clr/1993/1993_4_289.pdf

(1993)ΑναθεωρητικήΔικαιοδοσίαΑνωτάτουΔικαστηρίου—Αυτεπάγγελτηεξέ­ ταση— Ούτε τοζήτημα τηςσυνταγματικότητας νομοθετημάτωνούτε τοανάλογοζήτηματηςθέσπισηςδευτερογενούςνομοθεσίαςκαθ'υπέρ­ βασητηςεξουσιοδότησης τουνόμουεξετάζονται αυτεπάγγελτα—Νο­ μολογιακάπορίσματακαι ηκριθείσαυπόθεση. Προσβλήθηκε μετηνπροσφυγήηπροαγωγήτου ενδιαφερόμενου μέρους στηθέσηΔιευθυντή Τμήματος Αρχαιοτήτων καιπαράλληλα καιχωριστάοαποκλεισμόςτηςυποψηφιότηταςτουαιτητήγιατηθέ­ ση. Εξετάστηκε από τοΔικαστήριοτοζήτηματουεννόμου συμφέροντος τουαιτητή,διότι αυτόςδεδιέθετεόλατααπαραίτηταπροσόντα της επίδικης θέσης καιτοσυναρτώμενο θέματης αμφισβήτησηςαπό τον αιτητήτης σκοπιμότηταςκ.τ.λ.τουοικείου Σχεδίου Υπηρεσίας. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτηνπροσφυγή, αποφάσισε ότι:

(1)Ηαπόφασηγια τοναποκλεισμό της υποψηφιότηταςτουαιτητή, αποτελείαναπόσπαστομέροςτηςδιοικητικήςενέργειαςπουκατέ­ ληξε στην προαγωγήτου ενδιαφερόμενου μέρους. Επομένως, θα πρέπει να προσεγγιστεί όχιως αυτοτελής πράξηεπιδεκτικήανα­ θεώρησης, αλλάως λόγος από τηθεμελίωσητουοποίουθα εξαρ­ τηθεί τοκύροςτηςτελικής απόφασηςπουτηναπορρόφησε.

(2)Αντικείμενο της συζήτησης στην επικληθείσα υπόθεση Christodoulou andOthers v.C.Y.T.A. ήταντοκατάπόσομπο­ ρούσενα θεωρηθεί ότι οαιτητήςείχεέννομο συμφέρον γιαπρο­ σβολήτηςπροαγωγής,παρά τογεγονός ότιδενείχε ταπροσό­ ντα της θέσης. 5 10 15 20 25 30 Είναι δυνατόναυπάρξεινόμιμη διεκδίκησηδιορισμού ή προαγω­ γής μόνοότανοαιτητήςκατέχειταπροσόντατηςθέσηςόπωςαυτά προσδιορίζονταιστοσχετικόσχέδιουπηρεσίας.Είναι θεμελιωμένο πως πρόσωποπουδεν έχει αυτάταπροσόντα στερείται του απα­ ραίτητουεννόμου συμφέροντος γιατηνπροσβολήτουδιορισμούή 35 της προαγωγήςάλλου προσώπου στη θέση.Οκανόναςεπιδέχεται εξαιρέσεις. Σεσειρά αποφάσεωντου Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει γίνειδεκτό πως,ενόψει ιδιαίτερων περιστατικών,θεμελιώνεται η νομιμοποίηση για την προσβολή του διορισμού ήτηςπροαγωγής, παράτογεγονόςότιοαιτητήςδεσυγκεντρώνει ταπροσόντατηςθέ- 40 σης,είτεγιατί έχει ηθικόέννομο συμφέρον είτεγιατίαποκαλύπτε­ ταικάποιαςμορφήςδυσμενήςεπηρεασμόςτου,ιδιαίτεραστιςπερι­ πτώσεις πουολόγος τηςπροσβολής τουδιορισμού ήτης προαγω­ γής αναφέρεταιστη μήκατοχήαπόδιορισθέντα ήτον προαχθέντα 290 4ΑΑ.Δ. 5 10 Δημητρίου ν. Δημοκρατίας τωνπροσόντωντηςθέσης.Δενυπάρχειο,τιδήποτεενώπιοντουΔι­ καστηρίου αποκαλυπτικό οποιασδήποτε ιδιαιτερότητας που θα ήταν δυνατόνα θεωρηθεί ότι δημιουργεί ηθικό έννομο συμφέρον τουαιτητήγιαπροσβολήτηςπράξηςή ότι τονεπηρεάζειδυσμενώς με οποιοδήποτε τρόπο.Τογεγονός ότι ο αιτητής κατείχε τα υπό­ λοιπαπροσόντατης θέσηςήακόματογεγονός ότι τα ακαδημαϊκά τουπροσόνταήτανψηλά, δεδικαιολογεί παρέκκλισηαπότοβασι­ κόκανόναωςπροςτοπότεθεμελιώνεται έννομο συμφέρον.

(3)Είναι σαφές ότι ενώ, εξαιτίας της φύσης τους, τα Σχέδια Υπη­ ρεσίας δενείναι δυνατόνααποτελέσουν τοαντικείμενοαυτοτε­ λούς προσφυγής,μπορεί ναπροσβληθεί το κύρος τους,έμμεσα, μεπροσφυγήπου στρέφεται κατάτουκύρους του αποτελέσμα­ τος της εφαρμογήςτους. 15

(4)Ηθέσηεδώκαθορίστηκε ως πρώτου διορισμού καιπροαγωγής από το ίδιο το Σχέδιο Υπηρεσίας και όχι κατ'εφαρμογήοποι­ ασδήποτενομοθετικής πρόνοιας. 20 25 30 Το ΣχέδιοΥπηρεσίας καταρτίστηκεαπότο Υπουργικό Συμβού­ λιο, που ήταν το αρμόδιο όργανο για τον καταρτισμό του σύμ­ φωνα μετο Αρθρο29 των περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμωντου 1967 (Ν.33/67) μέχρι 1987. Σύμφωναμετο ΑρθροαυτόσταΣχέ­ διαΥπηρεσίας καθορίζονταιταγενικάκαθήκοντακαιοι ευθύνες κάποιαςθέσηςόπωςκαιτααπαιτούμεναπροσόνταγιατηνκατο­ χή της. Ο ισχυρισμός ότι το Σχέδιο Υπηρεσίας, στην παρούσα υπόθεση,είναι ultravires, παρέμεινεεντελώςατεκμηρίωτος.

(5)Δεν υπάρχει κεκτημένο δικαίωμαπροαγωγής αλλά απλή προσδοκία προαγωγής, ούτε κεκτημένο δικαίωμα για μήδιαφορο­ ποίησητωναπαιτούμενωνπροσόντων γιαορισμένηθέση. Η δυ­ νατότητα γιατροποποίησητων ΣχεδίωνΥπηρεσίας είναισυνα­ κόλουθητης εξουσίας για τον καταρτισμότους,γιαναανταπο­ κρίνεται το περιεχόμενο τους στις μεταβαλλόμενες ανάγκες. 35 Δε δικαιολογείται εν προκειμένω ηάποψη,πως το Σχέδιο Υπη­ ρεσίας καιειδικάηπαράγραφος 3

(3),αποκλείει οποιονδήποτε. 40

(6)Το Σχέδιο Υπηρεσίας, όσο και αν είναι πράξη της διοίκησης, τουλάχιστον στην περίπτωση που καταρτίζεταικατά ρητή νο­ μοθετική εξουσιοδότηση, όπως συμβαίνει στην παρούσα υπόθε­ ση, είναι κανονιστικού περιεχομένου και εξομοιώνεται προς δευτερογενή νομοθεσία. 291 Δημητρίου ν.Δημοκρατίας

(1993)Επομένως, δενελέγχεται δικαστικά τοσκόπιμο, το ενδεδειγμέ­ νο,τοεπιθυμητό ήτοεπαρκέςτωνπροαπαιτούμενωνπου θέτει, όπως δεν ελέγχονται, απόαυτήτην άποψη,οιπρόνοιες της νο­ μοθεσίας, είτε αυτήείναι πρωτογενής είτε είναι δευτερογενής. 5 Η θεωρία ωςπρος τοαδιανόητο της προβολής ισχυρισμών για κατάχρησηεξουσίας αναφορικάμε τοπεριεχόμενο των κανονι­ στικών πράξεων,είναι σχετική.

(7)Δενέχειπεριληφθεί στηναίτησηεδώισχυρισμόςγιαακυρότητατων 10 ΣχεδίωνΥπηρεσίαςγιαοποιοδήποτελόγο.Όλαόσασχετίζονταιμε τοκύροςτωνΣχεδίων Υπηρεσίας, εμφανίστηκαν,γιαπρώτηφορά, στηγραπτήαγόρευση τουδικηγόρου τουαιτητή.Τέτοιας φύσηςζή­ τημα εξετάστηκε στην υπόθεση CyprusFlour Mills Co. Ltd and Another v. TheRepublic(Council of Ministers)andAnother 15

(1973)3C.L.R.690. Αποφασίστηκε πωςτοΔικαστήριο,μεβάσητον Κανονισμό 19τωνΚανονισμώνπερίΑνωτάτου ΣυνταγματικούΔι­ καστηρίου,έχειδιακριτικήεξουσία ναεπιτρέτ|ϊει τηνπροσθήκηλό­ γωνακύρωσης. ΤοΑνώτατο Δικαστήριοείχετηνευκαιρίαναασχο­ ληθεί,σχετικάπρόσφατα,μετοχαρακτήρατουσυστήματοςπουδιέ- 20 πει τηδιοικητική δίκη, στην υπόθεση ΚυπριακήΔημοκρατία v. C. Kassinos Construction Ltd. Όμως,οχαρακτηρισμός του συστή­ ματοςως ανακριτικούδεσημαίνει καιανυπαρξίαδικονομικώνκα­ νόνων ρυθμιστικών τωνδιαφόρωνφάσεωναπότουςοποίουςδιέρ­ χεταιηδιαδικασίαμέχριτηντελικήαπόφαση.Τοσύστημα,όπωςκι 25 ανονομαστεί, δεναποτελεί αφηρημένηήαόριστηέννοια,ασύνδετη μετιςθεσμικέςρυθμίσεις πουτοδιέπουν. Δεν είναιορθήη εισήγη­ σηπωςδενυπάρχουνστηδιοικητικήδίκηέγγραφεςπροτάσεις,(βλ. τον Κανονισμό 7των Κανονισμών). Αντικείμενο εξέτασης στηδι­ οικητικήδίκημπορούνναείναιόσαζητήματαεγείρουν οιδιάδικοι 30 μετις έγγραφες προτάσεις τους καιόσαδικαιούταιναεξετάσειτο Δικαστήριο αυτεπαγγέλτως.

(8)Ούτετοζήτηματης συνταγματικότητας νομοθετημάτων ούτετο ανάλογο ζήτημα τηςθέσπισης δευτερογενούς νομοθεσίας καθ' υπέρβαση της εξουσιοδότησης του Νόμου, εξετάζονται αυτε­ πάγγελτα. Αντίθετα, ειδικά ωςπρος τησυνταγματικότητανο­ μοθετημάτων, έχει αποφασιστεί πως αποτελεί προϋπόθεσηγια την έγκυρη έγερσητου,το να διατυπώνεται με τρόπο συγκεκρι­ μένοκαιόχι αόριστο. Αποφασίσθηκε στην υπόθεσηΑημοκρατία ν.Πογιατζή,ότιο τρόπος μετονοποίο ήταν διατυπωμένος ο λόγος έφεσης που σχετιζόταν μετην αντισυνταγματικότητα των Σχεδίων Υπηρεσίας ήτανατελής,σεβαθμόπουδεν επέτρεπενα θεωρηθεί ότιεγειρόταν προς συζήτηση τέτοιο θέμα. Δεθα ήταν 292 35 40 4 Α.Α.Δ. Δημητρίου ν. Δημοκρατίας αυτήηκατάληξη,αντοζήτηματηςσυνταγματικότηταςμπορού­ σεναεξετασθείαυτεπαγγέλτως.

(9)Όσαπροβλήθηκανσεσχέση μεταΣχέδιαΥπηρεσίας δεν μπορούν νααποτελέσουναντικείμενοεξέτασης στην παρούσαδιαδικασία. Δεν είναιδυνατόναεπιτραπεί,άλλανααναφέρονταιστηναίτηση καιάλλα,αντιφατικάμάλιστα,νααναπτύσσονταιστηναγόρευση. Το γεγονός ότιοι αγορεύσεις μπορεί ναείναι γραπτές ούτετις αναβαθμίζειούτεδιαφοροποιείτορόλοτους.Σταπλαίσιατωνδικονομικών μαςρυθμίσεων, αποτελούν τημέθοδο ανάπτυξης λό­ γωνακύρωσηςήισχυρισμώνπουήδηπροσβλήθηκαν.Γιατουςπιο πάνω λόγους ηδιαφορετικήπροσέγγιση τουΔικαστή Γ.Μαλα-· χτού στην υπόθεση Pampacaand Another v. EA.C.

(1987)3 C.L.R. 62,στην οποία ενπάση περιπτώσει δεφαίνεται να είχε εγερθεί και συζητηθεί ειδικάτοθέμα,μεόλο τοσεβασμό,δε βρί­ σκει σύμφωνοτοΔικαστήριοτούτο.. 5 10 15 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 20 Αναφερόμενες υποθέσεις: Chhstodoulou andOthersv. CyprusTelecommunication Authority

(1973)3C.L.R. 695, 25 Panayides v.Republic (PS.C.)

(1973)3C.L.R. 378, Κυριάκου κ.ά. v.Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κνπρον

(1991)4 Α.Α.Δ. 1443, 30 Ευαγγέλου ν.Δημοκρατίας

(1989)3Α.Α.Δ.2434, Γαβριήλν.Δημοκρατίας

(1991)4Α.Α.Δ. 1653, Miltiades Chhstodoulou v.Republic, 1 R.S.C.C. I, 35 Meletisv.C.P.O. andAnother

(1987)3C.L.R. 1984, Ηλία v.Δημοκρατίας

(1989)3Α.Α.Δ. 568, 40 - Δημοκρατία v.Γιαλλουρίδηςκ.ά.

(1990)3Α.Α.Δ. 4316, - -Economides v.Republic

(1972)3C.L.R. 506, HjiChristoforou v.Republic

(1983)3C.L.R. 280, 293 Δημητρίου ν.Δημοκρατίας

(1993)Republicv.Chhstoudhia

(1988)3 C.L.R. 2622, Χ'Ήανλου v. A.H.K.

(1991)3 Α.Α.Δ. 11, Αλκιβιάδης v.Δημοκρατίας

(1991)4Α.Α.Δ. 851, 5 CyprusFlour Mills Co. Ltd.and Another v. Republic andAnother

(1973)3 C.L.R. 690, Δημοκρατίας v. C.KassinosConstruction Ltd.

(1990)3Α.Α.Δ. 3835, 10 Ιωσηφίδης v. Γενικού Εισαγγελέως

(1990)3Α.Α.Δ.4599, Kadivari ν.Δημοκρατίας

(1992)4Α.Α.Δ.2924, 15 Istambouli Bros v. Director Deparmtment of Customs

(1986)1 C.L.R. 465, Improvement Boardof Eylandjia v. Constantinou

(1967)1C.L.R. 20 167, Δημοκρατία v.Πογιατζή

(1992)3ΑΛΛ. 422, Pampaca andAnother v.E.A.C.

(1987)3 C.L.R. 62. 25 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτων καθ' ων η αίτηση με την οποία προάχθηκετο Ενδιαφερόμενο Μέρος στη μόνιμη θέ­ ση του Διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Χρ. Τριανταφυλλίδης 30 και Χρ. Δημητρίου, για τον Αιτητή. Π. Πασιάς, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ'ων η αίτηση. Cur. adv. vult. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.: Προσβάλλεται το κύρος της προα­ γωγής του Μ.Χρ. Λουλουπή στη μόνιμη θέση του Διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Μεδεύτερο αίτημα επιδιώκεται η ακύρωση της παράλειψης xaL/ήάρνησης της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας να θεωρήσει και/ήνα κρίνει τον αιτητήως υποψήφιο για διορισμό στη θέση. Ηαπόφασηγιατον αποκλεισμό τηςυπο­ ψηφιότητας του αιτητή, αποτελεί αναπόσπαστομέρος της 6LOI294 35 40 4Α.Α.Δ. 5 10 15 Δημητρίου ν.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης, Δ. κητικής ενέργειας πουκατέληξε στην προαγωγήτουενδιαφερο­ μένου μέρους. Επομένως, θαπρέπει ναπροσεγγιστεί όχι ωςαυ­ τοτελής πράξηεπιδεκτική αναθεώρησης αλλά ως λόγος απότη θεμελίωση του οποίου θα εξαρτηθεί το κύρος της τελικής από«ρασης πουτηναπορρόφησε. Η ΕπιτροπήΔημόσιας Υπηρεσίας, απέκλεισε τηνυποψηφιό­ τητα του αιτητήγιατί έκρινε πως δεν ικανοποιούσε το προσόν της δεκαετούς τουλάχιστον πείρας στη διεύθυνση αρχαιολογικών ανασκαφών ή και εργασιών για συντήρηση καιαποκατά­ σταση αρχαίων μνημείων ή και στην οργάνωση μουσείων που απαιτούσεηπαράγραφος 3

(3)του σχεδίου υπηρεσίας. Με τις αγορεύσεις για τον αιτητή,την αρχική και τηναπαντητική, αναπτύχθηκε σειρά λόγων που κατάτην εισήγηση του επιβάλλουν την ακύρωσητης απόφασηςπουλήφθηκε. Όπως θα φανεί και απότην απλή παράθεση τους, οι λόγοι που προβλή­ θηκαν είναι αντιφατικοίο ένας προς τον άλλο. Τους συνοψίζω: 20 (α) Ο αιτητής είχε όλα τα προσόντα που απαιτούσε το σχέδιο υπηρεσίας και κακώς αποκλείστηκε. Εν πάση περιπτώσει δεν διεξάχθηκε δέουσα έρευναγιαναδιαπιστωθεί ανκατεί­ χε ήόχι το προσόν της παραγράφου 3

(3). 25 (β) Είχε τα ακαδημαϊκά προσόντα που απαιτούσε το σχέδιο υπηρεσίαςαλλά όχι εκείνο της παραγράφου 3

(3). Όμως, το γεγονός ότι δεν είχετο προσόν εκείνο, δεν θαέπρεπε ναθε­ ωρηθεί ότι του στερεί το έννομο συμφέρον για προσβολή· της πράξηςεφόσον είχεόλα ταακαδημαϊκά προσόντα που απαιτούνταν.Σταπλαίσια της ανάπτυξηςτων επιχειρημά­ των του,οαπ;ητήςάσκησε κριτική πάνωστη δράση του εν­ διαφερομένου μέρους, την επιστημονική του αξίακαι γενι­ κά την ακαδημαϊκήτου μόρφωση, ιδιαίτερασε σύγκριση με τα δικάτου ακαδημαϊκά προσόντα και τηδικήτου επιστημονική αξία και δράση. Σημειώνω από τώρα πως δεν θα χρειαστεί, σε καμιά περίπτωση,να ασχοληθώ με το ζήτημα της σύγκρισης μεταξύ του αιτητή και του ενδιαφερομένου μέρους. Ο διορισμός του ενδιαφερομένου μέρους αντί του αιτητήδεν ήταντο αποτέλεσμα της σύγκρισης τους. 30 35 40 (γ) Ο αιτητής,κάτω απότις ιδιάζουσες συνθήκες της υπόθεσης, ™ θαέπρεπεναείχεθεωρηθεί ωςυποψήφιοςπαράτοότι δεν ει-. χετοπροσόν της παραγράφου3

(3)τουσχεδίου υπηρεσίας. 295 Κωνσταντινίδης, Δ. Δημητρίου ν. Δημοκρατίας

(1993)(δ) Τασχέδια υπηρεσίας απέκλειανολοσχερώςτηδυνατότητα να είναι υποψήφιος οποιοσδήποτε που δεν υπηρετούσε ήδη στο ΤμήμαΑρχαιοτήτων, όπωςο ίδιος οαιτητής. Καταρτίστηκαν προς εξυπηρέτηση αλλότριου σκοπού και, συγκεκριμένα, για να ευνοηθούν όσοιυπηρετούσανήδηστοΤμήμαΑρχαιοτήτων 5 και ήταν ultra vires σε σχέσηπρος το Νόμο.Παραβίαζαν την αρχήτης ισότητας,της ίσης μεταχείρησης και τηςχρηστής δι­ οίκησης όπως και τα κεκτημένα δικαιώματα του αιτητήκαι τουςκανόνεςτηςφυσικήςδικαιοσύνης.Υποστήριξεταυτόχρο­ να πως, εν πάση περιπτώσει, ηπερίληψη του προσόντος της 10 παραγράφου3

(3)τουσχεδίουυπηρεσίαςστηρίχθηκεσεεσφαλ­ μένηαντίληψηως προςτις πραγματικέςανάγκεςτηςθέσης. Τοσχέδιο υπηρεσίας,ταπροσόντακαιτο έννομο συμφέρον του αιτητή. Ο αιτητής αναφέρθηκεσταψηλά ακαδημαϊκά του προσόντα, στην επιστημονική του δράση και στο συγγραφικό του έργο. Εκείνο όμως που είναι σχετικό, είναι το συγκεκριμένο προσόν που εξειδικεύει ηπαράγραφος3

(3)του σχεδίου υπηρεσίας που, σύμφωνα με την απόφαση,δεν είχε. Είναιφανερόαπόόσαοίδιοςοαιτητήςέθεσεενώπιον τηςΕπι­ τροπής,ταοποίακαιεπανέλαβεστηνπαρούσαδιαδικασία,πωςδεν είχε οποιοδήποτε από τα διαζευκτικάπροσόντα της παραγράφου 3

(3), Ο αιτητής, μετά την αποφοίτηση του από το Ιστορικό και Αρχαιολογικό ΤμήματηςΦιλοσοφικής ΣχολήςτουΠανεπιστημίου Αθηνών,εργάστηκε ως καθηγητήςσε σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης γιατομεγαλύτερο διάστημαμεταξύτου 1969καιτου

1. Στομε­ ταξύ,το 1973, αναγορεύτηκεσεδιδάκτοραΦιλοσοφίας(PhD) στην Αρχαιολογία από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και, μεταξύ του 1975-77, έκαμε μεταδιδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Βασιλείας της Ελβετίας και στην ΧαϊδελβέργητηςΔυτικής Γερμα­ νίας. Από το 1979 μέχρι το 1987, αποσπάστηκε στο γραφείο του Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων όπου εκτελούσε καθήκοντάΠροϊσταμένουΔιεθνών Σχέσεων τηςΒουλής. Από τοΔεκέμ­ βριο 1987,είναιδιορισμένος στηθέσηΠρώτουΛειτουργούΕκδόσε­ ων τηςΒουλήςτων Αντιπροσώπων. 15 20 25 30 35 Προκύπτειπως δεν είχεοποιαδήποτεπείρασε εργασίες γιασυ- 40 ντήρηση και αποκατάστασηαρχαίων μνημείων ή στην οργάνωση μουσείων. Απότηνάλλη,ηπείρατουστηδιεύθυνσηαρχαιολογικών ανασκαφών,ήτανπολύ περιορισμένη και, σίγουρα, όχι δεκαετής. Στην αίτηση του για διορισμό, αναφέρθηκεσε εργασίες στις ανα296 4Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 Δημητρίου ν.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης,Δ. σκάφες ΚιτίουκαιΣαλαμίνας(Βασιλικοί Τάφοι)μεταξύτου Ιουλί­ ου και Νοεμβρίου 1965 και στην απασχόληση του ως Επιστημονι­ κός Βοηθός στην Εφορεία Κλασσικών Αρχαιοτήτων Αττικής μετα­ ξύ του Νοεμβρίου 1974καιΙουλίου
2. Επεσύναψε, συναφώς, σχετική βεβαίωση της Εφορείας εκείνης όπωςκαιβεβαίωση από το Πανεπιστήμιο τουΕδιμβούργου αναφορικάμετην εργασία τουως Βοηθός σε ανασκαφέςστη Σκωτίακατάτηδιάρκειατων σπουδών του εκεί. Μετην εξαίρεση μιαςπεριόδουκατάτηδιάρκειατηςεννιάμηνης περίπου απασχόλησης του στην Εφορεία Κλασσικών Αρχαιοτήτων Αττικής οπότε,όπωςσημειώνεται στο σχετικό πιστο­ ποιητικό που κατέθεσε, είχε την επίβλεψη της ανασκαφής κλασσι­ κών και άλλων τάφων στην Ελευσίνα, δεν είχε οποιαδήποτε άλλη πείραστηδιεύθυνση αρχαιολογικών ανασκαφών.Μεαυτάταδεδο­ μένα,η κρίσητης Επιτροπήςπως οαιτητήςδενείχετοπροσόν της παραγράφου3

(3)τουσχεδίου υπηρεσίας,ήτανεύλογα επιτρεπτή. Οαιτητήςεπικαλέστηκε τηνυπόθεση ChristodoulouandOthers v.Cyprus Telecommunication Authority

(1973)3C.L.R. 695 για ναεισηγηθεί πωςυπάρχουνόλως ιδιαίτεραπεριστατικάπου δικαιολογούσαν ναθεωρηθεί ότι είχεταπροσόντα τηςθέσης. Ηεισήγη­ ση,όπως υποβλήθηκε, είναι επιπρόσθετη προς εκείνη σύμφωναμε την οποίαοαιτητής είχετο προσόν της παραγράφου 3

(3)του σχε­ δίουυπηρεσίαςκαιτηναντιλαμβάνομαιναυπονοεί πως ενώο αιτητήςδενείχετοπροσόν εκείνο,θαέπρεπεναείχεθεωρηθεί ωςυποψήφιος,έχονταςυπόψηορισμένα ιδιαίτεραπεριστατικά. Ηεισήγηση έγινεκάτωαπόλανθασμένη αντίληψηαναφορικά με το τι λέχθηκε στην πιο πάνω υπόθεση. Δενείχε αποφασιστεί εκεί πωςείναιποτέδυνατόναθεωρηθείκάποιοςότιδικαιούταιναείναι υποψήφιοςγιαδιορισμό ή γιαπροαγωγήενώδενέχειταπροσόντα τηςθέσης. Αντικείμενο τηςσυζήτησης στηνυπόθεση Christodoulou and Others (ανωτέρω) ήταν το κατάπόσο μπορούσε να θεωρηθεί ότι οαιτητής είχε έννομο συμφέρον για προσβολή της προαγωγής παράτογεγονός ότι δενείχεταπροσόντα τηςθέσης. 35 40 Είναι δυνατό να υπάρξει νόμιμη διεκδίκηση διορισμού ή προαγωγής μόνο όταν οαιτητής κατέχει ταπροσόντα της θέσης όπως αυτάπροσδιορίζονται στο σχετικό σχέδιο υπηρεσίας. Εί­ ναι θεμελιωμένο πως πρόσωπο που δεν έχει αυτάτα προσόντα στερείται του απαραίτητου εννόμου συμφέροντος για την προ­ σβολήτου διορισμού ή της προαγωγής άλλου προσώπου στηθέ­ ση. Οκανόνας επιδέχεται εξαιρέσεις. Σεσειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχειγίνει δεκτό πως, ενόψει ιδιαίτερων περιστατικών, θεμελιώνεται ηνομιμοποίηση για την προσβολή 297 Κωνσταντινίδης, Δ. Δημητρίου ν.Δημοκρατίας

(1993)του διορισμού ή της προαγωγής παρά το γεγονός ότι ο αιτητής δεσυγκεντρώνει ταπροσόντα τηςθέσης, είτεγιατί έχειηθικό έν­ νομο συμφέρον είτε γιατί αποκαλύπτεται κάποιας μορφής δυ­ σμενήςεπηρεασμός του ιδιαίτεραστις περιπτώσεις πουολόγος της προσβολής του διορισμού ήτης προαγωγής αναφέρεται στη 5 μή κατοχή από το διορισθέντα ή τον προαχθέντα των προσό­ ντων της θέσης. (Petrakis Panayides v. Republic (Public Service Commission)

(1973)3 C.L.R. 378, Christodoulou and Others v. Cyprus Telecommunication Authority (ανωτέρω), ΧρίστοςΚυριάκουκαι άλλοιν.Αρχή ΤηλεπικοινωνιώνΚύπρου 10

(1991)4 Α.Α.Δ. 1443, Ευάγγελος Ευαγγέλου ν, Δημοκρατίας

(1989)3Α.Α.Δ. 2434,ΓιαννάκηςΓαβριήλ ν.Δημοκρατίας

(1991)4 Α.Α.Δ. 1653.) Δεχρειάζεταιναεπεκταθώσταπεριστατικάτωνπιοπάνωυπο- 15 θέσεων. Δεν υπάρχειο,τιδήποτε ενώπιον μουαποκαλυπτικόοποι­ ασδήποτε ιδιαιτερότητας πουθαήτανδυνατόναθεωρηθεί ότι δη­ μιουργεί ηθικό έννομο συμφέρον του αιτητή για προσβολή της πράξηςή ότιτον επηρεάζειδυσμενώς μεοποιοδήποτε τρόπο.Ισως πρέπει να προσθέσω πως δε στοιχειοθετείται τέτοιος δυσμενής 20 επηρεασμός απλώς απότο γεγονός του διορισμού ήτηςπροαγω­ γής σεθέση τηνοποίασεκαμιάπερίπτωση δεθαμπορούσε νακα­ ταλάβει ο αιτητής. Σημειώνω, πάντως,πως στην παρούσαυπόθε­ ση, από ταστοιχεία τουφακέλου, προκύπτει πωςήτανεύλογα επι­ τρεπτό για την Επιτροπή νακαταλήξει, όπως και κατέληξε, στο 25 συμπέρασμα πως το ενδιαφερόμενο μέρος κατείχε όλα ταπροσό­ ντατηςθέσης. Τογεγονός ότιοαιτητήςκατείχε ταυπόλοιπαπρο­ σόντα της θέσης ήακόματο γεγονός ότι ταακαδημαϊκά τουπρο­ σόντα ήτανψηλά,δεν δικαιολογεί παρέκκλιση απότο βασικόκα­ νόνα ως προςτο πότε θεμελιώνεται έννομο συμφέρον. 30 Το κύooc των σχεδίων υπηρεσίας. Ο αιτητής, παίρνοντας ως δεδομένο πως δε συγκέντρωνε τα προσόντα της θέσης και πως, επομένως, ήταν υποχρεωτικός ο 35 αποκλεισμός τουαπότηνΕπιτροπή,ανέπτυξε επιχειρήματακατά του κύρους των ίδιων των σχεδίων υπηρεσίας. Ο παραμερισμός της αιτιολογικής βάσης του αποκλεισμού του, αναπόφευκτα, θα δημιουργούσε λόγοακυρότητας της προσβαλλόμενης πράξης. 40 Είναι σαφές ότι ενώ, εξαιτίας της φύσης τους, τασχέδια υπη­ ρεσίας δεν είναι δυνατό να αποτελέσουν το αντικείμενο αυτοτε­ λούς προσφυγής,μπορεί ναπροσβληθεί τοκύρος τους,έμμεσα, με προσφυγήπουστρέφεται κατάτουκύρους τουαποτελέσματος της 298 4Α.Α.Δ. 5 10 15 Δημητρίου ν.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης,Δ. εφαρμογής τους. (Βλ. μεταξύ άλλων, MiltiadesChristodoulou v. Republic,1R.S.C.C. 1,Meletis v.C.P.O. and Another

(1987)3 C.L.R. 1984, Χριστόδουλος Ηλία v.Δημοκρατίας

(1989)3 Α.Α.Δ. 568, Δημοκρατία v.Ανδρέας Γιαλλουρίδης και Άλλων

(1990)3 Α.Α.Δ.4316.) Ο αιτητής,ασχολήθηκε μετο σύνολο σχεδόν του περιεχομένου τουσχεδίου υπηρεσίαςκαιπρόβαλεσειράλόγων που σχετίζονταν, όχι μόνο μετην παράγραφο3

(3),αλλάκαι μεταυπόλοιπαπροσόνταπουαπαιτούνταν. Έκαμεεισηγήσεις σεσχέση μετηνκατ' ισχυ­ ρισμό σκόπιμη υποβάθμισητης θέσης μετηθεώρηση ως επαρκούς του πανεπιστημιακού διπλώματος στη θεολογία, με την απαίτηση γιααπλήμεταπτυχιακήεκπαίδευση αντίγια μεταπτυχιακόδίπλω­ μαστηναρχαιολογίαόπωςαπαιτείτοαπότοσχέδιο υπηρεσίαςπου ίσχυε απότο 1963 μέχρι και το 1989, μετην εξίσωσητου συγγρα­ φικού έργου με τηγνώση ξένης γλώσσας και,ακόμα,σεσχέση με τηναπαίτησηγιαδεκαετήτουλάχιστον πείρασευπεύθυνηθέσηαπό την οποία πενταετής τουλάχιστον θα έπρεπε να είναι διοικητική πείρα,κατάπροτίμηση στηΔημόσια Υπηρεσία. 20 25 30 35 40 Δε θαχρειαζόταν να ασχοληθώ με αυτούς τους ισχυρισμούς τουααητή γιατον απλό λόγο πωςδε συσχετίζονται μετην από­ φασηγιατον αποκλεισμό του.Οαιτητήςθεωρήθηκε ότι είχεόλα τα προσόντα της θέσης εκτός από εκείνο της παραγράφου3

(3). Αντικείμενο της συζήτησης θα μπορούσε να είναι εκείνη η πα­ ράγραφοςκαι τίποτε άλλο. Το κεντρικό σημείο της επιχειρηματολογίας του αιτητή μπορεί να συνοψισθεί ωςεξής. Το Υπουργικό Συμβούλιο, ενγνώσει της επικείμενης θέσπισης νομοθεσίας πουθαδιαφοροποιούσε τουςμη­ χανισμούςκαταρτισμούσχεδίων υπηρεσίας,μετηνανάληψηρόλου απότη Βουλήτων Αντιπροσώπων, για να ευνοήσει πρόσωπαπου ήδηυπηρετούσανστοΤμήμαΑρχαιοτήτων, το 1989 τροποποίησετα σχέδια υπηρεσίας που ίσχυαν αναλλοίωτα από το 1963 με τρόπο πουαπέκλειε οποιονδήποτεπουδενυπηρετούσε στοΤμήμα Αρχαι­ οτήτων, ανεξάρτητα από τα ακαδημαϊκάτου προσόντα. Επιπρό­ σθετα,υποστήριξε πως τοπροσόν της παραγράφου 3

(3)του σχεδί­ ουυπηρεσίας δεθαέπρεπεναείχεπεριληφθεί σ'αυτόγιατί εκείνο πουέχεισημασία στην αρχαιολογίαδεν είναι τόσο η πείραή η ενασχόληση με εντελώς τεχνικά θέματαόσο ηευρύτητα των γνώσεων όπωςτιςαποκαλύπτουνταακαδημαϊκάπροσόντατουκαθενός.Γι' αυτούς τους λόγους, όπως έχω σημειώσει,οαιτητής θεωρεί ότι το σχέδιο υπηρεσίας ήταν ultra viresως προς το Νόμο,παραβίαζε κε­ κτημένο δικαίωμα του, ήταν τοαποτέλεσμα της προσπάθειας για 299 Κωνσταντινίδης, Δ. Δημητρίουν.Δημοκρατίας

(1993)εξυπηρέτηση αλλότριουσκοπούκαιγενικάπαραβίαζετηναρχήτης ισότητας,τηςίσης μεταχείρησηςκαιτηςχρηστής διοίκησης τωνπο­ λιτών όπωςκαιτουςκανόνεςτηςφυσικήςδικαιοσύνης. Ο αιτητής δεν έχει υποδείξει κάποια νομοθετική πρόνοια ως 5 προς την οποίατοσχέδιο υπηρεσίας είναι ultra vires. Αναφέρεται στον περί Αρχαιοτήτων ΝόμοΚεφ.31που,όμως,όπως ορθάεπι­ σημαίνουνοικαθ' ωνη αίτηση,δενμπορείνασυσχετισθείμετοζή­ τημα.Φαίνεταιπωςοαιτητήςέχειτηναντίληψηότιήτανδιάνόμου υποχρεωτικόναείναιηθέσηπρώτουδιορισμούκαιπροαγωγήςκαι 10 ότι εφόσον, όπως υποστηρίζει, το σχέδιο υπηρεσίας ουσιαστικά απέκλειε όσους δεν υπηρετούσαν στοΤμήμαΑρχαιοτήτων η θέση μετεβλήθη σεθέση προαγωγής μόνο, κατά παράβασητου απροσ­ διόριστου εκείνου νόμου. Όμως,ηθέσηκαθορίστηκε ωςπρώτου διορισμούκαιπροαγωγήςαπότο ίδιοτοσχέδιο υπηρεσίαςκαιόχι 15 κατ' εφαρμογήοποιασδήποτενομοθετικήςπρόνοιας. Τοσχέδιο υπηρεσίαςκαταρτίστηκεαπότο Υπουργικό Συμβού­ λιο,πουήταντο αρμόδιοόργανογιατον καταρτισμότουσύμφω­ να μετοάρθρο29των περίΔημόσιας Υπηρεσίας Νόμωντου 1967 20 (Ν.33/67) μέχρι 1987. Σύμφωναμετοάρθροαυτόστασχέδιαυπη­ ρεσίας καθορίζονταιταγενικάκαθήκοντακαι OLευθύνεςκάποιας θέσηςόπωςκαιτααπαιτούμεναπροσόνταγιατηνκατοχήτης.Θα έλεγα, ότιο ισχυρισμός ότιτοσχέδιο υπηρεσίας, στην παρούσα υπόθεση,είναι ultravires,παρέμεινε εντελώςατεκμηρίωτος. 25 Αναφορικά μετονισχυρισμό τουαιτητή πως παραβιάστηκαν κεκτημένα δικαιώματατου,θαήταναρκετόνασημειωθεί πωςδεν υπάρχει κεκτημένο δικαίωμα προαγωγής αλλά απλή προσδοκία προαγωγής ούτε κεκτημένο δικαίωμαγιαμήδιαφοροποίησητων 30 απαιτούμενων προσόντων γιαορισμένη θέση. Ηδυνατότητα για τροποποίησητωνσχεδίων υπηρεσίαςείναισυνακόλουθητηςεξου­ σίας για τον καταρτισμότους,γιαναανταποκρίνεταιτοπεριεχό­ μενοτουςστιςμεταβαλλόμενεςανάγκες.(Βλ.GeorghiosEconomides v.Republic(CouncilofMinisters&Another)

(1972)3C.L.R.506, 35 HjiChristoforou v.Republic

(1983)3C.L.R. 280.) Οι ισχυρισμοί τουαιτητήαναφορικάμετοναλλότριο σκοπό πουαπέβλεπεναεξυπηρετήσει η τροποποίησητουσχεδίουυπηρε­ σίας,τηνανισότητα που αυτήπροκάλεσε και ταάλλα που έχουν 40 αναφερθεί,παίρνουνωςδεδομένοότι τοσχέδιουπηρεσίας,μετην εισαγωγή τηςπαραγράφου3

(3),απέκλεισε τηδυνατότηταναείναι υποψήφιος γιατη θέση οποιοσδήποτε δεν υπηρετούσε ήδη στο Τμήμα Αρχαιοτήτων. Τουπόβαθρο τουσυλλογισμού είναι ανύ300 4 Α.Α.Δ. 5 Δημητρίου ν. Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης, Δ. παρκτο.Δεδικαιολογείται ηάποψηπωςτο σχέδιο υπηρεσίαςκαι ειδικάη παράγραφος3

(3),αποκλείει οποιονδήποτε. Οίδιοςο αιτητής αναφέρθηκεσεαρχαιολογικές ανασκαφές στις οποίες δια­ δραμάτισερόλοχωρίς αυτέςναείχανπραγματοποιηθεί απόοποιονδήποτε πουθα μπορούσε νασυσχετισθεί μετοΤμήμα Αρχαιο­ τήτων της Κύπρουκαι,ενπάσηπεριπτώσει, σύμφωνα μετην πα­ ράγραφο 3

(3)του σχεδίου υπηρεσίας,αρκούσε και δεκαετήςτου­ λάχιστον πείρασεεργασίες γιασυντήρηση καιαποκατάσταση αρ­ χαίων μνημείων καιακόμαστην οργάνωση μουσείων. 10 15 20 25 30 35 40 Τοτελευταίο από ταθέματαπουσυνδέθηκαν μετοκύρος του σχεδίου υπηρεσίας,αναφέρεταιστη σκοπιμότητα ήτην ορθότη­ τα τηςπερίληψης σ' αυτότουπροσόντος της παραγράφου3

(3). Κατάτην άποψητου αιτητή,όπως έχωσημειώσει και πιο πριν, θαέπρεπεηέμφασηνατοποθετηθεί στις επιστημονικές γνώσεις και όχιστην πείρα που εύκολα αποκτάται απόπρόσωπα,όπως ο ίδιος, που κατέχουν τόσο ψηλά ακαδημαϊκά προσόντα.Πρό­ σθεσεπως,πέρααπό αυτό,είναιαδιανόητοναγίνεται λόγοςγια πείρα στη διεύθυνση ανασκαφώνγιασυγκεκριμένη χρονική περίοδο καιμάλιστα τόσο μεγάλη όσοείναι ηδεκαετής περίοδος τηςπαραγράφου3

(3). Καμιάπερίοδοςανασκαφής, ισχυρίστηκε, δενδιαρκεί περισσότερο από ένα περίπου μήναγια κάθε χρόνο και επομένως θαχρειαζόταν περίοδος πέραν των 100 χρόνων για να αποκτήσει κάποιος δεκαετή πείρα στη διεύθυνσηανασκαφών. Αυτός ο ισχυρισμός δενεμπόδισε τοναιτητή>σε άλλο σημείο των αγορεύσεων του,ναυποστηρίξει πως δεν ήτανορθή η άποψητουδικηγόρουτων καθ' ωνηαίτησηπωςείχεμικρήμό­ νο πείρα στις ανασκαφέςδεδομένου ότι,μεταξύ άλλων, "διηύ­ θυνε" ανασκαφήγιαδέκα συνεχείς μήνες σανεργοδότουμένος στην Εφορεία Κλασσικών Αρχαιοτήτων Αττικής. Το σημαντικό, όμως, θαήταν άλλο. Ηεισήγηση εξυπακούει πως, καιστην περίπτωση πουθακαταφαινότανπωςτο σχέδιο υπηρεσίαςδενπροσκρούει σεκάποια συνταγματικήήνομοθετική διάταξη, μπορεί ναθεωρηθεί άκυροεπειδήησυμπερίληψη σ'αυ­ τό ορισμένου προσόντος δενήταν σκόπιμη,ενδεδειγμένη, επιθυ­ μητή ήεπαρκής,έχοντας υπόψη τις ανάγκες τηςθέσης. Ηφύση τουσχεδίου υπηρεσίαςθαπροδιάγραφετην απάντηση.Το σχέδιο υπηρεσίας, όσοκαιανείναι πράξη τηςδιοίκησης, τουλάχιστον στην περίπτωση πουκαταρτίζεται κατά ρητή νομοθετική εξου­ σιοδότηση,όπωςσυμβαίνει στην παρούσαυπόθεση,είναικανονι­ στικούπεριεχομένουκαιεξομοιώνεται προςδευτερογενή νομοθε­ σία.(Βλ. Meletis v.C.P.O. andAnother (ανωτέρω) The Republic of Cyprus through the Attorney-General of the Republic v. 301 Κωνσταντινίδης,Δ. Δημητρίου ν.Δημοκρατίας

(1993)MariaChristoudhia

(1988)3 C.L.R.2622,ΧριστόδονλοςΗλίαν. ΚυπριακήΔημοκρατία

(1989)3Α.Α.Δ. 568,Ιωάννης ΧατζηΠαύλου ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου

(1991)3 Α.Α.Δ. 11.Επομέ­ νως,δενελέγχεται δικαστικάτοσκόπιμο,τοενδεδειγμένο,τοεπι­ θυμητό ήτο επαρκέςτων προαπαιτούμενωνπουθέτει, όπως δεν 5 ελέγχονται, απόαυτήτην άποψη,οι πρόνοιες τηςνομοθεσίας εί­ τεαυτή είναι πρωτογενής είτεείναιδευτερογενής. Όσα σημειώνει ο δικηγόρος των καθ' ων ηαίτησηως προςτο αδιανόητο της προβολής ισχυρισμών για κατάχρηση εξουσίας αναφορικά με το περιεχόμενο των κανονιστικών πράξεων,είναι σχετικά. (Βλ. Π.Δ.Δαγτόγλου ΓενικόΔιοικητικόΔίκαιοΒ'Έκδο­ ση, σελ. 140 παράγραφος 406, Ε.Π. Σπηλιωτόπουλος Εγχειρίδιο ΔιοικητικούΔικαίου,ΠέμπτηΈκδοση493). 10 15 Γιαόλαταπιοπάνω,θααπέρριπτατουςισχυρισμούςγιαακυ­ ρότητα τουσχεδίουυπηρεσίας.Ολόγος,όμως,γιατον οποίοαυ­ τοί οι ισχυρισμοί τουαιτητήπρέπει,τελικά,νααπορριφθούν,δεν σχετίζεται μετηνουσίατουθέματος. Δεν έχειπεριληφθείστηναί­ τηση ισχυρισμός γιαακυρότητατωνσχεδίωνυπηρεσίαςγιαοποί- 20 οδήποτε λόγο. Όλα όσα σχετίζονται με το κύρος των σχεδίων υπηρεσίας,εμφανίστηκαν,γιαπρώτηφορά,στηγραπτήαγόρευση του δικηγόρου του αιτητή. Στηδική του γραπτήαγόρευση,ο δι­ κηγόρος των καθ' ων ηαίτησηήγειρε τοθέμακαιεπικαλούμενος την υπόθεση ΧριστάκηςΑλκιβιάδης ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας 25

(1991)4 Α.Α.Δ.851,εισηγήθηκε πωςδενείναι επιτρεπτήηεξέτα­ ση τέτοιου ζητήματος. Ο αιτητής επανήλθε,όχι,όμως γιαναεπι­ διώξει την αξιοποίησητωνδυνατοτήτωνπουπροσφέρει τοδικο­ νομικό μαςσύστημαγιαπροσθήκηνέων λόγων ακύρωσης.Τέτοι­ ας φύσης ζήτημα εξετάστηκε στην υπόθεση Cyprus FlourMills 30 Co. Ltd and Another v. The Republic (Councilof Ministers) and Another

(1973)3 C.L.R. 690. Αποφασίστηκε πως το Δικα­ στήριο,μεβάσητον Κανονισμό 19των Κανονισμώνπερί Ανωτά­ τουΣυνταγματικούΔικαστηρίου,έχειδιακριτικήεξουσία ναεπι­ τρέψει τηνπροσθήκηλόγων ακύρωσης. 35 Ηθέση τουαιτητή,όπωςτηδιαμόρφωσεστην απαντητικήτου αγόρευση αλλά και στο στάδιο των διευκρινίσεων, συνοψίζεται σταακόλουθα:Τασχέδιαυπηρεσίας,όσοκαιανείναικανονιστι­ κού περιεχομένου, είναι πράξη της διοίκησης και, επομένως, η προσβολή της απόφασηςπου στηρίχτηκε σ' αυτά εγείρει, χωρίς άλλο, και το ζήτημα της συνταγματικότητας και της καθόλου εγκυρότητας τους* πολύ περισσότερο όταν στην αίτησηπροβάλ­ λεται ο ισχυρισμός πωςηπροαγωγήπουέγινεπαραβιάζει,μετα302 40 4 ΑΑ.Δ. 5 10 15 20 Δημητρίου ν.Δημοκρατίας Κωνοταντινίδης,Δ. ξύάλλων,το Σύνταγμακαιτις γενικές αρχέςτουδιοικητικούδι­ καίου. Ανεξάρτητα απόαυτά,υποστηρίζει οαιτητής,τοθέματης νομιμότητας των σχεδίων υπηρεσίαςείναι ένααπόταθέματα δη­ μόσιαςτάξηςπουείναιδυνατόναεξεταστούν καιαυτεπαγγέλτως μέσασταπλαίσιατουανακριτικούσυστήματος πουδιέπει τηδιε­ ξαγωγήτης διοικητικής δίκης. Κατάτην εισήγησητου,δεν ισχύ­ ουνστοσύστημα αυτόοιαυστηροί περιορισμοί πουθέτουνοικα­ νονισμοίπερίΠολιτικήςΔικονομίας σεσχέση μετιςγραπτέςαγο­ ρεύσεις στις αστικές διαδικασίες αφού,μάλιστα, δεν υπάρχουν γραπτέςπροτάσεις στην αναθεωρητική διαδικασία. Δεν μπορώνασυμφωνήσω μετιςεισηγήσειςαυτές.Τίποτεαπό όσα περιέχονται στην αίτησηδενείναιδυνατόνασυσχετισθείμε τοσχέδιο υπηρεσίας. Η αναφορά στο Σύνταγμακαιταάλλανομικάσημείαπουεγείρονται στηναίτησηπου,ενπάσηπεριπτώσει, είναι ασαφήκαιαόριστα, είναι φανερό ότι αναφέρονται στην απόφαση της Επιτροπής και όχισεο,τιδήποτε άλλο. Οι ισχυρι­ σμοί στην παράγραφο 14των γεγονότων πουπαρατίθενται προς υποστήριξη τηςαίτησης,αποτελούνπρόσθετηένδειξηαναφορικά μετηφύση των λόγων ακυρότηταςπουπροβλήθηκαν. Αναφέρε­ ται εκείότιη Επιτροπήδιόρισε και/ήπροήγαγετο ενδιαφερόμενο μέρος αντί του αιτητή"όστις πληρούσε τασχέδια υπηρεσίαςκαι υπερτερούσε καταφανώςτου ενδιαφερόμενου μέρους κατά προ­ σόντακαιαξίακαι έδει ναπροτιμηθεί". 25 30 35 40 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο είχετην ευκαιρίαναασχοληθεί,σχε­ τικάπρόσφατα,μετο χαρακτήρατουσυστήματος πουδιέπει τη διοικητική δίκη, στην υπόθεση Κυπριακή Δημοκρατία v. C. Kassinos Construction Ltd

(1990)3Α.Α.Δ.3835.Παραθέτω το σχετικό απόσπασμααπότην απόφαση της Ολομέλειας πουεξέ­ δωσε οδικαστής Σ. Νικήτας. "Ο ρυθμιστικός ρόλος του δικαστηρίου σεθέματαδιαδικα­ σίας και απόδειξης στη διοικητική δίκη είναι διάφορος και ευρύτερος από αυτόν που επιτρέπει τοδικονομικό σύστημα που επικρατεί στην πολιτική δίκη. Η διαφορά εκπηγάζειαπό τηνύπαρξηκαι εφαρμογήτηςαρχήςτηςνομιμότητας σε συν­ δυασμό μετη φύσητουανακριτικού συστήματος." Όμως,ο χαρακτηρισμός του συστήματος ωςανακριτικού δε σημαίνει και ανυπαρξία δικονομικών κανόνων ρυθμιστικών των διαφόρων φάσεων απότους οποίους διέρχεται ηδιαδικασίαμέ­ χρι την τελική απόφαση. Θα ήταν χρήσιμο νασημειώσω εδώτο συμπέρασματουΜιχ.Δ.ΣτασσινόπουλουστοσύγγραμματουΔί303 Κωνσταντινίδης,Δ. Δημητρίου ν. Δημοκρατίας

(1993)καιο τωνΔιοικητικών Πράξεων,Έκδοση 1957, Ανατύπωση 1982 σελ. 306 όπου εξηγείται οδικονομικός περιορισμός με βάσητον οποίο δεν επιτρέπεται ο αυτεπάγγελτος έλεγχος τηςπλάνης: "Ούτως, εν τη διαδικασία της αιτήσεως ακυρώσεως, δεν δύναται τις ναυποστήριξη ότι ισχύει αμιγές ανακριτικόσύστη­ μα οίον είναι δυνατόν να ισχύη επί των διοικητικών δικα­ στηρίων της ουσίας". 5 Το σύστημα, όπως κι ανονομαστεί, δεν αποτελεί αφηρημένη ή αόριστη έννοια, ασύνδετη από τις θεσμικές ρυθμίσεις που το διέπουν και,επομένως, δεν μπορεί να είναι επιτρεπτή κατά την επισήμανση των χαρακτηρισμών του και όσων αυτά συνεπάγο­ νται, ηεκτροπή απόόσα ρητάέχουν θεσμοθετηθεί. 10 15 Στο ερμηνευτικό μέρος των Κανονισμών του Ανωτάτου Συ­ νταγματικούΔικαστηρίου ορίζεταιπως: "έγγραφοςπρότασις(pleading)περιλαμβάνειαίτηση, ένσταση ήανταπάντηση". 20 Δεν είναι ορθή,λοιπόν,η εισήγησητουδικηγόρου τουαιτητή πως δεν υπάρχουν στη διοικητική δίκη έγγραφες προτάσεις. Ο Κανονισμός 7των ίδιων Κανονισμών προβλέπει: 25 "Έκαστος διάδικος δέον δια των εγγράφων προτάσεων αυ­ τού να εκθέτη τα νομικά σημεία επί των οποίων στηρίζεται, αιτιολογών συγχρόνως ταύταπλήρως.Διάδικος εμφανιζόμε­ νος άνευσυνηγόρου δενυποχρεούται εις συμμόρφωσιν προς τον Κανονισμόν τούτον". 30 Στην υπόθεση Κώστας Ιωσηφίδης ν. Γενικός Εισαγγελέας

(1990)3Α.Α.Δ.4599,ο δικαστής Γ.Πογιατζήςπαρατήρησεπως "δεν επιτρέπεται ηεισαγωγή εντελώς νέων λόγων ακύρωσης της πράξης μέσω των γραπτών αγορεύσεων πέραν εκείνων που έχουν αναφερθεί στην αίτηση". 35 ΣτηνυπόθεσηAbdolali Kadivari ν.ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1992)4 Α.Α.Δ. 2924, ο Δικαστής Γ.Μ. Πικής σημείωσε πως, 40 όπως στις αγωγές αστικού δικαίου έτσι και στις προσφυγέςβά­ σει του Αρθρου 146 τουΣυντάγματος, "το αντικείμενο της διαδικασίας καθορίζεται στη δικογρα304 4 Λ.Α.Δ. Δημητρίου ν.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης, Δ. φία, το δικονομικό μέσο γιατην έκθεση και προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων". Συμφωνώ και υιοθετώ τιςπιο πάνωαποφάσεις. 5 10 15 20 25 30 35 40 Έχεικαθιερωθεί νομολογιακά πωςμεγνώμονα τη δημόσιατά­ ξη και,ακόμα,έχοντας υπόψη τη φύση του αναθεωρητικού ελέγ­ χουκαι ειδικάτις προϋποθέσεις πουαπαιτούνταιγια τηγέννηση της δικαιοδοσίας γιατηνάσκηση του, το Ανώτατο Δικαστήριο εξετάζει σειρά ζητημάτων αυτεπαγγέλτως. Συνάγεται πωςαντι­ κείμενο εξέτασης στηδιοικητικήδίκημπορούν ναείναι όσα ζητή­ ματαεγείρουν οιδιάδικοι μετις έγγραφεςπροτάσειςτουςκαιόσα δικαιούταιναεξετάσει τοΔικαστήριο αυτεπαγγέλτως. Δεν χρειά­ ζεται να επιδοθώ σε προσπάθεια απαρίθμησης τωνζητημάτων που μπορούν να εξεταστούν αυτεπαγγέλτως. Βρίσκουμε αναφο­ ράστησχετική μετο θέμανομολογία στο έργο του ΝίκουΧρ.Χα­ ραλάμπους "ΗΠροσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο". Ούτετοζήτηματηςσυνταγματικότηταςνομοθετημάτων ούτετο ανάλογο ζήτημα της θέσπισης δευτερογενούς νομοθεσίας καθ' υπέρβασητηςεξουσιοδότησης τουΝόμουεξετάζονται αυτεπάγγελ­ τα. Αντίθετα, ειδικά ως προς τησυνταγματικότητα νομοθετημά­ των, έχει αποφασιστεί πως αποτελεί προϋπόθεση γιατην έγκυρη έγερσητου, τοναδιατυπώνεταιμετρόποσυγκεκριμένο καιόχιαόριστο. ΣτηνυπόθεσηIstambouliBros v.DirectorDepartment of Customs

(1986)1C.L.R.465, ηυπόθεση ImprovementBoard of Eylandjiav.Andreas Constantinou

(1967)1 C.L.R. 167 προσεγγί­ στηκε πάνωστηβάσηπως δεν έθετεοποιονδήποτε αυστηρόκανό­ να σεσχέσημετην ανάγκηυποβολής ισχυρισμών για αντισυνταγματικότητανόμου στις έγγραφες προτάσεις,σταπλαίσιατηςαστι­ κήςδιαδικασίας. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο είχετηνευκαιρίαναεξε­ τάσει τοθέμα στα πλαίσια τηςαναθεωρητικής τουδικαιοδοσίας στηνυπόθεση ΚυπριακήΔημοκρατία ν. ΠάμπουΠογιατζή

(1992)3 Α.Α.Δ.422.Τοθέμα εκεί σχετιζόταν ακριβώς μεισχυρισμό για αντισυνταγματικότητατωνσχεδίων υπηρεσίας. Τοακόλουθοαπό­ σπασμα από τηναπόφαση τηςΟλομέλειας τουΑνωτάτου Δικα­ στηρίου πουεξέδωσεοΔικαστής Γ.Μ.Πικήςείναιχαρακτηριστικό. "Η συνταγματικότητα νόμου συνιστά νομικό θέμα ιδιάζουσας σημασίας και σπουδαιότητας. Η πραγματικότητα αυτή ανα­ γνωρίστηκε στην The Improvement Board of Eylenjia v. Andreas Constantinou

(1967)1 C.L.R.167.Toδικαστήριουπέ­ δειξε ότιησυνταγματικότητα νόμου ήκανονισμού μπορείνα καταστεί επίδικο θέμαμόνον μετάτον επακριβή προσδιορισμό 305 Κωνσταντινίδης, Δ. Δημητρίου ν.Δημοκρατίας

(1993)του άρθρουή άρθρων τουνόμου πουαμφισβητούνται καιτων συνταγματικών διατάξεων προς τις οποίες προσκρούουν." Αποφασίσθηκε στην πιο πάνω υπόθεση ότι ο τρόπος με τον οποίο ήτανδιατυπωμένος ολόγος έφεσης πουσχετιζόταν μετην αντισυνταγματικότητα των σχεδίων υπηρεσίας ήταν ατελής, σε βαθμό που δεν επέτρεπε να θεωρηθεί ότι εγειρόταν προς συζή­ τηση τέτοιο θέμα. Δε θαήταναυτήηκατάληξη αντο ζήτηματης συνταγματικότητας μπορούσε να εξετασθεί αυτεπαγγέλτως. 5 10 Καταλήγωπως όσαπροβλήθηκανσε σχέσημετασχέδιαυπη­ ρεσίας δεν μπορούν νααποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης στην παρούσα διαδικασία. Δεν είναι δυνατό να επιτραπεί, άλλα να αναφέρονται στην αίτηση και άλλα, αντιφατικά μάλιστα, να αναπτύσσονται στην αγόρευση. Το γεγονός ότι οι αγορεύσεις μπορεί να είναι γραπτές ούτε τις αναβαθμίζειούτε διαφοροποι­ εί το ρόλο τους. Σταπλαίσια των δικονομικών μας ρυθμίσεων, αποτελούν τημέθοδο ανάπτυξηςλόγων ακύρωσης ή ισχυρισμών πουήδηπροβλήθηκαν. Γιατους πιο πάνωλόγους η διαφορετική προσέγγιση του Δικαστή Γ. Μαλαχτού στην υπόθεση Pampaca and Another ν. ΕΛΧ.

(1987)3 C.L.R. 62, στην οποία εν πάση περιπτώσει δε φαίνεται ναείχε εγερθεί και συζητηθεί ειδικά το θέμα, με όλο το σεβασμό, δεμε βρίσκει σύμφωνο. 15 20 Τελικά, για τους λόγους που έχω εξηγήσει,ηπροσφυγή απο- 25 τυγχάνει και απορρίπτεται. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυ­ ρώνεται. Καμιάδιαταγήγια έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς διαταγή για έξοδα. 306 30