(1993)4 Αυγούστου, 1993 [ΛΟΪΖΟΥ,Π.] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΙΚΟΣ Χ. ΠΑΝΤΕΛΙΔΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ, Καθ'ον ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1062/90) Προσφυγή βάσει τον Αρθρον 146 τον Συντάγματος — Αντικείμενο — Παράλειψη — Παρά την άρση της προσβληθείσας παράλειψης, η προσφυγή δεν καθίσταται άνεν αντικειμένου, εφόσον οι αιτητές νπέστησαν βλάβη από την παράλειψη — Επόμενουςδικαιούνται αποζημιώσεις,βάσει τον Αρθρου 146.4(γ) αν πετύχουν στην προσφυγή τονς. Οδοίκαι Οικοδομές—Αδεια Οικοδομής—Παράλειψη έκδοσηςάδειας οικοδομής, λόγω υποβολήςόρωνπρος συμμόρφωση με ανύπαρκτα ρυμοτομικά σχέδια και μελλοντική ανάπτυξη οδικού συστήματος— Παράνομηπαράλειψη,δημιουργεί δικαιώματα γιααποζημιώσεις. Μετάτηνκαταχώρησητηςπροσφυγής αυτήςκατάτηςπαράλει ψης των καθ' ων η αίτηση να εκδόσουν την αιτηθείσα άδειαοικο δομής για ανέγερση καταστημάτων στο Στρόβολο, ηάδειαοικοδομής εκδόθηκε. Οι καθ' ων η αίτηση ισχυρίστηκαν ότι η προσφυγή κατέστη άνευ αντικειμένου, αλλά οι αιτητές επικαλέστηκαν ζημιά από τηνκαθυστέρηση έκδοσης τηςάδειαςκαιως εκτούτουζήτησαν ακύρωση της σημειωθείσας παράλειψης, 5 10 15 20 Το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: Με τα στοιχεία ενώπιον του Δικαστηρίου, είναι φανερό ότι η αδικαιολόγητηκαθυστέρηση επέφερε υλικήζημιάστους αιτητές και ως εκ τούτου η προσφυγή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έμεινε άνευ 1828 25 4ΑΛΛ Παντελίβηςκ.ά.ν.Δήμου Στροβόλου αντικειμένου. 5 10 15 Μεβάσηταπιο πάνω,ηπροσφυγήπρέπει να επιτύχει. Και τούτο γιατί:οιαιτητές έχουν αποδείξει ότιλόγωτης αδικαιολόγητης καθυστέρησης στην έκδοσητης άδειαςοικοδομής, πρέπει ναέχουν υποστεί υλικήζημιάτόσοαναφορικάμετοκόστοςτηςοικοδομής,όσοκαιανα φορικάμετοεισόδημα απόαυτήτοοποίοθαελάμβαναναναυτήείχε, όπως λογικά θα αναμένετο, συμπληρωθεί ενωρίτερα. Και οι αιτητές εδικαιουνταν κατάτοχρόνο της καταχώρησης τηςαγωγής και επομένως δικαιούνται στην αιτουμένη θεραπεία, μετάτηδιαπίστωση αυτού του δικαιώματοςκάτωαπότοΑρθρο 146.4(γ) τουΣυντάγματος. Η καθυστέρηση ήταν αδικαιολόγητη, γιατί το αρμόδιο Τμήμα ήθελενα επιβάλει όρους,προς συμμόρφωση σε ανύπαρκτα ρυμοτομικά σχέδια και σε μελλοντική ανάπτυξη τουοδικού συστήματος της περιοχής και για τους οποίους τελικά σκοπούς αναγκάστηκαν να προβούν σε επίταξη. Η προσφυγή επιτυγχάνει με £150έξοδα. 20 Αναφερόμενες υποθέσεις: Epco v. Municipal CommitteeofNicosia
(1965)3C.L.R. 416, 25 Lordou andOtherv.Republic
(1968)3C.L.R. 429, Loiziana Hotels Ltd v.MunicipalityofFamagusta
(1971)3 C.L.R. 486. Προσφυγή. 30 Προσφυγή μετηνοποία οι αιτητές ζητούν δήλωση τουδικα στηρίου ότι η παράλειψη έκδοσης σ' αυτούς από τονκαθ' ουη αίτηση Δήμο, άδειας οικοδομής για την ανέγερση καταστημάτων στο Στροβολο είναι άκυρη. 35 Κ. Μιχαηλίδης, γιατους Αιτητές. Π. Λυσάνδρου, γιατον Καθ' ουη αίτηση. 40 Cur. adv. vult. Α.Ν. ΛΟΪΖΟΥ, Π.: Με τηνπροσφυγή αυτή οι αιτητές ζητούν δήλωση του Δικαστηρίου ότι η παράλειψη έκδοσης σ' αυτούς από τονκαθ' ουηαίτηση Δήμο που στην περίπτωση αυτή είναι 1829 Δοΐζου, Π. Παντελίδηςχ.ά. ν.ΔήμουΣτροβόλου
(1993)ηαρμοδίααρχήσύμφωνα μετον ΠερίΟδώνκαιΟικοδομών Νό μο, Κεφ. 96, άδειαςοικοδομής για την ανέγερση καταστημάτων στο Στροβολο είναιάκυρη. Η αίτηση για άδεια οικοδομής υποβλήθηκε στις 6 Απριλίου 5 1988. Η αίτηση αυτή στάληκε στον Επαρχιακό Λειτουργό του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως και δεν συστήθηκε από αυτόνγιαδιάφορουςλόγους πουαναφέρονταιστηνπαράγραφο 4 τουΠαραρτήματος "Γ".Ουσιαστικά εισηγήθηκε τηντροποποί ηση των σχεδίων που υποβλήθηκαν δυνάμει του άρθρου 8(β)(γ) 10 και (δ)τουπερί ΟδώνκαιΟικοδομών Νόμου,Κεφ.96,ώστε"να διασφαλιστούν κατάλληλες συνθήκες ανέσεων, ασφαλείας και επικοινωνίας στην περιοχή και προς το σκοπό βελτίωσης του οδικού δικτύου της περιοχής". 15 Στις 30 Σεπτεμβρίου 1988 "η Επιτροπή αποφάσισεναεπανα φέρει την αίτησηγια μελέτη "αφούπροηγουμένως τεθεί ενώπιον της το μελλοντικό οδικό δίκτυοτης περιοχής". Στις 16 Δεκεμβρί ου 1988 υποβάλλεται το σχετικό σχέδιο στο οποίο "δείχνεται με κόκκινες γραμμέςκαικίτρινο χρώματοζητούμενοοδικόδίκτυο". 20 Στις 23 Ιανουαρίου 1989 (Παράρτημα "Ζ") ηΕπιτροπή αποφάσι σεόπωςη Δημοτική Μηχανικόςέχεισυνάντηση μετοναρχιτέκτονα-μελετητή των σχεδίων των προτεινομένων καταστημάτωνγια συζήτηση του κυκλοφοριακού προβλήματος και τη διαμόρφωση κατάλληλου χώρου στάθμευσης μπροστά από τα καταστήματα. 25 Στις 16 Μαρτίου 1989 πραγματοποιείταιησυνάντηση,πληροφο ρείταιοαρχιτέκτοναςγιατιςαπόψειςτηςΕπιτροπής.Στις 14Ιου νίου 1989 υποβάλλονται διορθωμένα σχέδια σύμφωνα με τις πα ρατηρήσεις τουΣυμβουλίουκαιεκφράζεταιαπότουςαιτητέςηελ πίδαναέχουνσύντοματηνάδειαοικοδομής. (Παράρτημα"Θ").Οι 30 νέες παρατηρήσεις του Επαρχιακού Λειτουργού του Τμήματος Πολεοδομίας καιΟικήσεως φαίνονταιστο Παράρτημα "Ι" της 29 Αυγούστου 1989 και στην παράγραφο 3αναφέρεταιότι κατά την ετοιμασίατων σχεδίων καιπάλιδελήφθηκανυπόψη,τομελλοντι κό οδικόδίκτυοκαιηγραμμήτηςπροτεινόμενης ρυμοτομίαςπου 35 επηρεάζουντοσχέδιοκαιδείχνονται μεκόκκινεςγραμμέςσταχω~ ρομετρικά σχέδια,στησελίδα 1 τουφακέλου μεαποτέλεσμα: "(ι) ΤοΝ.Α.τμήματηςοικοδομήςναεφάπτεταισχεδόν τηςγραμ μήςτουοδικούδικτύουαντίναεπέχειτουλάχιστο 10*-0"από αυτό(βλ.τοπογραφικόσχέδιο στησελίδα 3τουΦακέλου). (ιι) Στοανατολικόκαιτοδυτικότμήματηςοικοδομήςπροτείνε ταιηδιαμόρφωση42 υπαίθριωνχώρων στάθμευσης,28από 1830 40 4ΑΛΛ 5 10 15 20 Παντελίδηςκ.ά. ν.ΔήμουΣτροβόλου Λοΐζου,Π. τους οποίους επεμβαίνουν μέσα στα επηρεαζόμενα από την προτεινόμενη ρυμοτομία και το μελλοντικό οδικό δίκτυο τμήματα του τεμαχίου, με αποτέλεσμα να εναπομένουν 27 συνολικά προτεινόμενοι χώροι στάθμευσης (13υπόγειοικαι 14 υπαίθριοι)αντί τουλάχιστο 37 πουαπαιτούνταιγιατην οικοδομή.σύμφωναμετιςπρόνοιες του Καν. 61." Στις 16 Οκτωβρίου 1989 υποβάλλονται από μέρους τωναρ χιτεκτόνων των αιτητων παρατηρήσεις (Παράρτημα"ΙΑ") στις 16Οκτωβρίου 1989 καικαταλήγουν: "Έχουμε συζητήσει το θέμα με τους υπεύθυνουςκι δηλώ σαμε ότι δεν είναι δυνατό να παραχωρήσουμε λωρίδα γης πλάτους 17'-6"για τη δημιουργία ενός δρόμου τον οποίο οι πελάτες μαςδενχρειάζονταικαιδεν θέλουν διότι τους αρχηστεύειτην περιουσία τους. Σανσυμβιβαστικήλύσηπείσαμετουςπελάτεςμαςναπαραχω ρήσουν λωρίδα ίση μετοπλάτοςτουπεζοδρομίου ήτοι:6'-6". Δεν είναι χρηστή διοίκησηνα χρησιμοποιούν οι αρμόδιες αρχές την έκδοση άδειαςοικοδομής για να επιβάλλουν από ψειςπουνομικάδεν είναι δεσμευτικές. Οπολίτης είναιυπό χρεος να εξασφαλίσει την συνέχισητου υφιστάμενου οδικού δικτύου,όχι όμως του οποιουδήποτε προτεινόμενου. 25 Με τις πιο πάνω διευκρινήσεις ελπίζουμε ότι η αίτησης μαςθαπροχωρήσει χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση." 30 35 40 Στησυνέχεια οΕπαρχιακόςΛειτουργόςτουΤμήματος Πολεοδομίαςυπέβαλεστο ΔήμαρχοΣτροβόλουυπόμνημα (Παράρτη μα "IB") και στην παράγραφο 5αναφέρει: "Τέλος επιθυμώ να αναφέρω ότι η αίτηση αυτή η οποία έτυχε επανειλημμένης εξέτασης καιέγινεαντικείμενο συζήτησης στο Γραφείο αυτό και αναλώθηκε αρκετός χρόνος (που όπως γνωρίζετε είναι πολύτιμος για τη διεκπεραίωση της τρέχουσας εργασίας για την παροχή εξυπηρέτησης και συμ βουλών στο Δήμο σας),δε μπορεί να συνεχίσει να αποτελεί αντικείμενο διαβουλεύσεων και συζητήσεων. Συνεπώς, θα πρέπει οι αιτητές να κληθούν να επιδείξουν τη δέουσα προ θυμία για συμμόρφωση με τις εισηγήσεις μου, ανπράγματι επιθυμούν την προώθηση της υπόθεσης τους,ηοποία με την ευκαιρία αυτή είναι επιθυμητό να αναφερθεί ότι λόγω της φύσης της ανάπτυξης(μεγάλο εμπορικό κέντρο) σε μια πολύ 1831 Λοΐζου, Π. Παντελίδηςκ.ά. ν.ΔήμουΣτροβόλου
(1993)ευαίσθητη οδική συμβολή, δεν είναι πολεοδομικά επιθυμητή παρόλοπου,δυστυχώς,δενμπορεί νααποτραπεί μεβάσητην υφιστάμενη νομοθεσία (η δεύτερη παράγραφοςτου σημειώ ματος σας αρ. 1 στο Φάκελλο αυτόείναι σχετική)." 5 Επακολούθησαν εισηγήσεις από μέρους των αιτητων για επανεξέταση του όλου "τροποποιητικού σχεδίου" και έκδοση της αιτουμένηςάδειας. Μετά την καταχώρηση της παρούσαςπροσφυγής και συγκε- 10 κριμένα στις 2 Αυγούστου 1991 ο Δήμος έκδοσε την αιτηθείσα άδεια.Έχειδευποστηριχθεί από μέρους τουΔήμουότι σαναπο τέλεσμα η προσφυγή κατέστη άνευ αντικειμένου, ενώ από μέ ρους των αιτητων προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι λόγω τηςπα ράλειψης του Δήμου να εκδώσει την άδειασύμφωνα με τοΝόμο 15 εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος απότης υποβολής τηςαί τησης τους,οι αιτητέςαπώλεσαν εισοδήματακαιτοκόστος ανε γέρσεως της οικοδομής αυξήθηκε με συνέπεια να υποστούν ζη μιές, οι οποίες δεήρθησανμε την έκδοση τηςάδειαςοικοδομής. 20 Περαιτέρω, κατά τον ισχυρισμό των αιτητων, η Δημοκρατία λόγω μησυμπλήρωσης των οικοδομικών εργασιών, εξέδοσεδιά ταγμα επιτάξεως μέρους της ακινήτου περιουσίας των αιτητων για πολεοδομικούς σκοπούς και έτσι παρεμποδίστηκαν να συ μπληρώσουν τηνοικοδομήσύμφωνα μετηνέστωκαιμεκαβυστέ- 25 ρήση εκδοθείσαάδειαοικοδομής.Εάνδε,όπως ισχυρίζονται, εξεδίδετο ηάδειαοικοδομής έγκαιρακαι συμπληρώνονταν οι οικο δομικές εργασίες,ηΔημοκρατίατης Κύπρουδεθαεξέδιδε τοδιά ταγμα επιτάξεως. 30 Οι αιτητές προς υποστήριξη των ισχυρισμών τους ότι υπέ στησαν ζημιά ανερχόμενη σε £250,000 λόγω της καθυστέρησης έκδοσης της άδειας οικοδομής, καταχώρησαν ένορκη δήλωση τουπρώτουαιτητήτην οποίαοΔήμος αντίκρουσε με ένορκη δή λωση της δημοτικού μηχανικού. Η ομνύουσα αυτή εκλήθη και 35 αντεξετάσθη. Από την αντεξέτασή της φάνηκε καθαρά, πέραν των όσων φαίνονται απότην ένορκη δήλωσητης,ότι πράγματι υπήρξε αύξηση τιμών στα εργατικά και τα υλικά, παρόλο που όπως είπε ηίδιαδεν είχε συγκεκριμένα στοιχεία. 40 Μεταστοιχεία αυτά ενώπιον μου είναι φανερόότι ηαδικαι ολόγητη καθυστέρηση επέφερευλικήζημιάστους αιτητέςκαιως εκ τούτου η προσφυγή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έμεινε άνευ αντικειμένου. 1832 4ΑΛΛ Παντελίδηςκ.ά. ν.ΔήμουΣτροβόλου Λοΐζου, Π. ΣτηνυπόθεσηEpcov. The MunicipalCommitteeof Nicosia
(1965)3 C.L.R.416, στη σελίδα 422 αναφέρονταιτα πιοκάτω, υιοθετώντας τις αρχές όπως έχουν διατυπωθεί στα Ελληνικά ΝομικάΣυγγράμματα πουαναφέρονταισε αυτή: 5 10 15 " When an omission is being complained of in a recourse and what has been omitted is performed later the recourse becomes abated asbeingdeprived of its subject matter unless it is shown that what has been done belatedly is not so useful to the party making the recourse as it whould have been had it been done attheappropriate time earlier (Vide Kyriakopoulos on Greek Administrative Law 4th Edition, Vol. Ill p. 146 and Tsatsos onRecourse for Annulment 2nd Edition atp. 241). Inthis caseithasbeen allegedby counsel for Applicants that Applicants wereprejudiced by thedelay togrand thepermit but no concrete proof of such prejudice has been adduced." Και σε Ελληνικήμετάφραση: 20 25 " Όταν μεπροσφυγήυποβάλλεται παράπονοδιά παράλει ψη και εκείνο που έχει παραληφθείγίνεται αργότερα,ηπρο σφυγή καθίσταται άνευαντικειμένου εφόσον στερείται τουθέ ματοςτηςεκτός εάναποδειχθείότι εκείνο πουέχει γίνεικαΟυστερημένα δεν είναιτόσο χρήσιμο στον αιτητήπου καταχώρη σετηνπροσφυγήόπωςθαήτανεάνείχεγίνει στονκαταλληλό τεροχρόνοενωρίτερα.(Βλέπε Κυριακόπουλος,Ελληνικό Διοι κητικόΔίκαιο,ΤέταρτηΈκδοση,Τόμος 3,σελίδα 149καιΤσά τσος,Αίτηση Ακυρώσεως, ΔεύτερηΈκδοση,στησελίδα 241). 30 Στην υπόθεση αυτή έχει προβληθεί ο ισχυρισμός από το δικηγόροτωναιτητωνότι οι αιτητέςυπέστησαν ζημιάμετην καθυστέρησηναεκδώσουν τηνάδεια,αλλάδενπαρουσιάστη κε συγκεκριμένη απόδειξητης ζημιάς." 35 40 Με βάσητα πιο πάνω, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η προσφυγήπρέπει να επιτύχει. Και τούτογιατί: οι αιτητές έχουν αποδείξει ότι λόγωτηςαδικαιολόγητηςκαθυστέρησης στηνέκδο σητηςάδειαςοικοδομής,(Βλέπε:AndrianiLordouand Other v. The Republic
(1968)3 C.L.R. 429, Loijiana Hotels Ltd v. the MunicipalityofFamacusta
(1971)3C.L.R.486) πρέπειναέχουν υποστείυλικήζημιάτόσοαναφορικάμετοκόστοςτηςοικοδομής όσο και αναφορικά με το εισόδημα απόαυτήτο οποίο θαελάμ βαναν αν αυτή είχε, όπως λογικά θα αναμένετο, συμπληρωθεί 1833 Λοϊζου,Π. Παντελίδηςκ.ά. ν.ΔήμουΣτροβόλου
(1993)ενωρίτερα. Και OLαιτητές εδικαιούντανκατάτον χρόνο τηςκα ταχώρησηςτηςαγωγήςκαιεπομένως δικαιούνταιστην αιτουμένη θεραπεία μετά τηδιαπίστωση αυτούτου δικαιώματοςκάτω από τοΑρθρο 146.4(γ)του Συντάγματος. 5 Η καθυστέρηση ήταναδικαιολόγητηγιατί το αρμόδιοΤμήμα ήθελε να επφάλει όρους προς συμμόρφωση σε ανύπαρκτα ρυ μοτομικά σχέδια και σε^μελλοντική ανάπτυξη του οδικού συ στήματος της περιοχής και για τους οποίους τελικά σκοπούς αναγκάστηκαν να προβούν σε επίταξη. 10 Γιαόλους τουςπιοπάνωλόγους ηπροσφυγήεπιτυγχάνεικαι δίδεται ηαιτουμένη δήλωση. Ο καθ' ουηαίτησηΔήμος νακαταβάλει£150 έναντι των εξόδων των αιτητων. 15 Η προσφυγή επιτυγχάνει με £150,· έξοδα υπέρ των αιτητων. 1834