clr/1993/1993_4_251.pdf

(1)Ασφαλέστατα είναι προτιμότερο και συνάδει με την υποχρέωση πουεπιβάλλουνοισχετικέςδικονομικέςδιατάξεις,πουδιέπουντο περιεχόμενο τηςδικογραφίας,ταθέματασταοποίαθαστηριχθούν ο αιτητής ή ο καθ' ού να συγκεκριμενοποιούνται στις έγγραφες προτάσεις(Καν.7). Όμωςτοέννομο συμφέρον γιανομιμοποίηση της προσφυγής συγκαταλέγεται στα θέματαπου το ίδιο το δικα­ στήριο μπορείκαιοφείλει ναερευνήσει αυτεπάγγελτα.Επομένως, παράτηνπαρατυπία,ενπροκειμένω,τοθέμαείναι εξεταστέο. 5

(2)Οι αιτήτριες υπό την ιδιότητατους σαν παρόδιες ιδιοκτήτριες που εξυπηρετούσε τοδημόσιο μονοπάτιέχουνέννομο συμφέρον κάτω απότο Αρθρο 146.2 του Συντάγματοςνα αμφισβητήσουν την επίδικηαπόφαση. 10

(3)Σύμφωναμετο Αρθρο 146.3 τουΣυντάγματοςσεπερίπτωσηπου ηπράξηδεν είναι δημοσιευτέα, ηπροθεσμία των 75 ημερών για την άσκησητης προσφυγής αρχίζει να μετράαπότην ημέραπου περιήλθε σε γνώση τουαιτητή. Ηγνώση,όπως έχει νομολογηθεί, πρέπεινα είναιπλήρηςγιαναείναι σεθέσηοενδιαφερόμενοςνα εκτιμήσει τις συνέπειες. 15

(4)Από την εξέτασητωνστοιχείων τουφακέλουενπροκειμένω δεν μπορεί νακαταλήξει κανείς με ακρίβειαπότε η αιτήτρια έλαβε γνώσητηςεπίδικηςαπόφασης.Είναιόμωςαναντίρρητοότι στις 14/7/90,που ο δικηγόρος των αιτητριών έγραψε στη διοίκηση και ζήτησε να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα,οι αιτήτριες είχαν σαφή και ολοκληρωμένη γνώση της κατάστασης και των επι­ πτώσεων της.Αναφέρεται μάλιστα ρητάστην εν λόγω επιστολή ότι OL αιτήτριες είχαν οι ίδιες προηγουμένως διαπιστώσει τι ακριβώς επρόκειτο να συμβεί σχετικά με το μονοπάτι. Στο σημείο αυτό έχει τη θέση του το παρακάτω απόσπασμααπό την υπόθεσηΚρητιώτηςν.Δημαρχείου Πάφου και Άλλων: "Complete knowledge may be inferred from a statement or action of theinterested person, especiallyfrom thesubmission of an application for remedy, containing the defects of the impeached act or omission." 20 25 30 35 Είναιακριβώςό,τι έχεισυμβείστηνυπόεξέτασηπερίπτωση. Έχο­ νταςυπόψητηνημερομηνίατηςεπιστολής,ηπροθεσμίαέληγεστις 40 26/9/90. Ηπαρούσαπροσφυγηκαταχωρή0ηκεστις20/10/90. Επο­ μένως πρέπεινααπορριφθείσανεκπρόθεσμη. Ηπροσφνγηαπορρίπτεται χωρίςέξοδα. 252 4Α.Α.Δ. Χρίστουκ.ά. ν.Δημοκρατίας Αναφερόμενες νποθέσεις: Ανδρέουν.ΥπουργούΣνγκοινωνιώνκαι Έργων

(1991)4ΑΛΛ.3555, 5 Οικονομίδης ν. Επιτροπής ΔημοσίαςΥγείας Κάτω Ακονρδάλια καιΆλλων

(1991)3ΑΛΛ. 662, Vakana a.o. v. Republic

(1987)3C.L.R. 316, 10 Kritiotisv. MunicipalityofPaphos

(1986)3C.L.R. 322, Odessey Agricultural Airspraying Ltd. v. Δημοκρατίας

(1989)3 ΑΛΛ. 2841, 15 ZeniosCansLimitedv.ΔήμονΑεμεσον

(1992)4ΑΛΛ.

1. Προσφυγή. 20 Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ'ων η αίτηση με τηνοποίαεξουσιοδοτήθηκε ηδιαμόρφωσηεγγεγραμμένου δημό­ σιου μονοπατιού σεπεζοδρόμιο. Φ. Βαλιαντής,για τον Αιτητή. 25 30 35 40 Λ. Δημητριάδου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ'ων ηαίτηση. Cur. adv.vult ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Οι αιτήτριες έχουν την ιδιοκτησίατριώνκτημάτωνστην Κοκκινοτριμιθιά.Ταπλήρηκτηματολογικάτους στοιχεία αναγράφονται στην αίτηση.Τατεμάχια 169και 170ανήκουνστην αιτήτρια 1 ενώ το υπ' αρ. 172 είναι περιουσία της αιτήτριας
2. Έχουνήδηανεγερθείδύοκατοικίεςστατεμάχια 169και
3. Τοαί­ τηματης προσφυγής είναι κατάβάσηότι ηαπόφασητων καθώνη αίτησημετηνοποίαεξουσιοδοτήθηκε ηδιαμόρφωσηεγγεγραμμένου δημόσιου μονοπατιούσεπεζόδρομοείναιάκυρη. Το μονοπάτι περνούσε κατά μήκος της ανατολικής πλευράς των κτημάτων προτού καταλήξει στον κύριο δρόμο της κοινότητας, που οδηγεί στο Τρόοδος, όπως ακριβώς φαίνεται στο σχέδιοτουκτηματολογίου. Ας σημειωθεί ότι το 169 έχειπρόσω­ πο (καθόλητηβορινή του πλευρά) στο δρόμο αυτό. Περαιτέρω, σύμφωνα μεμαρτυρίαπροερχόμενη απόαξιωματούχοτουκτημα­ τολογίουτο πλάτος του μονοπατιού δεν ήτανδυνατόναξεπέρά253 Νικήτας, Α. Χρίστου κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(1993)σει τα 7 με 8πόδια. Ηυπόθεση των αιτητρκώνείναι ότι ηνέαδι­ ευθέτηση παρεμποδίζει την ελεύθερη πρόσβαση στις περιουσίες τουςκαι ιδιαίτεραμετηχρήσηαυτοκινήτου. Η κρινόμενη διαφοράείναι επακόλουθο άδειαςδιαχωρισμού 5 26 οικοπέδων, την οποίαχορήγησε στις 12/8/87ο ΕπαρχοςΛευ­ κωσίας (καθούη αίτηση2)στην εταιρεία Μάρλεν Εστέιτς Λτδ. (η εταιρεία).Η άδειααφορούσεπαρακείμενεςεκτάσειςτηςεταιρείας. Μεταξύ αυτών ήταν το τεμ. 187 που χωριζόταν από ταακίνητα τωναιτητριώναπότομονοπάτι,όπωςμαςδείχνει τοσχέδιο. Η δι- 10 οίκηση είχεθέσει ως όρο στην εταιρεία την κατάργησητου μονο­ πατιού που διασχίζει τα κτήματατους και τη διάπλασητουτμή­ ματος του που εφαπτόταντου 187 και των κτημάτων των αιτη­ τριών από τηνάλληπλευράσε πεζόδρομοπλάτους 10ποδιών. 15 Στις 14/7/90οιαιτήτριεςέγραψανστοτμήμαπολεοδομίαςκαι οικήσεως (καθούηαίτηση3)προβάλλονταςσοβαρές αντιρρήσεις για την κατασκευή του πεζόδρομου, ισχυριζόμενες πως θα τους δημιουργούσε "αξεπέρασταπροβλήματα"γιατίδεθαμπορούσαν πιά να έχουν προσπέλαση στις περιουσίες τους μεκανένα μετά- 20 φορικό μέσο(βλέπετησχετική επιστολή τουδικηγόρουτους τεκ. Α στην αίτηση).Ηστάση τηςδιοίκησης ήτανότι οι φόβοιτωναι­ τητριών είναι αδικαιολόγητοι γιατί η προσπέλαση σης περιου­ σίες τους είναι πολύ πιο βελτιωμένη σε σύγκριση με την προϋ­ πάρχουσα κατάσταση (βλέπε επιστολή τεκ. Β ημερ. 22/9/90του 25 καθού 2). Όπως ανέφερε και εξήγησε εκτεταμένα σε ένορκηδή­ λωση του ο τεχνικός επιθεωρητής του τμήματος, που μελέτησε προσωπικά την αίτηση διαχωρισμού της εταιρείας, την επίδικη απόφασηυπαγόρευσε ηανάγκηγιατηδημιουργία του πλέον εν­ δεδειγμένου καιασφαλούςοδικούδικτύουγιατηνπεριοχή. 30 Οιαιτήτριεςεπιδιώκουνακύρωσητηςεπίδικηςπράξηςγιαπλη­ θώρα λόγων. Υποστήριξαν ότι η απόφασηείχε σαν αποτέλεσμα τονπεριορισμό τουδικαιώματοςκυριότηταςτηςιδιοκτησίαςτους. Ανεξάρτητα απ'αυτόυπέβαλανότι παραβιάστηκετο αρθρ.23 (ί) 35 του συντάγματος γιατί στερήθηκαν του δικαιώματος αυτού ολο­ κληρωτικά. Παραπονούνται επίσης ότι δεν κλήθηκαν για να εκ­ φράσουντις απόψεις τους σχετικά με τηδημιουργίαπεζόδρομου. Αλλοςλόγοςείναιότιδενείχεδοθείηαπαιτούμενη απότο Υπουρ­ γικόΣυμβούλιοέγκρισηγιατηνκατάργησητουμονοπατιού. Αμφι- 40 σβητείται παραπέραότι ανανεώθηκεη άδειαδιαχωρισμού πουδό­ θηκεστην ενλόγωεταιρεία. EivaLτέλοςη θέσητουςπωςδενέγινε ηδέουσαέρευνακαι πωςη επίδικη απόφασηείναιαναιτιολόγητη. 254 4 Α.Α.Δ. 5 10 Χρίστου κ.ά. ν.Δημοκρατίας Νικήτας, Α. Πρέπει ωστόσο να εξετάσω κατάπροτεραιότητααν οι αιτητές έχουν έννομο συμφέρον να ζητήσουν ακύρωση της επίδικης πρά­ ξης.Τοθέμαέθιξεη δικηγόρος τωνκαθώνστηγραπτήτηςαγόρευ­ ση.Μεαφορμήτογεγονός αυτόοδικηγόροςτωναιτητριώνυπέβαλεουσιαστικάπωςOLκαθώνκωλύονταιναεγείρουν τοζήτημαεφό­ σον δεντο είχανθέσεικαι εξειδικεύσει προηγουμένως στηγραπτή τουςένσταση. Ασφαλέστατα είναιπροτιμότεροκαισυνάδειμετην υποχρέωσηπουεπιβάλλουνοισχετικέςδικονομικές διατάξεις,που διέπουντοπεριεχόμενο τηςδικογραφίας,ταθέματασταοποία θα στηριχθούν οαιτητήςήοκαθούνασυγκεκριμενοποιούνται στις έγ­ γραφεςπροτάσεις (Καν.7). Όμωςτοέννομο συμφέρονγιανομιμο­ ποίηση τηςπροσφυγής συγκαταλέγεται σταθέματαπουτο ίδιο το δικαστήριομπορείκαιοφείλει ναερευνήσει αυτεπάγγελτα. Επομέ­ νως,παράτηνπαρατυπία,τοθέμαείναι εξεταστέο. 15 20 25 30 35 40 Αναπτύσσοντας την ένσταση ηδικηγόροςτων καθώνείπεπως το 169 συνορεύει με τον κύριο δρόμο ενώ το 172, κατάτηνότια τουπλευρά,θαεφάπτεταικαι σεδρόμοπλάτους 35ποδιών λόγω τουδιαχωρισμού. Αναφορικά μετο 170 είναι δυνατήηπροσέγγισητου απότον πεζόδρομο.Έτσι δεν επηρεάστηκανοποιαδήποτε δικαιώματα είχαν οι αιτήτριες αναφορικάμε τηχρήση του μονο­ πατιού ή την προσέγγιση της περιουσίας τους από αυτό. Παρά ταύτα,όπως υποστήριξε ηάλλη πλευρά,εξακολουθεί ναυφίστα­ ται επηρεασμός με δυσμενείς συνέπειες σταπεριουσιακά δικαιώματατων αιτητριών. Ηδικηγόρος των καθώνεπικαλέστηκε τις υποθέσειςΕυάγγε­ λος Ανδρέου ν. Υπουργού Συγκοινωνιών και Έργων

(1991)4 Α.Α.Δ. 3555 και την απόφαση της Ολομέλειας στην Γεώργιος Οικονομιδηςν. ΕπιτροπήςΔημόσιαςΥγείαςΚάτωΑκονρδαλια και Άλλων

(1991)3Α.Α.Δ.661. Στηντελευταία αυτήπερίπτωση έγινεαπαλλοτρίωση κτήματος πουθαδιευκόλυνε τημετατροπή δημόσιου μονοπατιού, στο οποίο ο εφεσείων σαν ιδιοκτήτηςάλ­ λου περίκλειστου κτήματος είχε αποκτήσει δικαίωμα πρόσβασης, σε δημόσιο δρόμο. Το διάταγμαανακλήθηκε, όπως και το διάταγμα επίταξης,διότι είχεκριθεί εκτων υστέρων ότι η απαλ­ λοτρίωση εξυπηρετούσε μόνο τον εφεσείοντα και δεν είχεσχέση με σκοπό δημόσιας ωφέλειας. Το δικαστήριο διαπίστωσε πως η ζημιά του ήτανέμμεση καιεπομένως απουσίαζετο στοιχείο του έννομου συμφέροντος που πρέπει να προκύπτει άμεσα. Παρα­ τηρεί σχετικά η απόφαση: "Στην κρινόμενη περίπτωση δε θεμελιώνεται ίδιο και άμεσο συμφέρον του εφεσείοντα αφού η ζημίαπουζητάνααποτρέ255 Νικήτας, Δ. Χρίστουκ.ά. ν.Δημοκρατίας

(1993)ψει δεν προξενήθηκε αμέσως απόταπροσβαλλόμεναδιατάγ­ ματα. Η κτήση δουλείας στο τεμ. 107 εξυπηρετεί ιδιωτικό συμφέρον του εφεσείοντα δωτι του παρέσχε διέξοδο στοδη­ μόσιο μονοπάτι. Ηπεραιτέρω ζημία που μπορούσε ναυπο­ στεί εμφανίζεται κατάτη φράση του Δένδια "ως κατ' αντανάκλασιν συνέπεια" των ανακλητικών πράξεων που δεν στοιχειοθετεί άμεσο έννομο συμφέρον." Είναι φανερό πως δεν υπάρχει αντιστοιχία με τηνπαρούσα υπόθεση. Η απόφαση έχει τη χρησιμότητα της στο σημείο που καταπιάνεται με το περιεχόμενο τηςφράσης: "Η έννοια του έννομου συμφέροντος προσδιορίζεται απότο αρθρ. 146.2 του συντάγματος.Ταστοιχεία πουτο συνθέτουν ως και ο βαθμός του απαιτούμενου συμφέροντος αποτελεί αντικείμενο πλήθους αποφάσεων. Δεν θα εξυπηρετούσε, πι­ στεύουμε, ευρεία αναφορά σ' αυτές. Γιατο λόγοότι η διαπί­ στωσητουσυμφέροντος είναι έργοτουδικαστηρίου μεταδε­ δομένα κάθεσυγκεκριμένης περίπτωσης." 5 10 15 20 Η υπόθεση που εμφανίζει περισσότερες και πραγματικές ομοιότητες με την κρινόμενη είναι η Βακανά&Άλλοι ν. Δημο­ κρατίας

(1987)3 Α.Α.Δ. 316, που αποφάσισε ότι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες έχουν έννομο συμφέρον ναπλήξουν απόφασητηςδι­ οίκησης με την οποία καταργήθηκεήδιατάχθηκεμερικό κλείσι- 25 μο δημόσιου δρόμου. Έχωτην άποψηπως οι αιτήτριες υπότην ιδιότητα τους σαν παρόδιες ιδιοκτήτριες που εξυπηρετούσε το δημόσιο μονοπάτι έχουν έννομο συμφέρον κάτω από το αρθρ. 146.2 τουσυντάγματοςνααμφισβητήσουν τηνεπίδικηαπόφαση. 30 Παρόλοπουδενέχειεγερθείούτεσυζητήθηκεθέμαεμπρόθεσμου τηςπροσφυγήςέχωκαθήκον,ενόψειτωνπεριστάσεων,νατοεξετά­ σω. Ήδηαναφέρθηκασ' αυτές. Εδώθαυπομνήσωότιτογραφείο του Επαρχου Λευκωσίας παραχώρησε άδειαδιαχωρισμούδιαφό­ ρωντεμαχίωνσεοικόπεδαστις 12/8/

1. Ανάμεσα στους όρουςπου 35 έθεσεηδιοίκηση ήτανκαι ηεξασφάλιση σχετικής έγκρισης απότο Υπουργικό Συμβούλιο για κατάργηση του μονοπατιού και μετα­ τροπής τμήματος του σε πεζόδρομο. Παρεμπιπτόντως, από την έρευνατουφακέλουπροκύπτειότιη έγκρισηδόθηκεστις2/6/
2. 40 Σύμφωνα με το αρθρ. 146.3 του συντάγματος σε περίπτωση που η πράξηδεν είναι δημοσιευτέα, ηπροθεσμία των 75 ημερών για την άσκηση της προσφυγής αρχίζει να μετρά από την ημέρα πουπεριήλθε σεγνώσητουαιτητή. Η γνώση,όπωςέχεινομολογη256 4 Λ.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 Χρίστου κ.ά. ν.Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. θεί,πρέπειναείναιπλήρηςγιαναείναι σεθέσηοενδιαφερόμενος να εκτιμήσει τις συνέπειες. (Κρητιώτης ν.Δημαρχείου Πάφου & Άλλων

(1986)3 Α.Α.Δ. 322, 346, Odessey Agricultural AirsprayingLtd.v.Δημοκρατίας

(1989)3 Α.Α.Δ.2841 καιZenios CansLimitedv. ΔήμουΛεμεσού

(1992)4 Α.Α.Δ. 2144.) Από τηνεξέτασητωνστοιχείων τουφακέλουδεν μπορείνακα­ ταλήξει κανείςμεακρίβειαπότεηαιτήτριαέλαβεγνώση τηςεπίδι­ κηςαπόφασης.Είναιόμωςαναντίρρητοότιστις 14/7/90, πουοδικηγόρος των αιτητριών έγραψε στη διοίκηση και ζήτησε νααντι­ μετωπισθεί το πρόβλημα,οι αιτήτριες είχαν σαφή και ολοκληρω­ μένηγνώσητηςκατάστασηςκαιτωνεπιπτώσεωντης. Αναφέρεται μάλισταρητάστην ενλόγω επιστολή ότιοιαιτήτριεςείχανοι ίδιες προηγουμένως διαπιστώσει τι ακριβώς επρόκειτο να συμβεί σχετικάμετο μονοπάτι. Στοσημείο αυτόέχει τηθέση τουτο παρα­ κάτωαπόσπασμααπότηνυπόθεση Κρητιώτης: "Complete knowledge may be inferred from a statement or action of the interested person, especially from thesubmission of an application for remedy, containing the defects of the impeached act or omission." Είναι ακριβώς on έχει συμβεί στην υπό εξέταση περίπτωση. Έχοντας υπόψητηνημερομηνίατηςεπιστολής ηπροθεσμίαέληγε στις 26/9/90. Ηπαρούσαπροσφυγή καταχωρήθηκεστις20/10/90. Επομένωςπρέπεινααπορριφθείσανεκπρόθεσμη. Πατολόγο αυ­ τόθεωρώπεριττόναεξετάσω τους ουσιαστικούς λόγους τηςπρο­ σφυγήςπουεξέθεσασυνοπτικά προηγουμένως. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίς έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 257