4 Λ.Α.Δ. 8 Μαρτίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ A.I.D.A. RENTALSLTD, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 'Η/ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΜΕΣΩΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1089/91) ΣυνταγματικόΔίκαιο—Σύνταγμα—Αρθρο 29— Υποχρέωσηαπόφασης τηςδιοίκησηςσε30ημέρεςαπό τηνυποβολήτον υπομνήματος —Πα ραβίαση τον δικαιώματος παρέχει δυνατότηταπροσφυγής στοΔικα στήριοβάσει τουΆρθρου 146του Συντάγματος. 5 10 15 20 Αναθεωρητική Αρχή Αδειών — Ιεραρχική Προσφυγή — Δε συνιστά έφεση— Το θέμαεπανεξετάζεται από ιεραρχικά ανώτερη αρχή — Πρωτογενής διοικητική διαδικασία Άρθρο 4Α
(5)τουπερί Ρυθμίσε ως της Τροχαίας Μεταφοράς Νόμου του 1982 (Ν. 9/82 όπως τροποποιήθηκε από τοΝ. 84/84)— Ευχέρεια λήψης υπόψηγεγονότων, που προέκυψαν μετά την απόφαση της Αρχής Αδειών. Οι αιτητές,που είχαν υποβάλει αίτησηγιαπαραχώρησησεαυ τούςτεσσάρωναδειώνταξί,προσέβαλανμετηνπροσφυγήτουςτην απόφασητηςΑναθεωρητικής Αρχής Αδειών νααπορρίψειιεραρχι κή προσφυγήτους κατάτης απόφασηςτης Αρχής Αδειών με την οποία είχεαπορριφθείτοαίτηματουςαυτό. Η επίδικηαπόφασηεί χε βασιστεί τόσο σταγεγονόταπουείχαν τεθεί ενώπιον της Αρχής Αδειών όσο και σε γεγονότα που προέκυψαν μετά την απόφαση εκείνη και ιδίως στις επιπτώσεις του πολέμου στον Αραβικό Κόλ πο στηντουριστική βιομηχανία. Βασικό παράπονο των αιτητώνήτανηκαθυστέρησηεπτά χρό νων γιατηλήψητης απόφασης της Αρχής Αδειών. 487 A.I.D.A.Rentals Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1993)ToΑνώτατο Δικαστήριο απορρίπτονταςτηνπροσφυγή,αποφά σισεότι:
(1)Στιγματίζεται η καθυστέρηση της Αρχής Αδειών ως απαράδε κτη,καιως αντικείμενηπροςτις υποχρεώσεις πουεπιβάλλει το 5 Αρθρο 29 του Συντάγματοςστα όργανα της Διοίκησης για την αντιμετώπιση υπομνημάτων των πολιτών προς τις Αρχές. Το Αρθρο 29 επιβάλλει, όχι μόνο τη διερεύνηση, αλλά και την έκ δοση αιτιολογημένης απόφασης μέσα σε 30 μέρες απότην ημε ρομηνία υποβολής του υπομνήματος. Πρέπει όμως να επιση10 μανθείότι άτομα,των οποίων ταδικαιώματαπουτους παρέχει το Αρθρο 29 παραβιάζονται,δεστερούνται θεραπείας. Μπορεί να αποταθούνστο Δικαστήριο με προσφυγήβάσει του Αρθρου 146, προς περιστολή της καθυστέρησης και την έκδοση απόφα σης για την έκλειψη της. Το Αρθρο 29 του Συντάγματος δεν 15 οριοθετεί μόνο τα χρονικά πλαίσια μέσα στα οποία πρέπει να δοθείηαπόφασητων αρχών,αλλάκαιτοκαθεστώς πραγμάτων πουδιέπει τηλήψηκαιδιαμόρφωσητης.
(2)Ηιεραρχική προσφυγήδε συνιστά έφεση αλλά επανεξέτασητου 20 απορριφθέντος αιτήματοςαπόιεραρχικάανώτερηαρχή. Γι'αυ τό χρησιμοποιείται ο όρος "ιεραρχική"γιατο χαρακτηρισμότης διαδικασίας. Ο όρος "προσφυγή"όμως δεν υποδηλώνει εξομοί ωση της διαδικασίαςμεπροσφυγήβάσει του Αρθρου 146. Ηιε ραρχικήπροσφυγήσυνιστά πρωτογενήδιοικητικήδιαδικασίαγια 25 την κρίση του απορριφθέντος αιτήματος, εμπλουτισμένη όμως απόταστοιχεία ταοποίαπροέκυψανενώπιοντηςΑρχής Αδειών. Η άσκηση ιεραρχικής προσφυγής ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών αποστερεί την απόφασητης Αρχής Αδειών από τον εκτελεστό της χαρακτήρα. Συνιστά κατ' ουσία ανανέωση τουαιτήματοςγιατηνπαροχήτουαιτούμενουδικαιώματος. Το Αρθρο 4Α
(5)τουπερί Ρυθμίσεως τηςΤροχαίας Μεταφοράς Νό μου του 1982 (Ν.9/82) όπως τροποποιήθηκε απότον Ν. 84/84) παρέχει την ευχέρεια στην Αναθεωρητική Αρχή να λάβει υπόψη της και γεγονότα, που προέκυψαν μετά την έκδοση της απόφα σης της Αρχής Αδειών, για σκοπούς επικύρωσης της προσβλη θείσας απόφασης ή παραπομπής της υπόθεσης ενώπιον της Αρχής για να προβεί σε ορισμένη ενέργεια. 30 35 40 Στηνπροκειμένη περίπτωσηη ιεραρχικήπροσφυγή απορρίφθηκε, διαταγήηοποίασυνεπάγεταικαιτηνεπικύρωσητηςαπόφασηςτης Αρχής Αδειών. Στηλήψητης απόφασηςλήφθηκανυπόψηόχιμό νοταγεγονόταπουίσχυανκατάτονουσιώδηχρόνο,δηλαδήκατά 488 4A.A.A. A.I.D.A. Rentals Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά. τοχρονικόδιάστηματων30ημερών μετάτηνυποβολήτηςαίτησης, αλλάκαιγεγονότα πουπροέκυψαν μετάτηνάσκησητηςπροσφυ γής,δηλαδήοπόλεμος στονΑραβικό Κόλποκαιοιεπιπτώσειςτου στηντουρκπικήβιομηχανίατηςΚύπρου.Η συνταγματικότητατου Αρθρου 4Α
(5)του Νόμουδεν έχει αμφισβητηθεί ούτεπαρίσταται ανάγκηνααποφασιστείκατάπόσογεγονότα πουκαθίστανταιπα ραδεκτάβάσειτουΑρθρου αυτούθαήσαναποδεκτάστηναπουσία της Νομοθετικής αυτήςπρόνοιας. Εκπρώτης όψεως κρίνεται ότι τέτοιαγεγονότα δεθαήσανπαραδεκτά. 10 15 Υπό το φως των προνοιών του Αρθρου 4Α
(5)κρίνεται ότι οι καθ'ων η αίτηση ενήργησαν μέσα στα πλαίσια των εξουσιών τους λαμβάνοντας υπόψη και γεγονότα που προέκυψαν μετά τηνάσκησητηςιεραρχικήςπροσφυγής. Δεν έχει καταδειχθείλόγος πουναθέτει υπόαμφισβήτησηταευρήματατης Αναθεωρη τικής Αρχής αναφορικά με το 1983 ήτο χρόνο λήψης της από φασηςήνακαθιστάτρωτή την άσκησητης διακριτικής ευχέρει ας των καθ'ωνηαίτηση,υπό τοπρίσμα των ευρημάτων αυτών. 20 Ηπροαφνγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. Αναφερόμενεςνποθέσεις: Kyriakouv. CB.C.
(1965)3 C.L.R. 482, 25 Pangyprios EnosisEpistimonon Chimikonv. MinisterofEducation
(1983)3 C.L.R.745, Justice Partyv.Republic
(1986)3 C.L.R. 187, 30 Christoforou v. Municipal Committeeof Ayios Dhometios
(1987)3 C.L.R. 1464, Tsouloftas v.Republic
(1983)3 C.L.R. 426. 35 40 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών ημερομηνίας 24/1/91 με την οποία απορρίφθηκε ιεραρχική προσφυγή των αιτητών εναντίον αρνητικής απόφα σης της Αρχής Αδειών για την παραχώρηση στους αιτητές τεσ σάρων αδειών ταξί για τη μεταφορά επιβατών επί μισθώσει στην περιοχή Λεμεσού. 489 A.I.D.A.Rentals Ltd v. Δημοκρατίας κ.ά.
(1993)Α. Πογιατζής,για τους Αιτητές. Γ. Κνριακίδον, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur. adv. vult. 5 ΠΙΚΗΣ, Δ.: Οι αιτητές είναι μεταφορείς και ασχολούνται, όπως το όνομα τους υποδηλώνει, με την ενοικίαση αυτοκινήτων. Στις 18/8/83 αποτάθηκανστην αρμόδιααρχήγιατηνπαραχώρηση τεσσάρων αδειώνταξίγιατη μεταφοράεπιβατώνεπίμισθώσειγια 10 την ικανοποίηση των μεταφορικών αναγκών σ' αυτόν τον τομέα της αστικής τροχαίας περιοχής Λεμεσού.Το αίτημα τους διερευ νήθηκε χωρίς χρονοτριβή από τον Επαρχιακό Ελεγκτή Μεταφο ρών ηέκθεση του οποίουυποβλήθηκε στις27/9/83. ΟΕλεγκτής ει σηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης ενόψει της διαπίστωσης του 15 ότι οι μεταφορικές ανάγκεςτης συγκεκριμένης περιοχής όπουθα έδρευαν τα ταξί (τουριστική περιοχή Γερμασόγειας) εξυπηρετού ντο ικανοποιητικάαπότουςυπάρχοντες μεταφορείς (ταξί). Παρά την έγκαιρη διερεύνηση του θέματος από τον Ελεγκτή παρήλθανπερισσότερα απόεπτάχρόνια πριν το αίτημα μελετη θεί και ληφθεί απόφασηαπότην ΑρχήΑδειών. Η Αρχή απέρρι ψε τοαίτημαυπότο φωςτωνδιαπιστώσεων τουΕλεγκτή ότι δεν υφίστατο ανάγκηγια την έκδοση καιάλλων αδειών ταξί γιατην εξυπηρέτηση των αναγκών της τροχαίας περιοχής Λεμεσού. 20 25 Η απόφαση γνωστοποιήθηκε στους αιτητές στις 24/1/90 οι οποίοι άσκησαν ιεραρχική προσφυγήενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών προς επανεξέταση του θέματος. Κατάτην εξέταση τουθέματος απότην Αναθεωρητική ΑρχήΑδειών οι αιτητές υπέ- 30 βαλαν ότι οι άδειες ήταναναγκαίεςγια την εξυπηρέτηση πελατών τουςαπότοεξωτερικό, μερικοί απότουςοποίους επιζητούσαν τις υπηρεσίες ταξί αντί της ενοικίασης αυτοκινήτου. Ηαπόφασητης Αναθεωρητικής Αρχής λήφθηκε στις 24/1/91.Το αίτηματων προ σφευγόντων απερρίφθηκαι πάλι ενόψει, (α) των γεγονότων που 35 είχαν τεθεί ενώπιον της ΑρχήςΑδειών, και (β) άλλων γεγονότων που είχανπροκύψει μετάτηναπόφαση της ΑρχήςΑδειών,κυρίως τωνδυσμενών επιπτώσεων στηντουριστική βιομηχανίααπόταγε γονότα τουπολέμου στον Αραβικό Κόλπο. 40 Το πρώτο παράπονοτων αιτητών εντοπίζεται στη μεγάληκα θυστέρηση που σημειώθηκε στην εξέταση του αιτήματος τουςκυ ρίως απότηνΑρχήΑδειών.Στιγματίζωτηνκαθυστέρηση ως απα ράδεκτηκαιωςαντικείμενηπροςτιςυποχρεώσεις πουεπιβάλλει το 490 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 A.I.D.A.Rentals Ltd v. Δημοκρατίας κ.ά. Πικής, Δ. άρθρο29τουΣυντάγματοςσταόργανατηςΔιοίκησης γιατηναντι μετώπισηυπομνημάτωντωνπολιτώνπροςτιςΑρχές. Τοάρθρο29 επιβάλλει όχι μόνο τηδιερεύνηση αλλάκαιτην έκδοση αιτιολογη μένης απόφασης μέσα σε 30 μέρες απότην ημερομηνία υποβολής τουυπομνήματος.Πρέπειόμωςναεπισημάνωότιάτοματωνοποί ων τα δικαιώματαπου τους παρέχει το άρθρο29παραβιάζονται δεν στερούνται θεραπείας. Μπορεί νααποταθούνστο δικαστήριο μεπροσφυγή βάσει του άρθρου 146 προς περιστολή της καθυστέ ρησηςκαιτηνέκδοσηαπόφασηςγιατηνέκλειψητης. (Βλ. Andreas Kyriakou v. C.B.C.
(1965)3 C.L.R. 482, Pangyprios Enosis EpistimononChimikon v.Minister of Education
(1983)3 C.L.R. 745,καιJusticeParty v.Republic
(1986)3C.L.R. 187). Έχει επί σης αναγνωριστεί ότι το άρθρο29 τουΣυντάγματοςδεν οριοθετεί μόνο ταχρονικά πλαίσια μέσα στα οποίαπρέπει ναδοθεί η απόφάσητων αρχών,αλλάκαιτοκαθεστώς πραγμάτωνπουδιέπει τη λήψη και διαμόρφωση της. (Βλ. Christotorou v. Municipal Committeeof Ayios Dhometios
(1987)3C.L.R. 1464). Ηιεραρχικήπροσφυγήδεσυνιστάέφεσηαλλάεπαναξέτασητου απορριφθέντος αιτήματοςαπό ιεραρχικάανώτερη αρχή. Γι' αυτό χρησιμοποιείται οόρος "ιεραρχική"γιατοχαρακτηρισμό τηςδια δικασίας.Οόρος "προσφυγή"όμωςδενυποδηλώνει εξομοίακτητης διαδικασίαςμεπροσφυγήβάσειτουάρθρου 146. Ηιεραρχικήπρο σφυγήσυνιστάπρωτογενήδιοικητικήδιαδικασίαγιατηνκρίσητου απορριφθέντοςαιτήματοςεμπλουτισμένη όμωςαπόταστοιχείατα οποία προέκυψαν ενώπιον της Αρχής Αδειών. (Βλ. Tsouloftas ν. Republic
(1983)3 C.L.R. 426, Στασινόπουλου, Δίκαιον των Διοι κητικώνΠράξεων, σελ. 176-178, Σπηλιωτόπουλου,Εγχειρίδιον Δι οικητικού Δικαίου,Έκδοση 1982, σελ. 190-192, καιΤσούτσου, Διοίκησις καιΔίκαιον,Έκδοση 1979, σελ.63-65). Η άσκηση ιεραρχικής προσφυγής ενώπιον της Αναθεωρητι κής Αρχής Αδειών αποστερεί την απόφαση της Αρχής Αδειών απότον εκτελεστικό της χαρακτήρα* συνιστά κατ' ουσίαανανέωση του αιτήματος για την παροχή του αιτούμενου δικαιώμα τος. Το άρθρο4 Α
(5)του περί Ρυθμίσεως τηςΤροχαίας Μετα φοράςΝόμουτου 1982 (Ν.9/82 όπωςτροποποιήθηκε απότονΝ. 84/84)παρέχει την ευχέρεια στην Αναθεωρητική Αρχήνα λάβει υπόψη της και γεγονότα που προέκυψαν μετά την έκδοση της απόφασηςτης Αρχής Αδειών για σκοπούς επικύρωσης τηςπρο σβληθείσας απόφασηςήπαραπομπήςτηςυπόθεσης ενώπιον της Αρχήςγια ναπροβεί σε ορισμένη ενέργεια. Στην προκείμενη περίπτωση η ιεραρχική προσφυγή απορρί491 Πικής, Δ. A.I.D.A.Rentals Ltd ν. Δημοκρατίας κ.ά.
(1993)φθηκε,διαταγήηοποία συνεπάγεται και την επικύρωση τηςαπό φασηςτηςΑρχήςΑδειών. Στηλήψητηςαπόφασηςλήφθηκανυπό ψηόχι μόνο ταγεγονότα πουίσχυανκατάτον ουσιώδη χρόνο, δη λαδήκατάτο χρονικό διάστηματων 30 ημερών μετάτην υποβολή της αίτησης, αλλά καιγεγονότα πουπροέκυψαν μετάτην άσκηση της προσφυγής, δηλαδή ο πόλεμος στον Αραβικό Κόλπο και οι επιπτώσεις του στην τουριστική βιομηχανία της Κύπρου. Η συ νταγματικότητα του άρθρου4 Α
(5)του νόμου δεν έχειαμφισβη τηθείούτεπαρίσταταιανάγκηνααποφασιστείκατάπόσο γεγονό τα πουκαθίστανται παραδεκτά βάσει του άρθρου αυτούθαήσαν αποδεκτάστηναπουσίατηςνομοθετικής αυτήςπρόνοιας.Εκπρώ της όψεως κρίνω ότι τέτοιαγεγονότα δεθαήσανπαραδεκτά. 5 10 Υπό το φως των προνοιών του άρθρου 4 Α
(5)κρίνω ότι οι καθ' ων η αίτηση ενήργησαν μέσα στα πλαίσια των εξουσιών 15 τους λαμβάνοντας υπόψη και γεγονότα που προέκυψαν μετά την άσκησητης ιεραρχικής προσφυγής. Δεν έχεικαταδειχθεί λό γος που ναθέτει υπό αμφισβήτηση τα ευρήματα της Αναθεωρη τικής Αρχής αναφορικά με το 1983 ή το χρόνο λήψης της από φασης ήνακαθιστά τρωτή την άσκηση της διακριτικής ευχέρει- 20 ας των καθ'ων ηαίτηση υπό το πρίσμα των ευρημάτων αυτών. Η προσφυγή απορρίπτεται. Η επίδικη απόφαση επικυρώνε ται βάσει του άρθρου 146.4 (α)του Συντάγματος.Δεν εκδίδεται διαταγήγια τα έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς διαταγή για έξοδα. 492 25