(1993)9 Ιουλίου, 1993 [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στης] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΕΟΦΥΤΟΣ ΗΡΟΔΟΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 417/92) Στρατός της Δημοκρατίας — Ο Περί Στρατού της Δημοκρατίας Νόμοςτον 1990(Ν.33/90)—Άρθρο 23 —Περιεχόμενο ρυθμίσεως και ερμηνεία — Αποκλεισμός της εφαρμογής τον Άρθρου 23 στην κρι θείσα περίπτωση Αξιωματικού πάσχοντος από καρδιοπάθεια — Ορθά συνταξιοδοτήθηκε μεβάση το Άρθρο 6(ε)τον περί Σύνταξεων Νόμου, Κεφ.
- Ο αιτητής προσέβαλε με την προσφυγή την υπαγωγή της περί πτωσης τηςαφυπηρέτησήςτουστοΆρθρο 6(ε)τουπερίΣυντάξεων Νόμου, Κεφ. 311,αφούτο ορθό θαήταν, κατάτον ισχυρισμό του, να θεωρηθεί o n κατέστηανάπηρος λόγω της φύσεως τωνκαθηκό ντων του, σύμφωνα με το Αρθρο 23 του περί Στρατού της Δημο κρατίας Νόμου(Ν. 33/90). Ο αιτητήςήτανΤαγματάρχηςχαιέπασχεαπό ισχαιμικήκάρδιοπάθεια. 5 10 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, απο φάσισε ότι: 20
- Κατά το Αρθρο 23 του περί Στρατούτης Δημοκρατίας Νόμου (Ν.33/90) το γεγονός της συνύπαρξης των προϋποθέσεων για τη δυνάμει του αναγκαστικήαφυπηρέτησηκαι συνακόλουθη παρο χήτωνπροβλεπόμενων συνταξιοδοτικών ωφελημάτων,το κρίνει 1794 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 Χριστοοούλουν.Δημοκρατίαςκ.ά. Κωνσταντινίδης,Δ. "Ιατρικό Συμβούλιο, που συγκροτείται για το σκοπό αυτό από τον Υπουργό σε συνεννόηση με τον Υπουργό Υγείας". Αυτό το Ιατρικό Συμβούλιο δεν αποτελεί, όπως προκύπτει απότο Νόμο, απλόγνωμοδοτικό όργανο.Έχει ιδιαίτερηθεσμικήυπόσταση.Η κρίσητουπωςαξιωματικός,υπαξιωματικόςήοπλίτης είναιανί κανος για περαιτέρω υπηρεσία στο στρατό εξ αιτίας αναπηρίας που προκλήθηκε κάτω απότις περιστάσεις που εξειδικεύονται, επιφέρει ωςαυτόματοεκτουΝόμουαποτέλεσμα,την υποχρεωτι κήαφυπηρέτηση.Κατάτην εφαρμογήτου Αρθρου 23 δεν μπορεί νατίθεταιζήτημααπόφασηςτουΥπουργού Οικονομικών ήοποι ουδήποτε άλλου. Στην περίπτωση του αιτητή, δεν είχε συσταθεί τέτοιο Ιατρικό Συμβούλιο και,επομένως, δενήταν δυνατήηυποχρεωτική αφυπηρέτησήτου σύμφωνα μετο Αρθρο
- Η αφυπηρέτηση του αιτητήήταν το αποτέλεσμα του γεγονότος ότι οΥπουργός Οικονομικών "εν συνεννοήσει μετάτου οικείου Υπουργού", δηλαδήτου Υπουργού Αμυνας, (Βλ. επιστολές ημερομηνίας 16 Ιανουαρίου 1992, 10Φεβρουαρίου 1992 και24Φε βρουαρίου 1992), σύμφωνα με τις διατάξεις του Αρθρου 6(ε) του Κεφ.311, όπωςτροποποιήθηκε μετο Νόμο 39/81, ικανοποι ήθηκε ως προς την ύπαρξη ιατρικής μαρτυρίας ότι ο αιτητής ήταν μόνιμα ανίκανοςνα εκτελείτακαθήκοντατης θέσης του. 25 30 35 40 Ηάποψητου αιτητήπως,ενόψει της διαπίστωσης της μόνιμης ανικανότητας τουθαέπρεπε OL καθ' ωνηαίτησηναυπολόγιζαν τασυνταξιοδοτικά τουωφελήματα μεβάσητοΑρθρο23τουΝό μου 33/90, είναι λανθασμένη. Ούτε ο Υπουργός Οικονομικών και, βέβαια, ούτε ο Υπουργός Αμυνας είχαν τέτοια εξουσία. Συνιστάαντινομίαη εισήγησηγιααναγνώρισητων συνταξιοδο τικών ωφελημάτων του Αρθρου 23 δια μέσου πράξης του Υπουργού Οικονομικών ήτου Υπουργού Αμυνας. Γιατον πιο πάνωλόγοτο αίτημαγια ακύρωσητης προσβαλλόμε νης απόφασηςως προς το μέρος της πουαναφέρεται στα συντα ξιοδοτικάωφελήματατουαιτητήδενμπορείναεπιτύχεικαιηπρο σφυγήπρέπει νααπορριφθεί.Θαήτανχρήσιμο ναγίνειαναφορά εδώστηνυπόθεσηΛάζαροςΛαζάρουν.Αρχή Λιμένων,ωςπροςτην αδυναμίαμερικής ακύρωσηςαδιαίρετηςδιοικητικήςαπόφασης. Επιπλέον το γεγονός on ο αιτητής δεν τοποθετήθηκε σευπηρε σία γραφείουδεθαήτανδυνατό,από μόνο του,να στηρίξει εύ ρημαότι ηανικανότητατου προέκυψε ενώβρισκόταν σευπηρε1795 Χριστοόούλου ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)σία και κατά τηδιάρκειατης εκτέλεσης τωνκαθηκόντων του και,πολύ λιγότερο, κάτωαπόπεριστάσεις πουθαμπορούσαν νααποδοθούνστης>ύση τουκαθήκοντος του. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 5 Αναφερόμενηυπόθεση: Ααζάρουν. ΑρχήςΛιμένων
(1993)4Α.Α.Δ. 1275. 10 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον τουυπολογισμού των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων τουαιτητή,λόγω μόνιμηςανικανότητας. Λ. Καλογήρον, για τον Αιτητή. Α. Χριστόφορου,ΔικηγόροςτηςΔημοκρατίας,γιατουςΚαθ*ων η αίτηση. Cur.adv. vult. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ.:Κυβερνητικό Ιατροσυμβούλιο διαπί στωσεότι οαιτητήςπάσχειαπό ισχαιμικήκαρδιοπάθεια,μεγαλοκαρδία,αρτηριακήυπέρτασηκαισπονδυλολίσθηση καιέκρινε ότι "από 7Νοεμβρίου 1991είναι μόνιμα ανίκανοςδι' εκτέλεσινεκεί- 25 νων των καθηκόντων τουΤαγματάρχηπου συνεπάγονται σωματικήν κόπωσιν". Ο Υπουργός Αμυνας, μεεπιστολή τουπροςτοΔιευθυντήΔη μόσιας Διοίκησης καιΠροσωπικού ημερομηνίας 16Ιανουαρίου 30 1992, ζήτησε ενέργεια προς αφυπηρέτησητουαιτητήαπότις τά ξεις τουΣτρατούτηςΔημοκρατίας για ιατρικούς λόγους σύμ φωνα μετιςδιατάξεις του άρθρου6(ε) του περί ΣυντάξεωνΝό μου Κεφ.311, "δεδομένου ότιταπλείστα απότακαθήκοντατου Ταγματάρχη,οοποίος συνήθως ενεργεί ωςΥποδιοικητής, συνε- 35 πάγονται σωματική κόπωση". Με επιστολή του Υπουργού Αμυνας, ημερομηνίας 24 Φε βρουαρίου 1992,ο αιτητής πληροφορήθηκε ότι ενόψει τηςκρί σης τουΙατροσυμβουλίου σύμφωνα μετηνοποία είναι μόνιμα 40 ανίκανος ναεκτελεί τακαθήκοντατου βαθμούτου,ύστερα από παραπομπή τηςπερίπτωσης τουστο Υπουργείο Οικονομικών, εγκρίθηκε ηαφυπηρέτησητουσύμφωνα μετις διατάξειςτουάρ θρου 6(ε) του περί Συντάξεων Νόμου. 1796 15 20 4ΑΑΛ. 5 10 Χριστοδούλουv. Δημοκρατίαςκ.ά. Κωνσταντινίδης, Δ. Ο Αιτητήςδέχεται την ορθότητατης ιατρικήςδιάγνωσης,δεν αμφισβητείπως ήτανμόνιμαανίκανοςπροςεκτέλεσητωνκαθη κόντων τουκαι συμφωνεί πως συνέπεια αυτήςτης διαπίστωσης θα έπρεπε να ήταν ηαφυπηρέτηση του. Εκείνο που αμφισβητεί είναι ηυπαγωγή της περίπτωσης του στο άρθρο 6(ε) του περί ΣυντάξεωνΝόμου. Κατάτηνεισήγηση του,εφαρμόσιμο είναι το άρθρο 23 του περί Στρατού της Δημοκρατίας Νόμου του 1990 (Ν.33/90)καιγιατο λόγοαυτό επιδιώκει την ακύρωσητουσχε τικού μέρουςτηςαπόφασης.Ησημασίατηςεφαρμογήςτηςμιας ή της άλλης νομοθετικής διάταξης βρίσκεται στον αριθμό των ετών που,ανάλογαμε την περίπτωση,προστίθενται σταχρόνια υπηρεσίας προς υπολογισμό της σύνταξης. Παραθέτωτοάρθρο23
(1)τουΝόμου33/90πουείναιτοσχετικό. 15 "Ανεξάρτητα από τα καθοριζόμενα στον περί συντάξεων Νόμοήσεοποιοδήποτεάλλο νόμοή κανονισμό,σε περίπτωση που Αξιωματικός, Υπαξιωματικός ή Οπλίτης έχει καταστεί ανάπηρος: 20 (α)Ενώ βρισκόταν σε υπηρεσία και κατά τη διάρκεια της εκτέλεσηςτουκαθήκοντοςτου-και 25 30 35 40 (β)κάτω από περιστάσεις που μπορούν να αποδοθούν στη φύσητουκαθήκοντοςτου. και ο οποίος συνεπεία της αναπηρίαςαυτής έχει κριθεί από ΙατρικόΣυμβούλιο,πουσυγκροτείται γιατοσκοπόαυτόαπο τονΥπουργόσεσυνεννόησημετον ΥπουργόΥγείας,ωςανίκανος για περαιτέρω υπηρεσία στο Στρατό,θα αφυπηρετεί υποχρεωτικάκαιτασυνταξιοδοτικάτουωφελήματαθαείναι τα καθοριζόμεναστο εδάφιο
(2)." ΗΔημοκρατίαυποστηρίζει πως ο αιτητής δεν κατέστη ανάπηροςαλλάαπλώςπαρουσίασεπροβλήματαυγείαςκαιπωςαυτάτα προβλήματα, εν πάσηπεριπτώσει, δε σχετίζονται με την εκτέλεση ούτε μπορούσαννααποδοθούνστηφύσητουκαθήκοντοςτου. Ο αιτητής, με αναφοράτου ημερομηνίας 28 Νοεμβρίου 1986, ζήτησετην εξέταση τουαπόκυβερνητικό Ιατροσυμβούλιο προκει μένουνατοποθετηθεί,γιαλόγουςυγείας,σευπηρεσίαγραφείουμε φρουρά προτίμησης την Πάφο, απόόπου κατάγεται. Επισύναψε στην αναφοράτου ιατρικό πιστοποιητικό σύμφωνα με το οποίο έπασχε πιθανώς από παλαιά θρόμβωση της κεντρικής αρτηρίας 1797 Κωνσταντινίδης,Δ. Χριστοόούλουν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)τουδεξιούοφθαλμούλόγωυπερτασικήςνόσου, σπονδυλολίσθηση και ισχαιμική καρδιοπάθεια -μεγαλοκαρδία.Στηνέκθεσητου Ια τροσυμβουλίου της27 Φεβρουαρίου 1987 διαπιστώνεται ότι έπα σχε από ισχαιμική καρδιοπάθεια και υπέρταση και συστήθηκε η αποφυγήοποιασδήποτε μορφήςσωματικήςκόπωσης. 5 Όπως προκύπτει, αυτήη διάγνωση τροχιοδρόμησε σειρά άλ λων εξετάσεων μεζητούμενο την ικανότητατουαιτητήναεκτελεί τα καθήκοντατου.Συγκροτήθηκανδιαδοχικάμεταξύτης 23 Ιου νίου 1987 και της 7 Νοεμβρίου 1991 πέντε Ιατροσυμβούλια. Σε 10 όλεςτις εκθέσειςπουσυντάχθηκαν,μεεξαίρεσητηνέκθεσηημερο μηνίας 14Μαρτίου 1989 στηνοποίααναφέρθηκεβελτίωση,επιβε βαιωνόταν ότι ο αιτητής έπασχε από αρτηριακή υπέρταση και ισχαιμικήκαρδιοπάθεια.Στηνέκθεσητης28Φεβρουαρίου 1991γί νεταιαναφοράκαι σε σπονδυλολίσθηση καισε εκείνητης 7Νοεμ- 15 βρίου 1991 καισε μεγαλοκαρδία.Σεόλεςτιςπεριπτώσεις,καιπά λιν μετην εξαίρεση της έκθεσης ημερομηνίας 14 Μαρτίου 1989, η διάγνωση συνοδευόταν μεσύσταση νααποφεύγει οαιτητήςοποι ασδήποτε μορφής σωματική κόπωση. Προσθέτω και τησημείωση στην έκθεσητης4 Νοεμβρίου 1987 σύμφωνα με την οποία, επειδή 20 η φύση της νόσου είναι εξελιχτική, χρειαζόταν παρακολούθηση και περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθούν τυχόν αλλαγές στις στεφανιαίες αρτηρίες. Στην τελική κατάληξη που οδήγησε στην έγκρισητης αφυπηρέτησηςτουαιτητή,έχωαναφερθείστην αρχή. 25 Αξονας της σύντομης επιχειρηματολογίας που αναπτύχθηκε προς υποστήριξη της αίτησης είναι το γεγονός ότι ο αιτητήςδεν τοποθετήθηκε σευπηρεσίαγραφείουπαράτησύσταση γιααποφυ γήσωματικήςκόπωσης. Αναφέρθηκε συναφώςοαιτητήςκαιστην ταλαιπωρία, όπως τη χαρακτήρισε, των συχνών εξετάσεων του 30 απότο Ιατροσυμβούλιο.Υποστήριξεότι εξαιτίαςτωνπιοπάνωη κατάσταση της υγείας του επιδεινώθηκε ουσιαστικά με αποτέλε σμα να καταστεί μόνιμα ανίκανος να εκτελεί τα καθήκοντατου. Αυτή η επιδείνωση παρουσιάστηκε, όπως ισχυρίζεται, κατά την υπηρεσίατουκαιεφόσονημόνιμηανικανότητατουπροέκυψεκα- 35 τά τηδιάρκειατης εκτέλεσηςτωνκαθηκόντωνπουτουείχανανα τεθεί, υποστηρίζει ότι δικαιούται σε συνταξιοδοτικά ωφελήματα σύμφωναμετιςπρόνοιες τουάρθρου23τουΝόμου 33/
- Κατά το άρθρο23 του Νόμου33/90 το γεγονός της συνύπαρ- 40 ξης των προϋποθέσεων για τηδυνάμει του αναγκαστικήαφυπη ρέτησηκαι συνακόλουθη παροχήτων προβλεπόμενων συνταξιο δοτικών ωφελημάτων, το κρίνει "Ιατρικό Συμβούλιο, που συ γκροτείταιγιατοσκοπόαυτόαπότονΥπουργόσεσυνεννόησημε 1798 4AAA 5 Χριστοπούλουv. Δημοκρατίαςκ.ά. Κωνσταντινίδης, Δ. τον ΥπουργόΥγείας". Αυτότο ΙατρικόΣυμβούλιο δεν αποτελεί, όπως προκύπτει από το Νόμο,απλό γνωμοδοτικό όργανο. Έχει ιδιαίτερηθεσμική υπόσταση. Η κρίση τουπως αξιωματικός,υπα ξιωματικός ήοπλίτης είναιανίκανοςγιαπεραιτέρωυπηρεσία στο στρατό εξ αιτίαςαναπηρίαςπουπροκλήθηκε κάτωαπότις περι στάσεις που εξειδικεύονται, επιφέρει ως αυτόματοεκ του Νόμου αποτέλεσμα,τηνυποχρεωτική αφυπηρέτηση.Κατάτην εφαρμογή του άρθρου 23 δεν μπορεί να τίθεται ζήτημα απόφασης του Υπουργού Οικονομικών ήοποιουδήποτε άλλου. 10 15 20 25 Στην περίπτωση του αιτητή, δεν είχεσυσταθεί τέτοιο Ιατρικό Συμβούλιο και,επομένως, δεν ήτανδυνατήηυποχρεωτική αφυ πηρέτηση του σύμφωνα μετο άρθρο
- Παρεμβάλλω πως, στην πραγματικότητα, δεν τέθηκε καν θέμα σύστασης ΙατρικούΣυμβουλίου για τέτοιο σκοπό. Όπως έχει διευκρινιστεί, ο αιτητής ουδέποτε ισχυρίστηκε ότι κατέστη μόνιμα ανίκανος συνεπεία αναπηρίας κατάτο Νόμο ούτε υπέβαλε οποιοδήποτε αίτημα σε σχέση με οτιδήποτε το σχετικό. Το μόνο αίτημα που υπέβαλε ήταν το αρχικό για την τοποθέτηση του σε υπηρεσία γραφείου στην Πάφογια λόγους υγείας. Ηαφυπηρέτησητουαιτητήήταντοαποτέλεσματου γεγονότος ότι ο Υπουργός Οικονομικών "εν συνεννοηθεί μετά του οικείου Υπουργού", δηλαδή του Υπουργού Αμυνας, (Βλ. επιστολές ημερομηνίας 16 Ιανουαρίου 1992, 10 Φεβρουαρίου 1992 και 24 Φε βρουαρίου 1992),σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 6(ε) του Κεφ. 311,όπως τροποποιήθηκε μετο Νόμο 39/81, ικανοποιήθηκε ως προςτηνύπαρξη ιατρικής μαρτυρίαςότι οαιτητής ήταν μόνι μαανίκανοςναεκτελείτακαθήκοντατηςθέσης του. 30 35 40 Η άποψητου αιτητή πως, ενόψει της διαπίστωσης της μόνι μης ανικανότηταςτου θαέπρεπε οι καθ'ων ηαίτηση να υπολό γιζαν τα συνταξιοδοτικά του ωφελήματα με βάση το άρθρο 23 του Νόμου 33/90,είναι λανθασμένη. Ούτε ο Υπουργός Οικονομικών και,βέβαια,ούτε ο Υπουργός Αμυνας είχαν τέτοια εξου σία. Συνιστά αντινομία η εισήγησηγια αναγνώριση των συντα ξιοδοτικών ωφελημάτων του άρθρου 23 διά μέσου πράξης του Υπουργού Οικονομικών ήτου Υπουργού Αμυνας. Για τον πιο πάνω λόγο το αίτημαγια ακύρωση της προσβαλ λόμενηςαπόφασηςως προςτο μέρος της πουαναφέρεταιστασυ νταξιοδοτικάωφελήματα τουαιτητήδεν μπορεί ναεπιτύχει καιη προσφυγή πρέπει να απορριφθεί.Ίσως θαήταν χρήσιμο να ανα φερθώ εδώ στην υπόθεση Λάζαρος Λαζάρου ν.Αρχής Λιμένων, 1799 Κωνσταντινίδης,Δ. Χριστοδούλονν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1993)
(1993)4 Α.Α.Δ. 1275, ως προς την αδυναμία μερικής ακύρωσης αδιαίρετηςδιοικητικής απόφασης. Η επιχειρηματολογία των καθ' ων η αίτηση επικεντρώθηκε στηναποτυχίατουαιτητήνασυνδέσει τηδιαπιστωθείσακατάστα5 ση της υγείας του και τηνεξ αιτίαςτης μόνιμη ανικανότητα του, με την υπηρεσία του καιακόμαμε την εκτέλεσητουκαθήκοντος του. Στην περίπτωση που θα εγειρόταν θέμα τέτοιας κρίσης και εφόσο θα εθεωρείτο ότι οι παθήσεις που διαπιστώθηκαν συνι στούν αναπηρίαμε την έννοια του Νόμου,θα συμφωνούσα πως 10 δενυπάρχειοποιοδήποτεστοιχείο πουναυποστηρίζει τους ισχυ ρισμούς τουαιτητή.Τογεγονός ότιδεντοποθετήθηκεσευπηρεσία γραφείουδεθαήτανδυνατό,απόμόνοτου,ναστηρίξει εύρημαότι ηανικανότητατου προέκυψε ενώ βρισκόταν σε υπηρεσίακαι κα τάτηδιάρκειατηςεκτέλεσης τωνκαθηκόντωντουκαι,πολύλιγό- 15 τερο,κάτωαπόπεριστάσεις πουθαμπορούσαννααποδοθούνστη φύσητουκαθήκοντος του.Ηέκθεση των Ιατροσυμβουλίων δεθα ήτανδυνατόναοδηγήσουνπροςτέτοιακατεύθυνσηκαιεκτουπε ρισσού σημειώνω τηνέλλειψηοποιασδήποτεάλλης ιατρικήςγνώ μης που θασυσχέτιζε τις παθήσειςτουαιτητήμε ταόποιακαθή- 20 κοντάεκτελούσεστην πράξη. Η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Καμιάδιαταγή για έξοδα. 25 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 1800