(1993)24 Σεπτεμβρίου, 1993 [ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ/στης] Α Ν Α Φ Ο Ρ Ι Κ Α Μ Ε Τ Ο Α Ρ Θ Ρ Ο 146 Τ Ο Υ Σ Υ Ν Τ Α Γ Μ Α Τ Ο Σ ΑΝΤΩΝΆΚΗς ΧΡ. ς Ο Λ Ω Μ Ο Ν Ι Δ Η ς , Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ/' ΗΑΛΛΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 94/92) Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τηνΠροστασία των ΑνθρωπίνωνΔικαιωμά των — Άρθρο 13 — Ερμηνεία μεβάση τη θεωρία και νομολογία. Προσφυγή βάσει τον Άρθρου 146τον Συντάγματος—Αντικείμενο — Εκτελεστότητα της προσβαλλόμενης πράξης — Κρίση περί του απαραδέκτου της προσφυγής, κατά διαπιστωτικής πράξης στην κριθείσα υπόθεση. Οαιτητήςπροσέβαλε μετηνπροσφυγήτηνάρνησητης φορολογι κής αρχήςνααναστείλει ή "παγοποιήσει" την είσπραξηπλήθους φόρων οφειλόμενων απόαυτόν, επικαλούμενος κατά βάσητην Ευρω παϊκήΣύμβασηγιατην Προστασίατων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. 5 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, απο φάσισε ότι:
- Ηπαραβίασητου Αρθρου 13 της Συνθήκης για την Προστασία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (στο οποίο, σε συνδυασμό με το Αρθρο 1 του Πρωτοκόλλου, στήριξε ο αιτητής τη νομιμοποίηση της προσφυγής) έχει ωςπροϋπόθεση την καταπάτηση συγκεκριμένου δικαιώματος που κατοχυρώνει η Συνθήκη. Και στην έκτασηαυτήεξαντλείται ηεμβέλεια τηςδιάταξης.Πρέπει επίσης να λεχθεί ότι αποφασίστηκε από Δικαστήρια ευρωπαϊκών χω ρών ότι ηδιάταξη δενκαθιερώνει θεραπείες (remedies) έξωαπό τα πλαίσια του εσωτερικού δικαίου. 2052 15 20 25 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 Σολωμονίδηςν.Δημοκρατίαςκ.ά.
- Εδώηπροσβαλλόμενη πράξηπεριορίζεται στη διαπίστωση ότι ο Νόμος δεν παρέχει περιθώρια ικανοποίησης του αιτήματος. Καιπράγματιυπάρχει σωρεία αποφάσεων απότις οποίες προ κύπτει άμεσα ή έμμεσα, πως ο Διευθυντής δεν μπορεί να προβαίνει σε φορολογικές διευθετήσεις, που έχουν σαν αποτέλεσμα τηχαλάρωση των φορολογικών διατάξεων. Η επίδικη πράξη έχει διαπιστωτικό χαρακτήρακαι επομένως δε διαθέτει εκτελεοτότητα, γιατίδεναλλοιώνει ούτεκαταργείτιςυφιοτάμενες έννομες σχέσειςπουεπακολούθησαντη μηαμφισβήτηση τωνφορολογιών. Οαιτητήςείχεδικαίωμαστηνκάθεπερίπτωσηνα ζητήσει θεραπείακάτωαπότοΑρθρο 146 τουΣυντάγματος, αλλά, γιαλόγους πουθαγνωρίζει ο ίδιοςκαλύτερα,δεντοέπραξε.
- Όπως προεκτάθηκε, το Αρθρο 13 της Συνθήκης δεν παρέχει πρόσθετη θεραπεία. Όσον για το Αρθρο 1του Πρωτοκόλλου, αυτόδενπροωθεί τιςθέσεις τουαιτητή.Αντίθετα, προκύπτει με καθαρότητα,ότι διαφυλάσσεται τοδικαίωματουκράτους,προς είσπραξητων φόρων.Ταάρθρααυτάδενπαρέχουν έρεισμα νο μιμοποίησης της προσφυγής του αιτητή.Έτσι η επίδικη πράξη προσβάλλεται απαράδεκτα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 25 Αναφερόμενες υποθέσεις: Panos Lanitisand Sons (Investments)Limitedv. Republic
(1984)3 C.L.R. 1588, 30 Ελμα Εταιρεία Χαρτοσακκούλων Ατδ. ν. Δημοκρατίας
(1990)3 AAA. 2447. Προσφυγή. 35 40 Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ* ων η αίτηση με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα του αιτητήγια "παγοποιηση " η αναστολή της είσπραξης διαφόρων φόρων που οφείλει στο Δημόσιο. Ε. Ευσταθίου, για τον Αιτητή. Στ. Ιοχτήφ,Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ' ων ηαί τηση. Cur. adv. wit. 2053 Σολωμονίδης ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1993)ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Ο αιτητής είναι επιχειρηματίας. Την 21/1/92 έστειλεμακροσκελή επιστολή στονκαθούηαίτησηΔιευθυντήτου Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων (εφεξής οΔιευθυντής). Σ' αυτή διεκτραγωγεί την κακή οικονομική κατάσταση στην 5 οποίαν έχει περιέλθει. ΤηναποδίδειστηνΤουρκική εισβολή καιτη συνακόλουθη απώλεια μεγάλου μέρους της ακίνητης και κινητής ιδιοκτησίαςτου.Στησυνέχειαπεριγράφειτιςάκαρπεςπροσπάθειες τουγιαεπαναδραστηριοποίηση που,όπωςαναφέρει,οφείλεταιβα σικάστοότι η περιουσίαπουτουαπέμεινεστις ελεύθερεςπεριοχές 10 δενείναι ρευστοποιήσιμη γιατίβαρύνεταιμεεμπράγματα βάρη. Τέλος, επικαλούμενος διάφορες συνταγματικές διατάξειςκαι διατάξεις ποικίλων άλλων νομοθετημάτων ζήτησε την"παγοποίηση",όπως τηναποκάλεσε,διαφόρωνφόρωνπουοφείλει στο δη- 15 μόσιο. Πρόκειταιγιαφόρουςεισοδήματος,κεφαλαιουχικώνκερ δών και ακίνητης ιδιοκτησίας, που επιβλήθηκαν κατά καιρούς στον αιτητήχωρίς νααμφισβητήσει τηνομιμότητα τους. Ο διευθυντής με την επιστολή του ημερ.23/1/92απέρριψε το αίτημα με την αιτιολογία ότι: "ηείσπραξητωνφόρωνδιέπεταιαπότησχετική νομοθεσίακαι δυστυχώς δεν μπορώναανταποκριθώστο αίτημασαςγιαπα γοποιηση της είσπραξηςτων διαφόρωνφόρωνπουοφείλετε." Είναι αυτήτην απόφασηπουπροσβάλλει οαιτητής.Τααιτή ματαθεραπείας(Α μέχρι Δστο σώματηςπροσφυγής)έχουν κοι νό παρονομαστή την αξίωση για ακύρωση της άρνησης της φο ρολογικής αρχήςνααναστείλει ή παγοποιήσει την είσπραξητων οφειλόμενων φόρων. 20 25 30 Είναιαμοιβαίααποδεκτό-καιπέραντούτουπροκύπτειαπότο διοικητικό φάκελο - ότι ο αιτητής δεν είχε προσβάλει με ad hoc προσφυγή -και μέσα στα χρονικά όρια που προβλέπει το αρθρ. 35 146.3 του συντάγματος - καμιάαπότις περιπτώσεις πουτουεπι βλήθηκαν οι φόροι για τους οποίους επιδιώκει τώρα αναστολή εξόφλησης. Καιπρέπει εδώναδιευκρινιστεί ότι πρόκειταιγια 20 τέτοιες φορολογίες που επιβλήθηκαν κατά τα φορολογικά έτη 1980-1991και ότι μέχρι το χρόνο κατάθεσης της υπό κρίση προ- 40 σφυγήςο αιτητήςόφειλεδιάφορουςφόρους,του είδουςπουπρο αναφέρθηκε,συμποσούμενους σε£64.000. Εγείρεται όμως ηπροδικαστικήένσταση ότι ηπράξητου Δι2054 4ΑΛΛ. 5 10 15 Σολωμονίδης ν. Δημοκρατίαςκ.ά. Νικήτας, Δ. ευθυντήτης23/1/92δεν είναι δεκτικήπροσβολής γιατί δεν είναι εκτελεστή διοικητική πράξη, αλλά αποτελεί πράξη εκτέλεσης. Ελέχθη διαζευκτικά ότι έχει μόνο βεβαιωτικό χαρακτήρα των προγενέστερων αποφάσεων του διευθυντή με τις οποίες φορολογήθηκε οαιτητής(τιςλεπτομέρειες τους τις βρίσκει κανείςσυ γκεντρωτικά σε σχετικό σημείωμα πουυπάρχει στο φάκελο). Ο δικηγόρος του αιτητή αντέκρουσε τις απόψεις αυτές αντι τείνονταςότιοτελευταίος έχειέννομο συμφέρον στοπλαίσιοτων διατάξεωντουαρθρ. 13της ΕυρωπαϊκήςΣύμβασηςγιατηνΠρο στασίατων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτωνκαιτουαρθρ. 1 τουΠρό σθετουΠρωτοκόλλου, πουκυρώθηκεαπό τηνκυπριακήπολιτεία με το Ν.39/62.Ο συνήγορος δε συμφώνησε με την εισήγησηπως έχουμε μπροστά μας πράξηεκτέλεσης. Υποστήριξε πως πρόκειταιγια άσκηση διακριτικής εξουσίας με την οποία είναι επιφορ τισμένοςοΔιευθυντής, μεβάσητις παραπάνωπρόνοιες τηςΣυν θήκηςστις οποίες προσχώρησε ηΚύπρος,πουτου επέβαλλαννα εξετάσειτις παραστάσειςτου αιτητή. Γιατην αποφυγήπαρανοή σεωνκαταγράφω επίλέξειτο ουσιαστικό μέρος της εισήγησης: 20 25 "Ηπροσεκτικήπροσέγγιση τουαρθρ. 13αποκαλύπτειότι προ σβληθένταδικαιώματααναγνωριζόμεναδυνάμειτηςΣυμβάσε ως και του Προσθέτου Πρωτοκόλλου παρέχουν στον κάτοχο τους δικαίωμα πραγματικής προσφυγής (γαλλικό κείμενο recours effectif) ενώπιον Εθνικής Αρχής. Είναι επομένως κα θήκον τουδιοικητικού οργάνουνα εξετάσειτο παράπονο του αιτητήκαικατάπόσον τούτο αναφέρεταισε προστατευόμενο δικαίωμα.Τοπροστατευόμενο δικαίωμαείναι αυτότουαρθρ. 1τουΠροσθέτου Πρωτοκόλλου." 30 35 40 Θα πρόσθετα, για την πληρέστερη κατανόηση της υπόθεσης, πως ηουσία αναπτύχθηκεπάνωστο ίδιο υπόβαθροτωνδιατάξε ων της Συνθήκηςπουπροαναφέρθηκαν.Έγινε ακόμηγενική επί κλησησε δύο συνταγματικές διατάξεις.Το αρθρ.23 που κατοχυρώνει τοδικαίωμαιδιοκτησίαςκαιτο αρθρ.24 πουκαθορίζει τις φορολογικές υποχρεώσεις τουπολίτηαπέναντιστοκράτος.Δόθη κε έμφασηστην παράγραφο4 της διάταξηςαυτήςπου προβλέπει πως OL φορολογίες δεν πρέπει να έχουν απαγορευτικό ήκατα στρεπτικό χαρακτήρα. Και τονίστηκε ηαρχήτης αναλογικότητας απότηνοποίαδιαπνέονταιοιπρόνοιεςτουαρθρ.24όπωςκαιάλ λες συνταγματικέςδιατάξεις. Περαιτέρω, μνημονεύθηκαν και δύο νομοθετήματα που εκ φράζουν την κοινωνική και οικονομική πολιτική του κράτους 2055 Νικήτας, Δ. Σολωμονίδης ν. Δημοκρατίας κ.ά.
(1993)προς αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών της εισβολής. Είναι ο περί Ανακουφίσεως Οφειλετών Νόμοςτου 1979 (24/79) καιοπερί Κεντρικού ΦορέαΙσότιμης ΚατανομήςΒαρώνΝόμος του 1979 (141/79), πουαςλεχθεί ενπαρόδω,δεντέθηκεακόμησε ισχύ. Δε θαεπεκταθώεπίτου παρόντοςδιότι προέχει ηεξέταση 5 του θέματος που έθεσεηπροδικαστική ένσταση. Πρέπει στο σημείο αυτόνα έχουμε υπόψητι ακριβώς προβλέ πει το αρθρ. 13της Συνθήκηςστο οποίο,σε συνδυασμό μετοαρ θρ. 1του Πρωτοκόλλου, στήριξε ο αιτητής τη νομιμοποίηση της προσφυγής: "Πανπρόσωπον τουοποίουτααναγνωριζόμεναεντηπαρούση Συμβάοει δικαιώματακαι ελευθερίαι παρεβιάσθησαν, έχει τοδικαίωμαπραγματικήςπροσφυγής ενώπιον εθνικής αρχής, έστω καιανηπαραβίασιςδιεπράχθηυπόπροσώπων ενεργού ντων εν τηεκτελέσειτωνδημοσίων καθηκόντωντων." 10 15 Τη διάταξη αυτή σχολιάζει ο Fawcett "The application of the European Convention onHumanRights". Αφούπαρατηρείότιμετα 20 άρθρα που προηγούνται του αρθρ. 13 εξαντλείται ηαπαρίθμηση τωνουσιαστικών δικαιωμάτων,προχωρεί στηδιαπίστωσηότιείναι δυσερμήνευτη πρόνοιακαιδύσκολαμπορεί ναενταχθείστο σύστη μαδικαιωμάτωνπουκαθορίζειηΣυνθήκη. Στησελ.292λέγει: 25 "Article 13 covers a violation established and not merely asserted. Secondly, the Commission has in earlier decisions suggestedthatArticle 13isapplicableonly to aviolation found of a Convention right. So,as a first step, 30 "an application or part of an application alleginga violation of Article 13 can be considered only so far as the Commission has declared the Application admissible in respect of one of the Articles of Section I "(768/60) 35 Η παραβίαση λοιπόν έχει σαν προϋπόθεση την καταπάτηση συγκεκριμένου δικαιώματος που κατοχυρώνει η Συνθήκη. Και στην έκταση αυτή εξαντλείται η εμβέλεια της διάταξης. Πρέπει επίσης ναλεχθεί οτι αποφασίστηκεαπόΔικαστήρια ευρωπαϊκών χωρών ότι η διάταξη δεν καθιερώνει θεραπείες (remedies) έξω 40 από τα πλαίσια του εσωτερικού δικαίου: βλέπε υποσημείωση 3 στη σελ. 293 (ibid) καιτις αποφάσειςπουαναφέρονταισ'αυτή. Στησυνέχεια θαενημερωθούμε γιατοπεριεχόμενο του αρθρ. 2056 4ΑΛΛ. Σολωμονϊδης ν. Δημοκρατίαςκ.ά. Νικήτας, Δ. 1 τουΠρόσθετου Πρωτοκόλλου. 5 10 15 20 25 30 35 "Πανφυσικόνήνομικόνπρόσωπονδικαιούταισεβασμούτηςπε ριουσίαςτου.Ουδείςδύναταιναστερηθήτης ιδιοκτησίαςαυτού ειμήδιάλόγους δημοσίας ωφελείας και υπό τους προβλεπόμε νους,υπότουνόμουκαιτωνγενικών αρχώντουδιεθνούςδικαί ου,όρους. Αιπροαναφερόμενοιδιατάξειςδενθίγουσι τοδικαίωμαπαντός Κράτουςόπωςθέση ενισχύι Νόμουςούςήθελεκρίνει αναγκαίονπρος ρύθμισιν της χρήσεως αγαθώνσυμφώνως προςτο δη μόσιον συμφέρον ή προς εξασφάλίσιν τηςκαταβολήςφόρωνή άλλων εισφορών ήπροστίμων." Εδώη προσβαλλόμενη πράξη περιορίζεται στη διαπίστωση ότι ο νόμος δεν παρέχει περιθώρια ικανοποίησης τουαιτήμα τος. Και πράγματιυπάρχει σωρεία αποφάσεωναπότις οποίες προκύπτειάμεσαή έμμεσαπωςοΔιευθυντής δενμπορεί ναπρο βαίνει σεφορολογικές διευθετήσεις που έχουν σαναποτέλεσμα τηχαλάρωση των φορολογικών διατάξεων. Παραπέμπω μόνο στις υποθέσεις ΠάνοςΛανίτης&Υιοί (Επενδύσεις)Λτδ. ν.Δη· μοκρατίας
(1984)3Α.Α.Δ. 1588 και ΈλμαΕταιρεία ΧαρτοσακκονλωνΛτδ.ν. Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ.2447. Καταλήγωότιη επίδικη πράξηέχει διαπιστωτικό χαρακτήρα και επομένως δεδιαθέτειεκτελεστότητα γιατίδεναλλοιώνει ούτε καταργείτιςυφιστάμενες έννομεςσχέσειςπουεπακολούθησαντη μηαμφισβήτησητων φορολογιών. Οαιτητήςείχεδικαίωμαστην κάθεπερίπτωσηναζητήσει θεραπείακάτωαπότοαρθρ. 146 του συντάγματος,αλλά,γιαλόγους που θαγνωρίζει ο ίδιος καλύτε ρα,δεντοέπραξε. Όπως προεκτέθηκε τοαρθρ. 13τηςΣυνθήκηςδεν παρέχειπρό σθετηθεραπεία.Όσονγιατοαρθρ. 1,έχονταςυπόψηκαιτασχόλια τουFawcett στις σελίδες405 έως411,έχωτηγνώμηότιδενπροωθεί τις θέσειςτουαιτητή. Αντίθετα, προκύπτει μεκαθαρότητα ότι δια φυλάσσεται τοδικαίωματου κράτουςπρος είσπραξητων φόρων. Ταάρθρααυτά δεν παρέχουνέρεισμα νομιμοποίησης τηςπροσφυ γήςτουαιτητή.Έτσιη επίδικηπράξηπροσβάλλεταιαπαράδεκτα. 40 Ηπροσφυγή απορρίπτεται,αλλάδενεπιδικάζονταιέξοδα. Ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 2057