(1993)19 Μαρτίου, 1993 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΙΑΜΠΟΥΡΤΗΣ, Αιτητής, ν. ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ (ΑΡ. 1), Καθ' ης η αίτηση. (Υπόθεση Αρ.556/91) Διοικητικό Όργανο — Συλλογικά Όργανα — Αποφάσεις διά ψηφο φορίας — Πλειοψηφία τωνπαρόντων που αποτελούν απαρτία — Πλειοψηφία: απαιτούνται οι μισές ψήφοι των παρόντων συν μίας — Αποχή θεωρείται αρνητικήψήφος. 5 Ο περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμος, Κεφ. 171 — Άρθρο 8
(5)όπως τροποποιήθηκε με τοΆρθρο 4 τουΝόμου 24/63 — Απόφαση λαμβάνεται με πλειοψηφία — Σε περίπτωση ισοψηφίας ο προε δρεύων έχει νικώσα ψήφο — Μεπαρόντα οκτώ μέλη δεν υπάρχει απόφαση πλειοψηφίας, εφόσον τα τέσσεραψηφίσουν υπέρ, τα τρία κατά και υπάρχει μια αποχή — Αποχή θεωρείται αρνητική ψήφος — Μη αναφορά στα πρακτικά στην ψήφο τον Προέδρου — Μη ύπαρξη έγκυρηςαπόφασης. 10 Στηνπαρούσαπροσφυγή τέθηκεαπό τονδικηγόροτουαιτητήει15 σήγησηπάνωσεσοβαρόνομικόζήτημαπουέκρινετοαποτέλεσματης προσφυγής. Ο δικηγόροςτουαιτητήσυγκεκριμένα,εισηγήθηκεπως τοαποτέλεσματηςψηφοφορίαςτουΣυμβουλίουτηςκαθ'ηςη αίτηση Αρχής δενκατέληξεσεοποιοδήποτεέγκυρηαπόφασηγιατί,μεπαρό ντα οκτώ μέλη και4 ψήφουςυπέρτηςπροαγωγήςτουενδιαφέρομε- 20 νου μέρους και 3ψήφουςκατά και μίας αποχής, δεν υπήρξεπλειο ψηφίαυπέρτηςπρότασηςπροαγωγήςτουενδιαφερομένουμέρους. Το Ανώτατο Δικαστήριο ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: 626 25 4Α.Α.Δ. 5 Σιαμπούρτηςν.Α.Η.Κ. (Αρ.1) Η επίλυση του ζητήματος καθιστά αναγκαίατην αναφοράστις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις. ΤοΑρθρο8του περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμου,Κεφ. 171,όπως ισχύει σήμερα μετάτηναντι κατάστασηαπότο Αρθρο4 του τροποποιητικού Νόμου24/63, έχει ως εξής: 4.ΤοΑρθρον 8τουβασικούΝόμουδιάτουπαρόντοςκαταργεί ται καιαντικαθιστάταιδιάτου ακολούθουάρθρου: 10 8.
(5)Αι αποφάσεις εφ' απάντωντων εις τας συνεδρίας προκυ πτόντωνζητημάτωνή αναφυομένωνθεμάτων λαμβάνονταιδιαπλει οψηφίας. Ενπεριπτώσει ισοψηφίας οπροεδρεύωντης συνεδρίαςκέ κτηταιδευτέρανήνικώσαν ψήφον πλέον της ιδίαςαυτού ψήφου. 15 25 Απόφασηπάνωσεοποιοδήποτεζήτημαλαμβάνεται μεπλειοψη φία. Σε περίπτωση δε ισοψηφίας ο προεδρεύων έχει δεύτερη ή νικώσα ψήφο. Πλειοψηφία, όπως είναι γνωστό, δημιουργείται με τη συμφωνία αναφορικάμετοαναφυόμενοζήτημα,του αμέσως μεγαλύτερου ακέραιου αριθμού του ημίσεως των παρόντων, και που αποτελούν απαρτία,μελώντουαποφασίζοντοςοργάνου. Στηνυπό εξέταση υπόθεση και σύμφωνα με τις πιο πάνω πρόνοιες τουΝό μου εφόσον ταπαρόνταμέλη ήσαν 8,απαιτείτοησυμφωνία 5από αυτά, ή 4 συμπεριλαμβανομένου στη διαζευκτική αυτή περίπτωση του προέδρου,ο οποίος θαείχεδεύτερη ήνικώσα ψήφο. 30 Αναφορικά μετο είδος καιαποτέλεσμα της ψήφου αποχής στην Ελλάδα,τοζήτημαείναι νομολογιακά ξεκάθαρο.Από το σύγγραμ μα του Στασινόπουλου Δίκαιον των Διοικητικών Πράξεων, σελ. 205 διαβάζουμετα εξής: 20 "Σιγώντος τουνόμου,δέονναδεχθώμεν ότιηαπόλυτοςπλειοψη φίατωνπαρόντωνκαιουχίτουσυνόλου των μελώνεγκύρως απο φασίζει, OLδεαρνηθέντεςψήφονθεωρούνταιωςκαταψηφίσαντες." 35 Τα ίδιααναφέρεικαι ο Π.Δαγτόγλου στο σύγγραμμα τουΓενι κό Διοικητικό Δίκαιο στη σελίδα 350, παράγραφος 964. 40 "Αποχές και λευκές ψήφοι υπολογίζονται κατάκανόνα ως αρνητικές ψήφοι, ενώ άκυρες ψήφοι δεν υπολογίζονται." Στην υπό συζήτηση υπόθεση στην απόφασητης Αρχήςαναφέρε ται πως ηπροαγωγήτου ενδιαφερομένου μέρους έγινε με4 ψήφους υπέρ 3εναντίον και μιαςαποχής.Ταονόματατων μελώνπουψήφι- 627 Σιαμπούρτης v.Α.Η.Κ. (Ag. 1)
(1993)σανυπέρή κατάτηςπρότασηςδενκαταγράφονται.Είναι επομένως άγνωστο ανοπρόεδρος,πουεδικαιούτοδυοψήφους,εψήφισευπέρ ήκατά της προαγωγής. Ενόψει της νομικής συζήτησης, ηπρόταση γιαπροαγωγήτου ενδιαφερομένουμέρουςδενυποστηρίχτηκε απότη πλειοψηφία τωνπαρόντων8 μελών γιατίέλαβεμόνο4ψήφους. 5 Η προσφυγή επιτυγχάνει με £100 έξοδα. Προσφυγή. 10 Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτης καθής ηαίτηση μετην οποία προάχθηκε το ενδιαφερόμενο μέρος στη θέση τουΑνώτε ρου Τεχνίτη/Βοηθού Επιστάτη στις 19.3.
- 15 Αρ. Γεωργίου,για τον Αιτητή. Κ. Στιβαρού, για την Καθ'ης ηαίτηση. Cur. adv. vult. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Ο αιτητής προσβάλλει την προαγωγή του ενδιαφερομένου μέρους στη θέση του Ανώτερου Τεχνίτη/Βοηθού Επιστάτη που έγινε από το Συμβούλιο της καθ' ης η αίτηση Αρχήςστις 19.3.91μετον ισχυρισμό ότι υπερέχει έκδηλααπό αυ τόν, και επομένως εδικαιούτο της θέσης. Δε θα εκφράσω οποια δήποτε άποψηπάνωσ' αυτότο ζήτημα,ενόψει του ακυρωτικού αποτελέσματος στην προσφυγή, γιατί αποδέχομαι εισήγηση του δικηγόρου τουαιτητήπάνωσε ένασοβαρόνομικό σημείο, πουτο συζητώ αμέσως. Ηεπίδικηαπόφασηελήφθηαπότο Συμβούλιο, στο οποίο παρίσταντο οκτώ μέλη, με 4ψήφους υπέρ της προαγωγής του εν διαφερομένου μέρους 3 εναντίον και μιας αποχής. Ο δικηγόρος του αιτητή εισηγείται πως το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας δεν 35 καταλήγει σε οποιαδήποτε έγκυρη απόφαση γιατί δεν υπήρξε πλειοψηφία υπέρ τηςπρότασηςπροαγωγήςτου ενδιαφερομένου μέρους. Η δικηγόρος της Αρχής απαντώντας προτείνει πως υπήρξε πλειοψηφία, γιατί η αποχήαπότηνψηφοφορία ενός μέ λους του Συμβουλίου καθιστά τον αριθμό των ψήφων υπέρ της 40 πρότασης 4 προς
- Και αυτόγιατί η αποχήδεν μετράως ψήφος είτευπέρ ήκατά της πρότασης. Η επίλυση του ζητήματος καθιστά αναγκαία την αναφορά 628 20 25 30 4 Α.Α.Δ. Σιαμπούρτης ν.Α.Η.Κ.(Αρ.1) Αρτεμίδης,Δ. στις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις, t oάρθρο8του περί Ανα πτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμου,Κεφ.171,όπως ισχύει σήμερα με τά την αντικατάστασηαπότο άρθρο4του τροποποιητικούΝό μου,24/63, έχειως εξής: 5 4.Το άρθρον8του βασικού Νόμουδιάτου παρόντοςκα ταργείταικαι αντικαθίσταταιδιατου ακολούθουάρθρου: 10 15 20 8.-
(1)ΟΠρόεδροςή,ενπεριπτώσει απουσίας αυτού,οΑντιπρόεδρος συγκαλεί τα μέλητης Αρχής ειςσυνεδρίαν οσάκις τούτο είναι αναγκαίον τηυποβολή δε εγγράφου αιτήσεως υπογραφομένηςυπότριών τουλάχιστον μελών ούτος οφείλει όπως εντός τριών ημερών απότης λήψεως της αιτήσεωςκαλέση τα μέλη της Αρχής εις συνεδρίαν συγκληθησομένην εντός δέκαημερών απότης λήψεως της αιτήσεως.
(2)Εάν οΠρόεδρος ή,αναλόγως της περιπτώσεως, οΑντι πρόεδρος δεν συγκάλεση συνεδρίαν συμφώνως τωπροηγού μενο) εδαφίω,τρία εκτων μελών δύνανταινα συγκαλέσωσι τον Πρόεδρον,τον Αντιπρόεδρον και τα μέληειςσυνεδρίαν OL' εγγράφουειδοποιήσεως υπογραφομένηςυπ'αυτών. 25
(3)Τέσσαρα των παρόντων μελών μετά του προεδρεύοντος της συνεδρίας συνιστώσιν απαρτίαν δια την διεξαγωγήνοιασδήποτεεργασίας. 30
(4)ΟΠρόεδρος,ή,ενπεριπτώσει απουσίαςαυτού,ο Αντιπρόε δρος, προεδρεύει των τοιούτων συνεδριών. Εν περιπτώσει απουσίαςτουΠροέδρουκαιΑντιπροέδρου ταπαρόνταμέληδύvavtaLναεκλέξακπνεξαυτώντονπροεδρεύοντατηςσυνεδρίας. \ 35 40
(5)Αιαποφάσειςεφ' απάντωντων εις ταςσυνεδρίαςπροκυ πτόντων ξητηιιάτων ήαναφυομένων θειιάτων λαμβάνονται δια πλειοψηφίας. Εν πεοιπτώσει ισοψηφίας ο προεδρεύων τηςσυνεδρίας κέκτηταιδευτέοανήνικώσαν ψήφονπλέον της ιδίας αυτούψήφου." Οι διατάξεις του εδαφίου5,του Νόμου,πουυπογραμμίζω, είναι σαφείς. Απόφαση πάνωσεοποιοδήποτε ζήτημαλαμβάνεταιμεπλειοψηφία. Σεπερίπτωση δεισοψηφίας ο προεδρεύων έχει δεύτερη ήνικώσα ψήφο. Πλειοψηφία, όπως είναι γνωστό, δημιουργείται μετησυμφωνία αναφορικά μετοαναφυόμενοζή τημα, του αμέσως μεγαλύτερου ακέραιου αριθμού του ημίσεως των παρόντων,καιπουαποτελούν απαρτία, μελών του αποφα629 Αρτεμίδης,Δ. Ιιαμπούρτης ν.Α.Η.Κ.(Αρ. 1)
(1993)σίζοντος οργάνου. Στην υπό εξέταση υπόθεση και σύμφωνα με τις πιο πάνω πρόνοιες του Νόμου εφόσον τα παρόντα μέλη ήσαν 8, απαιτείτο η συμφωνία 5 από αυτά,ή4 συμπεριλαμβα νομένου στηδιαζευκτική αυτήπερίπτωσητουπροέδρου,οοποί ος θαείχεδεύτερη ήνικώσα ψήφο. 5 Η δικηγόρος της Αρχής,για να προωθήσει την εισήγησητης, αναφέρεται στον Κανόνα 3.1 των Κανόνων που ρυθμίζουν τη διαδικασία των συνεδριάσεων της Αρχής,που θεσπίστηκαν δυ νάμει των εξουσιών πουπαρέχονταιαπότοάρθρο9τουΝόμου, 10 και ισχυρίζεται πως η αποχήδεν μετρά είτε υπέρ ή κατά της προτάσεως που συζητείται. Ο Κανόνας 3έχειως εξής: 3.1 Ηψηφοφορίαστις συνεδριάσεις της Αρχήςθαγίνεται με ανάτασητων χεριών. Εκτός όπουχρειάζεται ειδική πλειοψηφία οι αποφάσεις θα λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία των Μελών πουπαρίστανταικαιψηφίζουν.Σεπερίπτωση ισοψη φίας, ο Πρόεδρος θαέχει δεύτερη ήνικώσα ψήφο." 15 Η επιχειρηματολογία τηςδικηγόρου τηςΑρχής επικέντρωνεται στη φράση "που παρίστανταικαι ψηφίζουν",για να εισηγη θεί πως όταν ένα μέλος απέχει από τηψηφοφορία αυτό σημαί νει πως δεν ψηφίζει και κατάσυνέπεια ηαποχήτου δεμετρά. 20 Δε συμφωνώ ότι η επίμαχη φράση έχει την έννοια που της 25 προσδίδει ηδικηγόρος τηςΑρχής. Ηάποψημουείναι πωςηλέ ξη "παρίστανται",πουπροστίθεται στον Κανόνα3,είναιαδόκι μηκαικακόδάνειοαπόδιατάξειςνόμων ή άρθρακαταστατικών δημοσίας ή ιδιωτικής εταιρείας ή συνδέσμων και οργανώσεων πουκάμνουνειδικές πρόνοιες γιαδιαφοροποίησημεταξύμελών 30 τους που έχουν δικαίωμαψήφου και άλλων που μετέχουν μεν υπό κάποιαιδιότηταστις διαδικασίεςλήψεωςαποφάσεωναλλά δεν έχουν δικαίωμαψήφου. Ηφράσηδηλαδή "παρίστανται και ψηφίζουν", ή "παρόντωνκαι ψηφιζόντων" κατάτο συνηθέστερον, υποδηλώνει δύο συνυπάρχουσες ιδιότητες του ιδίου μέ- 35 λους, την παρουσίακαι τοδικαίωμαψήφου. Διαφορετική ερμηνεία του Κανόνα 3.1 θα τον καθιστούσε ultra vires του άρθρου 8 του Νόμου,που παραθέτωπιο πάνω, γιατί, όπως έχω ήδηαναφέρει,σύμφωνα με το εδάφιο5 όλες OL 40 αποφάσεις πάνω στα προκύπτονταή αναφυόμεναθέματα λαμ βάνονται με πλειοψηφία των παρόντων μελών, εφόσον οαριθ μός τους αποτελεί την απαρτία που ορίζει οΝόμος. 630 4 Α.Α.Δ. Σιαμπούρτης ν.Α.Η.Κ.(Αρ.1) Αρτεμίδης,Δ. Αναφορικά μετοείδος και αποτέλεσμα της ψήφου αποχής στην Ελλάδα,τοζήτημα-είναι νομολογιακά ξεκάθαρο. Απότο σύγγραμμα του Στασινόπουλου Δίκαιον των ΔιοικητικώνΠρά ξεων, σελ.205,διαβάζομετα εξής: 5 10 15 20 25 30 35 40 "δ) Ηδιάτην απόφασιναπαιτουμένηπλειοψηφία. Νομί μως συγκροτηθέντος κατά ταάνω τουοργάνου 1)6ιά του διορισμού απάντωντων μελών,2) διάτηςπροσκλήσεως αυ τών και 3)διάτης παρουσίαςτων αποτελούντων την απαρτίαν, η έννομος λειτουργία τουοργάνου εισέρχεται εις τέ ταρτον στάδιον,το της απαιτουμένης διάτην λήψιν αποφά σεως καικατάρτισιν τηςπράξεως συγκαταθέσεως των με λών. Οινόμοι ορίζουν συνήθως τον αριθμόν εκτων παρό ντων μελών,ωνησυγκατάθεσις είναιαναγκαίαδιάτην λήψιν αποφάσεως. Σιγώντος τουνόμου, δέον ναδεχθώμεν ότιη απόλυτος πλειοψηφία των παρόντων και ουχί του συνόλου των μελών εγκύρως αποφασίζει, οιδε αονηθέντες ψήφον θε ωρούνται ωςκαταψηφίσαντες." Τα ίδιααναφέρεικαιοΠ.Δαγτόγλου στο σύγγραμμα του Γε νικό Διοικητικό Δίκαιο στησελίδα 350, παράγραφος 964. "Η πλειοψηφία μπορεί ναυπολογιστεί επίτηβάσειτων κατά την ψηφοφορία παρόντων και μη κωλυόμενων μελών (αυτό αποτελεί τον κανόνα)ή του νόμιμου αριθμού τωνμε λών. Αποχές και λευκές ψήφοι υπολογίζονται κατάκανόνα ως αρνητικές ψήφοι, ενώ άκυρες ψήφοι (που είναι δυνατές επί μυστικής ψηφοφορίας) δενυπολογίζονται. Επί ισοψη φίας, ο νόμος προβλέπει συχνά ότιεπικρατεί ηψήφοςτου ^ προέδρου. Επίσιωπής τουνόμου όμως το Συμβούλιοτης Επικρατείας δεν δέχεται την σωστή αυτή,παλαιάκαι διεθνή λύση." Οι απόψεις και των δύο συγγραφέων βασίζονται σεαποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείαςτης Ελλάδος στις οποίες και παραπέμπουν. Στην υπό συζήτηση υπόθεση στην απόφασητης Αρχής ανα φέρεται πως ηπροαγωγήτου ενδιαφερομένου μέρους έγινε με4 ψήφους υπέρ3εναντίον και μιαςαποχής.Ταονόματατων με λών που ψήφισαν υπέρ ήκατά τηςπρότασης δενκαταγράφο νται. Είναι επομένως άγνωστο αν οπρόεδρος, που εδικαιούτο δυο ψήφους, εψήφισε υπέρήκατά της προαγωγής. Ενόψειτης νομικής συζήτησης, που κάμνω πιο πάνω,ηπρότασηγιαπροα631 Αρτεμίδης, Δ. Σιαμπούρτης ν. Α.Η.Κ. (Αρ. 1)
(1993)γωγή του ενδιαφερομένου μέρους δεν υποστηρίχτηκε από τη πλειοψηφία των παρόντων8 μελών γιατί έλαβε μόνο 4ψήφους. Τελειώνοντας, θα ήθελα να αναφέρω πως η δικηγόρος της Αρχής με παρέπεμψε σε πρόσφατη απόφασησυναδέλφου δικάστή, πάνω στο ίδιο ακριβώς νομικό ζήτημα, όπου εξεφράσθη αντίθετη άποψη. Και αυτή είναι βέβαια σεβαστή, αλλά η δική μουνομικήπροσέγγιση διαφέρει.Ηπροσφυγήεπιτυγχάνεικαιη επίδικη απόφασηακυρώνεται με£100 έξοδαυπέρτουαιτητή. 5 10 Η προσφυγή επιτυγχάνει με £100,- έξοδα υπέρ του αιτητή. 632