(1993)10 Νοεμβρίου, 1993 [Α. Ν.ΛΟΪΖΟΥ, Π.] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 906/91) Ακνρωτικη Απόφαση Ανωτατον Δικαστηρίου — Δεδικασμένο —Υπο χρέωση της Διοίκησης να συμμορφώνεται με τις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου — Εφαρμογή νομοθετικής διάταξης ανα δρομικά με σκοπό την επίτευξη της εκ των υστέρων (ex post facto) εγκυρότητας μιας διοικητικής απόφασης που έχει ακυρωθεί, οδηγεί σε αντισυνταγματικότητα, επειδή ισοδυναμεί με επέμβαση στο δι καίωμα προσφυγής, βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος. Νομοθεσία — Κανονιστικές Διοικητικές πράξεις — Δεν έχουν ανα δρομική ισχύ, εκτός βάσει ρητής νομοθετικής διάταξης του Νόμου, βάσει του οποίου εκδίδονται. 5 10 Είναι σημαντικό όπως εκτεθούν πολύ συνοπτικά τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Οι αιτητές προσέβαλαν με την προσφυγή τους την άρνηση των καθ' ων η αίτηση ημερ. 9/9/91να τους εγγρά15 ψουν στο Μητρώο Αρχιτεκτόνων Κύπρου ως κατέχοντες δίπλωμα μη αναγνωρισμένο βάσει της Κ.Δ.Π. 197/91, η οποία ακύρωνε εξυπαρχής την Κ.Δ.Π. 41/88, με την οποία το δίπλωμα αυτό θεωρείτο ως αναγνωρισμένο, για τους σκοπούς του Νόμου. Με παλαιότερη προσφυγή τους οι αιτητές είχαν πετύχει την ακύρωση της απόφα20 σης των καθ' ων η αίτηση βάσει της οποίας η άρνηση τους να εγ γράψουν τους αιτητές, ενώ πληρούσαν τα απαιτούμενα προσόντα κατάτον ουσιώδηχρόνο,βάσειτης Κ.Δ.Π.41/88, ήτανάκυρηκαι οι καθ' ων η αίτηση κρίθηκαν ότι είχαν υποχρέωση να συμμορφω θούν, με την Κ.Δ.Π.41/
- Μέχρι να επανεξεταστεί ηαίτησητων αι25 2596 4A A A 5 Κωνσταντίνουκ.ά. ν.Συμβ.Εγγ©.Αρχιτεκτόνων& Πολ. Μηχρνιχών τητών γιαεγγραφήβάσειτης απόφασηςαυτήςτου Ανωτάτου Δικα στηρίου, εκδόθηκε η Κ.Δ.Π. 197/91 (Γνωστοποίηση) ηοποία,όπως αναφέρθηκε πιο πάνω,ακύρωνε αναδρομικά την Κ.Δ.Π. 41/88 με αποτέλεσμαηαίτησητωναιτητώννααπορριφθείκαιπάλιν,ενόψει της Κ.Δ.Π. 197/91πουήτανπλέον σε ισχύ. Το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: 10 Ηεφαρμογή νομοθετικής διατάξεως αναδρομικά,με σκοπό να φέρει εκ των υστέρων (ex post facto) την εγκυρότητα μιας απόφα σης οδηγεί σε αντισυνταγματικότητα,γιατί ισοδυναμεί στην πραγ ματικότητα με επέμβαση στο συνταγματικά διασφαλιζόμενο δικαί ωματης προσφυγής,κάτωαπότο Αρθρο
- 15 Περαιτέρωαναδρομικήισχύ διοικητικής πράξεως, σεβάροςτου πολίτηδεν επιτρέπεται,εκτός τωνκαλάκαθοριζομένων εξαιρέσεων. 20 25 30 35 40 Κατά την κρίση του Δικαστηρίου οι καθ' ων ηαίτηση όφειλαν να είχαν συμμορφωθεί με την απόφασηκαι του πρωτόδικου Δικα στηρίου και οπωσδήποτε της Ολομέλειας στην Συμβούλιο Εγγρα φήςΑρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών ν. Κωνσταντινίνον κ.ά.,γιατί έπρεπε ναεφαρμόσουν το ισχύον κατάτο χρόνο της αι τήσεως των αιτητών, δίκαιο, το οποίο δεν μπορούσε να αλλάξει αναδρομικά. ΗΚΑΠ. 197/91 δενμπορούσεναισχύσειαναδρομικάώστεναακυ ρώσειτηνΚΑΠ. 41/8 εξυπαρχής,γιατίτοΑρθρο7
(1)(β)τουΝόμουμε βάσητοοποίοεκδόθηκε,δενεξουσιοδοτεί τηναναδρομικήτηςισχύκαι δεν μπορεί να γίνει ακύρωση κανονιστικής πράξης με μεταγενέστερη στην οποία να δοθεί αναδρομική ισχύ, εκτός εάν η αναδρομικότητα εξουσιοδοτείται ρητάαπότησυγκεκριμένη νομοθετικήδιάταξη. Η αναδρομικότητα των Κ.Δ.Π. 197/91και244/91και ανακόμα ήτανεπιτρεπτήως εξουσιοδοτημένη απότο Νόμο, πράγμαπουδεν υποστηρίζεται από τη διατύπωση του Αρθρου 7
(1)(β) των περί Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών Νόμων του 1962-1987, δεν μπορούσε να επηρεάσει to δικαστικό δεδικασμένο, άλλως πως θα καθίστατο άνευ ουσίας ηδικαιοδοσία του Δικαστηρίου τούτου κάτωαπότο Αρθρο 146 τουΣυντάγματος. Ηκαθιερωμένηαρχήτουδικαίουείναιπωςκαμιάμεταβολήτηςνο μοθεσίας μπορεί ναεπαναφέρει σε ισχύ τηνακυρωθείσα,ύστερααπό δικαστικήαπόφασηπράξη,γιατίτέτοιοςΝόμοςθαπροσέκρουεστοΣύ2597 ΚωνσταντίνουXJX.ν.Συμβ.Εγγο.Αρχιτεκτόνων&Πολ.Μηχανικών
(1993)νταγμαμιακαιθαπρόσβαλλετελεσίδικηδικαστική απόφαση. Ηπροσφυγή επιτυγχάνειχωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 5 Κωνσταντίνου και Άλλος ν. Συμβουλίου Εγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών
(1990)3Α.Α.Δ. 121, Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων καιΠολιτικών Μηχανικών ν. 10 Κωνσταντίνου και Άλλων
(1990)3ΑΛΛ. 3303, Theofylahtou v.Republic
(1966)3 C.L.R. 801, Constantinides v.Republic
(1967)3 C.L.R. 483, 15 Savoulla andOthers v.Republic
(1973)3 C.L.R. 706, Pikisv.Republic
(1967)3C.L.R. 562, 20 Yerasimou v.Republic
(1978)3 C.L.R. 267, Hadjipanayi v.Municipalityof Nicosia
(1973)3 C.L.R. 329, Panayides v.Republic
(1972)3 C.L.R.
- 25 Προσφυγή. Προσφυγήεναντίον τηςάρνησης τωνκαθ' ων ηαίτησηναεγ γράψουν τους ααητές στο ΜητρώοΑρχιτεκτόνων Κύπρου. 30 Α. Σ. Αγγελίδης και Γ. Τριανταφυλλίδης,γιατουςΑιτητές. Λ. Δημητριάδης,γιατους Καθ' ωνη αίτηση. 35 Cur. adv. vult. ΛΟΪΖΟΥ, Π.:Αρχικάηυπόθεση αυτή συνεκδικαζότανύστερα από διαταγή του Δικαστηρίου με την προσφυγή αρ. 910/91, η οποία όμως αποσύρθηκε, όπως αποσύρθηκε και το αίτημα θερα πείας στην παρούσα προσφυγή όσον αφορά το Υπουργικό Συμβούλω πουαναφέρετο ως ο καθ' ουηαίτηση αρ.
- Έτσι περιορί στηκεηπαρούσα προσφυγήναπροσβάλλειτηναπόφασητουΣυμ βουλίου Εγγραφής Αρχιτεκτόνων καιΠολιτικών Μηχανικ&άν. 2598 40 4 ΑΛΛ. ΚωνσταντίνουκΛ, ν.Συμβ. Εγγρ.Αρχιτίκτόνων&Πολ.Μηχανικών Λοΐζου, Π. Οι αιτητές είναι κάτοχοι τουδιπλώματος Bachelor of Artsin Architecture ή Bachelor of Architecture του Πανεπιστημίου Pacific Western University of California,U.S.A. 5 10 15 20 25 30 35 40 Στο σημείο αυτό θαπρέπει να αναφερθεί ότι και το αιτητικό στην παρούσαπροσφυγή περιορίστηκε σε αυτά που περιέχονται στις παραγράφους2και
- Μετηνπαράγραφο2ζητείται: "Δήλω σητουΔικαστηρίου ότιη άρνησητων καθ' ωνη αίτησηόπωςκοι νοποιήθηκε στους αιτητέςτον Αύγουστοτου 1991 νατους εγγράψουν στο ΜητρώοΑρχιτεκτόνων Κύπρου, είναιάκυρηκαιστερη μένηοποιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος". Το αίτημαδεθερα πείας στην παράγραφο 3,είναι: "ΔήλωσητουΔικαστηρίου μετην οποία επιβεβαιώνεται το ανεπίτρεπτο της παράβασηςτου Δικα στικού δεδικασμένου και να μη επικυρώνεται η παράλειψη των καθ' ων η αίτηση 1,να εγγράψουν τους αιτητές πριν την έκδοση και/ή παράτην Κ.Δ.Π. 197/91." Οι αιτητές υπέβαλαναίτησηγια εγγραφήτους ως αρχιτέκτο νες, βάσει του άρθρου 8
(1)των περί Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών Νόμων του 1962-1985 που στη συνέχεια θα αναφέρονται ως ο Νόμος. Για το θέμα αυτόκαταχωρήθηκαν τρεις προσφυγές. Ηπρώτημεαριθμό352/88μεταξύτουΣυμβουλίουΕγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών ως αιτητών,και της ΚυπριακήςΔημοκρατίαςως καθ' ωνη αίτηση. Η προσφυγήαυ τήαποσύρθηκε στις 9Φεβρουαρίου
- Η δεύτερη προσφυγή με αριθμό 121/89μεταξύ του αιτητή 1 καιάλλων ως αιτητώνκαιτης ΚυπριακήςΔημοκρατίαςωςκαθ' ων ηαίτησηηοποίααναβλήθηκε με αίτηση των μερών επ'αόρι στον στις 10 Ιουλίου
- Η τρίτη προσφυγή με αριθμό249/88,καταχωρήθηκε απότον αιτητή 1 καιάλλους,εναντίοντουΣυμβουλίουΕγγραφήςΑρχιτε κτόνων και Πολιτικών Μηχανικών για τη μη εφαρμογή απόμέ ρους του Συμβουλίου της Κ.Δ.Π. 41/88, που δημοσιεύθηκε στο Τρίτο Παράρτημα της Επίσημης Εφημερίδας της Δημοκρατίας στις5Φεβρουαρίου
- Στηνπροσφυγήαυτήεξεδόθηη απόφαση Κωνσταντίνου κ,ά. ν.Συμβουλίου Εγγραφής Αρχιτεκτόνων καιΠολιτικώνΜηχανικών
(1990)3Α.Α.Δ. 121,μετηνοποίακρί θηκεότι τοΣυμβούλιο είχευποχρέωση νασυμμορφωθεί προς τις πρόνοιες της πιοπάνω Κανονιστικής Διοικητικής Πράξης. Ενα ντίον της απόφασηςαυτής καταχωρήθηκεηυπόθεση Συμβούλιο 2599 Λοΐζου, Π. ΚωνσταντίνουκΛ. ν.Συμβ.Εγγφ.Αρχιτεκτόνων&Πο). Μηχανικών
(1993)ΕγγραφήςΑρχιτεκτόνωνκαι ΠολιτικώνΜηχανικών ν, Κωνστα ντίνου κ.ά.
(1990)3Α.Α.Δ.3303και το Ανώτατο Δικαστήριο με την απόφασητου ημερομηνίας 8 Οκτωβρίου 1990 απέρριψε την έφεσηκαιεπικύρωσε τηνπρωτόδικηαπόφαση. 5 Ενόψει αυτών και ύστερα από παραστάσεις των αιτητών για την εγγραφήτων στο ΜητρώοΑρχιτεκτόνων Κύπρου,το Υπουρ γείο Εσωτερικών ζήτησεαπότοΥπουργείοΠαιδείαςτηδιεξαγωγή έρευνας για να εξακριβωθεί αν πράγματι το Pacific Western University of California είναι πανεπιστήμιο όπως επιστευετο ότι 10 ήταν όταν εκδόθηκεηΚ.Δ.Π.41/88.Από την έρευνααυτή προέκυ ψε κατάτουςκαθ' ων ηαίτηση,ότι τοΠανεπιστήμιοδεν είναι μεν ανύπαρκτο,αλλά ότι ούτε είναι αναγνωρισμένο στην Κύπρο ούτε είναι εκπαιδευτήριοαξιολογημένο καιπιστοποιημένο στις Η.Π.Α., οιτίτλοι δεπουαπονέμειδεντυγχάνουναναγνώρισηςστις Η.Π.Α. 15 Το Υπουργικό Συμβούλιο επανεξέτασε μεβάση τανέαδεδομέ να το θέματων αιτητώνγιαέγγραφητων Αρχιτεκτόνων καιαπο φάσισε με την απόφασητου αριθμός 35.577και ημερομηνίας 16 Μαεου 1991, να ακυρώσει εξ υπαρχής την απόφαση αριθμός 20 29.614 ημερομηνίας 14 Ιανουαρίου 1988, καθώς και τη σχετική Γνωστοποίηση μεαριθμόΚ.Δ.Π.41/88.Γιατοσκοπότούτοδημο σιεύτηκε στην επίσημηΕφημερίδατηςΔημοκρατίαςαρ.2618,ημε ρομηνίας 12 Ιουλίου 1991, ΠαράρτημαΤρίτο, η Γνωστοποίηση Κ.Δ.Π. 197/91,με την οποίαη Κ.Δ.Π.41/88,ακυρώθηκεεξ υπαρ- 25 χής. Ας σημειωθεί ότι η Κ.Δ.Π. 41/88, είχε ήδη ακυρωθεί με την Γνωστοποίηση Κ.Δ.Π. 303/88που δημοσιεύτηκε στοΠαράρτημα Τρίτο της Επίσημης ΕφημερίδαςτηςΔημοκρατίας,αρ.2370, ημε ρομηνίας 9Δεκεμβρίου 1988. 30 Σύμφωνα με το άρθρο 7
(1)(β) του Νόμου,κάθεπρόσωπο δι καιούταιναεγγραφεί ως Αρχιτέκτονας στο Μητρώο Αρχιτεκτό νων Κύπρου ανκατέχει δίπλωμαΑρχιτεκτονικής Πανεπιστημί ου ή Ιδρύματος, το οποίο σύμφωνα με Γνωστοποίηση του Υπουργικού Συμβουλίου που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, είναι του ιδίου επιπέδου με αυτά που αναφέρονται στο Αρθρο 7
(1)(α)του Νόμου,δηλαδή,μετο Εθνι κό Μετσόβειο Πολυτεχνείο Αθηνών, ήτουΤεχνικούΠανεπιστη μίου Κωνσταντινουπόλεως. 35 40 ΤοΥπουργικό ΣυμβούλιομετηνΚ.Δ.Π.41/88,ενέκρινεκαικα θόρισε το δίπλωμα τουΠανεπιστήμιου Pacific Western της Καλι φόρνιας,ως δίπλωμαγιαόλους τους σκοπούς τουάρθρου7
(1)(β) του Νόμου.Αυτό έγινε μετάαπόκάποια έρευνα καιγνωμοδοτή2600 4 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Κωνσταντίνουχά. ν.Συμβ.Εγγρ.Αρχιτεκτόνων& Πολ. Μηχανικών Λοΐζου, Π. σεις του γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα, (Παραρτήματα "Χ" και "Χ.Γ),καιύστερα απόπρότασηπροςτοΥπουργικό Συμβού λιο από τον Υπουργό Εσωτερικών ως τον κατά νόμο αρμόδιο Υπουργό και λήφθηκε απόφασηαφούπαραπέμφθηκε για μελέτη σε Υπουργική Επιτροπήπουτην απήρτιζαν οι Υπουργοί Εσωτε ρικών,Παιδείας,Συγκοινωνιών καιΈργωνκαι Δικαιοσύνης. Στις 8Φεβρουαρίου 1988, οι αιτητέςυπέβαλαναίτησηγιανα εγγραφούν ως αρχιτέκτονες στο Μητρώο Αρχιτεκτόνων Κύπρου. Επειδή το Συμβούλιο δεν ενέγραψε τους αιτητές, αυτοί καταχώρησαν δύο προσφυγές. Οι αιτητές με αριθμό 1-4 την 248/88, καιο αιτητής με αριθμό5την500/88. Στις 9 Δεκεμβρίου 1988, και ενώ εκκρεμούσε το αίτημα των αιτητών για εγγραφή,το Υπουργικό Συμβούλιο με την Κ.Δ.Π. 303/88,ηοποία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη ΕφημερίδατηςΔη μοκρατίας της 9Δεκεμβρίου 1988, ακύρωσε την Κ.Δ.Π.41/88. ΣτηναπόφασηΑνδρέαςΚωνσταντίνουκαιΆλλοςν. Σνμβουλιον Εγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών
(1990)3Α.Α.Δ. 121,λέχθηκαν ταπιοκάτω: "Ενόψει των πιοπάνωθεωρώότι τοκαθ' ουηαίτησηΣυμ βούλιο είχετηνυποχρέωσηνασυμμορρωθεί προςτις πρόνοιες της Κ.Δ.Π.41/88 ενόσο αυτήήτανεν ισχύϊ και,μετηνπροϋπό θεσηότι οιαιτητέςπληρούσαντις απαιτούμενεςπροϋποθέσεις νατους εγγράψει ωςαρχιτέκτονες. Θεωρώ,όπ δεν είχετη δια κριτικήευχέρεια νααρνηθείναπράξει τούτο επειδή εκκρεμού σε στο δικαστήριουπόθεση μετην οποίαπροσβάλλετο ηορθότητατηςΚ.Δ.Π.Νοουμένουδεότι,πρώτον,κατάτοχρόνουπο βολήςτων αιτήσεωντων αιτητώνγιαεγγραφήόλαταστοιχεία ήταν ήδη ενώπιον του καθ' ου η αίτηση Συμβουλίου και ότι, δεύτερον,τοχρονικό διάστημαπουμεσολάβησε μέχρι τηδημο σίευσητηςακύρωσης τηςήτανπερίπουδέκαμήνες,η παράλειψηαυτήτουκαθ' ουη αίτησηΣυμβουλίου είναιαυθαίρετη,χω ρίςαιτιολογία,αντίθετηπροςτοΝόμοκαιτοΣύνταγμακαι γι' αυτό οι προσφυγές των αιτητώνπρέπει ναεπιτύχουν." Στην απόφασητης Ολομέλειας Συμβούλιο ΕγγραφήςΑρχιτεκτονωνκαι Πολιτικών Μηχανικών ν. ΑνδρέαΚωνσταντίνου και Αλλων
(1990)3Α.Α.Δ.3303, αποφασίστηκεότι: "... αν η πράξη41/88 θεωρηθεί ότι υπάρχει εν ζωή μέχρι της στιγμής της δημοσίευσης της ακύρωσης της από την 303/88 2601 Λοΐζου, Π. Κωνσταντίνου ΧΛ.ν.Συμβ.Εγγρ.Αρχιτεκτόνων&Πολ. Μηχανικών
(1993)θα έπρεπε κατά την απόφασητου πρωτόδικου Δικαστηρίου το συμβούλιο να εγγράψει τους αιτητές ως αρχιτέκτονες. Στηνπαρούσαυπόθεσηηφύσητων Κ.Δ.Π.41/88 και 303/88 είναι δευτερογενής νομοθεσίακαισύμφωναμετοάρθρο7του περί Ερμηνείας ΝόμουΚεφ. 1ηΚ.Δ.Π. 41/88 ακυρούται από της δημοσιεύσεως της Κ.Δ.Π.303/88. 5 Το άρθρο7 τουΝόμουΚεφ. 1έχει ως εξής: 10 "EveryLaw andanypublic instrument madeorissuedunder any Law or other lawful authority andhavinglegislative effect shall be published in the Gazette and unless it be therein otherwiseprovidedshalltakeeffect andcomeintooperation on thedate of such publication andshallbejudiciallynoticed.' 15 Ως εκ τούτου είμεθα της γνώμης ότι η Κ.Δ.Π. 41/88 ήταν σε ισχύ απότης δημοσίευσης της την 5η Φεβρουαρίου 1988, μέχρι της δημοσίευσης της Γνωστοποίησης 303/88, την 9ηΔε κεμβρίου 1988." 20 Τοκαθ'ουη αίτησηΣυμβούλιο με επιστολή του ημερομηνίας 5 Αυγούστου 1991,πληροφόρησε τον αιτητή 1,ταακόλουθα: "Αναφορικά μετηναίτηση σαςγιανα εγγραφείτε σανΑρχι- 25 τέκτοναςστο σχετικό Μητρώο, πληροφορείσθε ότιδενείναιδυ νατόν το Συμβούλιο ναπροβεί σ' αυτή την εγγραφήγιατί,μετά την απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου (πουδημοσιεύθηκε στο 3ο Παράρτηματης Επίσημης Εφημερίδας της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 12.7.1991 - Κ.Δ.Π. 197/91)έχει ακυρωθεί εξ 30 υπαρχής η Γνωστοποίηση που καθόριζε το Πανεπιστήμιο PACIFIC WESTERN σαν Πανεπιστήμιο ή Ίδρυμα του αυτού επιπέδουμεεκείναπουαναφέρονταιστοΆρθρο 7
(1)(α)τουΠε ρίΑρχιτεκτόνων καιΠολιτικών ΜηχανικώνΝόμου1962-
- 35 Δεδομένου ότι τοδίπλωμασαςέχει εκδοθεί απότοPACIFIC WESTERN UNIVERSITY το οποίο σήμερα δεν αναφέρεται πλέον στη Γνωστοποίηση της Επίσημης Εφημερίδας της Κυ πριακής Δημοκρατίαςόπως προβλέπει οπιοπάνωΝόμος,δεν είναιδυνατόνναγίνει η εγγραφήσαςστο σχετικό Μητρώο. 40 Το ποσό των Λ10.- θασας επιστραφεί όπως προνοούν οι Κανονισμοί." 2602 4 ΑΛΛ 5 10 Κωνσταντίνουκ.ά ν.Συμβ.Εγγρ.Αρχιτεκτόνων&Πολ. Μηχανικών Αοΐζου, Π. Είναι η θέση των αιτητών ότι ηαπόφαση που οδήγησε στην Κ.Δ.Π. 41/88 λήφθηκε απόνόμιμο όργανο σύμφωνα με τις δια δικασίες πουπροβλέπει ο Νόμοςκαιήταντο αποτέλεσμα εμπε ριστατωμένης έρευνας και μελέτης. Η ακύρωση Κανονιστικής Πράξης με μεταγενέστερη δεν επιτρέπεται να έχει αναδρομική ισχύ εκτός εάνη αναδρομικότητα εξουσιοδοτείται ρητάαπό συ γκεκριμένη νομοθετική διάταξη. Προς υποστήριξη της θέσεως αυτής γίνεται αναφορά στο Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο του Κυριακόπουλου, 4η Έκδοση, Τόμος Α' σελ. 58, και Halsbury' s Lawsof England 4ηΈκδοσηΤόμος44 παράγραφος
- Ελλείψει επομένως ρητής και συγκεκριμένης νομοθετικής . διάταξηςη αναδρομικήακύρωση Κανονιστικής Πράξης με με ταγενέστερηδενείναι επιτρεπτή.Συνεπώς,είναιη εισήγηση των, 15 ότι ηΚ.Δ.Π. 197/91,δεν μπορούσε ναισχύσει αναδρομικάώστε ναακυρώσει την Κ.Δ.Π.41/88 εξ υπαρχής γιατίη ακύρωση μπο ρούσεναισχύει μόνοαπότηνημέρατηςδημοσίευσης της Κ.Δ.Π. 197/91, στην Επίσημη Εφημερίδα, και τούτο διότι το άρθρο 7
(1)(β)του Νόμου με βάσητο οποίο εκδόθηκε δεν εξουσιοδοτεί 20 τηναναδρομικήτης ισχύ. Εν πάσηδεπεριπτώσει το Συμβούλιο όφειλε νατους εγγράψει, όπως αναφέρθηκεκαιστην προσφυγή αρ. 249/88,και στην απόφαση της Ολομέλειας στην Αναθεωρη τική ΈφεσηΑρ. 1066, εφόσον κατά το χρόνο υποβολής της αί τησης των αιτητώνηΚ.Δ.Π.41/88 ήτανσε ισχύ. 25 Επίσηςότι μεταξύτης5Φεβρουαρίου1988,ημερομηνίας δημο σίευσης της Κ.Δ.Π.41/88 καιτης 12Ιουλίου 1991,ημερομηνίας δη μοσίευσης τηςΚ.Δ.Π. 197/91,δημιουργήθηκανστουςαιτητές δικαι ώματα τα οποίαδεν μπορούσαν,όπως διαμορφώθηκαν μέχρι την 30 ημέραεκείνη, ναεπηρεαστούναναδρομικά μετην Κ.Δ.Π. 197/91,η οποίαμετηδιόρθωση βέβαιατηςΚ.Δ.Π.244/91,δενείναιδυνατόνα ακυρώσειεξυπαρχήςτην Κ.Δ.Π.41/48 ήκαιon η Κ.Δ.Π. 197/91 εί ναιάκυρη γιατίπαραβιάζειτοΔικαστικόδεδικασμένο. 35 40 Από τηνάλλημεριά OLκαθ' ωνηαίτησηεπέμενανστον ισχυρι σμό τους ότιηΚ.Δ.Π. 197/91είναιέγκυρηκαιπεριέχει ρητή πρό νοιαπερίεξυπαρχήςακύρωσητης Κ.Δ.Π.41/88. Προςυποστήρι ξητηςθέσεως αυτήςοικαθ' ωνηαίτησηυιοθέτησαντηνεπιχειρη ματολογίαηοποίαείχεπροβληθείαπόμέρουςτωνπρώηνκαθ'ων ηαίτηση2,στηγραπτήτους αγόρευσηστην οποίααναφέρουν ότι δυνάμειτου άρθρου7του Κεφ. 1 ηισχύς της Κ.Δ.Π. 197/91 μπο ρούσεεφόσοντοπρόβλεπεναανατρέξειστοπαρελθόνκαιναακυ ρώσει εξυπαρχής την Κ.Δ.Π.41/88, όπωςκαιέγινε. 2603 Λοΐζου, Π. Κωνσταντίνου ΧΛ.ν.Συμβ.Εγγρ.Αρχιτοπόνων &Πολ.Μηχανικών
(1993)Πέραν απότα πιο πάνωόπως προκύπτει απότο κείμενο της Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου με αρ.35.557,ημερομη νίας 16Μαΐου 1991,ωςαποτέλεσμα τηςοποίαςήτανηδημοσίευ ση της Κ.Δ.Π. 197/91,το Υπουργικό Συμβούλιο πριν καταλήξει στην απόφασητου μελέτησεξανά,υπότο φως της επιστολής του 5 ΥπουργείουΠαιδείας,ημερομηνίας 15 Μαΐου 1991,όλατασχετι κά στοιχεία. Το Υπουργικό Συμβούλιο δε με βάση όλα αυτά τα στοιχεία μπορούσε,κατάτηνάσκησητηςδιακριτικήςτουευχέρει ας,νακαταλήξει στο συμπέρασμα να μηθεωρήσει τοΠανεπιστή μιο "Pacific Western University California" του ιδίου επιπέδου με 10 τααναφερόμεναστην παράγραφο (β) τουεδαφίου
(1)τουάρθρου 7 του Νόμου και να ακυρώσει εξ υπαρχής την Απόφαση με Αρ. 29.614καιημερομηνίας 14Ιανουαρίου 1988,καθώςκαιτηΚ.Δ.Π. 41/88,που εκδόθηκε καιδημοσιεύθηκε σύμφωνα με την πιοπάνω απόφαση. Περιπλέον ότι η Κ.Δ.Π. 197/91 είναι νόμιμη και ορθή 15 και κατά συνέπεια ηαπόφασητων καθ' ων ηαίτηση,ηοποία βα σίστηκεσεαυτήναμηεγγράψει τουςαιτητέςστο σχετική Μητρώο ήταν απόλυταδικαιολογημένη. Οι καθ'ων ηαίτησηπρόβαλανεπίσης δύοπροδικαστικές ενστάσεις. Αυτές ήσαν οι πιο κάτω: 20 "α) Ηθεραπείαπουζητείται με το αιτητικό
(3)δεν μπορεί να δοθεί με βάσητο Άρθρο 146 τουΣυντάγματος. 25 β) ΗΚ.Δ.Π. 197/91πουπροσβάλλεται μετοαιτητικό
(4)στην προσφυγή δεν είναι εκτελεστή διοικητική πράξη αλλά νο μοθετικού περιεχομένου και δεν μπορεί να προσβληθεί με προσφυγήδυνάμειτουΑρθρου 146τουΣυντάγματος." 30 Κρίνω πως είναι περιττό να ασχοληθώ σε εκτάση με τις αι τούμενες θεραπείες κάτω από τις παραγράφους 3 και 4, γιατί από τημιατο αιτητικό4 έχειαποσυρθεί,απότην άλληδετοαι τητικό 3δεν αποτελεί ουσιαστικά θεραπείααλλά μέρος της επι χειρηματολογίας του αιτητικού
- Θαπροχωρήσω επομένως να εξετάσω την ουσία των προβαλλόμενων νομικών θεμάτων. Στο έργοτουΦ.Θ.Βεγλερή,"ΗΣυμμόρφωσις της Διοικήσεως εις τας Αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας",σελ. 187, αναφέρονται: "Βεβαίως ηακυρωτικήαπόφασις,καθ'όσον εξαφανίζειτην προσβαλλομένην πράξιν, παράγει και εν τω χρόνω απόλυτον αποτέλεσμα.Ουδεμίαμεταβολήτηςνομοθεσίαςήτωνπράγματι2604 35 40 4ΑΛΛ Κωνσταντίνουκά.ν.Συμβ. Εγγρ.Αρχιτεκτόνων &Πολ. Μηχανικών 5 10 Λοΐζου, Π. κώνσυνθηκών δύναταιναεπαναφέρη εν ισχύϊ τηνακυρωθείσαν πράξιν. Νόμος ρητώς διακελεύων τούτο θαπροσέκρουεν αναμβισβητήτως εις τοΣύνταγμαως προσβάλλων τοκύροςτελεσιδί κουδικαστικήςαποφάσεως.Ηπερίπτωσιςτηςσυνεπείαασκήσεως τριτανακοπήςαναβιώσεως της ισχύος τηςπράξεως ωςπρος ωρισμένον πρόσωπονή ωςπροςωρισμέναπρόσωπαείναιάσχε τος προς τουπό έρευναν ζήτημα. Η μερική αύτηαναβίωσις της πράξεως απορρέει εκνέας αποφάσεως αυτού του Συμβουλίου της Επκρατείας, ήτις περιορίζει την έκταση τηςδιάτης ανακοπτομενης αποφάσεωςαπαγγελθείσης ακυρώσεως." Επίσης στοΔιοικητικό Δίκαω τουΜ.Α. Δένδια, Τόμος Α, Έκδοση 1964, αναφέρονταιταπιοκάτω:- 15 20 25 30 "Αιδιοικητικοί πράξεις,περιλαμβανομένων καιτωνκανο νιστικών, δεν έχουσιν κατ' αρχήναναδρομικήν ισχύν ενσυνε πεία, ερμηνευτική διάταξις,περιεχόμενη ενκανονιστική πρά ξει, δεν ισχύει αναδρομικώς καιαφ' ου χρόνου ηδιαυτήςερμηνευομένη, αλλά μόνον διά τομέλλον και ωςδιάταξις νέα. Αλλωςεις αςπεριπτώσεις οπαρέχωνεξουσιοδότησιν προςέκ δοση κανονιστικής πράξεωςνόμος δίδει ειςαυτήνρητώςανα δρομικήν ισχύν ούτω π.χ. υπό του Ν.28του 1944, ωςηρμηνεύθηυπότουΝ.876 του 1946, επετράπηηέκδοσις κανονιστι κών πράξεων,οριζουσών τααποδοχάςτων εργαζομένων μετ' αναδρομικής ισχύος." Η εφαρμογή νομοθετικής διατάξεως αναδρομικά με σκοπό να φέρει εκτωνυστέρων (ex post facto) την εγκυρότητα μιας απόφασης οδηγεί σε αντισυνταγματικότητα γιατί ισοδυναμεί στην πραγματικότηταμε επέμβαση στο συνταγματικά διασφαλιζόμενο δικαίωματηςπροσφυγήςκάτωαπότοΑρθρο
- (Βλέ πε Theofylahtou v.TheRepublic
(1966)3C.L.R.801 στησελ. 810. Ηαρχήαυτήδιατυπώνεται στην απόφασητου Συμβουλίου Επικρατείας αριθμός 379/1949.) 35 Περαιτέρω αναδρομική ισχύ διοικητικής πράξεως σε βάρος του πολίτη δεν επιτρέπεται εκτός των καλά καθοριζομένων εξαιρέσεων μετις οποίες δεν θαασχοληθώ γιατί δεν εγείρονται. (Βλέπε Constantinides v.TheRepublic
(1967)3C.L.R. 483.) 40 Αναφορικά μετον ισχυρισμό τωναιτητών ότι υπήρξε από μέρους των καθ' ωνηαίτηση παράβασης του δικαστικού δεδι κασμένου στην Αναθεωρητική Έφεση αρ. 1066, ηθέσητωνκαθ' ων ηαίτηση είναι ότιδενπαραβίασανοποιοδήποτε δεδικασμέ2605 Λοΐζου, Π. ΚωνσταντίνουΧΛ. ν.Συμβ.Εγγρ.Αρχιτικτόνων&Πολ. Μηχανικών
(1993)νο δεδομένου ότι ηΈφεση απλώς ακύρωσε μια διοικητική πρά ξη χωρίς να διατάξει οτιδήποτε άλλο. Κατάτηνκρίση μουοικαθ' ωνηαίτησηόφειλανναείχανσυμ μορφωθεί με τηναπόφασηκαιτουπρωτόδικουΔικαστηρίου και οπωσδήποτε της Ολομέλειας στην Αναθεωρητική Έφεση αρ. 1066, γιατί έπρεπε να εφαρμόσουν το ισχύον κατάτο χρόνο της αιτήσεωςτωναιτητών,δίκαιο,τοοποίοδενμπορούσενααλλάξει αναδρομικά. 5 10 Η Κ.Δ.Π. 198/91δεν μπορούσε να ισχύσει αναδρομικάώστε ναακυρώσει την Κ.Δ.Π.41/88 εξ υπαρχήςγιατί τοάρθρο7
(1)(β) τουΝόμουμεβάσητοοποίο εκδόθηκεδενεξουσιοδοτεί τηνανα δρομικήτης ισχύ καιδεν μπορεί ναγίνει ακύρωση κανονιστικής πράξης με μεταγενέστερη στην οποίαναδοθεί αναδρομικήισχύ, εκτός εάν η αναδρομικότητα εξουσιοδοτείται ρητά από τη συ γκεκριμένη νομοθετικήδιάταξη. Η αναδρομικότητατων Κ.Δ.Π. 197/91και244/91καιαν ακόμα ήτανεπιτρεπτήως εξουσιοδοτημένη από το Νόμο, πράγμαπουδεν υποστηρίζεται από τη διατύπωση του άρθρου 7
(1)(β) του Νόμου, ήτανδυνατόστην παρούσαπερίπτωση,δενμπορούσε ναεπηρεάσει τοδικαστικό δεδικασμένο άλλως πως θακαθίστατοάνευουσίαςη δικαιοδοσίατουΔικαστηρίου τούτουκάτωαπότο Αρθρο 146 του Συντάγματος. Η προσπάθειατης εκ των υστέρων νομιμοποίησης πράξεως με νομοθετικό μέσο έτυχε εξετάσεως από το Δικαστήριο τούτο στις υποθέσεις Savoullaand Others v.Republic
(1973)3 C.L.R. 706, Pikis v. Republic
(1967)3 C.L.R. 562, Yerasimou v. Republic
(1978)3 C.L.R. 267, Hadjipanayiv. M/tyIS/sia
(1973)3 C.L.R.329,Panayidesv.Republic
(1972)3C.L.R.467,σελ.484,485. Η καθιερωμένη αρχή του δικαίου είναι πως καμιά μεταβολή της νομοθεσίας μπορεί να επαναφέρει σε ισχύ την ακυρωθείσα, ύστερα από δικαστική απόφασηπράξη,γιατί τέτοιος νόμος θα προσέκρουε στο Σύνταγμαμιακαι θαπρόσβαλλε τελεσίδικη δικαστική απόφαση. Γιαόλους τους πιοπάνωλόγους η προσφυγήεπιτυγχάνεικαι η επίδικη απόφασηακυρώνεται,δεν γίνεται όμως οποιαδήποτε διαταγήγια έξοδα. Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 2606 15 20 25 30 35 40