30 Νοεμβρίου, 1993 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΚΟΛΑΚΙΔΗΣ, ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΠΟΒ. ΑΓΝΗΣ Μ1ΧΑΗΛΙΔΟΥ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση. Αρ. 164/93) ΦόροςΚληρονομιών — Περιουσία στη νεκρή ζώνη— Θεωρείται ότι έχειαξία,έστωμειωμένηλόγω της αδυναμίαςπρόσβασης— Εύλο γη ηαπόφαση του Εφόρου Κληρονομιάς,να φορολογήσει την αξία του ακινήτου, που βρίσκετο στη νεκρή ζώνη. 5 10 15 20 Ο αιτητής,ο οποίος ήτανδιαχειριστής της περιουσίας τηςαποβιώσασας Αγνής Μιχαηλίδου,προσέβαλε με τη προσφυγή του την 1 απόφαση των καθ ων ηαίτηση με την οποία επέβαλανφόροκλη ρονομιάς ύψους £7976στηνπεριουσία τηςαποβιώσασας.Οκυριότερος ισχυρισμός του αιτητή ήταν ότι παράνομα θεωρήθηκε ότι ακίνητο που εβρίσκετο στη νεκρή ζώνη είχε αξία£5,000, σύμφωνα μεεκτίμηση των καθ' ων η αίτηση. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο απορρίπτονταςτηνπροσφυγή,αποφάσισεότι: Μελετήθηκαν με προσοχή τα επιχειρήματα του δικηγόρου του αιτητή, που βασικάπεριορίζονται στο ότι ηαξίατης επίδικηςκα τοικίας έπρεπε να θεωρηθεί ότι είναι ΜΗΔΕΝ και δεύτερο ότι η επίδικη φορολογία πάσχει από έλλειψη αιτιολογίας. Με βάση τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου,ακίνητηιδιοκτησία καιοι κοδομή,ηοποίαβρίσκεται στακατεχόμενακαικατ' επέκτασηιδιο κτησία που βρίσκεται στη νεκρήζώνη,δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι 2785 Κολακίδηςν. Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)δεν έχειαξία. Η εκτίμηση πουβρίσκεται στονφάκελοκαιη οποία έγινε απόειδικόεκτιμητήτουΕφόρουΚληρονομιών τονκ. Ματέα, ήτανλογική,δίκαιη καιεύλογαεπιτρεπτή υπότιςπεριστάσεις. Απορρίπτονται επίσης OLισχυρισμοί του αιτητή, ότι ηεπίδικη απόφασηστερείται αιτιολογίας. Η αιτιολογίατης απόφασης υπο στηρίζεται απότοπεριεχόμενο τουενδουπηρεσιακού σημειώματος που παρατέθηκε. 5 10 Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Δημοκρατία v.Matossian
(1992)3Α.Α.Α. 399, 15 VenusFinanceandBuildingLtdv.Δημοκρατίας
(1991)3ΑΛΛ.
- Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτων καθ' ων ηαίτηση με 20 την οποία απορρίφθηκε ένσταση του αιτητή και επεβλήθηκε σε αυτόν φόρος κληρονομιάς ανερχόμενος σε £6,776 και/ή£7,976 και τόκο 6% ετησίως από 27.10.
- Μ. Κλεόπας, για τον Αιτητή. 25 Στ. Ιωσήφ,Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ' ων η αίτηση. Cur.adv. vult. 30 ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ.: Μετην παρούσαπροσφυγή ο αιτητήςζητάαπότο Δικαστήριο τις πιοκάτωθεραπείες:Δήλωσητου Δικαστηρίου ότι ηειδοποίηση επιβολής φορολογίας στηνπεριου σίααρ.Π359,ημερ. 15.12.92και21.12.92και/ήη απόφασητωνκαθ' ωνη αίτησηναεπιβάλουνστοναιτητήφόροκληρονομιάς ανερχό- 35 μενοσε£6776 και/ή£7976καιτόκοπρος6%ετησίωςαπό27.10.91 είναι άκυρη καιχωρίς οποιοδήποτενομικό αποτέλεσμα.Περαιτέ ρωζητείταιδήλωσητουΔικαστηρίουμετηνοποίαηαπόφασητων καθ' ωνηαίτησηνααπορρίψουντηνένστασητουαιτητήεναντίον της επιβολής φόρου κληρονομιάς που τουκοινοποιήθηκε με επι- 40 στολές ημερ. 15.12.92και21.12.92 είναι άκυρηκαι χωρίς νομικό αποτέλεσμα. Ηαίτηση βασίζεται σταπιοκάτωνομικά σημεία: 2786 4ΑΑΔ. Κολακίδηςν.Δημοκρατίαςκ.ά. Χατζητσαγγάρης,Δ.
(1)Ηαπόφασητων καθ' ων η αίτηση είναι αντίθετη μετονό μο,το Σύνταγμακαι τις αρχές τουΔιοικητικού Δικαίου. 5
(2)Ηαπόφαση των καθ'ων ηαίτηση δεν είναι καθόλου ή6εόντως αιτιολογημένη.
(3)Ηαπόφαση των καθ'ων ηαίτηση λήφθηκε καθ'υπέρβαση και ή κατάχρηση εξουσίας. 10 15
(4)Οι καθ' ων η αίτησηδεν αξιολόγησαν και/ήεκτίμησαν ορ θάκαι/ή καθόλου ταγεγονότα της υπόθεσης. Τα γεγονότα της υπόθεσης είναι τα ακόλουθα: Η Αγνή Μιχαηλίδου,απεβίωσε στις27.10.
- Στις21.5.91 ο αιτητής μετην ιδιότητατουσανδιαχειριστής τηςπεριουσίας τηςαποβιώσασας Αγνής Μιχαηλίδου υπέβαλε στον Έφορο Φόρου Κληρονομιών τα στοιχεία περιουσίας στην απλοποιημένηδήλωση περιουσίας (Εντυπο I.R.233), 1983, στην οποία επισυνάπτεται καικατάλο γος των ακινήτων της. 20 Σύμφωνα με την πιο πάνω δήλωση η καθαρήπεριουσία της καθορίστηκε στο ποσότων£36.814,
- 25 30 35 Ο Έφορος Φόρου Κληρονομιών εκτίμησε την καθαρήπεριουσίατης αποβιώσασαςσε£64.920καιστις 12.6.92εστάληειδο ποίηση επιβολής φορολογίας σύμφωνα με την οποία ο φόρος κληρονομιάς καθορίστηκε στο ποσό των £14.
- Η κυριότερη τροποποίηση που έκαμεοΈφοροςΦόρουΚληρονομιών αφορά μιαοικίατηςαποβιώσασαςστην οδόΑ. Διομήδους, πουβρίσκεται στη Νεκρή Ζώνη στη Λευκωσία, με αριθμό εγγραφής 1514, Τεμάχιο 397, Φ/Σχ.ΧΧΙ/38.4.ΠΙ. Ο αιτητής στον κατάλογοακι νήτων που υπέβαλε υπολόγισε την αξίατης πιο πάνωοικίας σε ΜΗΔΕΝενώοΈφοροςΚληρονομιάς την εκτίμησε στις£25.
- Εναντίον της πω πάνω φορολογίας ο αιτητής μέσω των δι κηγόρων του υπέβαλε ένσταση στις 9.7.
- Οι λόγοι της ένστα σης ήτανηαξίατηςπιοπάνωκατοικίαςκαιη αξίαμιας μετοχής της αποβιώσασας στην εταιρεία Μίκης Μιχαηλίδης Λτδ., την οποία ο αιτητής είχευπολογίσει £1.- ενώ οΈφορος σε£1.
- 40 Τελικά η υπόθεση επικεντρώνεται στο θέμα του ύψους της αγοραίας αξίας της οικίας της αποβιώσασας στην οδό Διομήδους στη Λευκωσία, Νεκρή Ζώνη,για την οποίαέγινε συζήτηση τωνδικηγόρων τουαιτητήκαιτου ΕφόρουΦόρου Κληρονομιάς 2787 Χατζητσαγγάρης,Δ. Κολακίδης ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1993)στις 25.11.92χωρίς όμως να επέλθει συμφωνία. Ο Έφορος Φόρου Κληρονομιών επανεξέτασε την υπόθεση και με δεδομένο ότι ηπιο πάνωοικία βρίσκεται στη ΝεκρήΖώ νη εντός της οποίας - ^ακίνηση δβν-επιτρέπεται μείωσε την αγοραία αξίατης στις //.10.90 από£25.000σε £5.
- 5 Ενώ με βάση την πιο πάνω μείωση ηκαθαρήαξία της περι ουσίας της αποβιώσασαςκαθορίστηκε στην φορολογία που έγι νε στις 12.6.92 από£64.920 σε £44.920 εκ παραδρομήςστη νέα 10 φορολογία που έγινε στις 16.12.92 η καθαρήαξία της περιου σίαςτηςκοινοποιήθηκε σε£40.920καιοαντίστοιχος φόροςκλη ρονομιάς σε £6.
- Ότανδιαπιστώθηκε,σύμφωναμετουςισχυρισμούς τωνκαθ'ων ηαίτηση το εκ παραδρομήςλάθος,ο Έφορος στις 21.12.92 έκαμε νέα φορολογία μεκαθαρήαξίαπεριουσίας £44.920και αντίστοιχο φόρο£7.976μετόκο6% από27.10.
- Αυτήείναιηφορολογίατην οποίαπροσβάλλει μετηνπαρούσαπροσφυγήτουο αιτητής. 15 20 Ο δικηγόρος του αιτητή αφούαναφέρθηκε στα γεγονότα της υπόθεσης, στα οποία δεν υπάρχει αμφισβήτηση, ισχυρίστηκε ότι τοκύριοθέμακαιαδιαμφισβήτητογεγονός είναιότιη επίδικηκα τοικίααπότηνπερίοδοτηςΤουρκικήςΕισβολής μέχρι σήμερακαι κατ' επέκτασηκατάτον χρόνο τουθανάτουτης ιδιοκτήτριαςβρι σκόταν πάντοτε εκτός του ελέγχου της ΚυπριακήςΔημοκρατίας. Ουδέποτεη ιδιοκτήτριααπότο74ήοποιοσδήποτεαντιπρόσωπος τηςμέχρικαισήμερακατόρθωσεήτουςεπετράπηναεπισκεφθούν ή να πλησιάσουν την επίδικη κατοικία.Η επίδικηκατοικίαβρί σκεται στηΝεκρήΖώνη πλησίον φυλακίουτης ΕθνικήςΦρουράς και πλησίον φυλακίουτων τουρκικών στρατευμάτωνκατοχής. Ο δικηγόρος του αιτητήκατέληξε ότι η επίδικηαπόφαση τουΕφό ρου Κληρονομιών είναι λανθασμένη καιαδιανόητη γιατί ο Έφο ρος δεν μπορεί να φορολογεί στοιχεία τα οποία δεν έχει ουσια στικάστην κατοχή της ηθανούσακαι ιδιαίτεραόταν το επίσημο κράτος όχι μόνο δεν παρέχει προστασίαγια επίσκεψη στο επίδι κο κτήμααλλά απαγορεύειπρόσβαση σεαυτό. Διαζευκτικάγίνεται ισχυρισμός ότι ηεπίδικηφορολογίαπά σχει από έλλειψη οποιασδήποτε αιτιολογίας και δεν έχει γίνει καμιά επιστημονική ήάλλη εκτίμηση εκτός της αυθαίρετης, κα τά τους ισχυρισμούς του, εκτίμησης και επιβολής φορολογίας που έκαμε απότογραφείο του ο Έφοροςχωρίς ναεξετάσει την επίδικη κατοικία. 2788 25 30 35 40 4AAA. Κολακίσηςv. Δημοκρατίαςκ.ά. Χατζητσαγγάρης,Δ. Ηδικηγόρος της Δημοκρατίαςαντέκρουσε τους ισχυρισμούς τουαιτητήκαιαναφέρθηκετόσο στο θέματηςαξίαςτηςπεριου σίας,όπως έχεινομικά ερμηνευθεί απότο Ανώτατο Δικαστήριο όσο και στην αιτιολογία. 5 Αναφορικά με το θέμα της αξίας ακίνητης περιουσίας που βρίσκεται σε κατεχόμενες περιοχές ο Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Πικής,ανέφερε ταακόλουθα στην υπόθεση της Ολομέλειας Δημοκρατίαv.Matossian
(1992)3Α.Α.Δ. 399: 10 15 20 25 30 35 40 "Υπό το φως της νομολογίας ορθάκρίθηκε ότι δεν είναι παραδεκτή η διαγραφή της αξίας ακίνητης ιδιοκτησίας η οποία βρίσκεται σε κατεχόμενες περιοχές και η εξίσωσητης με ζημία του ιδιοκτήτη [βλ. Finart Construct Ltd v. Republic
(1984)3 C.L.R. 29; Hadjikyriacos Co. Ltd. v. Republic
(1986)3C.L.R. 1598; VenusFinance andBuilding Ltd v. Δημοκρατίας
(1988)3 C.L.R. 2348 και κατ' έφεση
(1991)3Α.Α.Δ.364·Stassinosinvestments and FinanceLtd v.Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 2818].Ηιδιοκτησία είναι έννοια δικαιϊκή.Ούτε η βίαιααπόσπαση ούτε η στρατιωτική κατοχήμεταβάλλουν την ιδιοκτησίακινητής ή ακίνητηςπερι ουσίας. Ηπεριουσία ανήκει σ' εκείνο πουτο δίκαιο ορίζει." Στην VenusFinanceandBuildingLtd v.Δημοκρατίας
(1991)3 Α.Α.Δ.364 καιηοποίααναφέρεταιστηνυπόθεσηMatossian (ανω τέρω) ο Δικαστής κ. Κωνσταντινίδης ανάφερετα ακόλουθα στην απόφασητηςΟλομέλειας τουΔικαστηρίου: "Κάτω από τις εξαιρετικές συνθήκες που έχει επιβάλει η τουρκική κατοχή,που όμως δεν μπορεί παρά να θεωρείται προσωρινή,έχοντας υπόψηπως δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η οικοδομή της εφεσείουσας εταιρείας δεν έχει αξίακαι πως ηοικοδομή είναι εκ των πραγμάτων αδύνατονααποτι μηθεί με βάσητην αγοραίααξίατης,ο προσδιορισμός αυτής της αξίας με βάση το αρχικό κόστος ανέγερσης της οικοδο μής,ήταν επιλογή εύλογα επιτρεπτή." Η δικηγόρος της Δημοκρατίας ισχυρίστηκε ότι από τις πιο πάνω αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου εξάγεται το συμπέρασμα ότι οποιαδήποτε ακίνητη ιδιοκτησία και οικοδομή,η οποία βρίσκεται στα κατεχόμενα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν έχει αξία και κατά συνέπεια δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η αξίατης είναι ΜΗΔΕΝ. 2789 Χατζητσαγγάρης, Δ. Κολακίσης ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)Περαιτέρω η δικηγόρος της Δημοκρατίας απάντησε στον ισχυρισμό των δικηγόρων του αιτητή ότι η επίδικη φορολογία πάσχει απόέλλειψηαιτιολογίας υποβάλλοντας ότι απόταστοι χεία του φακέλου φαίνονταικαθαρά οι λόγοι για τους οποίους ο καθ' ου ηαίτηση κατέληξε στη φορολογία αυτήκαι τους πα5 ράγοντες πουέλαβε υπόψη. Στονφάκελοτης υπόθεσης,οοποί ος έχεικατατεθείενώπιον μου σαντεκμήριο 1 υπάρχει επιστολή τουκ. Γρ.Ματέαπροϊσταμένουγραφείουεφόρου κληρονομιών, ηοποίααναφέρει μεταξύάλλων ταακόλουθα: 10 "Η προσφυγή αφοράτην εκτίμηση του ακινήτουμε αρ. εγγρα φής 1514 τεμάχιο 397 Φ/Σχ.ΧΧΙ/38.4.ΙΙΙ.Τοακίνητοαυτόβρί σκεται στην οδό Α. Διομήδους, βορειοανατολικά της Πρεσβεί αςτηςΑγγλίας σεαπόστασηπερίπου80μέτρα.Ηπεριοχήπου βρίσκεται το πιο πάνωακίνητο θεωρείται νεκρή ζώνηκαι δεν 15 επιτρέπεται σε κανένα ηπροσπέλαση σ' αυτή. Η διαπίστωση αυτήέγινεκατόπινεπιτόπιαςεξέτασης απόυπάλληλοτουΓρα φείουπριν απότην επιβολήτηςαρχικήςφορολογίας. Στηναρχικήμαςφορολογία μεημερομηνία 12Ιουνίου, 1992 το 20 γραφείο μαςαπέστειλε φορολογία στο διαχειριστή μεκαθαρή αξία περιουσίας £64.920στην οποίαπεριλαμβάνετο και η αρ χική εκτίμηση του εν λόγωακινήτουπουανήρχετο σε£25.
- Ο διαχειριστής υπέβαλε ένσταση με επιστολή του ημερομηνιας 9 Ιουλίου, 1992 πουαφορούσεκυρίως την εκτίμηση του εν λόγωακινήτου. Ηένσταση συζητήθηκε μετοδικηγόρο τουδιαχειριστή στις 25 Νοεμβρίου, 1992 χωρίς ναεπέλθει οποιαδήποτεσυμφωνία. 25 30 Τογραφείο μαςαφούεπανεξέτασε την αξίατου εν λόγωακι νήτου απεφάσισε όπως η αξία του μειωθεί από £25.000 σε £5.000για τους πιο κάτω λόγους: 35
- Το ακίνητο βρίσκεται σε νεκρή ζώνη και η προσπέλαση του σ' αυτόδεν επιτρέπεται σεκανένα.
- Βρίσκεται πολύ κοντά στις ελεύθερες περιοχές, απέχει δε από φυλάκιο που κατέχεται από την Κυπριακή αστυνομία,περί τα50 μέτρα.
- Πρόκειταιγια μιαδιόροφηκατοικίαηοποίαβρίσκεται σε κακή κατάσταση λόγω του ότι είναι εγκαταλελειμένη. 2790 40 4ΑΛΑ Κολακίδηςν.Δημοκρατίαςκ.ά. Χατζητσαγγάρης,Δ. Στις21.12.92εστάλη τελικήφορολογία στην οποίαεκ πα ραδρομής δεν ανεφέρθηλεπτομερώς ο λόγος της μείωσης της καθαρήςαξίαςκαιτηςπεριουσίας. 5 10 15 Εν πάσηπεριπτώσει ητροποποίηση της φορολογίας είναι το αποτέλεσματηςμείωσης τηςαξίαςτουενλόγωακινήτουαπό £25.000σε£5.000γιατους λόγους που αναφέραμε. Το ποσό των £5.000που καθορίσαμε σαν αξίατου ακινήτου αφοράουσιαστικά μια ονομαστική αξία για το λόγο ότι το ακίνητο δε βρίσκεται σε κατεχόμενη περιοχή αλλά σε νεκρή ζώνηκαιυπό ταςπεριστάσεις αυτάςκαιγιατουςλόγους που έχω αναφέρει θεωρώτην πιο πάνωαξίαλογικήκαι δίκαιη." 25 Έχω μελετήσει με προσοχή τα επιχειρήματα του δικηγόρου τουαιτητήπουβασικάπεριορίζονταιστο ότι ηαξίατηςεπίδικης κατοικίας έπρεπεναθεωρηθεί ότι είναι ΜΗΔΕΝκαι δεύτερο ότι ηεπίδικηφορολογία πάσχει απόέλλειψηαιτιολογίας. Είμαι της γνώμης ότι με βάση τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ακίνητηιδιοκτησίακαιοικοδομή,ηοποίαβρίσκεται στακατεχό μενακαι κατ'επέκταση ιδιοκτησία πουβρίσκεται στηνεκρήζώ νη,δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν έχει αξία.Επίσης βρίσκω ότι ηεκτίμηση πουβρίσκεται στον φάκελοκαι ηοποίαέγινε απόει δικό εκτιμητήτου Εφόρου Κληρονομιών τονκ. Ματέα,ήτανλογική, δίκαιηκαιεύλογα επιτρεπτήυπότις περιστάσεις. 30 Απορρίπτω επίσης τους ισχυρισμούς του αιτητή ότι ηεπίδι κηαπόφασηστερείται αιτιολογίας. Η αιτιολογία της απόφασης υποστηρίζεταιαπό το περιεχόμενο του ενδοϋπηρεσιακούσημειώματος πουπαράθεσα πιο πάνω. 35 Καταλήγω ότι ηπροσβαλλόμενη απόφαση των καθ' ων η αί τηση ήταν εύλογα επιτρεπτή υπό τις περιστάσεις όπως επίσης και δεόντως αιτιολογημένη. Κατάσυνέπεια ηπροσφυγή απορρίπτεται άνευ εξόδων. 20 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2791