(1993)24 Νοεμβρίου, 1993 [ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΔΙΓΚΛΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΑΛΕΞΗ ΓΑΛΑΝΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1004/91) Συνταγματικό Δίκαιο — Αντισυνταγματικότητα Νόμου —Εκδικάζε ται από τοΔικαστήριο μόνοσεσυνάρτησημεπράξεις τωνοργάνων δημόσιας διοίκησης,μέσω των οποίων προσβάλλεται τοαποτέλε σμα τηςεφαρμογής τους. 5 Διοικητική Πράξη— Εκτελεστή— Δεν αποτελείπληροφοριακή πρά ξη ηαπόρριψη αιτήματος πολιτικού κόμματος να τουπαραχωρηθεί χορηγία βάσει Νόμου, με την αιτιολογία ότι δεν πληροί τις προϋ ποθέσεις αυτού. 10 Διοικητικό Όργανο— Αρμοδιότητα— Ζήτημαδημοσίας τάξεως— Εξε τάζεται αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο, στα πλαίσια εξέτασης της νομιμότητας τηςδιοικητικήςπράξηςπουεξέδωσε. ΣυνταγματικόΔίκαιο — Σύνταγμα— Άρθρο28— Αρχή τηςΙσότητας— 15 Επιβάλλει τηνίση μεταχείρισηπροσώπων, πραγμάτων και υποκειμέ νωνπου τελούνυπό τις ίδιεςήπαρόμοιεςσυνθήκες— Δυνατήήδια φορετικήμεταχείρισηανομοιογενώνπεριπτώσεων — Διανομήχορη γίας σεπολιτικό κόμμα μεβάση το ποσοστό εκπροσώπησης τουστη Βουλή δεν είναι αυθαίρετο — Δε στοιχειοθετεί δυσμενήδιάκριση— 20 Δενπαραβιάζειοποιοδήποτεθεμελιώδεςανθρώπινοδικαίωμα. OLαιτητέςπροσέβαλλανμετηνπροσφυγήτουςτηαπόφασητουΓε νικούΔιευθυντήτηςΒουλής,βάσειτηςοποίαςαρνήθηκενατους χο ρηγήσειποσοστόαπότηνχορηγίασταπολιτικάκόμματαπουείχεδο2732 25 4ΑΛΛ. 5 10 Δίγκλης κ.ά.ν.Γαλανού κ.ά. θεί μετονπερίΣυμπληρωματικού Προϋπολογισμού Νόμο(Αρ.5)του 1991 (Ν.156/91), Οι αιτητές ισχυρίστηκαν, ότι σαν "πολιτικό κόμμα" δικαιούντανποσοστό απότηχορηγίακαιότι οανωτέρω Νόμοςήταν αντισυνταγματικός στο μέτρο που προνοούσε ότι χορηγίαςδικαιούντανμόνοτακόμματαπουείχαν εξασφαλίσει στις προηγηθείσες βου λευτικές εκλογέςποσοστό 3%των εγκύρων ψήφων στηΔημοκρατία. OL καθ' ων η αίτηση πρόβαλαν προδικαστική ένσταση ότι η προσφυγή προσέβαλε μόνο νομοθετική διάταξη, εφόσον η επίδικη διοικητική απόφασηήτανπληροφοριακήκαι όχι εκτελεστήδιοικη τική πράξη. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο απορρίπτονταςτην προσφυγή,αποφά σισεότι: 15
- Είναι βασική αρχή, ότι τα θέματα αντισυγματικότητας των Νό μων μπορούν να εκδικαστούν μόνο σε συνάρτηση με πράξεις, αποφάσειςήπαραλείψεις οργάνωντηςδημόσιαςδιοίκησης,μέσω των οποίων προσβάλλεται το αποτέλεσμα της εφαρμογήςτους. 20 25 30 35 40 ΤοΔικαστήριο διαφωνεί,ότιηπαρούσαπροσφυγήαποτελεί περί πτωσηαπευθείαςπροσβολής τωνδιατάξεωνΝόμου.Οιαιτητές με τηνπροσφυγήτους,προσέβαλαν τηναπόφασητου Γενικού Διευ θυντή της Βουλήςνααρνηθεί τηεπιχορήγηση του κινήματος σαν αποτέλεσμα τηςεφαρμογήςτουπερί ΣυμπληρωματικούΠροϋπο λογισμού Νόμου (Αρ. 3) (Ν. 156/91). Ο Γενικός Διευθυντής της Βουλήςτων Αντιπροσώπων ορίστηκε με βάσητις πρόνοιες του περί Συμπληρωματικού Προϋπολογισμού Νόμου (Αρ. 5) (Ν.42/91), ως ο Λειτουργόςο ασκών τον Έλεγχο πάνωστα Κον δύλια.Η πράξητου Γενικού Διευθυντή αποτελούσε άσκησηδημό σιας εξουσίας και περιείχε δήλωση βουλήσεως και όχι απλή έκ φρασηπροθέσεως εκ μέρους του αρμοδίου οργάνου.Συνεπώς,η επίδικηαπόφασητης2.9.91,παρήγαγεάμεσαέννομα αποτελέσμα τα για τους αιτητές,ήτανεκτελεστήκαι σαν τέτοια μπορούσε να προσβληθεί μεπροσφυγήβάσειτουΑρθρου 146τουΣυντάγματος.
- Σανζήτημαδημοσίαςτάξεως,ηαρμοδιότητατουοργάνουπου εξέ δωσε την προσβαλλόμενη πράξη,εξετάζεται αυτεπάγγελτα απότο Δικαστήριο. Η προσφυγήτωναιτητώνεναντίοντου,Προέδρουτης Βουλήςτων Αντιπροσώπων, κρίνεται ως απαράδεκτηγια τολόγο ότι στρέφεται εναντίον αναρμόδιουοργάνου.
- Οι πρόνοιες του Αρθρου 28 του Συντάγματος, καθιερώνουν την αρχήτης ισότητας καιεπιβάλλουν τόσο στηνομοθετική εξουσία, 2733 Δίγκληςκ.ά.ν.Γαλανούκ.ά.
(1993)όσο και στην εκτελεστική και διοικητικήλειτουργία, ισότητακαι ίση μεταχείριση προσώπων,πραγμάτωνκαιυποκειμένων τουδι καίου,πουτελούνυπότις ίδιεςήπαρόμοιες συνθήκες.ΤοΑρθρο 28 απαγορεύει διακρίσεις μεταξύ ομοιογενών πραγμάτων και υποκειμένων του δικαίου,αλλά ταυτόχρονα επιτρέπει τηδιαφορετικήμεταχείριση ανομοιογενών μεταξύτουςπεριπτώσεων.Πα ράβασητης αρχήςτης ισότητας υπάρχει,εάνδιαπιστωθεί διαφο ρετική μεταχείριση,η οποίαδεν είναι δικαιολογημένη μεαντικει μενικά κριτήρια, εφόσον όμως διαπιστωθεί ανομοιογένεια των υποκειμένων ήαντικειμένων τουδικαίου,παρέχεταιευχέρεια στη νομοθετική εξουσία, να προβεί σε διακρίσεις λογικές και μη αυ θαίρετες,ότανηφύσητωνπραγμάτωντο επιτρέπει. Ο αιτητές ισχυρίστηκαν πως το ΑΔΗΣΟΚ πληρούσε τακριτή ρια του όρου "κόμμα", όπως καθορίστηκαν απότην Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση PitsiUos ν, CBC και ως εκ τούτου έπρεπε να τύχει επιχορήγησης όπως όλα τα άλλα πολιτικάκόμματα. Οεπίδικος Νόμοςδενεισήγαγε οποιοδήποτεκαθολικήςεφαρμογής ορισμόστονόρο "Πολιτικό Κόμμα",αλλάέθεσεορισμέναπεριορι στικάκριτήρια,όσοναφοράτοντρόποδιανομήςτηςχορηγίας, για σκοπούς εφαρμογήςτηςσυγκεκριμένης, δι'αυτούρυθμιζόμενηςπε ρίπτωσης.Τοκριτήριοαυτόήτανη εξασφάλιση απότοκόμμαενός ελάχιστου ποσοστού 3%τωνψήφωνσεόλητηΔημοκρατίακατάτις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, κριτήριο που εισήχθη για πρώτη φοράμετάτις βουλευτικές εκλογέςτης 19.5.91καιτηνέακατάστα σηπραγμάτωνπουδημιουργήθηκε μετάαπόαυτές. 5 10 15 20 25 Ο προσδιορισμός της οντότητας ενόςκόμματος, με αναφοράστο 30 εκτόπισματουκαιτηλαϊκήτουβάση,όπωςδιαμορφώνονταιμετά απότηδιεξαγωγή δημοκρατικώνεκλογών, είναι έννοιες ευρύτατα αντιληπτές και αποδεκτές απ'όλους τους πολίτες τωνελεύθερων δημοκρατικώνσυστημάτων. Ηδιανομήτηςχορηγίαςσεένακόμμα, ανάλογα με το ποσοστό εκπροσώπησης του στη Βουλή, δεν είναι 35 κατά την άποψη του Δικαστηρίου αυθαίρετη,ούτε στοιχειοθετεί δυσμενήδιάκριση αδικαιολόγητη μεβάσηαντικειμενικά κριτήρια, ούτε παραβιάζειοποιοδήποτεθεμελιώδεςανθρώπινο δικαίωμα. Η εφαρμογή της αρχής της ισότητας, αναπόφευκτα εξαρτάται από τις πραγματικότητες που επικρατούν από καιρού εις και ρόν και απότην ανάγκηίσης μεταχείρισης εκείνων που βρίσκο νται ουσιαστικά κάτωαπότις ίδιες συνθήκες. 2734 40 4ΑΛΛ. 5 Δίγκληςκ.ά.ν.Γαλανούκ.ά. Τα κριτήρια που προαναφέρθηκαν, τέθηκαν με προορισμό την εξυπηρέτηση των σκοπών και αναγκών του συγκεκριμένου Νό μου.Το Δικαστήριο δεν ενδιαφέρεται γιατακίνητρα,την πολι τική, την σοφία ή την καταλληλότητα των Νόμων, παρά μόνο για τη συνταγματικότητα τους και δεν επεμβαίνει στην κρίση του νομοθέτη, εκτός εάν πεισθεί πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι ένας Νόμος είναι αντισυνταγματικός. Το βάροςαποδείξεως ότι ένα Νόμος είναι αντισυνταγματικός, φέρει ο διάδικος εκείνος που επικαλείται την αντισυγματικότητα. 10 15 Μεβάσηόλαταστοιχεία πουτέθηκανενώπον του Δικαστηρίου, δεν έχει πεισθεί πωςο Ν. 156/91,πουκαθορίζει σανκριτήριο για την εξασφάλιση της επιχορήγησης απόένακόμματη συγκέντρω σηενός ελάχιστου ποσοστού 3%των έγκυρων ψήφων στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, παραβιάζει με οποιονδήποτε τρόπο την αρχήτης ισότητας. Ηδιαφοροποίησηπου εισήγαγε ο Νόμος βασίστηκε σεκάποιααντικειμενικάκριτήριαπουδενήταναυθαί ρετα,αλλάδικαιολογημένα απότηφύσητωνπραγμάτων. 20 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Pitsillos v.C.B.C.
(1982)3 C.L.R. 208, 25 Apostolidesv.Republic
(1982)3 C.L.R. 928, Vassiliadou andAnother v.Republic
(1985)3 C.L.R. 1296, 30 Falas v.Republic
(1983)3 C.L.R. 523, Theodorou v.Republic
(1985)3 C.L.R. 1654, Georghiou andOthers v.Republic
(1988)3 C.L.R. 2473, 35 Ζαχαρουδιού v.Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 4693, ArgosyTrading Co Ltd v.Δημοκρατίας
(1991)4 Α.Α.Δ. 753, 40 Μαυρογένης v.Δημοκρατίας
(1991)4Α.Α.Δ. 441, Josephen v.Republic
(1986)3 C.L.R. Ill, Panayiotides v.Republic
(1986)3 C.L.R. 495, 2735 Δίγκλης κ.ά.ν.Γαλανούκ.ά.
(1993)Karaliotas v.Republic
(1987)3 C.L.R. 433, Christodoulou v.Republic
(1983)3 C.L.R. 1361, 5 Papadopoulos v.Republic
(1985)3 C.L.R. 405, Hoppi v.Republic
(1972)3 C.L.R. 269. Προσφυγή. 10 Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ' ων η αίτηση με την οποία αρνήθηκαν να καταβάλλουν στο Ανανεωτικό Δημο κρατικό Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΑΔΗΣΟΚ) το υπόλοιπο της χο ρηγίας που αναλογεί στο ΑΔΗΣΟΚ. 15 Αιμ. Λεμονάρης, για τους Αιτητές. Κ. Ευσταθίου, για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur. adv. vult. 20 ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: Με την προσφυγή αυτή οι αιτητές ζη τούν από το Δικαστήριο την πιο κάτωθεραπεία: 25 "(Α) Δήλωση του Δικαστηρίου ότι ηπράξηκαι/ήαπόφασητων καθ' ων η αίτηση να μη καταβάλουν στο Ανανεωτικό Δη μοκρατικό Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΑΔΗΣΟΚ) το υπόλοι πο της χορηγίας που αναλογεί στο ΑΔΗΣΟΚ και την οποία το ΑΔΗΣΟΚ δικαιούταιείναι άκυρηκαι χωρίς κα30 νένα νομικό αποτέλεσμα και (Β)Δήλωση του Δικαστηρίου ότι οι πρόνοιες του περί Συ μπληρωματικού Προϋπολογισμού Νόμου (Αρ. 30) του 1991 πάνω στον οποίο στηρίζεται ηπιο πάνωπράξηκαι/ή 35 απόφαση των καθ'ων η αίτηση είναι αντίθετες με τις πρό νοιες των άρθρων 6,28, 80, 146, 167 και 168 του Συντάγ ματος και για το λόγο αυτό ο εν λόγω νόμος είναι αντισυ νταγματικός και/ήάκυροςκαι χωρίς καμιάνομική ισχύ." Μετά από διαβουλεύσεις της Κυβέρνησης με τα πολιτικά κόμματα, αποφασίστηκε η εισαγωγή του θεσμού της επιχορήγη σης των κομμάτων μέσω του Προϋπολογισμού. Για το σκοπό αυτό αποφασίστηκε η παραχώρηση ποσού £500.000.-, το οποίο 2736 40 4ΑΛΛ. Δίγκλης κ.ά.ν.Γαλανούκ.ά. Χρυσοστομής, Δ. θα εκατανέμετο σε δυοστάδια. 5 10 15 Επειδή στον Τακτικό Προϋπολογισμό για το 1991 δεν έγινε οποιαδήποτεπρόβλεψη γιαυλοποίηση της πιο πάνω απόφασης, το Υπουργείο Οικονομικών σας 24.1.91, απέστειλε εισηγητική έκθεσηγια κατάθεση στη Βουλή Νομοσχεδίου περί Συμπληρω ματικού Προϋπολογισμού, για συμπληρωματική πίστωση πο σού £250.000.-,ως χορηγία των πολιτικών κομμάτων. Στις 28.2.91 ψηφίστηκε σε νόμο και στις 8.3.91 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδατης Δημοκρατίας,οπερί Συμπληρωμα τικούΠροϋπολογισμού Νόμος(Αρ.5)του 1991.Τονέοάρθροπου δημιουργήθηκε με βάση το Νόμο αυτό,άρθρο 01.499, προνοούσε τηδιάθεσηποσού£250.000.- γιατηνκαταβολή χορηγίαςσταπολιτικάκόμματα,μετοντρόποπουεκαθοριζετοστον Πρώτο Πίνακα του Νόμου.ΣανΛειτουργόςασκών τον έλεγχοστο κονδύλι αυτό, ορίστηκε, μεβάσητον Δεύτερο Πίνακατου Νόμου,ο Γενικός Δι ευθυντής τηςΒουλήςτων Αντιπροσώπων (βλ. Ν. 42/91). 20 Στις 14.6.91, το Υπουργείο Οικονομικών απέστειλε Νομοσχέ διο Συμπληρωματικού Προϋπολογισμού για-ψήφισηαπότηΒου λήτουυπολοίπου ποσού τηςχορηγίας σταπολιτικάκόμματα,το οποίο θαεκατανέμετο όπως ήθελεαποφασιστεί διανόμου. 25 Το εν λόγωνομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλήκαιπαραπέμ φθηκε στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών καιΠρο ϋπολογισμού, ηοποία το μελέτησε σε τρεις συνεδριάσεις της. 30 35 40 Στις 11.7.91τονομοσχέδιο ψηφίστηκε σενόμο καιστις 19.7.91 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ο περί Συμπληρωματικού Προϋπολογισμού Νόμος (Αρ. 30) του 1991, ο οποίος, σύμφωνα μετο άρθρο01.499αυτού,προνοούσε τη διάθε ση ποσού £250.000,- ως υπολοίπου της χορηγίας στα πολιτικά κόμματα(βλ.Ν.156/91). Όσοναφοράτοντρόποδιάθεσης του ποσού,οΠίνακαςτουΝόμουπεριείχετηνακόλουθηπρόβλεψη:"Διά θεση των πιστώσεων πουαπαιτούνται γιατηνκαταβολήτου υπο λοίπουτηςχορηγίας σταπολιτικάκόμματαήτους συνασπισμούς κομμάτωνπουστις τελευταίες βουλευτικές εκλογές συγκέντρωσαν τα τρία τουλάχιστον τοις εκατόν των εγκύρων ψήφων σε όλη τη Δημοκρατία και που θα κατανεμηθεί ως ακολούθως: α) Ποσό £100.000κατανέμεταιεξίσουσταπιοπάνωκόμματαή τουςσυνα σπισμούς κομμάτων, β)Ποσό£150.000 κατανέμεται στα ίδιαπιο πάνω κόμματαή συνασπισμούς κομμάτων, ανάλογαμε το ποσο στό των εγκύρων ψήφων που πήραν σ' όλη τη Δημοκρατία στις 2737 Χρυσοστομής,Δ. Δίγκλης κ.ά, ν. Γαλανού κ.ά.
(1993)προαναφερθείσεςβουλευτικές εκλογές". Το ΑΔΗΣΟΚ με επιστολή του δικηγόρου τουπρος τονΠρό εδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων ημερ. 25.7.91, ζήτησε την καταβολήτου ποσού πουαναλογούσε στο κίνημα απότη χορηγία των £250.000.-, σύμφωνα με τον περί Συμπληρωματικού Προϋπολογισμού Νόμο(Αρ. 30) του 1991. Ο Γενικός Διευθυντής της Βουλής με επιστολή του ημερ. 2.9.91, πληροφόρησε τοδικηγόρο των αιτητών πως με βάση το Νόμο (Αρ. 30) του 1991, το ΑΔΗΣΟΚ δεν εδικαιούτοοποιοδή ποτε ποσό,για το λόγο ότι στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές δε συγκέντρωσε το τρία τουλάχιστον τοις εκατόν των έγκυρων ψήφων σε όλη τηΔημοκρατία. 5 10 15 Εναντίον της πιο πάνωαπόφασηςπροβλήθηκαν OLακόλου θοι λόγοι ακύρωσης: α) Ο αποκλεισμός τουΑΔΗΣΟΚ απότηχορηγία μεβάσητο τεθέν κριτήριο του 3%, ήταν αυθαίρετος και αντίθετος με την 20 αρχή της ισότητος και ίσης μεταχείρισης όπως διασφαλίζεται από το άρθρο28 τουΣυντάγματος. β) Το ΑΔΗΣΟΚ απέτυχε να εκπροσωπηθεί στη Βουλή κατά τις εκλογές του Μαεουτου 1991,πλην όμως πληρούσε τακριτή- 25 ρια του όρου "πολιτικό κόμμα", όπως καθορίστηκαν από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Pitsillos v.C.B.C.
(1982)3 C.L.R. 208. γ) Ηπροσβαλλόμενη απόφασηήταναντίθετηπρος το άρθρο 30 168 του Συντάγματος,το οποίο ορίζει ότι οι δαπάνες που ενερ γούνται απότο πάγιοταμείο ήάλλο λογαριασμό του Δημοσίου, γίνονται βάσει εντάλματος πληρωμής τουΥπουργού Οικονομι κών και όχι οποιουδήποτεάλλου αξιωματούχουτης πολιτείας. 35 OL καθ' ων ηαίτηση πρόβαλαντο επιχείρημα ότι η προσφυ γή των αιτητών θαπρέπει να απορριφθεί σαν απαράδεκτη, για το λόγο ότι προσβάλλει την ίδια την εγκυρότητα του Νόμου. Επίσης ήγειραν προδικαστική ένσταση, ισχυριζόμενοι ότι ηεπί δικη επιστολή ημερ. 2.9.91, δεν περιείχε οποιαδήποτεεκτελεστή διοικητικήπράξη,αλλάαπλώςπληροφορούσε τουςαιτητέςανα φορικά με τις πρόνοιες τουΝόμου. Είναι βασική αρχή ότι τα θέματα αντισυνταγματικότητας 2738 40 4ΑΛΛ. Δίγκληςκ.ά.ν.Γαλανούκ.ά. Χουσοστομής, Δ. τωννόμων μπορούνναεκδικαστούν μόνο σεσυνάρτηση μεπρά ξεις, αποφάσεις ήπαραλείψεις οργάνων της δημόσιας διοίκη σης, μέσωτων οποίων προσβάλλεται τοαποτέλεσμα της εφαρ μογής τους (Βλ. Apostolides v.R.
(1982)3C.L.R. 928). 5 10 15 20 25 30 Διαφωνώ ότι η παρούσα προσφυγή αποτελεί περίπτωση απευθείας προσβολής των διατάξεων νόμου. Οιαιτητές με την προσφυγήτους εναντίον τουκαθ' ουηαίτηση2 προσέβαλαντην απόφασητου Γενικού Διευθυντή της Βουλήςνααρνηθείτηνεπιχορήγηση τουκινήματοςσαναποτέλεσματηςεφαρμογήςτουπε ρί ΣυμπληρωματικούΠροϋπολογισμού Νόμου,Ν. 156/91.Ο Γε νικός Διευθυντής της Βουλής των Αντιπροσώπων ορίστηκε με βάσητις πρόνοιες τουπερίΣυμπληρωματικούΠροϋπολογισμού Νόμου, Ν.42/91, ωςοΛειτουργός ο ασκών τονΈλεγχο πάνω στα Κονδύλια. Σαντοαρμόδιοόργανοκατ' εξουσιοδότηση του Νόμου και σανφορέας δημόσιας διοίκησης, υπό τιςπεριστά σεις,οΓενικός Διευθυντής της Βουλής, επιλήφθηκε του αιτήμα τος των αιτητών, ερμήνευσεκαι εφάρμοσε το Νόμοinconcreto και αποφάνθηκεότι οιαιτητές δεν πληρούσαν τις νόμιμες προυποθέσεις, ώστε να δικαιούνταισεεπιχορήγηση. Ηπράξηαυτή του Γενικού Διευθυντή αποτελούσε άσκηση δημόσιας εξουσίας και περιείχε δήλωση βουλήσεως καιόχι απλήέκφρασηπροθέσε ως εκμέρους του αρμοδίου οργάνου. Συνεπώς,ηεπίδικη από φασητης2.9.91παρήγαγεάμεσαέννομα αποτελέσματαγιατους αιτητές,ήτανεκτελεστήκαισαντέτοια μπορούσε να προσβληθεί με προσφυγή βάσει του άρθρου 146 του Συντάγματος (Βλ. σχε τικά, Vassiliadou and Another v. R.
(1985)3C.L.R.1296). Σαν ζήτημα δημοσίας τάξεως, ηαρμοδιότητα τουοργάνου πουεξέδοσετην προσβαλλόμενη πράξη, εξετάζεται αυτεπάγγελ τα απότο Δικαστήριο. Ηπροσφυγήτων αιτητών εναντίον του καθ' ου ηαίτηση 1,Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, κρίνεται ως απαράδεκτηγιατο λόγο ότι στρέφεται εναντίον αναρμόδιουοργάνου. 35 40 Οιπρόνοιεςτουάρθρου28τουΣυντάγματοςκαθιερώνουντην αρχήτης ισότητας και επιβάλλουν τόσο στη νομοθετική εξουσία, όσο και στην εκτελεστικήκαι διοικητική λειτουργία, ισότητα και ίση μεταχείριση προσώπων,πραγμάτωνκαιυποκειμένων τουδικαίουπου τελούν υπό τιςίδιες ήπαρόμοιες συνθήκες. Τοάρθρο 28 απαγορεύει διακρίσεις μεταξύ ομοιογενών πραγμάτων και υποκειμένων του δικαίου,αλλά ταυτόχρονα επιτρέπει τη διαφο ρετική μεταχείριση ανομοιογενών μεταξύτους περιπτώσεων. Πα ράβασητηςαρχήςτηςισότηταςυπάρχειεάνδιαπιστωθείδιαφορε2739 Χρυσοστομής, Δ. Δίγκλης κ.ά. ν. Γαλανού κ.ά.
(1993)τική μεταχείριση, ηοποίαδεν είναι δικαιολογημένη μεαντικειμε νικάκριτήρια- εφόσον όμωςδιαπιστωθεί ανομοιογένεια τωνυπο κειμένων ήαντικειμένων τουδικαίου,παρέχεταιευχέρεια στηνο μοθετική εξουσία, να προβεί σε διακρίσεις λογικές και μη αυθαί ρετες,ότανηφύσητωνπραγμάτωντοεπιτρέπει.(Βλ., μεταξύάλ5 λων, Falas v. R.
(1983)3 C.L.R. 523, Theodorouv. R.
(1985)3 C.L.R. 1654, GlafkosGeorghiouand Othersv.R.
(1988)3 C.L.R. 2473,Ζαχαρονδιον v.Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 4693,Argosy TradingCo. Ltd v.Δημοκρατίας
(1991)4 Α.Α.Δ. 753 και Γεώρ γιοςΜανρογένης ν. Δημοκρατίας
(1991)3Α.Α.Δ. 441. 10 Σύμφωνα με τη νομολογία, θέματα αντισυνταγματικότητας νόμων δεν πρέπει νααποφασίζονται δικαστικά, εκτός εάναυτό είναι απαραίτητο και αναπόφευκτογια την επίλυση τηςδιαφο ράς, όπως συμβαίνει στην παρούσα περίπτωση (Βλ. σχετικά, 15 Josephen v. R
(1986)3C.L.R. Ill, Panayiotides v. R.
(1986)3 C.L.R.495 και Karaiiotas v. R.
(1987)3 C.L.R.433). Οι αιτητές ισχυρίστηκαν πωςτο ΑΔΗΣΟΚ πληρούσε τακρι τήρια του όρου "κόμμα", όπως καθορίστηκαν από την Ολομέλεία του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Pitsillos v. CBC (ανωτέρω)καιως εκτούτουέπρεπενατύχει επιχορήγησης όπως όλα ταάλλα πολιτικάκόμματα. 20 Ο επίοικοςνόμος δενεισήγαγε οποιοδήποτεκαθολικήςεφαρμο- 25 γής ορισμό στον όρο "Πολιτικό Κόμμα",αλλά έθεσεορισμέναπε ριοριστικά κριτήρια όσον αφοράτον τρόπο διανομής της χορη γίας,γιασκοπούς εφαρμογής τηςσυγκεκριμένης, δι' αυτούρυθμι ζόμενηςπερίπτωσης. Τοκριτήριοαυτόήτανη εξασφάλιση από το κόμμα ενός ελάχιστου ποσοστού 3% των ψήφων σε όλη τηΔήμο- 30 κρατία κατάτις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, κριτήριο που ει σήχθηγιαπρώτηφοράμετάτιςβουλευτικές εκλογέςτης 19.5.91 και τηνέακατάστασηπραγμάτωνπουδημιουργήθηκε μετάαπόαυτές. Ο προσδιορισμός της οντότητας ενός κόμματος με αναφορά 35 στο εκτόπισμα του και τη λαϊκή του βάση,όπως διαμορφώνο νται μετά από τη διεξαγωγή δημοκρατικών εκλογών, είναι έν νοιες ευρύτατααντιληπτές και αποδεκτέςαπ'όλους τους πολί τες των ελεύθερων δημοκρατικών συστημάτων. Η διανομή της χορηγίας σε ένα κόμμα ανάλογα με το ποσοστό εκπροσώπησης 40 του στη Βουλή, δεν είναι κατάτην άποψη μου αυθαίρετη,ούτε στοιχειοθετεί δυσμενή διάκρισηαδικαιολόγητημε βάσηαντικει μενικά κριτήρια, ούτε παραβιάζειοποιοδήποτε θεμελιώδες αν θρώπινοδικαίωμα. 2740 4ΑΛΛ 5 10 15 20 25 Δίγκληςκ.ά. ν.Γαλανούκ.ά. Χουσοστομής,Δ. Όπως τονίστηκε στην απόφασηChristodoulouv.R.
(1983)3 C.L.R. 1361, η εφαρμογή της αρχής της ισότητας αναπόφευκτα εξαρτάται από τις πραγματικότητες που επικρατούν από καιρού εις καιρόν και από την ανάγκη ίσης μεταχείρισης εκείνων που βρίσκονται ουσιαστικά κάτωαπότις ίδιες συνθήκες. Τα κριτήρια που προαναφέρθηκαν, τέθηκαν με προορισμό την εξυπηρέτηση των σκοπών και αναγκών του συγκεκριμένου νόμου. Το Δικαστήριο δεν ενδιαφέρεται για τακίνητρα,τηνπο λιτική,την σοφίαή τηνκαταλληλότητα των νόμων, παρά μόνον για τη συνταγματικότητα τους και δεν επεμβαίνει στην κρίση του νομοθέτη, εκτός εάν πεισθεί πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι ένας νόμος είναι αντισυνταγματικός (Βλ. Papadopoulos v. R.
(1985)3 C.L.R.405 καιΗορρί v.R.
(1972)3 C.L.R.269). Τοβά ρος αποδείξεως ότι ένας νόμος είναι αντισυνταγματικός, φέρει ο διάδικος εκείνος που επικαλείται την αντισυνταγματικότητα (Βλ. Apostolides v.R.
(1982)3C.L.R. 928). Μεβάση όλαταστοιχεία πουτέθηκανενώπιον μου, δενέχωπει σθείπως ο Ν. 156/91, πουκαθορίζει σανκριτήριο για τηνεξασφά λισητηςεπιχορήγησης απόένακόμματηνσυγκέντρωση ενός ελάχι στου ποσοστού 3%των έγκυρων ψήφων στις τελευταίες βουλευτι κές εκλογές,παραβιάζειμε οποιονδήποτε τρόποτην αρχήτης ισότητας. Ηδιαφοροποίησηπουεισήγαγεονόμος βασίστηκε σεκάποια αντικειμενικάκριτήριαπουδενήτανκατάτηνάποψημου αυθαίρε τα, αλλάδικαιολογημένα απότηφύσητωνπραγμάτων. Ηπροσφυγήαποτυγχάνεικαιη επίδικηαπόφασηεπικυρώνεται. 30 Δεν επιδικάζονται έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2741