(1994)3 Μαρτίου, 1994 [ΚΟΥΡΡΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΡΑΟΥΝΑΣ, Εφεσείων, ν. \ ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ Ε. ΠΑΤΡΟΚΛΟΥ, ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΠΑΤΡΟ ΚΛΟΥ, Εφεσίβλητης. (ΠολιτικήΈφεσηΑρ. 8043) Αμέλεια— Τροχαίο ατύχημα— Συντρέχουσα αμέλεια— Σύγκρουσηλεαχρορείονμεπεζό οοποίοςδιασταύρωνετρέχονταςτονδρόμοαπόδε ξιά προς τα αριστερά — Ίχνητροχοπέδησης τουλεωφορείουμήκους 61ποδώνκαιπροσπάθειαστροφήςπρος τααριστεράγιααποφυγή τον πεζού — Κρίθηκε, ανατρέποντας τηναπόφαση τονπρωτόδικουAimοτηρίον, ότι αποκλειστικήευθύνηγια τοατύχημαείχεοπεζός. Στις 19.4.86, ενώ οεφεσείωνοδηγούσε τολεωφορείο THV 930 στο δρόμο Λατσιών-Λευκωσίας,μεκατεύθυνσηπροςτη Λευκωσία,κτύπη σεκαιτραυμάτισεθανάσιματον ΕυριπίδηΠατρόκλου, οοποίοςπρο σπαθούσεναδιασταυρώσειτοδρόμοτρέχονταςαπόδεξιάπροςτααρι- 10 στερά σύμφωνα μετηνκατεύθυνσητουλεωφορείου. Στοσημείο εκεί νοοδρόμοςείχεπλάτος23πόδιακαιησύγκρουσηεπήλθεσεσημείο19 πόδια απότηδεξιάπλευράτουδρόμου. Υπήρχαν ίχνητροχοπέδησης τουλεωφορείου μήκους61 πόδια,απόταοποίαδιαφαινότανότιτολε ωφορείο είχεπροσπαθήσειναμετακινηθεί προςτααριστερά. Τοπρω- 15 τόδικοΔικαστήριο βρήκεότι οεφεσείωνείχεδει τονπεζόναπερπατά στο δεξιό παγκέτοτου δρόμου;ότι σεκάποιαστιγμήκαιενώ τολεω φορείοβρισκότανσεαπόσταση 100ποδώνπερίπουαπόαυτόνοπεζός άρχισε ναδιασταυρώνει τοδρόμοτρέχοντας καικουνώντας ταχέρια του,προφανώςγιαναπρολάβει τηστάσητου λεωφορείου, ότι ο εφε- 20 σείωνείχεχρησιμοποιήσει ταφρένατου καιπροσπαθήσει ναστρίψει προς τααριστερά για νααποφύγειτον πεζό,και ότι ηταχύτητατου ήταν30-35 μ.α.ω. Μεταευρήματααυτάβρήκεότιτόσοοεφεσείωνόσο καιοαποθανώνήσαναμελείς,ομενεφεσείωνδιότιέπρεπεναείχεαντι152 5 1 A.A.A. 5 Παραούνας ν. Πατρόκλου ληφθείτονπεζόσεμεγαλύτερηαπόστασηκαιναλάβειπερισσότερα μέ τρα για να αποφύγει τη σύγκρουση, ο δε πεζός διότι είχε αρχίσει να διασταυρώνει τρέχοντας το δρόμο ενώ έπρεπε να είχεαντιληφθεί ότι ερχόταν ένα μεγάλο λεωφορείο απότααριστερά τουχωρίς καμιάένδειξη ότι θασταματούσε, καικαταμέρισε το ποσοστό ευθύνης σε 60% γιατονεφεσείοντα και40%γιατοναποβιώσαντα. Κατ*έφεσηο εφεσείων ισχυρίσθηκε ότι ταευρήματατουΔικαστη ρίουδενδικαιολογούσαν τονκαταλογισμό ευθύνης σ'αυτόν. Αποφασίσθηκεότι: 10 15 20 Από τηνπραγματική μαρτυρία,δηλαδήτα ίχνητροχοπέδησης,εξα γόταν τοσυμπέρασμα ότι οεφεσείων είχεδειτον πεζόνα διασταυρώ νει τρέχοντας απόαπόσταση 100περίπουποδώνκαιαμέσως είχεχρη σιμοποιήσει τα φρένα του και είχε προσπαθήσει να στρίψει προςτα αριστερά για νατον αποφύγει. Υπό τις περιστάσεις ο εφεσείων δεν ήτανένοχος οποιασδήποτεαμέλειας,διότιείχε κάνειότι μπορούσενα κάμει για να αποφύγει το δυστύχημα,το οποίο οφειλόταν στην απο κλειστικήαμέλεια του πεζού,ο οποίος είχεπροσπαθήσει να διασταυ ρώσειτρέχονταςτονδρόμοενώείχεαντιληφθεί,ήέπρεπεναείχεαντι ληφθεί,ότι έναμεγάλο λεωφορείο ερχόταν απότααριστεράχωρίςκαμιάένδειξηότι θασταματούσε. Ηέφεσηεπιτράπηκεμεέξοδα. Έφεση. 25 Έφεσηαπότους εναγόμενους κατάτηςαπόφασηςτουΕπαρχια κούΔικαστηρίου Λευκωσίας (Λαούτας,Αναπλ. Π.Ε.Δ.) πουδόθηκε στις 18 Ιανουαρίου, 1990 (Αρ. Αγωγής 9064/86)με την οποίακατέ νειμε60% ευθύνη στον εναγόμενο 1 και40% ευθύνη στον αποθανό ντα σχετικά με τροχαίο ατύχημα. Jr. Ερωτοκρίτον (κα), για τους Εφεσείοντες. Α. Βρυωνίδης, για την Εφεσίβλητη. 30 Cur- &dv- vu/f. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την απόφαση του Δικαστηρίου. Η έφεση στρέφεται εναντίον της απόφασηςτου Επα^γιακοΰΔικαστη ρίου Λευκωσίας, με την οποία κατένειμε 60% ευθύνη εναντίον του εφεσείοντα-εναγομενου 1(στη συνέχεια "εφεσείοντα") και 40% ευ153 Κούρρης,Δ. Παραούναςν. Πατρόκλου
(1994)θΰνη εναντίον του αποθανόντα,σχετικά με τροχαίο ατύχημα το οποίο επισυνέβηκε στοδρόμοΛατσιών-Λευκωσίας. Η αγωγή καταχωρήθηκε από τη διαχειρίστρια της περιουσίας τουαποθανόντα ΕυριπίδηΠατρόκλου,εναντίον των εφεσειόντωνεναγομενων, με την οποία ζητούσε αποζημιώσεις δυνάμει του άρ- 5 θρου34τουπερίΔιαχειρίσεως Περιουσιών Αποβιωσάντων Νόμου, Κεφ. 189, όπως τροποποιήθηκε,προς όφελος της περιουσίας του αποθανόντα και αποζημιώσεις δυνάμει του άρθρου 58 του περί ΑστικώνΑδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148,προςόφελοςτωνκληρονό μων του. Οκαθορισμόςτων αποζημιώσεωνδενέχειεφεσιβληθεί. 10 Στις 19/4/86, ενώ οαποθανώνδιασταύρωνετοδρόμοΛατσιώνΛευκωσίας, κτυπήθηκεθανάσιμααπότο λεωφορείο THV930, που οδηγούσε ο εφεσείοντας 1 καιπουανήκεστους εφεσείοντες
- Εί ναι παραδεκτόπωςμεταξύτων εφεσειόντων, υπήρχεη σχέση εργο δότηκαιυπαλλήλου. Συνεπώς,οι εφεσείοντες 2είναι εκπροστήσε- 15 ωςυπεύθυνοι διάοιανδήποτεαμέλειατουεφεσείοντα
- Σχετικά με την ευθύνη, κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ο αστυφύλακας Πουργούρας,ο οποίος επισκέφθηκε τη σκηνή γύρω στις 8.50 τοπρωΐ. Στηνπαρουσίατου οδηγού,ετοίμασε σχέδιο το οποίο κατέθεσε ενώπιον του πρωτόδικουΔικαστηρίου. Κατέθεσε 20 ότι ο δρόμος προς Λευκωσία είναι κατηφορικόςκαιχωρίζεται με άσπρηδιακεκομμένηγραμμή. Οοδηγόςτουυπέδειξετοσημείο συ γκρούσεως πουείναι σημεια)μένο με "Χ" στο σχέδιο καιτο οποίο βρίσκεται σεαπόσταση 19ποδώναπότηδεξιάάκρη τηςασφάλτου μεκατεύθυνσητηΛευκωσία. Τοπλάτοςτουδρόμουείναι23πόδια. 25 Ο μάρτυρας αυτός,παρόλοπουδιατύπωσετη γνώμηότι τοση μείο "Χ" δεν μπορούσε ναήταντο σημείοσυγκρούσεως, λόγωτων ιχνών τροχοπεδήσεως, εντούτοις στηναντεξέτασήτουδεναπόκλει σε τέτοιο ενδεχόμενο. Οοδηγός τουλεωφορείου, επίσης τουανέ φερεότι είδετοναποθανόνταγιαπρώτηφοράναβαδίζειστοδεξιό 30 κράσπεδοτουδρόμου,μεκατεύθυνσητηΛευκωσίακαιοαποθανών κάλυψε 35πόδιαπερίπουκατάμήκοςτουκρασπέδου,πριναρχίσει ναδιασταυρώνει. Οιαριστεροίτροχοίτουλεωφορείου,άφησανεπί της ασφάλτου και του αριστερού κρασπέδου,ίχνη τροχοπεδήσεως μήκους61ποδών, οι δεδεξιοί 7πόδια. 35 Ηεκδοχήτουεφεσείοντα, είναιότι οδηγούσε τολεωφορείοαπό Λατσιά προςΛευκωσίακαιείδεσεαπόσταση35ποδώντοθύμανα περπατάστοδεξιόκράσπεδοπροςτηνίδιακατεύθυνση. Ενώήταν σε απόσταση20ποδώναπόκοντάτου, ξαφνικά,σεκλάσμαδευτε154 1 Α.Λ.Δ. Παραούναςν.Πατρόκλου Κούρρης,Δ. ρολέπτων, άρχισε να τρέχει προς το κέντρο του δρόμου. Ο ίδιος χρησιμοποίησε τα φρένακαιοδήγησετολεωφορείο προςτααριστε ρά. Οαποθανών,συνέχισενατρέχει καιέγινεησύγκρουση στοδε ξιό μπροστινόπροφυλακτήρα. Στηναντεξέτασήτου,είπεπωςητα5 χύτητάτουήτανπερίπου30-35 μ.α.α).. Ενώαρχικάισχυρίστηκε ότι δεν είδε τον αποθανόντα να διασταυρώνει, αργότερα είπε ότι ενώ βρισκόταν 20 πόδια μακριάτου,άρχισε νατρέχει απότοπαγκέττο προςτοκέντροτουδρόμου. " Γιατους εφεσείοντες κατέθεσε καιμιαεπιβάτιδατου λεωφορεί10 ου. Όπωςείπε,καθότανστο μπροστινό κάθισμαπουβρίσκεταιδί πλα στον οδηγό. Ενώ οδηγείτο το λεωφορείο, αντιλήφθηκε ότι ο οδηγός χρησιμοποίησε ταφρένα. Τότε,κοίταξε προςταδεξιάκαι είδετοθύμαναβρίσκεται στοκέντρο τουδρόμουκουνώνταςταχέ ρια.του. Ο οδηγός προσπάθησε να κατευθύνει το λεωφορείο πιο 15 αριστερά,ενώ το θύμασυνέχιζε νατρέχει. Όταν σταμάτησε το λε ωφορείοκαιβγήκεέξω,είδετοθύμαξαπλωμένο στοδρόμο. .· ΟπρωτόδικοςΔικαστήςεξέτασετηνολότητατηςμαρτυρίας,ξε κινώνταςαπότηνεκδοχήτουεφεσείοντακαιτηνεπιβάτιδατουλε ωφορείου,δοθέντος ότι καιοι δύο ήτανοι μόνοι αυτόπτες μάρτυ20 ρες. Αντιπαραθέτοντας την εκδοχήτου οδηγού-εφεσείοντα μετην πραγματική μαρτυρία, βρήκε ότι συγκρούεται μ' αυτήν. Ηουσια στικότερηδιαφορά,είπε,είναιτομέροςεκείνοπουαναφέρεταιστην απόστασηπουβρισκόταν οεφεσείοντας ότανείδε το θύμαναδια σταυρώνει, που σύμφωνα με τη μαρτυρία του, ήταν20 πόδιαμα25 κριά. Αυτόαντικρούεται,ανέφερεοπρωτόδικοςΔικαστής,απότην πραγματικήμαρτυρία,σύμφωνα με τηνοποίαταίχνητων φρένων των αριστερών τροχών, είχαν μήκος 61 πόδια, των δεξιών δετρο χών,7πόδια. Στη συνέχεια,είπεότι εάνστο μήκοςτούτουπολογι στείκαιηαπαιτούμενηαπόστασησκέψεωςπουπροηγείταιτηςχρή30 σης των φρένων,τότε ένας καταλήγει στο αναπόφευκτοσυμπέρα σμαότι ο αποθανώνθαέπρεπενα είχεγίνει αντιληπτός απόπολύ μεγαλύτερηαπόσταση απόεκείνη πουισχυρίστηκε ο εφεσείοντας. Το σχετικό απόσπασματης πρωτόδικης απόφασης, αναφορικά μετηνευθύνη, αναφέρειταεξής: 35 40 "Από τηνπαράθεσητωνπιο πάνωγεγονότων, σε συνάρτηση με τηνπραγματική μαρτυρία,βρίσκωότιοεναγόμενος οδηγούσετο λεωφορείο απόΛατσιά προς Λευκωσία. Οδρόμος ήτοελεύθε ρος απόάλληκυκλοφοριακήκίνηση. Ηταχύτητατουήταν πέ ριξ των 30-35 μιλίων την ώρα. Το θύμαπερπατούσε στο δεξί κράσπεδο μεκατεύθυνση την Λευκωσία. Σεκάποιοσημείο άρ155 Κούρρης, Δ. Παραούνας ν. Πατρόκλου
(1994)χισεναδιασταυρώνειτρέχοντας. Τολεωφορείο τονκτύπησεστο σημείο"Χ". Οδρόμοςέχειπλάτος23πόδια. Είχεκαλύψειαπό σταση 19ποδώνπριντοδυστύχημαπροςτηναντίθετηπλευρά. Από τααπλάαυτάγεγονόταδενμπορείναεξαχθείάλλοσυμπέ ρασμαπαρά μόνο ότι οεναγόμενος 1 υπήρξεαμελήςκαιτούτο 5 διότι, ενώ οδηγούσε σε ένα δρόμο χωρίς άλλα οχήματακαι με απρόσκοπτη ορατότητα,δεναντιλήφθηκεέγκαιρατονπεζό. Τον πεζό τον είχεπροσέξει να περπατάστο δεξί παγκέττο όπως ο ίδιος ισχυρίστηκε. Σεκλάσμαδευτερολέπτων, είπε,βρέθηκεστο κέντρο του δρόμου. Τούτο δεν μπορεί ναευσιαθήσει γιατί δεν 10 ήτανκατορθωτόέναςπεζόςνακαλύψει 19πόδιασετόσο ελάχι στοχρονικόδιάστημα. Κατά τη γνώμη μου ο πεζός άρχισε να διασταυρώνει, και δεν αποκλείω να έτρεχε προς το σκοπό αυτό,όταν ο οδηγός ευρίσκετοσεαρκετάμεγάληαπόσταση απόκοντάτου. Εάνοεναγό- 15 μένος 1οδηγούσε επιμελώς δεν υπήρχε καμία δικαιολογία να μην αντιληφθεί τον πεζό έτσι πουναπροβεί στη λήψητων μέ τρωνεκείνωνδηλ.είτενασταματήσειέγκαιρατολεωφορείοείτε να αποφύγει την σύγκρουση. Αρα ο εναγόμενος θαπρέπει να οδηγούσεχωρίςναείχεπλήρηήκαικαθόλουέλεγχοτουδρόμου. 20 Εάν είχετην προσοχή του στο δρόμοκαιεφόσον ο ίδιος παραδέκτησεότιαντιλήφθηκετονπεζόναπερπατάστοπαγκέττο,δεν υπήρχε τίποτε πουνα τον εμπόδιζενατον έβλεπεέγκαιρα και ακόμαότανάρχισεναδιασταυρώνει.". Επίσης, ο πρωτόδικος Δικαστής κατέληξε στο συμπέρασμα όπ 25 καιοαποθανώνυπήρξεένοχοςσυντρέχουσας αμέλειας. Σχετικάμε τησυντρέχουσα αμέλειατουαποθανόντα,αναφέρειτοεξής: 'Ήροσπάθησεναδιασταυρώσει τρέχονταςκατάτηνστιγμή που έβλεπε,γιατίη ορατότηταήταναπεριόριστη,έναμεγάλολεωφο ρείοναπορεύεταιχωρίςκαμιάένδειξηότιθαεσταματουσε. Πι- 30 στεύω ότι το θύμαπροσπάθησε μάταια,όπως αποδείχτηκε,να επισύρει τηνπροσοχήτουοδηγούγιανασταματήσει("κουνούσε τα χέρια" είπε η επιβάτιδατου λεωφορείου). Πρόθεση τουθα ήτανναπρολάβειτολεωφορείο στηναπέναντιστάση. Ο εναγό μενος 1 όμωςπουδεντοναντιλήφθηκεεσυνέχισετηνπορείατου 35 μετην ίδιαταχύτητα. Εάντοθύμαδενήταναπρόσεκτοείχετο χρόνοκαιτην ευκαιρίανασταματήσει,έστωκαιστοκέντροτου δρόμου,αποφεύγονταςέτσιτην σύγκρουση.". Αφούαποφάσισεότι ο οδηγόςκαιτοθύμαείναι ένοχοι αμελεί ας,κατένειμε την ευθύνη60% στον εφεσείοντα και40% στον απο- 40 156 1 Α.Α.Λ. Παραούνας ν.Πατρόκλου Κούρρης, Δ. θανόντα. Οιλόγοιεφέσεως είναι οι εξής: 5 "
- ΤοΠρωτόδικονΔικαστήριον προέβησε αλληλοσυγκρουόμε να ευρήματακαι/ή αυθαίρετασυμπεράσματακαι/ήταοποία δενβασίζονταιεπί μαρτυρίας.
- ΤοεύρηματουΔικαστηρίουότι οΕφεσείων δενείχεν πλήρη ή/και καθόλου έλεγχον του δρόμου και/ήδεν αντελήφθηκε τονπεζόνέγκαιραείναιαυθαίρετονκαιδενβασίζεταιεπίοι ασδήποτε μαρτυρίας. 10 15
- ΤοεύρηματουΔικαστηρίουότιοΕφεσείωνευρίσκετο ειςαρ κετά μεγάλην απόστασιν όταντοθύμαήρχισεν να διασταυρωνη είναι αυθαίρετονκαι δεν υποστηρίζεται από οιανδή ποτεμαρτυρίανπραγματικήνήάλλην.
- Εσφαλμένως το ΠρωτόδικονΔικαστήριον εύρεν ότι οΕφεσείων δεν έλαβε όλα τα δέοντα μέτρα προς αποφυγήντου ατυχήματος.
- Εσφαλμένως το Πρωτόδικον Δικαστήριον εύρεν ότι οΕφε σείωνδεναντελήφθητοθύμαότανήρχισεναδιασταυρώνη.". Η συνήγορος των εφεσειόντων επιχειρηματολόγησε ενώπιον μας,υποδεικνύονταςσχετικά αποσπάσματατης μαρτυρίαςπουεί χεενώπιοντουτοπρωτόδικοΔικαστήριο. Οσυνήγορος τηςεφεσί βλητης υποστήριξε την απόφασητου Δικαστηρίου. Η συνήγορος των εφεσειόντων, κυρίως προσβάλλει το σχετικό απόσπασματης απόφασηςτουπρωτόδικουΔικαστηρίου,ότι ότανοπεζός, δηλαδή 25 οαποθανών,άρχισεναδιασταυρώνει,οεφεσείοντας βρισκότανσε αρκετάμεγάληαπόστασηαπόκοντάτουκαιότι εάνο εφεσείοντας οδηγούσε επιμελώς, δεν υπήρχε καμιάδικαιολογία να μηναντιλη φθείτοναποθανόνταέτσιπουναπροβείστηλήψητωνμέτρωνεκεί νων,δηλαδήείτενασταματήσει έγκαιρατολεωφορείο,είτενα απο30 φύγειτησύγκρουση. 20 35 Συμφωνούμε μετησυνήγορο των εφεσειόντων ότι δενυπάρχει μαρτυρίαότιτηνώραπουάρχισεοαποθανώνναδιασταυρώνειτο δρόμοτρέχοντας,οεφεσείονταςήτανσεμεγαλύτερηαπόστασηαπό αυτή πουτοΔικαστήριο βρήκεσύμφωναμετηνπραγματική μαρτυρία. Η πραγματική μαρτυρίαστην υπόκρίση υπόθεση,συνίσταται στο μήκος των ιχνών τροχοπεδήσεως πουήταν61πόδια. Εάνστο 157 Κούρρης, Δ. Παραούνας ν. Πατρόκλου
(1994)μήκος τούτο υπολογιστεί και η απαιτούμενη απόσταση σκέψεως, πουπροηγείται τηςχρήσης τωνφρένων,τότεκαταλήγουμεστοσυ μπέρασμαότιοαποθανώνθαπρέπειναέγινεαντιληπτόςαπόαπό σταση περίπου 100 ποδών. Συνεπώς,ηαπόφασητουπρωτόδικου Δικαστηρίου είναιτρωτή,γιατίκατέληξεστοσυμπέρασματηςευθύνης του εφεσείοντα, για το λόγο ότι βρισκόταν σε αρκετά μεγάλη απόστασηότανοαποθανώνάρχισεναδιασταυρώνει τοδρόμο. 5 Τασυμπεράσματαπουμπορούν ναεξαχθούναπότηνπρωτογε νή μαρτυρία ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου, είναι οτι ο απαθανώνάρχισεναδιασταυρώνειτοδρόμοτρέχοντας,ότανοεφε- 10 σείοντας ήτανσε μιααπόστασηπερίπου 100πόδια απόκοντάτου. Έχονταςυπόψητομήκοςτωνιχνώντροχοπεδήσεως,καθώςκαιτην κατεύθυνσητουςστοδρόμο,πουέχουναριστερήκατεύθυνση κατα λήγοντας στο αριστερόκράσπεδο,φρονούμε ότι οοδηγόςπήρεμέ τρα αποτρεπτικάγια νααποφύγειτον πεζό,μετο να κάνει χρήση 15 τωνφρένωνκαιναστρίψειπροςτααριστεράτολεωφορείο. Δηλα δή, ο οδηγός υπό τις περιστάσεις πήρε λογικά αποτρεπτικά μέτρα γιανααποφύγειτησύγκρουση τουλεωφορείου μετονπεζόκαιδεν έχειευθύνηγιατουπόκρίσητροχαίο ατύχημα. Φρονούμεότι τοατύχημαοφείλεται στηναμέλειατουαποθανό- 20 νταπουπροσπάθησεναδιασταυρώσειτοδρόμοτρέχονταςκατάτη στιγμή που έβλεπε ήόφειλε να δει, ένα μεγάλο λεωφορείο ναπο ρεύεται χωρίς καμιάένδειξηότι θασταματούσε. Γιαόλους τουςπιοπάνωλόγους,ηέφεσηεπιτυγχάνεικαιηαπό φασητουπρωτόδικουΔικαστηρίου ανατρέπεται. Ηεφεσίβλητη να 25 πληρώσει ταέξοδατης εφέσεως. Η έφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. \ 158