(1993)28 Απριλίου, 1993 [ΠΙΚΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΝΤΩΝΗ ΗΛΙΑ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ/ ' Η ΑΛΛΩΝ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 531/91) Προσφυγή βάσει τον Άρθρον 146 τον Συντάγματος — Αναθεωρητική δικαιοδοσία επί φορολογικών διαφορών — Καθορισμός, λαμβανο μένων υπόψη και των πορισμάτων στην Ματοσιαν ν. Δημοκρατίας — Κρίση περί ατελούς έρεννας και ελλειπούς αιτιολογίας της από φασης τον Διευθυντή Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων ως προς την αξία κτήματος κατά την 27/6/78, προς υπολογισμό κεφαλαιου χικού κέρδους από τη διάθεση του. 5 Αντικείμενο της αμφισβήτησης στα πλαίσια της προσφυγής ήταν η αξία του κτήματος,του οποίου ο αιτητής ήταν κύριος μερί10 δίου, κατά την 27/6/1978,η οποία αξία ήταν κρίσιμη προς καθορι σμό του κτηθέντος από τον αιτητή,και φορολογητέου, κεφαλαιου χικού κέρδους από τη διάθεση του κτήματος το
- Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι:
- Η απόφασηστη Ματοσιαν ν. Δημοκρατίας δεν υποστηρίζει την ει σήγηση του αιτητή ότι σε φορολογικές διαφορέςηαναθεωρητικήδι καιοδοσία επεκτείνεται πέραντου ελέγχου της νομιμότητας της πράξης μέχρι και την ουσία της διαφοράς. Εαν πράγματι αυτός ήταν ο λόγος της Ματοσιαν τότε θα ερχόταν σε σύγκρουση με την απόφα ση της ολομέλειας στη Georghiades v. Republic και με αυτό τούτο το κείμενο του Αρθρου 146.1 του Συντάγματος, το οποίο καθερώνει ομοιόμορφη βάση για την αναθεώρηση κάθε εκτελεστής διοικητικής 918 15 20 25 4Α-ΑΑ. 5 10 15 20 Ηλίαv.Δημοκρατίαςκ.ά. πράξης ήαπόφασης. Ό,τισυνάγεται απότην απόφασηστη Ματο σιανείναιότιηέρευνατουδιοικητικούοργάνουδενπρέπειναείναι μονομερής αλλάπρέπειναεπεκτείνεται σεκάθεστοιχείο πουτείνει να διαφωτίσει ως προς ταουσιώδη γεγονότα. Σε άλλο σημείο της απόφασηςστηΜατσιάνορθάεπισημαίνεταιότιηαποφασιστική αρ μοδιότηταανήκειστοΔιευθυντήτουΤμήματοςΕσωτερικών Προσό δωνκαιόχιστονκυβερνητικόεκτιμητή.Επομένωςτοερώτημαδενεί ναι αν ηεκτίμηση του κυβερνητικού εκτιμητή ήταν εύλογη υπό το φωςτων δεδομένων πουπαρατίθενταιστην έκθεσητου,αλλά κατά πόσοηαπόφασητουΔιευθυντήήτανλογικάεφικτή,υπότοφωςτου συνόλου των δεδομένων ταοποίαείχεή έπρεπενα είχε υπόψητου γιατηνάσκησητωνεξουσιώντου.
- Ηεπίδικηαπόφασησυναρτάταιενπροκειμένωμεταπροσόντατου εκτιμητήκαιόχι μετηνκρίσητουπεριεχομένου της εκτίμησης δια πίστωσηπουαποκαλύπτεισφάλμαστηνπροσέγγισητουΔιευθυντή πουτείνει ναεκθεμελιώσει τηναπόφασητου.Ακόμα σημαντικότε ροδιαφαίνεταιαπότηναιτιολογίατηςαπόφασης,ότιοΔιευθυντής δενάσκησεαποφασιστικήαρμοδιότηταστονκαθορισμό τηςφορολογίας υιοθετώντας την εκτίμηση του κυβερνητικού εκτιμητή με αναφοράκαιμόνο σταπροσόντατου.ΟΔιευθυντής παρέλειψενα ερευνήσει τοσύνολο τωνστοιχείων πουείχεενώπιοντου,περιλαμ βανομένης και της έκθεσης των πραγματογνωμόνων της άλλης, πλευράς,προςδιαπίστωσητηςαξίαςτουκτήματοςτην27.6.
- 25 Υπό το φως αυτώντων διαπιστώσεων ηαπόφασηπροβάλλει ως το αποτέλεσμα ατελούς έρευνας αφενός,και ελλευτούς αιτιολο γίαςαφετέρου. 30 Ηπροσφυγή επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Ματοσιαν ν.Δημοκρατίας
(1993)4Α.Α.Δ. 231, 35 Georghiades v.Republic
(1982)3 C.L.R. 16. Προσφυγή. 40 Προσφυγή κατά της απόφασης του Διευθυντή του Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων με την οποία επιβλήθηκε στον αιτητήφο ρολογία £5.370,- επίτουκεφαλαιουχικούκέρδους πουκτήθηκεαπό την πώλησηακινήτου. 919 Ηλία ν.Δημοκρατίαςχ.ά.
(1993)Κ. Ευσταθίου, για τον Αιτητή. Χρ. Χ'Τιάννη, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ.:Ηαξίαςτουκτήματοςτην27/6/1978τοοποίοοαιτητής και ο συνοδιοκτήτης του διέθεσαν το 1983 βρίσκεται στο επίκεντρο τηςδιαφοράςτουαιτητήκαιτων φορολογικών αρχών για την ανεύρεση του προκύψαντος κέρδους για τους σκοπούς τουΠερί Φορολογίας Κεφαλαιουχικών Κερδών Νόμουτου 1980 (Ν52/80). Τοκτήμαήταν έκτασης6σκαλώνκαι3προσταθιώνκαι διατέθηκε,όπως τελικά έγινεπαραδεκτό,για£103,000.Σύμφωνα μετηναπόφασητουΔιευθυντή τουΤμήματοςΕσωτερικών Προσόδων η αξίατου μεριδίου του αιτητή στο κτήμα την27.6.78ήταν20.250,-.Μεβάσητις διαπιστώσεις τουΔιευθυ ντή ως προς το προϊόν πώλησης -£51,500,- και την αξία του κτήματος κατά τον κρίσιμο χρόνο (17/6/78) και μετάτις νενομισμένεςαφαιρέσεις επιβλήθηκε φορολογία £5.370,-επίτου κεφαλαιουχικού κέρδους πουκτήθηκε. Σύμφωνα μετον αιτητήηαξίατουκτήματοςτην27/6/78ήταν £30.000,-.Τηθέσηαυτήβάσισε στην εκτίμηση ιδιωτικούγραφεί ου εκτιμητών γης την οποίανωρίτερα υπέβαλε στις αρχέςπρος τεκμηρίωση της θέσης του. 5 10 15 20 25 ΟΔιευθυντής υιοθέτησε την εκτίμηση τουκυβερνητικούεκτιμη τή,τουκ.Ματέα,ωςπροςτηναξίατουκτήματοςτην27.6.78,εύρη ματοοποίοτονοδήγησε στηνεπιβολήτηςεπίμαχηςφορολογίας. 30 Η απόφασηπροσβάλλεται ως το προϊόν πλημμελούς έρευνας και ανεδαφικήςαιτιολόγησης. Τόσοοκυβερνητικός εκτιμητής όσο και οι εκτιμητές του αιτητήβάσισαντις εκτιμήσεις τους σεπωλή σειςσυγκριτικώνκτημάτωντιςοποίεςπροσάρμοσανσταδεδομένα 35 της27/6/78.0κυβερνητικόςεκτιμητήςβασίστηκεστιςπωλήσειςπέ ντε κτημάτωνταοποίαέκρινε ότι επιδέχονταισύγκρισημετοεπί δικοκτήμα.Είναιπρόδηλοαπόταστοιχείαπουπαρατίθενταιότιη ομοιότητα των πέντε κτημάτων με το επίδικο είναι περιορισμένη. Η ανομοιομορφία των δύο απόταπέντε "συγκριτικά" ήταντόσο 40 μεγάλη ώστε να παρίσταται ανάγκη αναπροσαρμογής της τιμής στην οποίαδιατέθηκανκατά 100%γιατηδημιουργίατωνπροϋπο θέσεων σύγκρισης τους με το επίδικο.Στηνέκθεσητουκυβερνητι κού εκτιμητή γίνεται και "επαλήθευση" του αποτελέσματος που 920 4ΧΛΛ. 5 10 15 20 25 30 Ηλία ν.Δημοκρατίαςχ.ά. Πικής, Δ. προέκυψε απότησύγκρισημεπροσφυγήστημέθοδοανάπτυξηςως μέσο για την ανεύρεση της αξίας του κτήματος. Η εκτίμηση των εμπειρογνωμόνων τουαιτητήβασίζεταισεεννέα"συγκριτικές" πω λήσειςκτημάτων οι οποίες παραλληλίζονται με το επίδικο κτήμα κατάτρόπογενικόκαισεκάποιοβαθμόαόριστο.ΟΔιευθυντής του Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων υιοθέτησε την εκτίμηση τουκυ βερνητικού εκτιμητήκαιεπέβαλετηνυπόαναθεώρηση φορολογία. Κατάτηνακρόασηοαιτητής έκαμε ιδιαίτερηαναφοράσεπρόσφατη απόφασητου Ανωτάτου Δικαστηρίου Ματοσιαν ν.Δημο κρατίας
(1993)4 Α.Α.Δ.231, η οποία εκδόθηκε από το Δικαστή Αρτεμίδη, προς υποστήριξη της θέσης ότι σε φορολογικές διαφο ρέςηαναθεωρητικήδικαιοδοσίατουδικαστηρίου επεκτείνεται πέ ραντουελέγχουτηςνομιμότητας της πράξης μέχρι καιτην ουσία της διαφοράς. Ηπροσέγγιση στη Ματοσιανως προς ταόρια της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας σε φορολογικά θέματα καταπτρίζεται στο πιόκάτωαπόσμασματοοποίοπαραθέτουμε:"Έχωτηνάποψηόμως πωςότανη απόφασητης διοίκησης αφοράσε εξειδικευμένα ζητήματα, όπου ηγνώμη ειδημόνων παίζει σημαντικό ρόλο, το ελεγκρικό έργο του διοικητικού δικαστηρίου μπορεί να αποδεικτεί ανεπαρκές εφόσον δεν έχειδικαιοδοσίαναεξετάσει καιαναλύσει τις διάφορες από ψεις γιανααποφανθείποίαείναι ηορθότερη. Ηυπόσυζήτησηυπόθεση αποτελεί παράδειγμα.Οδιευθυντής είχε ενώπιον του δύο εκθέσεις εμπειρογνωμόνων για τις αξίες ακίνητης ιδιοκτησίας πουκαταλήγουν σε διαφορετικά συμπεράσματα. Ο ίδιος υιοθέτησε αυτή του εμπειρογνώμονα που υπηρετεί στη δημόσιας υπηρεσίας. Νομίζω πως ηνομολογία μας,που αφοράστην έκταση και δικαιοδοσία ελέγχου της διοικητικής απόφασης, σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν αποκλείει το διοικη τικό δικαστήριο απότου ναπροβεί σε ικανοποιητική έρευνα ώστε να διαφανεί αν η διοίκηση ενήργησε με δίκαιο τρόπο έναντι του πολίτη, όπως απαιτείηχρηστή διοίκηση." 35 40 Δε συμφωνώ ότι η απόφαση στη Ματοσιαν ν. Δημοκρατίας υποστηρίζει τηνεισήγησητουαιτητήότι σεφορολογικές διαφορές ηαναθεωρητική δικαιοδοσία επεκτείνεται πέραν του ελέγχου της νομιμότητας της πράξης μέχρι και την ουσία της διαφοράς.Εαν πράγματι αυτός ήταν ο λόγοςτης Ματοσιαν τότε θαερχόταν σε σύγκρουση με την απόφαση της ολομέλειας στη Georghiades ν. Republic
(1982)3 C.L.R. 16, και με αυτό τούτο το κείμενο του Αρθρου 146.1 του Συντάγματος το οποίο καθερώνει ομοιόμορφη βάση για την αναθεώρηση κάθε εκτελεστής διοικητικής πράξης ή 921 Πικής, Δ. Ηλία ν. Δημοκρατίας κ.ά.
(1993)απόφασης. O J L συνάγεται απότην απόφασηστηΜατοσιαν είναι ότιη έρευνατουδιοικητικούοργάνουδενπρέπειναείναι μονομε ρήςαλλάπρέπειναεπεκτείνεταισεκάθεστοιχείοπουτείνειναδια φωτίσει ωςπροςταουσιώδηγεγονότα.Σεάλλοσημείοτηςαπόφα σης στη Ματσιάν ορθά επισημαίνεται ότι η αποφασιστική αρμό5 διότηταανήκειστονΔιευθυντήτουΤμήματοςΕσωτερικώνΠροσό δωνκαιόχι στονκυβερνητικόεκτιμητή. Επομένωςτοερώτημαδεν είναιανηεκτίμησητουΚυβερνητικούεκτιμητήήτανεύλογηυπότο φωςτωνδεδομένωνπουπαρατίθενταιστηνέκθεση του,αλλάκατά πόσοηαπόφασητουΔιευθυντήήτανλογικάεφικτήυπότοφωςτου 10 συνόλουτωνδεδομένων ταοποίαείχεή έπρεπεναείχευπόψητου γιατηνάσκησητωνεξουσιών του. Ποιοι είναι οι λόγοι πουστοιχειοθετούν την απόφασητουΔι ευθυντή;Αυτοί εκτίθενταιστουπόμνηματουΑνώτερουΦοροθέτη πουεπιλήφθηκετηςυπόθεσηςτης3/7/91 τηνοποίαυιοθέτησεοΔι ευθυντής.Το σχετικό απόσπασματης έκθεσης τουαναφέρει:"Κατά την λήψητης επίδικης απόφασηςλήφθηκε υπόψηη εκτίμηση τουπροσοντούχουκαιέμπειρουεκτιμητήτουΤμήματος ΓρηγόρηΜατέα." 15 20 Η απόφασησυναρτάται με προσόντα του εκτιμητή και όχι με την κρίση του περιεχομένου της εκτίμησης διαπίστωση που απο καλύπτει σφάλμα στην προσέγγιση του Διευθυντή που τείνει να 25 εκθεμελιώσει την απόφασητου. Ακόμα σημαντικότεροδιαφαίνε ται απότην αιτιολογία τηςαπόφασηςότι οΔιευθυντής δεν άσκη σε αποφασιστική αρμοδιότητα στον καθορισμό της φορολογίας υιοθετώντας την εκτίμηση τουκυβερνητικούεκτιμητήμεαναφορά και μόνο σταπροσόντα του.Ο Διευθυντής παρέλειψε να ερευνή- 30 σει το σύνολοτων στοιχείων πουείχεενώπιον του, περιλαμβανο μένης και της έκθεσης των πραγματογνωμόνων της άλλης, πλευ ράς,προςδιαπίστωσητηςαξίαςτουκτήματοςτην27.6.78. Υπό το φως αυτώντων διαπιστώσεων η απόφασηπροβάλλει ως το αποτέλεσμα ατελούς έρευνας αφενός, και ελλειπούς αι τιολογίας αφετέρου. Ηεπίδικηαπόφασηακυρώνεται στην ολό τητα της βάσει του Αρθρου 146.4 (β) του Συντάγματος.Δεν εκ δίδεται διαταγήγια ταέξοδα. 35 40 Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς διαταγή για έξοδα. 922