(1993)13Οκτωβρίου, 1993 [ΠΟΠΑΤΖΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ SUNRISE INDUSTRY CLOTHING LTD., Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 470/91) Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο—Αίτηση γιαπροσαγωγήμαρτυρίας — Κανονισμοί 10
(2)και 19τον Διαδικαστικού Κανονισμού τονΑνω τάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962 — Προϋποθέσεις— Δια κριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου — Μοναδικόκριτήριο,τοσυμφέ ρον τηςδικαιοσύνης—Τα γεγονότα τωνοποίωνεπιδιώκεται ηαπόδειξη, πρέπει ναείναι σχετικάμε ταεπίδικα θέματα— Έννοια. OL αιτητές στην παρούσα προσφυγή καταχώρησαναίτηση για προσαγωγή μαρτυρίαυπό μορφήένορκης δήλωσης, προςυποστή ριξητων ισχυρισμών τους,ότι ηεπίδικη απόφασηλήφθηκευπόκαθεστώς πλάνηςπερί ταπράγματα. 5 10 ΤοΑνώτατοΔικαστήριοεγκρίνονταςτηναίτηση,αποφάσισεότι: Η αίτησηβασίζεταιστους Κανονισμούς 10
(2)και 19τουΔιαδι- 15 καστικου Κανονισμού του Ανωτάτου ΣυνταγματικούΔικαστηρίου 1962. Οι πρόνοιες αυτές ερμηνεύθηκανκαι η επί του προκειμένου εξουσία τουΔικαστηρίουοριοθετήθηκε σεπρόσφατηαπόφασηστην υπόθεση Λέλλα Χριστοδονλον ν.Δημοκρατίας, στην οποίαλέχθη καν ταεξής: 20 ΗεξουσίαπουπαρέχεταιεπίτουπροκειμένουστοΑνώτατο Δι καστήριο,είναι άρρηκτασυνδεδεμένη με-(α)τηνανακριτική φύ σητηςδιαδικασίας τηςπροσφυγής,(β) το σκοπότης αναθεωρη- 25 2254 4Α.Α.Δ. SunriseIndustry Clothing Ltdv.Δημοκρατίαςκ.ά. 5 10 15 20 25 30 35 40 τικής δίκης,που είναι αποκλειστικά οέλεγχος της νομιμότητας σεαντιδιαστολή μετηνορθότητατης επίδικηςδιοικητικής από φασης,και(γ)τιςεξουσίεςτουΑνωτάτου Δικαστηρίου κατάτην άσκησητηςαναθεωρητικήςτουδικαιοδοσίας,όπως αυτέςκαθορίζονται στο Αρθρο 146.4 του Συντάγματος και όπως έχουν επεξηγηθεί απότη νομολογία. Σύμφωνα με τον Κανονισμό 10
(2), το Δικαστήριο εκδίδει οδη γίες αναφορικά με αποδεικτικά μέσα, οποτεδήποτε το κρίνει αναγκαίο.Σύμφωναδε με τον Κανονισμό 19,το συμφέρον τηςδικαιο σύνης καθορίζεται ως το μόνο κριτήριο για την έκδοση των οποι ωνδήποτε οδηγιών, περιλαμβανομένων των επιδίκων. Και οι δυο πιο πάνω Κανονισμοί καθορίζουν το ίδιο ουσιαστικά κριτήριο.Η ανάγκη που εξυπηρετείται με την έκδοση οδηγιών κάτω από τον Κανονισμό 10
(2),δεν είναι άλλη απότο~σύμφέρονΊ;ηςδικαιοσύνης _ πουαναφέρεταιστον Κανονισμό 19. Από τοκείμενο τωνπιοπάνωδιατάξεωνκαιτηνυπάρχουσανο μολογία, προκύπτει ότι η εξουσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου επί του προκειμένου είναι διακριτικής μορφής και ότι ο διάδικος που ζητά την έκδοση οδηγιών για προσαγωγή μαρτυρίας,είτεπροφορι κήςείτευπόμορφήένορκης δήλωσης, οφείλει ναπροσδιορίσει μεεύ λογηλεπτομέρεια ταγεγονότα ταοποία επιδιώκει νααποδείξει και να ικανοποιήσει επίσης το Δικαστήριο ότι τα γεγονότα αυτά είναι σχετικά με τα επίδικαθέματαπου εγείρονται στην προσφυγή,λαμ βανομένων υπόψη των νομικών σημείων και των γεγονότων πάνω σταοποία βασίζεταιηπροσφυγή. Ηκλασσική περίπτωση κατάτην οποία είναι εύλογοναλεχθείότι ταγεγονότα των οποίων επιδιώκε ται ηαπόδειξη είναι σχετικά με τα επίδικαθέματα στην προσφυγή, είναιότανη απόδειξητους δυνατόνατεκμηριώσει οποιοδήποτεαπό τους λόγους ακύρωσης τηςπροσβαλλόμενης απόφασης,πουο Αιτητήςεπικαλείται στην προσφυγήτου. Η κάθευπόθεσηκρίνεται μεβά σηταδικάτης ιδιαίτεραπεριστατικά. Σεαντίθεση με τηνποινική ή αστικήδίκη,στην αναθεωρητικήδίκητοΔικαστήριο ασκεί ουσιαστι*ό έλεγχο στο δικαίωμα των διαδίκων να προσαγάγουν μαρτυρία, τόσο αναφορικάμετημορψήτωναποδεικτικών μέσων,όσοκαιανα φορικά μεταγεγονότα πουοι διάδικοισκοπεύουν νααποδείξουν." Στο παρόν στάδιο και για τους σκοπούς της παρούσας αίτησης δεν κρίνεται αναγκαίονααποφασίσει το Δικαστήριο, κατά πόσο η απόδειξητων επίδικων ισχυρισμών των Αιτητών θαοδηγήσει τελι κάτηνπροσβαλλόμενη απόφασησεακύρωσηήόχι.Τοβασικόερώ τημαπουπρέπεινααπαντηθείστο στάδιοαυτό,είναι κατάπόσο οι επίδικοι ισχυρισμοί, αν αποδειχθούν, είναι δυνατό να τεκμηριώ2255 SunriseIndustry ClothingLtdv.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)σουντονομικό ισχυρισμό τωνΑιτητών,ότιηπροσβαλλόμενηαπό φασηείναιπροϊόνπλάνηςπερίταπράγματαήόχι.Ανηαπάντηση στο πιο πάνωερώτημα είναι θετική,το Δικαστήριο θαπρέπεινα καταλήξειστοσυμπέρασμα, ότιηπροτεινόμενη ναπροσαχθείμαρ τυρία είναι σχετική καιωςεκτούτου,ναεκδώσει οδηγίες γιατην 5 προσαγωγή της. Ενόψειτων ιδιαίτερωνπεριστατικώντηςπαρούσαςυπόθεσης, κρίνεταιότιθαπρέπειναεπιτραπείηπροσαγωγήτηςεπίδικης μαρ τυρίας.Επισημαίνεταιεπίτουπροκειμένουότι,σύμφωναμετη νομολογία μας,η απλή πιθανότηταγιαπλάνητηςΔιοίκησης ωςπρος ταπράγματακαθιστάτηνπροσβαλλόμενη πράξη ακυρώσιμη. 10 Ηαίτησηεγκρίνεται. 15 Αναφερόμενη υπόθεση: Χριστοδούλουν. Δημοκρατίας
(1993)4Α.Α.Δ. 2188. Αίτηση. 20 Αίτησηαπό τους ααητές με την οποία ζητούν την άδειατου Δικαστηρίου γιατηνπροσαγωγήμαρτυρίας,υπόμορφή ένορκης δήλωση,προςαπόδειξη ισχυρισμών τους οι οποίοιαμφισβητού νται απότους καθ' ων ηαίτηση. 25 Λ. Κληρίδης,για τους Αιτητές. Α. Βασιλειάδης,τηςΔημοκρατίας,γιατους Καθ'ωνη αίτηση. 30 Τ. Παπαδόπουλος, γιατο Ενδιαφερόμενο μέρος. Cur.adv.vult. ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ, Δ.: Με την προσφυγή τους οι Αιτητές Sunrise Industry Clothing Ltd προσβάλλουν τηναπόφασητων Καθ'ωνη Αίτηση με την οποία κατακυρώθηκε στο Ενδιαφερόμενο Μέρος Γ. Καλλής (Βιομήχανοι) Λτδ,αντί στους Αιτητές,προσφοράγια τηνκατασκευή ειδών ένδυσης της Εθνικής Φρουράς. 35 40 Ανάμεσα στους νομικούς ισχυρισμούς που πρόβαλαν οι Αιτητές εναντίον της νομιμότητας τηςπροσβαλλόμενης απόφασης περιλαμβάνονται ισχυρισμοί OTLη Διοίκησηενήργησεκάτω από το βάροςπλάνης περί ταπράγματα καικάτατρόπο ευνοιοκρα2256 4AAA. 5 SunriseIndustry Clothing Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά. Πογιατζής,Δ. τικό υπέρ του Ενδιαφερόμενου Μέρους. Οι ισχυρισμοί αυτοί αμφισβητήθηκαν τόσο απότους Καθ'ων ηΑίτηση, όσο καιαπό το Ενδιαφερόμενο Μέρος. Μετάτην καταχώρησηγραπτής επι χειρηματολογίας υπέρ και εναντίον της νομιμότητας της επίδικης απόφασης,οι Αιτητές καταχώρησαν την παρούσα ενδιάμε ση αίτηση με την οποία ζητούν την άδειατου Δικαστηρίου για την προσαγωγή μαρτυρίας, υπό μορφή ένορκης δήλωσης, προς απόδειξητων ακόλουθων ισχυρισμών τους οι οποίοιαμφισβη τούνται απότους Καθ'ων η Αίτηση: 10 (α)Οι Αι.τητές διέθεταν κατάτον ουσιώδη χρόνο κατάλληλα μηχανήματα. — 15 20 (β)Κατάτην επιτόπιαέρευνα_λειτουργών_των Καθ' ων η Αιτηση σταυποστατικάτων Αιτητών, οι Αιτητές δερωτήθη καν ανδιαθέτουν αποθηκευτικόχώρο. Θαπρέπει επί του προκειμένου να αναφερθείότι ηπροσφο ράτων Αιτητών απορρίφθηκεχωρίς ναεξεταστεί από οικονομικής άποψηςεπειδή,όσον αφοράτο τεχνικό της μέρος, οι Αιτητές δε διέθεταν τα αναγκαία μηχανήματα και τον κατάλληλο αποθηκευτικόχώρο και,κατάτην κρίση των Καθ'ων η Αίτηση, δε θαήταν,ως εκ τούτου,σε θέσηνα εκπληρώσουν τις υποχρε ώσεις τους σύμφωνα μετους όρους τηςπροσφοράς. 25 30 35 40 Οι Καθ' ων η Αίτηση υπέβαλαν ένσταση η οποία κυρίως εδράζεται στον ισχυρισμό τους ότι, εφόσο οι λειτουργοί που επισκέφθηκαν ταυποστατικάτων Αιτητών διαπίστωσαν ότι οι Αιτητές δε διέθεταν τα αναγκαίαμηχανήματα ούτε κατάλληλο αποθηκευτικό χώρο, δεν τίθεται θέμα προσαγωγής μαρτυρίας προς απόδειξη του αντιθέτου, γιατί η επίδικη διαπίστωση των Καθ'ων ηΑίτησηδεν αποτελεί αντικείμενο δικαστικού ελέγχου κάτω απότο άρθρο 146 τουΣυντάγματος. Ηαίτησηβασίζεταιστους Κανονισμούς 10
(2)και 19τουΔια δικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικα στηρίου 1962. OL πρόνοιες αυτές ερμηνεύθηκαν και η επί του προκειμένου εξουσία του Δικαστηρίου οριοθετήθηκε σε πρό σφατη απόφαση στην υπόθεση Λέλλα Χριστοδονλον ν Αημοκρατίας
(1993)4 Α.Α.Δ.2188, στην οποία λέχθηκαν τα εξής: "Η εξουσία τουΑνωτάτου Δικαστηρίου να εκδίδειοδηγίες αναφορικά με την προσαγωγή μαρτυρίας, περιλαμβανομέ νων ενόρκων δηλώσεων,προςαπόδειξηγεγονότων πάνωστα 2257 Πογιατζής, Δ. SunriseIndustryClothingLtdv.Δημοκρατίαςκ,ά.
(1993)οποία βασίζεταικάθεδιάδικοςσε διαδικασίαπροσφυγήςκά τω απότοάρθρο 146 του Συντάγματος,πηγάζεικαι οριοθε τείται από τους Κανονισμούς 10
(2)και 19του Διαδικαστι κού Κανονισμού τουΑνωτάτου ΣυνταγματικούΔικαστηρίου 1962, όπως έχει τροποποιηθεί απότον περί Ανωτάτου Δικά5 στηρίου (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία)Διαδικαστικό Κανονι σμό, 1975, οιοποίοι προνοούν τα εξής: *10
(2)ΚατάτηνδιάρκειαντηςτοιαύτηςακροάσεωςτοΔικαστήριον ήΔικαστής δύναταιναεκδώση τοιαύτας οδη- 10 γίες αναφορικώς προς περαιτέρω εγγράφους προτάσεις, λεπτομέρειας, αποκάλυψινή επιθεώρησιν εγγράφων,απο δεικτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων ενόρκων ομολο γιών αποδεικνυουσών ταγεγονότα εφ' ων βασίζεται έκα στος διάδικος,επιθεώρησιν τουεπιδίκουμέρους,διαδικα- 15 σίαν συμφώνως προςτηνπαράγραφον2 τουΑρθρου134, ημερομηνίαν δημοσίας ακροάσεως, καταχώρισα και ανταλλαγήν μεταξύ των διαδίκων εγγράφου επιχειρημα τολογίας εντός καθοριζομένων χρονικών ορίων ως και την διάρκειαντυχόν μεταγενεστέρων αγορεύσεων, ήοιασ- 20 δήποτεάλλας οδηγίαςσχετικώς προςτηνδιαδικασίαντης υποθέσεως ωςήθελεκρίνηαναγκαίον.' '19. Καθ'οιονδήποτε στάδιον της διαδικασίας το Δικαστήριον ήΔικαστής δύναταιναεκδώση τοιαύτας οδηγίας,αι 25 οποίαι απαιτούνταιπροςτοσυμφέρον τηςδικαιοσύνης.' Η εξουσία που παρέχεται επίτου προκειμένου στο Ανώ τατοΔικαστήριο είναι άρρηκτασυνδεδεμένη με-(α) τηνανα κριτική φύση τηςδιαδικασίαςτηςπροσφυγής, (β)το σκοπό 30 της αναθεωρητικής δίκης που είναι αποκλειστικά οέλεγχος της νομιμότητας σεαντιδιαστολή με την ορθότητατης επίδι κης διοικητικής απόφασης, και (γ)τις εξουσίες του Ανωτά τουΔικαστηρίουκατάτηνάσκησητηςαναθεωρητικήςτουδι καιοδοσίας, όπως αυτές καθορίζονται στοάρθρο 146.4του 35 Συντάγματος και όπως έχουν επεξηγηθεί απότη νομολογία. Σύμφωνα μετονΚανονισμό 10
(2),το Δικαστήριο εκδίδει οδηγίες αναφορικά μεαποδεικτικάμέσαοποτεδήποτετοκρί νει αναγκαίο.ΣύμφωναδεμετονΚανονισμό 19,τοσυμφέ- 40 ρον της δικαιοσύνης καθορίζεται ως το μόνο κριτήριογια την έκδοση τωνοποιωνδήποτε οδηγιών, περιλαμβανομένων των επιδίκων. KaLοιδυοπιοπάνωΚανονισμοί καθορίζουν το ίδιο ουσιαστικά κριτήριο. Ηανάγκη που εξυπηρετείταιμε 2258 4AAA SunriseIndustryClothing Ltd v.Δημοκρατίαςκ,ά. Πογιατζής,Δ. την έκδοση οδηγιών κάτωαπό τον Κανονισμό 10
(2)δεν είναι άλλη απότοσυμφέρον τηςδικαιοσύνηςπουαναφέρεταιστον Κανονισμό 19. 5 10 15 20 25 30 35 40 Από τοκείμενο τωνπιοπάνωδιατάξεωνκαιτηνυπάρχου σα νομολογία προκύπτει OTLηεξουσία τουΑνωτάτου Δικα στηρίου επίτουπροκειμένου είναιδιακριτικήςμορφήςκαιότι ο διάδικοςπουζητάτην έκδοση οδηγιών γιαπροσαγωγήμαρ τυρίας, είτε προφορικής είτε υπό μορφή ένορκης δήλωσης, οφείλειναπροσδιορίσει μεεύλογηλεπτομέρεια ταγεγονότατα οποία επιδιώκει νααποδείξει και να ικανοποιήσει επίσης το Δικαστήριο ότιταγεγονότα αυτάείναι σχετικά μεταεπίδικα θέματαπου εγείρονται στην προσφυγή,λαμβανομένων υπόψη - των-νομικών σημείων καιτων.γεγονότων.πάνω σταοποία βασίζεταιηπροσφυγή. Ηκλασσικήπερίπτωσηκατάτηνοποίαεί ναι εύλογοναλεχθείότιταγεγονότα των οποίων επιδιώκεται ηαπόδειξηείναι σχετικά μεταεπίδικαθέματαστην προσφυγή είναιότανηαπόδειξητουςδυνατόνατεκμηριώσει οποιοδήπο τεαπότουςλόγους ακύρωσηςτηςπροσβαλλόμενης απόφασης, πουοΑιτητής επικαλείται στην προσφυγήτου.Ηκάθευπόθε σηκρίνεταιμεβάση ταδικάτηςιδιαίτεραπεριστατικά.Σεαντί θεσημετηνποινικήήαστικήδίκη,στην αναθεωρητικήδίκη το Δικαστήριο ασκεί ουσιαστικό έλεγχοστο δικαίωματωνδιαδί κων να προσαγάγουν μαρτυρία,τόσο αναφορικάμετη μορφή τωναποδεικτικών μέσων όσο και αναφορικάμετα γεγονότα πουοιδιάδικοισκοπεύουν νααποδείξουν. Έχωκαταλήξει στις πιο πάνωεκτιμήσεις καιαπόψεις μου αφού έλαβα υπόψη αποφάσεις και σχόλια σε αριθμό αυθεντιών, περιλαμβανομένων των υποθέσεων Kyriakides ν. Republic 1 R.S.C.C. 66, Lambrakis v. Republic
(1970)3 C.L.R.72,ΝίκοςΖαβρός v.Δημοκρατίας
(1989)3 Α.Α.Δ.106, XEAEIAΑΤΑ v.Δημοκρατίας(199\)4ΑΛΛ. 923, Westpark Limited v. Δημοκρατίας
(1990)3 Α.Α.Δ. 915 και Λάζαρος Ππόλος& ΥιοίΛτδ ν.Δημοκρατίας
(1992)4Α.Α.Δ. 4005." Στο παρόνστάδιο και για τους σκοπούς της παρούσας αίτη σης δενκρίνω αναγκαίονααποφασίσωκατάπόσο η απόδειξη των επίδικων ισχυρισμών τωνΑιτητών θαοδηγήσει τελικάτην προσβαλλόμενη απόφασησεακύρωση ήόχι. Τοβασικό ερώτημα που έχω νααπαντήσωστοστάδιο αυτό είναι κατάπόσο οι επί δικοι ισχυρισμοί, αν αποδειχθούν, είναι δυνατό να τεκμηριώ σουν το νομικό ισχυρισμό τωνΑιτητών ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι προϊόν πλάνης περί ταπράγματα ή όχι. Αν η 2259 Πογιατξής, Δ. Sunrise Industry Qothing Ltd v.Δημοκρατίαςκ,ά,
(1993)απάντηση στο πιο πάνωερώτημα είναι θετική,θαπρέπει να κα ταλήξω στο συμπέρασμαότιηπροτεινόμενη ναπροσαχθείμαρ τυρία είναι σχετική, μετην έννοια που προκύπτει απόόσα ανα φέρονται στοαπόσπασμαπου έχω παραθέσει πιο πάνω καιθα πρέπει,ως εκτούτου,ναεκδώσωοδηγίεςγιατηνπροσαγωγήτης. 5 Εν όψει τωνιδιαίτερων περιστατικών της παρούσαςυπόθε σης,όπως ταπεριγράφωπιο πάνω,κρίνω ότι,θαπρέπει ναεπι τρέψω τηνπροσαγωγή της επίδικης μαρτυρίας.Επισημαίνω επί τουπροκειμένου ότι, σύμφωνα με τηνομολογία μας,ηαπλήπι- 10 θανότητα για πλάνητης Διοίκησης ωςπρος ταπράγματα καθι στάτην προσαβλλόμενη πράξηακυρώσιμη. Γιατους πιο πάνωλόγους εκδίδωτις ακόλουθες οδηγίες: 15
- Επιτρέπεται ηπροσαγωγή μαρτυρίαςεκμέρους των Αιτη τών, μετη μορφή μιαςήπερισσοτέρων ενόρκων δηλώσεων αναφορικά μετο επίδικοθέματηςκατοχήςαπότους Αιτητές,κατάτον ουσιώδηχρόνο, μηχανημάτωνκαι αποθηκευ τικούχώρουπουεύλογα απαιτούνταιγιατηδιεκπεραίωση της εργασίας που αποτελεί τοαντικείμενο της προσφοράς τους,σύμφωναπάντοτε μετους όρους των προσφορών. Η καταχώρησηναγίνει μέσα σε20μέρεςαπόσήμερα. 20
- ΟιΚαθ'ωνη αίτηση καθώςκαιτοΕνδιαφερόμενο Μέρος 25 δικαιούνται,αντοκρίνουν αναγκαίο,ναπροσαγάγουν τη δική τους ένορκη εκδοχή πάνωστοπιο πάνω επίδικοθέ μα,μετη μορφή μιας ήπερισσοτέρων ενόρκων δηλώσεων που θαπρέπει νακαταχωρηθούνμέσα σε20μέρεςαπό τη λήψητης ένορκης δήλωσης των Αιτητών. 30
- Εκκρεμούσης της καταχώρησης των πιο πάνω ενόρκων δηλώσεων, ηπροσφυγή αναβάλλεται για περαιτέρω οδη γίες στις24/11/
- 35 Διαταγή ωςανωτέρω. 2260