνει αποδεκτή. ΤοΤμήμαΠολεοδομίας επέ- 25 μείνε στη θέση του και γι* αυτόηδιαφωνίαπαραπέμφθηκε, βά σει του άρθρου 9
(4)(γ) του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδο μών Νόμου,Κεφ. 96, όπως έχει τροποποιηθεί,για επίλυση από τον Υπουργό Εσωτερικών. Το σχετικό άρθροέχει ως εξής: 30 "(γ) Εν περιπτώσει διαφωνίας της αρμοδίας αρχής προς τον ρτιθέντα Διευθυντήν, αύτη παραπέμπει το ζήτημα αμελ λητί εις τον Υπουργόν Εσωτερικών όστις αποφασίζειεπ' αυ τού το ταχύτερον και κοινοποιεί αμελλητί την απόφασιν αυ τού εις πάντα ενδιαφερόμενον, και απότης τοιαύτης κοινό- 35 ποιήσεως ηαπόφασιςτουΥπουργού καθίσταται εκτελεστή." ΟΥπουργός Εσωτερικών,παράτιςθέσεις τηςαρμόδιαςΑρχής και τις εισηγήσεις των λειτουργών του Υπουργείου του, έκλινε υπέρτηςάποψηςτουΤμήματοςΠολεοδομίας και,αφούπληροφόρήσε σχετικά την αρμόδια Αρχή, αυτή με τη σειρά της απέρριψε τηνεπίμαχηαίτησηγιαάδειαοικοδομής. Εναντίοντηςαπόφασης αυτήςκαταχωρήθηκεηπροσφυγή901/88στηνοποίαΔικαστήςτου Ανωτάτου Δικαστηρίου ακύρωσε την απορριπτικήαπόφασητης 1506 40 4 Α.ΛΛ. Βατικανό Πίτσα Λτδ ν.Δημοκρατίας κ.ά. Αοτεμίδης,Δ. αρμόδιας Αρχής. (Δες:Βατικανό ΠίτσαΛτδ ν.Δήμου Έγκωμης καιΔημοκρατίαςτηςΚύπρου
(1990)3Α.Α.Δ. 3472καιτηνπληρέ στερη εξιστόρισητωνγεγονότων πουγίνεται σ'αυτή). 5 10 15 20 25 30 35 40 Δύοείναι ταβασικάζητήματαπουαποφασίζονται απότο Δι καστήριο στην πιοπάνωυπόθεση,ταοποία,κατάτηγνώμη μου, και σύμφωνα μετηνομολογία, αποτελούν δεδικασμένο. Συγκε κριμένα,τοΔικαστήριο απεφάνθη πωςτονομικό καθεστώς, βά σειτουοποίου θαέπρεπε ναεξεταστεί ηαίτηση,ήταναυτό που ίσχυεπριναπότην εφαρμογήτης Κ.Δ.Π.9/1986, εφόσον ηαίτηση γιαάδειαοικοδομήςυποβλήθηκεπάνω από έναμήναπροηγουμέ νως. Εδώ,αισθάνομαιτηνυποχρέωση ναεκφράσωτη διαφωνία μου,πάνωσ' αυτότοζήτημα,μετοσυνάδελφο μου. Ηδική μου άποψηείναιπως,σύμφωνα μετιςαρχέςτουδιοικητικούδικαίου καιτηςνομολογίας, αντιςερμηνεύω ορθά,τοδίκαιοπουεφαρ μόζεται όταν υποβάλλονται αιτήματα, στην παρούσα περίπτωση για άδεια ανέγερσης οικοδομής, είναι αυτό που ισχύει κατά το χρόνο της εξέτασης καιέκδοσης της άδειας,καιόχιτηνημερομη νία υποβολής της. Ηαρχήαυτή μεταβάλλεται όταν υπάρχειO6Lκαιολόγητηκαθυστέρησηστηνεξέτασητηςαίτησης,οπότανηχρη στή διοίκηση επιβάλλει ναεφαρμοσθεί τοδίκαιοπου ίσχυε κατά τοχρόνο υποβολήςτης. Ηπρωτόδικηαπόφασηόμως δενεφεσιβλήθηκε,καιεπομένωςη άποψητουΔικαστηρίου πάνωστανομι κάκαι πραγματικάγεγονότα της,καθόσο μέρος τους αποτελούν τααναγκαίαευρήματαπουοδήγησαν στοδιατακτικό μέροςτης αποτελούν δεδικασμένο γιατους διάδικους. Ηδική μουγνώμη δεν έχεισημασία.'Τοάλλο στοιχείο, πουαποτελεί επίσηςδεδικα σμένο, είναι ηκρίσητουΔικαστήότιέσφαλεοΥπουργός Εσωτε ρικών,όταναποφάνθηκευπέρτηςάποψηςτηςΠολεοδομίας,γιατίαυτήστηριζότανσε λανθασμένο νομικόυπόβαθρο. Μετά τηνέκδοση τηςαπόφασηςτουΔικαστηρίου, ηδιοίκηση όφειλεναεπανεξετάσει τοζήτημα, υπότοφωςτου περιεχομένου της. Επειδήόμως αργοπορούσε,ηαιτήτρια εταιρείακαταχώρησε προσφυγήεναντίοντηςπαράλειψηςαυτής,πουαποσύρθηκε, μετά από βεβαίωσητηςδιοίκησης πως σετακτόχρονικό διάστημα θα έπαιρνενέααπόφασηπάνωστοζήτημα. Ακολουθήθηκε η ίδιαδια δικασία στην αρμόδιαΑρχήκαιτοΥπουργείο Εσωτερικών, στην οποίαεκφράστηκανπανομοιότυπεςαπόψεις,όπωςτηνπρώτηφορά.ΟΥπουργός Εσωτερικών μάλιστα εγκαινίασε και μιαπορεία που δεν προβλέπεται στοΝόμο,καιγι' αυτόπροστίθεται ακόμα έναςλόγοςακυρώτηταςτηςεπίδικηςαπόφασης.Παρέπεμψετοθέ μα στοΥπουργικό Συμβούλιο, που μετησειρά του, ανέθεσε σε ΥπουργικήΕπιτροπήτην εξέτασητου. Ηόληδιαδικασίααπέληξε 1507 Λ^τεμίδης, Δ. Βατικανό Πίτσα Λτδ ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)πάλινστηναπόρριψητηςαιτήσεωςγιατίοΥπουργός Εσωτερικών τήρησε αρνητική στάση. Ητελικήαπόφασηεκφράζεταιστην επι στολήπροςτηναιτήτριαεταιρεία,ημερομηνίας2.10.91,αντικείμε νο της παρούσας προσφυγής. Η αιτιολογία της απόφασης είναι πανομοιότυπημετηνπροηγούμενη. Με αυτάπου αναφέρωπιοπάνωκαθίσταταιολοφάνερο πως ηδιοίκηση, μετά την ακυρωτικήαπόφασητου Δικαστηρίου, δεν επανεξέτασε το θέμαυπότο φωςτουπεριεχομένου τηςκαι κατά συνέπεια δενπήρενέα απόφαση.Απλώς επανέλαβετηνπροηγούμένη άρνησητηςκαιμάλισταγιατους ίδιουςακριβώς λόγους. Είχα πρόσφατατην ευκαιρίανα ασχοληθώ με το νομικόζή τημα του δεδικασμένου στην ΑλέκοςΣιάμπος καιΚυπριακής Δημοκρατίας
(1993)4 Α.Α.Δ. 1381. Επαναφέρω εδώ αυτάπου είπα στην υπόθεση: "Ηάποψημουπάνωστοζήτημαπουεγείρεται είναιηεξής: Το μέρος της ακυρωτικής απόφασης του Δικαστηρίου που αποτελ,εί κατάνόμο δεδικασμένο, δημιούργησε ισχύον δίκαιο στον ουσιώδηχρόνο,δηλαδήτοχρόνο λήψηςτηςακυρωθείσας απόφασης. Επί τουπροκειμένου, δες Π.Δ.Δαγτόγλου,"Γενι κό Διοικητικό Δίκαιο",γ/ΙΙ,σελ. 152,παράγραφος2: 5 10 15 20 "2.Στηνπερίπτωσηπουηδιοίκηση προβαίνει σε έκδοση 25 διοικητικήςπράξεωςαντίθετηςμετακριθένταστην απόφα ση του δικαστηρίου, ο ενδιαφερόμενος ιδιώτης μπορεί να προσφύγει πάλι σταδιοικητικάδικαστήρια,αυτήντη φορά κατάτηςπράξεωςπουεξεδόθηκατάπαράβασητουδεδικα σμένου, ηοποίααφούαπαγορεύεταιαπότον νόμο,αποτε- 30 λεί "παράβασηκατ'ουσίαν διατάξεωςτουνόμου" καιεπο μένως λόγοακυρώσεως.Κατάτηςπράξεωςαυτήςμπορείνα προσφύγει στο δικαστήριο όχι μόνο αυτός που διατέλεσε διάδικος,αλλάκαιοτρίτος πουέχει έννομο συμφέρον." 35 Επίσης και την ενδιαφέρουσαανάλυσητης Δήμητρας Κοντόγιωργα - Θεοχαροπούλου, στο βιβλίο της "Αι Συνέπειαι της Ακυρώσεως Διοικητικής ΠράξεωςΈναντι της Διοικήσε ως", σελίδες 34 και επέκεινα. Ειδικότερα σης σελίδες 38και 39 διαβάζουμεταεξής: "Κατά την δευτέρανκαιορθοτέρανάποψιν,ηοποίαείναι η κρατούσα εις την διοικητικήν νομολογίαν, ερμηνεύουσαν την παράγραφον5τουάρθρου50τουνόμουπερίΣτΕ,διάτονπροσ1508 40 4ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 ΒατικανόΠίτσα Λτδ ν.Δημοκρατίας κ.ά. Αρτεμίδης, Δ. διορισμόν του κριθέντος ζητήματος,θα πρέπει να λαμβάνεται υπ*όψιν τοδιατακτικόνενσυνδυασμώ όμωςπροςτο αναγκαίον και αναπόσπαστονστήριγμα αυτούεις το αιτιολογικόν της αποφάσεως.Τοιουτοτρόπως,ωςκριθένδικαστικώςζήτημαθεωρείταιεκείνο τοοποίονευρίσκεται ενσυναρτήσει προςτογενόμενον δεκτόν υπό της αποφάσεως συμπέρασμα και αποτελεί αναγκαίοντούτουστήριγμα,όχιόμωςάλλαπεριστατικάιστορι κώςαναφερόμενα,ταοποίαδενείναιαναγκαίαπροςσυναγωγήν τουδιατυπουμένουσυμπεράσματοςειςτοδιατακτικόντηςαποφάσεως.Σημειωτέον δεότι το ενλόγωκριθέν ζήτημαείναι πά ντοτεσύνθετον εκνομικούκαιπραγματικούμέρους. Ηάποψιςαυτήαποτελεί παραδεδεγμένηνδικονομικήν αρ χήν μεταφερθείσαν προφανώς εις την νομολογίαν των διοικητικών δικαστηρίων εκ της νομολογίας των πολιτικών δι καστηρίων. Είναι δε και η ορθότερα, διότι δεν οδηγεί εις αυθαίρετα και αυτόματααποτελέσματα. Ηάποψις αυτήούτε εντοπίζει το δεδικασμένον αποκλειστικώς εις το "διατακτικόν", ούτε επεκτείνει τούτο εις το σύνολον του σκεπτικού και των αι τιολογιών της αποφάσεως,ούτεπεριστατικόν αναφερόμενον εις την απόφασιντου ακυρωτικούδικαστούδύναταιν' αποτελέση δεδικασμένον μεταξύ των διαδίκων, εφ' όσον τούτο δεν αποτελεί κρίσιν ζητήματος αναγκαίου προς συναγωγήν τουδιατακτικούτης ενλόγωαποφάσεως.Δηλαδήεκτουσκε πτικού μόνονό,τι συνιστά αναγκαίαναιτιολογίαν τουδιατα κτικού και ό,τι θεμελιώνει λογικώς το συμπέρασμα του δια τακτικού και το οποίον είναι,πολλάκις, σπουδαιότερον του διατακτικού,συνιστά δεδικασμένον." Με βάση ταπιο πάνωκαι ηνέα επίδικη απόφασηακυρώνε ται με£200έξοδαυπέρτης αιτήτριαςεταιρείας. 35 Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται με£200,-έξοδα. 1509