(1993)26 Ιανουαρίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ,Δ/οτής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ (ΑΡ. 1), Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 723/91) Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα — Αρθρο 235 τον Συντάγματος — Επιστροφή απαλλοτριωθέντος ακινήτου εάν δεν καταστεί εφικτή η πραγμάτωση του σκοπού τηςαπαλλοτρίωσης—Προσφυγή κατά της άρνησηςτηςΔιοίκησηςνα επιστρέψει τοακίνητο — Αντικείμενο της προσφυγής δεν είναι το διάταγμα απαλλοτρίωσης— Επιδιωκόμενη μαρτυρία άσχετημε ταεπίδικα θέματα. Μετηνπαρούσαπροσφυγή,προσβλήθηκεηαπόφασητωνκαθ'ων ηαίτησηνα απορρίψουν αίτηματων αιτητών για επιστροφήσεαυ τούς της απαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας τους, βάσει των προνοιών τουΑρθρου 23.5 του Συντάγματος. Μεενδιάμεσηαίτησητουςοιαιτητές ζήτησανάδειατου Δικαστηρίου γιατην προσαγωγή με ένορκη δήλωση μαρτυρίας πραγματογνώμονα,για να αποδειχθεί ότι η γη τους απαλλοτριώθηκεπροςεξυπηρέτηση ιδιωτικού συμφέροντος. 5 10 15 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο απορρίπτοντας τηναίτηση, αποφάσισε ότι: Η μαρτυρίαπου οι αιτητές θέλουν ναπροσκομίσουναναφέρε ται στηνομικήυπόστασητουδιατάγματοςαπαλλοτρίωσης πουσυνιστάξεχωριστή αυτοτελήδιοικητικήπράξηκαιόχι στοεφικτότης εκπλήρωσης τουπροκηρυχθέντος σκοπού πουαποτελεί το επίδικο θέμα αυτής της προσφυγής. Η εγκυρότητα του σκοπού για τον οποίο έγινε η απαλλοτρίωση, και συγκεκριμένα κατά πόσο συνι172 20 4ΑΛΛ. 5 10 15 Νικολσΐδης κ.ά. ν. Δημοκρατίας{Αρ. 1) στούσε σκοπό δημόσιας ωφέλειας, ήταν δυνατό να αναθεωρηθεί μόνοσταπλαίσιαπροσφυγής κατάτουδιατάγματοςαπαλλοτρίω σης. Εφόσον δεν προσεβλήθη, το τεκμήριο της νομιμότητας θεμε λιώνειτην εγκυρότητα της πράξης,αποκλειόμενης άμεσης ή έμμεσηςαμφισβήτησης τηςσεοποιοδήποτεμεταγενέστερο στάδιο. Σε διαδικασία γιαπαράλειψηεκπλήρωσης τουκαθήκοντοςπου επιβάλλει τοΑρθρο23.5 τουΣυντάγματοςγιατηνεπιστροφήαπαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας, τα επίδικα θέματα περιορίζονται στο εφικτότηςπραγμάτωσηςτουσυγκεκριμένουσκοπούγιατονοποίο κτήθηκεη γη,στην προκείμενη περίπτωση τηνκατασκευήτου προ βλεπόμενου οδικούδικτύου. Στοντομέατηςαναθεωρητικής, όπως και κάθεάλλου τομέα δικαιοδοσίας,το πρωταρχικό κριτήριο για την αποδοχή μαρτυρίας είναι εκείνο της σχετικότητας της μετα επίδικα θέματα. Ηαίτησηαπορρίπτεται. Αναφερόμενες υποθέσεις: 20 Kyriakides v.Republic, 1 R.S.C.C. 66, Ζαβρόςν.Δημοκρατίας
(1989)3Α.ΑΛ. 106, 25 30 Σταύρουν. Δημοκρατίας
(1989)3Α.ΑΛ.1023. Αίτηση. Αίτηση σεπροσφυγή μετηνοποίαοιαιτητέςζητούν άδειαγια τηνπροσαγωγή, μεένορκη δήλωση, μαρτυρίας πραγματογνώμο να για να αποδειχθεί ότι ηγη τους απαλλοτριώθηκε όχι χάριν δημοσίου αλλά προς εξυπηρέτηση ιδιωτικού συμφέροντος. Δ. Σωκράτους για Α. Θεοφίλου, για τους Αιτητές. 35 Γλ. Χατζηπέτρου, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur. adv. wit. 40 ΠΙΚΗΣ,Δ.: Τοθέματοοποίο τίθεταιπροςαναθεώρηση μετην προσφυγή είναι η παράλειψητης ΚυπριακήςΔημοκρατίας ναεπι στρέψειαπαλλοτριωθεισα γηη οποία,όπως ισχυρίζεται οαιτητής "... δεν χρησιμοποιήθηκε γιά τον σκοπό γιά τον οποίον απαλλο τριώθηκεκαι/ή οσκοπός γιάτον οποίοαπαλλοτριώθηκεδενκατέ173 Πικής,Δ. Νικολαΐδηςκ.ά. ν.Δημοκρατίας(Αρ. 1)
(1993)στη εφικτός, ήτοι γιά σκοπούς δημόσιας ωφέλειας δηλ. γιά σκο πούς δημιουργίας οδικού δικτύου στη Βιομηχανική Ζώνηχαμη λούβαθμούοχληρίαςΔαλίου...".ΤοΑρθρο23.5 τουΣυντάγματος επιβάλλει επιβάλλει όπως απαλλοτριωθεισα περιουσία χρησιμο ποιείται αποκλειστικά γιατο σκοπό γιατον οποίο κτήθηκε.Αν η 5 πραγμάτωσητουδιακηρυχθέντος(γιατηναπαλλοτρίωση)σκοπού φανεί ότι δεν είναι εφικτή μέσα στη χρονική περίοδο των τριών ετώνπουέπεταιτηςαπαλλοτρίωσης,ηΑπαλλοτριούσα Αρχήυπο χρεούταιναεπιστρέψειτηγηστονιδιοκτήτη,στηντιμήστηνοποία τηναπέκτησε. Η διαδικασίαγιατηνεπιστροφήαπαλλοτριωθείσας 10 γηςρυθμίζεταιαπότιςδιατάξειςτουάρθρου 15τουπερίΑναγκα στικής ΑπαλλοτριώσεωςΝόμουτου 1962, Ν.15/62. Η ιδιοκτησία των αιτητών απαλλοτριώθηκε για τηδημιουργία οδικούδικτύουστηβιομηχανικήπεριοχήΔαλίουπουσυνιστά σκοπό δημόσιας ωφέλειας βάσει του άρθρου3
(2)(θ)(την πολεοδομία, χωρονομίαν ήοικίστικήν) τουΝ. 15/
- Τοδιάταγμααπαλλοτρίω σης δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα και δεν προσεβλήθη από τους αιτητές. Επακολούθησε η καταβολήαποζημίωσης και η περιουσίαπεριήλθε στην κυριότητατηςΑπαλλοτριούσας Αρχής. Με ενδιάμεση αίτηση πουυποβλήθηκε βάσει των πεοί Ανωτά του Συνταγματικού Δικαστηρίου Διαδικαστικών θεσμών του
- οιπροσφεύγοντες εξαιτούνταιάδειαγιατηνπροσαγωγή,με ένορκηδήλωση, μαρτυρίαςπραγματογνώμοναγια να αποδειχθεί ότιηγητουςαπαλλοτριώθηκε όχι χάρινδημοσίου αλλάπροςεξυ πηρέτηση ιδιωτικού συμφέροντος, εκείνουτων ιδιοκτητών παρα κείμενουκτήματος.Ημαρτυρίαπουθακατατεθείθααποκαλύψει, όπως οι αιτητές ισχυρίζονται, τα αλλότρια κίνητρα τηςαπαλλο τριούσαςΑρχήςκαιθακαταστήσειπαραδεκτήτηνπροσφυγήτους. Οικαθ' ωνη αίτησηενίστανταιστην αίτησημετοδικαιολογητι κό OTLημαρτυρίαηοποίαεπιδιώκεταιναπροσαχθεί είναι άσχετη με ταεπίδικαθέματα.Το έργογιατο οποίοαπαλλοτριώθηκε η γη, τοπροβλεπόμενο οδικόδίκτυο,έχεισχεδόν ολοκληρωθεί,όπωςάλλωστεπαραδέχονταικαι οι αιτητές. Ησκοπιμότητα του έργουκαι τονομικόέρεισμαγιατηδιενέργειατηςαπαλλοτρίωσης,ανάγονται, όπωςυποστήριξαν,αποκλειστικάστηνπράξηέγκρισηςτης(διάταγ μααπαλλοτρίωσης) καιόχι στοεφικτότηςυλοποίησης τουέργου. 15 20 25 30 35 40 Η ένσταση είναιβάσιμη. Σύμφωνα μετοΑρθρο 146.1,τοεπίδικοθέμαπροσφυγήςείναι η συνταγματικότητα και η νομιμότητα της επίδικης διοικητικής 174 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 Νικολαΐδης κ.ά. ν.Δημοκρατίας (Αρ. 1) Πικής, Δ. πράξης,απόφασηςήπαράλειψης.Υπόεξέταση σ' αυτήτηνπρο σφυγήείναι ηπαράλειψητηςΔημοκρατίαςνα εκπληρώσει τησυ νταγματική υποχρέωση επιστροφής της απαλλοτριωθείσας γης τωναιτητών(Αρθρο23.5) εφόσο διεφάνη (μέσαστηνπερίοδοτων τριών ετών)ότιοσκοπόςγιατονοποίοκτήθηκεδεν είναιεφικτός. Οιαιτητέςπαραδέχονταιότιτοσκοπούμενο μετοδιάταγμααπαλ λοτρίωσης έργο,το οδικόδίκτυο, όχι μόνο είναι εφικτό αλλάέχει ουσιαστικάκατασκευασθεί. Η μαρτυρίαπουοιαιτητέςθέλουν ναπροσκομίσουν αναφέρε ται στη νομική υπόσταση τουδιατάγματος απαλλοτρίωσης που συνιστά ξεχωριστήαυτοτελήδιοικητικήπράξηκαιόχι στο εφικτό τηςεκπλήρωσης τουπροκηρυχθέντος σκοπούπουαποτελείτοεπί δικο θέμα αυτής της προσφυγής. Ηεγκυρότητα του σκοπού για τονοποίοέγινεέγινεηαπαλλοτρίωση,καισυγκεκριμένα κατάπό σο συνιστούσεσκοπόδημόσιας ωφέλειας,ήτανδυνατόνα αναθε ωρηθείμόνοσταπλαίσιαπροσφυγήςκατάτουδιατάγματοςαπαλ λοτρίωσης. Εφόσο δεν προσεβλήθη,το τεκμήριο της νομιμότητας θεμελιώνει την εγκυρότητα της πράξης,αποκλειόμενης άμεσηςή έμμεσηςαμφισβήτησης της σεοποιοδήποτεμεταγενέστερο στάδιο. Σε διαδικασία για παράλειψη εκπλήρωσης τουκαθήκοντος που επιβάλλει το Αρθρο23.5 για την επιστροφή απαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας,ταεπίδικαθέματαπεριορίζονται στο εφικτότης πραγμάτωσης του συγκεκριμένου σκοπού γιατον οποίο κτήθηκε ηγη,στην προκείμενη περίπτωση την κατασκευήτου προβλεπό μενου οδικού δικτύου.Στοντομέα της αναθεωρητικής,όπωςκαι κάθεάλλου τομέαδικαιοδοσίας,το πρωταρχικόκριτήριογιατην αποδοχή μαρτυρίαςείναι εκείνο της σχετικότητας της με ταεπίδικά θέματα (βλ. μεταξύ άλλων, Kyriakides v. Republic,1 R.S.C.C. 66, Ζαβρόςν.Δημοκρατίας
(1989)3 Α.Α.Δ. 106 και Σταύρου ν.Δημοκρατίας
(1989)3Α.Α.Δ.1023). Ημαρτυρίαστην οποίααναφέρεταιτο αίτηματων προσφευγόντων, κρίνεται άσχετη με τα επίδικαθέματακαι επομένωςδε γίνεται δεκτή. Ηαίτησηαπορρίπτεται. 40 Ηαίτηση απορρίπτεται. 175