4 ΑΑ.Δ. 25 Φεβρουαρίου, 1993 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΔΩΝΗΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ (ΑΡ. 1), Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 574/92) 5 10 15 20 25 Προσφυγή βάσει τουΆρθρου 146τουΣυντάγματος — Έννομο συμφέ ρον — Ανάπτυξη — Κάτοικος ήιδιοκτήτης όμορου ακινήτου μπο ρεί να προσβάλειμόνο τις διοικητικές αποφάσεις που ηπροσωπι κή του κατάσταση τον τοποθετεί σε άμεση και ειδική σχέση με αυτές — Προσφυγή εναντίον αλλότριας άδειας οικοδομής— Παρα δεκτή στην κριθείσα περίπτωση. Οι αιτητέςπροσέβαλαντηνέγκριση άδειαςοικοδομήςγιαμετα τροπές σεόμορο ακίνητο(κρίσιμηήτανη έγκριση τηςαλλαγήςχρήσεως τηςγειτονικής στο εστιατόριοτων αιτητώνκατοικίαςπροκει μένου να λειτουργήσει επίσης ως εστιατόριο) και το Δικαστήριο απασχόλησε προδικαστικά, η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος των αιτητώνναασκήσουν μίατέτοιαπροσφυγή. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,κρίνονταςως παραδεκτήτηνπροσφυ γή, αποφάσισεότι: 1. Ο προσφεύγων πρέπει να έχει έννομο συμφέρον στο χρόνο της έκδοσης της προσβαλλόμενης διοικητικής πράξης, στο χρόνο τηςκαταχώρισηςτηςπροσφυγήςκαικατάτηνακρόασήτης. Το συμφέρον πρέπει να είναι έννομο, προσωπικό,άμεσο, ενεστώς και συγκεκριμένο, γιατί ηπροσφυγήδεν είναι λαϊκήαγωγή. Παρόλο ότι το διοικητικό δικονομικό σύστημα είναι γενικά ερευνητικό, το βάροςτης απόδειξηςτης ύπαρξηςεννόμου συμ- 399 Παπαντωνίουκ,ά. ν.Υπουργ.Συμβουλίου(Αρ.1)
(1993)φέροντος,όταν αμφισβητείται,το έχει οαιτητής. Έλλειψη εννόμου συμφέροντος καθιστάτην προσφυγή απαρά δεκτη. 5 Ηύπαρξη εννόμου συμφέροντος εξετάζεται απότο Δικαστήριο ως προδικαστικόζήτημα,ακόμακαι αυτεπάγγελτα. Στο στάδιο αυτό,το Δικαστήριο αποφεύγει,όσο είναι δυνατό, να υπεισέρχεται στην ουσία της προσφυγής. 10
- Το έννομο συμφέρον στο διοικητικό δίκαιοέχει ευρύτερη εμβέ λεια απότο δικαίωμαστο αστικό δίκαιο. Το συμφέρον μπορεί να είναι υλικό ή ηθικό. 15 Το έννομο συμφέρον πρέπει να είναι άμεσο και προσωπικό. Αναφέρεται στον ειδικόδεσμό οοποίος υπάρχει μεταξύτουαιτητή και της προσβαλλόμενης πράξης,λόγω της σχέσης τουαιτητήμετηνομική ή/καιπραγματικήκατάσταση,τηνοποίαθίγει κατάτρόποβλαπτικόηπράξηήηπαράλειψη. 20 Έννομοσυμφέρον υπάρχειότανσυντρέχουν δυοπροϋποθέσεις:(α)Η προσβαλλόμενη πράξηπροκαλείυλικήήηθικήβλάβηστον αιτητή·και 25 (β)Ο αιτητής υφίσταται τη βλάβη με ορισμένη ιδιότητα, που αναγνωρίζεται από τους κανόνες του δικαίου, δηλαδή να υπάρχει μια ειδική έννομη σχέση του αιτητή με την προ σβαλλόμενη πράξη. 30 Ο κάτοικος ή ο ιδιοκτήτης όμορου ακίνητου, μπορεί να προ σβάλει μόνο τις διοικητικές αποφάσεις,που η προσωπική του κατάστασητον τοποθετεί σε άμεση και ειδικήσχέσημεαυτές. 35
- Προσφυγήεναντίον άδειαςοικοδομήςείναιπαραδεκτή,μόνοαν ο αιτητήςεπηρεάζεταιδυσμενώς απόαυτή. Στην παρούσαυπόθεσηοι αιτητές έχουν ιδιαίτεροδεσμό μετην προσβαλλόμενη πράξη,και ως εκ τούτου,αυξημένο συμφέρον, το οποίο είναι άμεσο. Ηπροσβαλλόμενη πράξη τους θίγει ευθέ ως. Αυτοί θαυποστούν οικονομικήβλάβη. Για όλους του πιο πάνω λόγους, οι αιτητές έχουν έννομο συμ400 40 4 Α.ΛΛ. Παπαντωνίουκ.ά. ν.Υπουργ.Συμβουλίου(Αβ.1) φέρονκαιηπροσφυγήείναι παραδεκτή. Διαταγήωςανωτέρω. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 5 Chrysostomidesν, Greek CommunalChamber
(1964)C.L.R. 397, Christofides v. CY.T.A.
(1979)3 C.L.R. 99, 10 Avgoloupi v. MinisterofInterior
(1985)3 C.L.R. 1525, Kriotiotis v. MunicipalityofPaphosandOthers
(1986)3 C.L.R. 322, Papaleontiouv. EducationalServiceCommission
(1987)3C.L.R. 1341, Fairways (Limassol) Limitedv. Δημοκρατίας
(1992)4Α.Α.Δ. 4221, Constantinou andAnotherv. Republic
(1966)3 C.L.R. 174, 20 ΑποφάσειςΣυμβουλίουτηςΕπικρατείαςΑρ. 3606/1971,4037/1979, 1059/72. Προδικαστικήένσταση. 25 Προδικαστικήένστασηαπότους καθ' ωνηαίτησηότι ηπρο σφυγή είναι απαράδεκτη γιατί οι αιτητές στερούνται εννόμου συμφέροντος. Α. Ποιητής, γιατους Αιτητές. 30 Μ. Τσαγγαρίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur. adv. vult. 35 40 ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,Δ.:Οδικηγόρος των καθ* ωνηαίτησηπρό βαλε όχι η προσφυγή είναι απαράδεκτη, γιατί οι αιτητές δεν έχουν έννομοσυμφέρον. ΤοΔικαστήριοτούτοέχειΑναθεωρητικήΔικαιοδοσία,με βάσητο Αρθρο 146του Συντάγματος, σεπροσφυγήπου ασκείται από πρόσωπο του οποίου, όπως ρητά αναφέρεται στην παρά γραφο 2του Αρθρου 146του Συντάγματος:" ... προσεβλήθη ευθέως διά της αποφάσεως, της πράξεως ή 401 Στυλιανίδης, Δ. Παπαντωνίουκ,ά.ν.Υπουρ^.Συμβουλίου (Αβ. 1)
(1993)της παραλείψεως IOLOV, ενεστώς έννομον συμφέρον, όπερκέ κτηταιτούτο είτεως άτομονείτεως μέλοςκοινότητος τίνος." Ο προσφεύγων πρέπει να έχει έννομο συμφέρον στο χρόνο της έκδοσης της προσβαλλόμενης διοικητικής πράξης,στο χρόνο της καταχώρισης της προσφυγής και κατά την ακρόασητης. 5 Το συμφέρον πρέπει να είναι έννομο, προσωπικό,άμεσο, ενε στώςκαισυγκεκριμένο, γιατίηπροσφυγήδενείναιλαϊκήαγωγή (βλ., μεταξύ άλλων, Kyriakos Chrysostomides v. The Greek 10 Communal Chamber through TheDisciplinaryCouncilof The Elementary School-Teachers
(1964)C.L.R. 397 Christofides v. CY.T.A.
(1979)3 C.L.R. 99- Avgoloupi v. Minister of Interior
(1985)3 C.L.R. 1525" Kritiotis v. Municipality of Paphos and Others
(1986)3C.L.R. 322 Papaleontiouv.EducationalService 15 Commission
(1987)3 C.L.R. 1341- Fairways(Limassol)Limited v.ΚυπριακήςΔημοκρατίας
(1992)4Α.Α.Δ. 4221). Παρόλο ότι το διοικητικό δικονομικό σύστημα είναι γενικά ερευνητικό, το βάρος της απόδειξης της ύπαρξης εννόμου συμφέροντος, όταν αμφισβητείται, το έχει ο αιτητής - (βλ., μεταξύ άλλων, Sophocles Constantinou and Another v. Republic of Cyprus through the Public Service Commission
(1966)3 C.L.R. 174, σελ. 180). 20 25 Έλλειψη εννόμου συμφέροντος καθιστάτην προσφυγή απα ράδεκτη. Ηύπαρξηεννόμου συμφέροντος εξετάζεται απότοΔικαστή ριο ως προδικαστικόζήτημα,ακόμακαι αυτεπάγγελτα. 30 Στο στάδιο αυτό,το Δικαστήριο αποφεύγει,όσο είναιδυνα τό,να υπεισέρχεται στην ουσία της προσφυγής. Οι αιτητές με την προσφυγή αυτήζητούν τις πιο κάτωθεραπείες:"
- ΔήλωσητουΔικαστηρίουότιηαπόφασητουκαθ'ουη αίτη σηημερομηνίας20.5.92μετηνοποίατοκαθ'ουηαίτησηΥπουρ γικό Συμβούλιο απεφάσισενα εγκρίνη την έκδοση της αιτούμενηςπολεοδομικής ζώνηςσταΑκίνητα P.M. ΘΕΟΧΑΡΟΥΣ ΛΤΔ για αλλαγήχρήσης και εσωτερικές μετατροπές μόνο σευφιστά μενες κατοικίες που βρίσκονται στα τεμάχια υπ' αρ.697, 698, 388και389τουΦ/Σχ.42/22στηνπεριοχήΒελτιώσεωςΑγίαςΝά402 35 40 4 ΧΛ.Λ. Παπαντωνίουκ.ά.ν.Υπουργ. Συμβουλίου(Αρ. 1) Στυλιανίδης,Δ. πας,είναιάκυρηκαιστερημένη οιουδήποτεαποτελέσματος. 5 10 15 20
- Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η υπό την ίδια ημερομηνία απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου να εξουσιοδότηση το Συμβούλιο Βελτιώσεως Αγίας Νάπας σαν Αρμοδία Αρχήνα εκδώση την άδειαγια τις μετατροπές και την αλλαγή χρήσε ως της οικοδομής είναι άκυρη και στερημένη οιουδήποτε αποτελέσματος." Ταγεγονότα είναι ταακόλουθα:Οι αιτητές 3είναι ιδιοκτήτες τουτεμαχίου 32,Φύλλο/Σχέδιο 42/21, στην Αγία Νάπα, στο οποίο υπάρχει οικοδομή, η οποία χρησιμοποιείται, σύμφωνα με άδεια,από τους αιτητές 1και 2, ως εστιατόριο μετην επωνυμία "MAGICSANDY BAY". Η εταιρεία "ΑΚΙΝΗΤΑ P.M. ΘΕΟΧΑΡΗ ΛΤΔ." (η "εται ρεία"), από τη Λευκωσία, είναι ιδιοκτήτρια των τεμαχίων 697, 698', 388 και 389, του Φύλλου/Σχεδίου42/22,στην περιοχήΣυμβουλίου ΒελτιώσεωςΑγίας Νάπας,σταοποίαυφίσταταινόμιμη οικοδομή(κατοικία). Ηκατοικίαανεγέρθη μεάδειαοικοδομής πουχορηγήθηκε το
- 25 Το 1973 καθορίστηκε ΖώνηΠροστασίας της Παραλίας, σύμ φωνα με τον περί Προστασίας της Παραλίας Νόμο, (Κεφ. 59, Νόμοι Αρ. 22/61, 17/64, 8/72,52/75,21/87, 126/89,11/90,251/90, 40/91,87/91). 30 35 40 Τα τεμάχια της εταιρείας αυτής βρίσκονται, σχεδόν εξ' ολο κλήρου, μέσα στη Ζώνη Προστασίας της Παραλίας,ενώ ηυφι στάμενη οικοδομή βρίσκεται ολόκληρη μέσα στη Ζώνη αυτή. Βρίσκονται δε μέσα στην Τουριστική Ζώνη - Τίγ, πουκαθορίστηκε μετηΔήλωσηΠολιτικής. Εν όψει των πιο πάνω, ούτε πολεοδομική άδεια, ούτε και άδεια οικοδομής μπορούν να εκδοθούν, παρά μόνο ύστερααπό ειδική έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου, σύμφωνα με την επιφύλαξητουεδαφίου
(2)τουΑρθρου 5ΑτουπερίΠροστασίας της Παραλίας Νόμου. Η εταιρεία με αίτηση ζήτησε την εξασφάλιση άδειαςοικοδο μήςγια εσωτερικές μόνο μετατροπές καιπολεοδομική άδειαγια 403 Στυλιανίδης, Δ. Παπαντωνίου κ.ά. ν.Υπουογ.Συμβουλίου(Αρ. 1)
(1993)αλλαγή χρήσης της υφιστάμενης κατοικίας,ώστε να λειτουργεί ως εστιατόριο. Στις 20 Μαΐου, 1992, το Υπουργικό Συμβούλιο πήρε την Απόφαση 37.395,που έχει:- 5 "35.Το Συμβούλιο αποφάσισε(α)να εγκρίνει, με βάσητις εξουσίες που παρέχονται σ'αυτό, σύμφωνα με τις πρόνοιες της επιφύλαξης του εδαφίου
(2)10 του άρθρου5Α τουπερί Προστασίας της Παραλίας Νόμου, Κεφ;59 καιΝόμωντου 1961 έως 1992, (όπωςαυτόπρονοεί ταιστοάρθρο3τουπερίΠροστασίαςτηςΠαραλίας(Τροπο ποιητικού) Νόμου,Αρ. 8του 1972), την έκδοσητηςαιτούμε νηςπολεοδομικής άδειαςστην Εταιρεία"Ακίνητα P.M.Θεο- 15 χάρη Λτδ.", για αλλαγή χρήσης και εσωτερικές μετατροπές μόνο (χωρίς νααυξηθεί ο όγκος της οικοδομής),σευφιστά μενηκατοικίαπουβρίσκεταιστατεμάχιαμεαρ. 697,698,388 και389τουΦύλλου/Σχεδίου42/22στηνΠεριοχήΒελτιώσεως Αγίας Νάπας,έτσιπουναλειτουργείως εστιατόριο20 και (β)ναεξουσιοδοτήσει τοΣυμβούλιο ΒελτιώσεωςΑγίας Νάπας, Αρμόδια Αρχή, να εκδώσει την άδειαοικοδομής γιατις με- 25 τατροπέςκαιτηναλλαγήχρήσηςτηςοικοδομήςαφούπροη γηθεί ηέκδοση πολεοδομικής άδειας,τόσο γιατις μετατρο πές όσο καιγιατηναλλαγήτηςχρήσης της οικοδομής." Οι αιτητές με την προσφυγή αυτή ζητούν την ακύρωση της πιο πάνωαπόφασης. Ο δικηγόρος των καθ' ων η αίτηση επιχειρηματολόγησε ότι όμορος ήπερίοικος ιδιοκτήτης έχειέννομο συμφέρον ναπροσβά λει την απόφαση, μόνο αν επηρεάζονται πραγματοπαγή δικακυματά του, όπως είναι ο φωτισμός, ή ο αερισμός της οικοδομής του. Το προβαλλόμενο συμφέρον των αιτητών είναι η αποτροπή τηςλειτουργίας ανταγωνιστικούεστιατορίου. Τοσυμφέρον τους, ως εκ τούτου,είναι οικονομικό, δεν προστατεύεται απότοΝόμο και δε συνιστά έννομο συμφέρον. Ο δικηγόρος των αιτητών εισηγήθηκε ότι, μετην προσβαλλό μενη απόφαση, επηρεάζονται άμεσα οικονομικά τους συμφέρο ντα και υπάρχει ουσιώδης σχέση μεταξύ της προσβαλλόμενης 404 30 35 40 4 Α.Α.Δ. Παπαντωνίου κ.ά. ν.Υπουργ. Συμβουλίου (AQ. 1) Στυλιανίδης, Δ. διοικητικής πράξηςκαι της βλάβηςπουπροκαλείται σ' αυτούς. Η χορήγηση άδειαςχρήσης εστιατορίου θα δημιουργήσει αντα γωνισμό, μεάμεσο αποτέλεσμα τημείωσητωνκερδών πουαπο φέρει το εστιατόριο των αιτητών. 5 Το έννομο συμφέρον στο διοικητικό δίκαιοέχει ευρύτερη εμ βέλεια απότοδικαίωμαστο αστικόδίκαιο. Το συμφέρον μπορεί να είναι υλικό ήηθικό. 10 15 Το έννομο συμφέρον πρέπει να είναι άμεσο και προσωπικό. Αναφέρεται στον ειδικό δεσμό οοποίος υπάρχει μεταξύτουaLτητή και της προσβαλλόμενης πράξης,λόγω της σχέσης τουαι τητήμε τηνομική ή/καιπραγματικήκατάσταση,την οποία θίγει κατάτρόποβλαπτικόη πράξηήη παράλειψη-(βλ. Επ. Σπηλιωτοπούλου - "Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου" Πέμπτη Έκδοση, 1991, παράγραφο460, σελ. 436). Έννομοσυμφέρονυπάρχειότανσυντρέχουνδυοπροϋποθέσεις:- 20 25 30 35 (α) Η προσβαλλόμενη πράξη προκαλεί υλική ή ηθική βλάβη στον αιτητή-και (β) Οαιτητήςυφίσταταιτηβλάβημε ορισμένηιδιότηταπουανα γνωρίζεται απότους κανόνες τουδικαίου,δηλαδή ναυπάρχει μιαειδικήέννομησχέσητουαιτητήμετηνπροσβαλλόμενηπρά ξη- (βλ.Αποφάσεις Σ.Ε. 3606/1971,4037/1979). Ο κάτοικος ήο ιδιοκτήτης όμορου ακινήτου μπορεί ναπρο σβάλει μόνο τις διοικητικές αποφάσεις,που η προσωπική του κατάσταση τον τοποθετεί σε άμεση και ειδική σχέση με αυτές (βλ. Odent -"Contentieux Administratif", Τόμος V, σελ. 1293). Προσφυγήεναντίονάδειαςοικοδομής είναιπαραδεκτήμόνοαν ο αιτητής επηρεάζεται δυσμενώς από αυτή - (βλ. Kritiotis ν. MunicipalityofPaphosand Others,(ανωτέρω),στιςσελ.342-343). Ο καθηγητής Β. Σκουρήςστο Αρθροτου "ΗΑσκησηΑιτήσεων Ακυρώσεως απόΤρίτους", Τόμος Τιμητικός του Συμβουλίου της Επικρατείας,1929-1979,Τόμος 1, σελ. 371,στησελ. 385αναφέρει:- 40 "β) Οι αιτήσειςακυρώσεως εναντίον επαγγελματικώναδει ών καιαδειών ιδρύσεως επιχειρήσεων δεν προσκόπτουνκατά κανόνα στην έλλειψηεννόμου συμφέροντος, εάν προέρχονται από ανταγωνιστές. Ο κάτοχος επαγγελματικής αδείας μπορεί 405 Στυλιανίδης,Δ. Παπαντωνίου κ.ά. ν.Υπουργ.Συμβουλίου (Αρ. 1)
(1993)να προσβάλει τηνπράξηχορηγήσεως μιαςνέας αδείας,ότανο μελλοντικόςανταγωνιστήςπρόκειταιναασκήσειτοεπάγγελμα στην ίδιαπεριοχή.Σ' αυτέςτις περιπτώσεις είναι πρόδηλοτο έννομο συμφέρον του προσφεύγοντος, αφού η εγκατάσταση του νέου ανταγωνιστήθαπροκαλέσει μείωσητων κερδών και διαρροήτηςπελατείας του." 5 Στα ΠορίσματαΝομολογίαςτου Συμβουλίουτης Επικρατείας, 1929-1959, σελ.265,κάτωαπότονυπότιτλο"Αδειαι",διαβάζουμε:10 "Ο εκμεταλλευόμενος αρτοποιείονκέκτηται έννομον συμφέ ρονπροςπροσβολήντηςπράξεως,δι'ηςχορηγείταιάδεια ιδρύ σεως λειτουργίας αρτοποιείου εις έτερον. Ομοίως οδιατηρών επιχείρησίν κινηματογράφουπρος προσβολήν αδείας λειτουρ γίαςκινηματογράφουεντη αυτήπόλει. Επίσηςοδιατηρώνβιο- 15 μηχανίανκέκτηταιέννομονσυμφέρονπροςπροσβολήνπράξεως χορηγούσης άδειαν ιδρύσεωςόμοιαςεντη αυτήπεριφέρεια..." Στην Απόφαση 1059/72,Αποφάσεις Συμβουλίου Επικρατεί ας 1972, Τόμος Β, σελ. 1384, ηΟλομέλειατουΣυμβουλίου είπε: 20 "Εξ άλλου,κατάτα εν τω φακέλλω στοιχεία, ηαιτούσαεται ρεία διατηρεί εργοστάσιον παραγωγής προϊόντων ομοίων προς εκείναάτιναθέλουσιπαραχθήυπότουκατόπιντηςπρο σβαλλομένης κοινής υπουργικής αποφάσεωςκαι υπό τους εν 25 αυτή όρους ιδρυθησομένου εργοστασίου και, συνεπώς, αύτη νομιμοποιείται όπως επιδίωξη την ακύρωσιν τηςαποφάσεως ταύτης,δι' όκαιηυπόκρίσιν αίτησις,εμπροθέσμως καινομο τύπως ασκηθείσα,είναιτύποιςδεκτήκαθ' όσον στρέφεταικα τάτηςανωτέρωκοινής Υπουργικής αποφάσεως." 30 Στην παρούσαυπόθεση OLαιτητές έχουν ιδιαίτερο δεσμό με την προσβαλλόμενη πράξηκαι, ως εκ τούτου,αυξημένο συμφέ ρον, το οποίο είναι άμεσο. Ηπροσβαλλόμενη πράξητους θίγει ευθέως. Αυτοί θαυποστούν οικονομική βλάβη. 35 Για όλους τους πιο πάνω λόγους, οι αιτητές έχουν έννομο συμφέρον και ηπροσφυγήείναι παραδεκτή. Η προσφυγή είναι παραδεκτή. 406 40