clr/1994/1994_1_231.pdf

(1994)νάμει τουάρθρου4 του Κεφ.9, ηπροσαγωγήσανμαρτυρίας ενόςφαξ πουτοίδιοπρόσωποείχεαποστείλει στον ενάγοντα. Μέροςτηςένορ­ κηςδήλωσης ασχολείτο μετονσχολιασμό τουενλόγωφαξκαιεξέθετε τιςαπόψειςκαιθέσειςτουStubbsσχετικάμετηνορθήερμηνείακαιτην σημασίατουενλόγω φαξ. Ο ενάγωνέφερεένστασηστηναποδοχήτηςένορκηςδήλωσης ισχυ­ ριζόμενος ότι (i)δεν είχεαποδειχθείότι δενήτανεύλογα πρακτικό να εξασφαλιστεί η παράστασητου Stubbs στο Δικαστήριο, (ii) ο Stubbs ήταν"ενδιαφερόμενοπρόσωπο"στηνέννοιατουόρουτουάρθρου4

(3)του Κεφ. 9, και κατάσυνέπεια ηδήλωση του δεν μπορούσε να γίνει 10 αποδεκτή, (iii)οι αναφορέςτουStubbsστην ερμηνείακαισημασίατου φαξπουείχεγίνει δεκτόσαντεκμήριο στηναγωγή, ήσανανεπίτρεπτες καιδενμπορούσανναγίνουναποδεκτές,και(iv)τογεγονόςότιηένορ­ κοςδήλωσηείχεγίνει ειδικάγιαναχρησιμοποιηθεί στηνπαρούσαδια­ δικασίατηνκαθιστούσε μη αποδεκτή σανμαρτυρία,σεαντίθεσημετο 15 φαξπουείχεσταλεί σεανύποπτοχρόνο. Αποφασίσθηκεότι: (α) Ηέννοια του όρου "έγγραφηδήλωση" στο άρθρο4 τουπερί Αποδείξεως Νόμου,Κεφ. 9,έχειευρείαερμηνεία,καιπεριλαμ­ βάνειένορκεςδηλώσειςπουέγινανστοεξωτερικό,έστωκαιαν 20 έγινανείοικάγιαναχρησιμοποιηθούνστην συγκεκριμένηδια­ δικασίαενώπιοντουΔικαστηρίου. (β) Αν καιυπάρχουνδύοσχολέςερμηνείαςτουόρου "ενδιαφερό­ μενο πρόσωπο"στο άρθρο 4

(3)τουπερί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ.9,στηνπροκειμένηπερίπτωση,μεοποιοδήποτεκριτήριο 25 καιανεξεταζόταντοθέμα, οενόρκωςδηλώσαςδεν μπορούσε ναθεωρηθείενδιαφερόμενοπρόσωποστηνέννοιατουάρθρου 4

(3). (γ) Τομέροςτηςένορκηςδήλωσηςπουαναφερότανστηνερμηνεία και σημασία του προηγούμενου φαξπου είχε στείλει ο ενόρ- 30 κωςδηλώσαςήταναπαράδεκτοσανμαρτυρία,διότιη αξιολό­ γησηκαιερμηνείατης μαρτυρίαςείναιθέματουΔικαστηρίου και όχι των μαρτύρων. Το γεγονός αυτόδεν οδηγούσε στην απόρριψηολόκληρηςτηςένορκηςδήλωσης,αλλάμπορούσενα γίνει δεκτή ηδήλωση ως προς το υπόλοιπο περιεχόμενο της 35 καινααγνοηθείτομέροςπουήταναπαράδεκτοσανμαρτυρία. Ηαίτησηεπιτράπηκε. 232 5 1Α.Α.Δ. Μοΰρτζινος ν.Πλοίου "Galaxias"κ.ά. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Ozzard-Lowv. Ozzard-Low& Wonham [1953]2AllE.R.550, Plomien Fuel EconomiserCo. Ltdv. NationalMarketing CoLtd[1941] 1 A11E.R.

1. 5 Ένσταση. Ένστασηαπότονδικηγόροτουενάγοντακατάτηςπροσαγωγής αποδεικτικούυλικού απότον διευθυντήτης εναγόμενης εταιρείας, ο οποίος ενώ κατάθετε σαν μάρτυρας επιχείρησε ναθέσει υπόψη του δικαστηρίου ΈνορκηΔήλωσηπροσώπου που έγινε εκτός Κύ10 προυενώπιονσυμβολαιογράφου. Ν.ΚλεάνθουςκαιΑ. Χαβιαράς,γιατονΕνάγοντα. Α. Θεοφίλου,γιατους Εναγόμενους. Cur. adv. vult. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Ανάγνωσε τηνακόλουθη ενδιάμεση απόφαση. 15 Ανέκυψενέοπρόβλημααναφορικάμετηνπροσαγωγήαποδεικτικού υλικού. Αυτήτηφοράενώ κατέθετε οδιευθυντής της εναγόμενης εταιρείας. Ομάρτυς επιχείρησε να θέσει υπόψη του δικαστηρίου ένορκη δήλωση προσώπου που έγινε εκτός Κύπρου ενώπιον συμ­ βολαιογράφου στις 28/1/
2. Ηδήλωση φέρεται ναέγινε καιυπο20 γράφτηκεαπόκάποιοPeterVernonStanleyStubbsστηναγγλικήπό­ ληΛίβερπουλ στην οποίαδίνει καιδιεύθυνση. Ομάρτυςείπεπως συνάντησε τον κ. Stubbs μερικές μόνον ημέρες πριν την τελευταία δικάσιμο. Κατάτησυνάντηση τουπαρέδωσετηδήλωση αυτή, που τιτλοφορείται "Statement of Witness",γιαχρήση στη δίκη. Ζήτησε 25 απότονκ-StubbsναέλθειστηνΚύπρογιαναδώσειτη μαρτυρίατου vivavoce. Δεν αρνήθηκεαλλάτουανέφερεότι"ταπροβλήματακαι οι συνθήκες"δεντουτοεπέτρεπαν. Είχεκαταβάλεικαιάλλεςπρο­ σπάθειεςμέσωτωναντιπροσώπωντου,αλλάαπέτυχαν. Στηδήλω­ ση του κ. Stubbs,που είναι ενώπιον μου στο πλαίσιο διερεύνησης 30 τηςδυνατότηταςπροσαγωγήςτηςσανμαρτυρίας,αναφέρεισανλό­ γο μη προσέλευσης του"dueto my personal circumstances it is impossibleformetotravel andattendany hearingin Cyprus...." 35 Πρέπει να υπομνησθεί στο σημείο αυτόότιμε βάσητις διατά­ ξειςτουάρθρου4τουπερίΑποδείξεως Νόμου,Κεφ.9καιγιατους λόγους που επεξηγώ σε προηγούμενη ενδιάμεση απόφασημου 233 Νικήτας, Δ. Μούρτζινος ν. Πλοίου "Galaxias"κ.ά.

(1994)αποδέχθηκα (μετά από ένσταση και συζήτηση) σαν τεκμ. 18 τη­ λεομοιοτυπικό μήνυμα (fax). Τούτο φέρεται να είχε συντάξεικαι αποστείλει στον ενάγοντατο ίδιοπρόσωπο. Tofax είχεκαταθέσει οτελευταίοςστηδιάρκειατηςμαρτυρίαςτου. Δενμαςενδιαφέρουν εδώόλες οιλεπτομέρειες τουπεριεχομένουκαιοισυνθήκεςαποδο- 5 χής του. Βασικά αναφερότανστην εξεύρεση δανειοδότησης του ενάγονταέναντιυποθήκευσηςτουεναγόμενουπλοίουγιατηνεκτέ­ λεσησυμβατικήςυποχρέωσης του,πουαποτελεί ένααπό τακύρια επίδικαθέματα. Ας σημειωθεί ότιτοέγγραφοεκείνο έγινεδεκτόως μαρτυρίαπάνω στηβάση ότι οι προσωπικέςπροσπάθειεςτουενά- 10 γονταγιαεντοπισμότουκ.Stubbs,όπωςκαιάγγλουδικηγόρουστον οποίοέδωσε σχετική εντολή, απέβησανάκαρπες. Ηβεβαίωσηεκτείνεταισετρειςσχεδόνσελίδες. Οκ.Stubbsανα­ φέρει ότι ήταν ο συντάκτης του τεκμ. 18 το οποίο υπέγραψεκαι έστειλε στονενάγοντα·ότιοτελευταίοςτονπαρακάλεσεαπότοΣε- 15 πτέμβρητου 1988 ναμεσολαβήσει σεπιστοδοτικόοργανισμόγιατη λήψηδανείουενός εκατομμυρίουδολλαρίωνΑμερικής μευποθήκη επί του πλοίου- και ότι ο ενάγων είχε γνώση, απότις συζητήσεις τους,τωνδυσχερειών εξασφάλισηςτουδανείου. Ό,τιακολουθείείναικατάβάσησχολιασμός τουτεκμ. 18.Κρίνω 20 σκόπιμονατοπαραθέσωαυτολεξει: "My saidtelefax of the7thNovember 1988 toMrMourtzinos was sent at his request as preliminary information to him of the procedures and market conditions when dealing with reputable financial institutions attempting to obtain a mortgage from them 25 andwas never intendedasaloan oreven anoffer of aloan. Themere purpose of mysaidfax was toinform MrMourtzinosof theprocedures andprevailingcircumstances andIwas neverasked by him or anyone elseonhis behalf for permission to use it asan offer for a loan,infact this matter of financing GALAXIAS never 30 proceeded any further and MrMourtzinos was wellawarethatthe whole process would take a minimum of three months after a formal application would be formally accepted by any financial institution and after all requirements which would be asked from Mourtzinos were met by him in order to proceed to the 35 consolidation of any mortgage." Στησυνέχεια οκ.Stubbs λέγειότιδενείσπραξεοποιοδήποτε πο­ σόχρημάτων,αμοιβήςή δικαιωμάτωνγιαυπηρεσίεςστοθέμααυτό. Τέλος,ισχυρίζεταιότιμίλησε μερικέςφορέςμετονενάγοντααπότο 234 1 Α.Α.Δ. Μούρτξινος ν. Πλοίου "Galaxias" κ.ά. Νικήτας,Δ. τηλέφωνο στη διάρκειατων ετών 1992 και 1993. Αλλάτουτόνισε ότι οι συνδιαλέξεις αυτέςήταν καθαράκοινωνικού χαρακτήρα και όπως τουκατέστησε απόλυτασαφές απότα μέσα του 90 δενδιεκ­ περαίωσεοποιοδήποτεείδος δανειοδότησης. 5 Ο δικηγόρος του ενάγοντα πρόβαλε ένσταση. Επιχειρηματολό­ γησεότιηπροσκομιδήτουεγγράφουπροσκρούει στιςδιατάξειςτου άρθρου 4

(1). Και συγκεκριμένα της επιφύλαξης της παραγράφου (β). Ομάρτυςτωνεναγομένωνδενκαθόρισεπόσοχρόνοθαδιαρκέ­ σουν ταπροβλήματατουκ.Stubbsπουτον εμποδίζουννακατέλθει 10 στην Κύπρο. Ούτεαντοκώλυμαείναι μόνιμο. Πέραντουότιείναι στο εξωτερικό πρέπεινααποδειχθείότι"δενήτανεύλογαπρακτικό ναεξασφαλισθεί ηπαρουσίατου". Αυτόδενέγινε. Η προσκόμιση του εγγράφουαντιβαίνεικαι προςτιςδιατάξεις τουεδ.2τουάρθρου

1. Αλλάπρέπειναδιαβασθείσεσυνδυασμόμε 15 το εδ.3,πουαποκλείει έγγραφοτου οποίουο συντάκτηςδιατηρεί συμφέρον στην έκβαση του δικαστικού αγώνα Εδώ η ένορκηβεβαίακτη δεν αποτελεί νόμιμο αποδεικτικόμέσογιατί έγινεεπίτηδες για να χρησιμεύσει σαν μαρτυρία. Δεν είναι έγγραφο πουσυντά­ χθηκεσεχρόνοανύποπτοόπωςτοτεκμ. 18, αλλάαποτελείαπόπει20 ρα ερμηνείας του τεκμηρίου αυτού, που τείνει μάλιστα να αντι­ κρούσει. Η αποδοχήτουτεκμ. 18διαφοροποιείται απότην ένορκη δήλωσηκαιτουςλόγους πουπροβλήθηκανγιατηνπροσαγωγήτης. Πέρα απόαυτόητελευταία δεν αποτελεί έγγραφο όπως,π.χ.,μία επιστολή ή ένασυμβόλαιο. 25 Οδικηγόρος των εναγομένων συμφώνησε ότι ηενδιάμεση από­ φασητης 8/10/93δεν αποτελεί έρεισμα για την παρουσίασηαυτής τηςμαρτυρίας. Αλλάτηνεπικαλέσθηκε,όπωςείπε,σεσχέση μετον προσδιορισμό της έννοιας του ενδιαφερόμενου προσώπου στα πλαίσιατουεδ.
2. Καιεισηγήθηκε ότι δεν μπορεί ναθεωρηθεί ότι 30 τώραέχεισυμφέρον οκ.Stubbsγιατίτίποτεδενμεσολάβησε πουνα θεμελιώνειτοστοιχείοαυτό. 35 40 Ο δικηγόρος των εναγομένων επίσης συμφώνησε ότι μέρος τουεγγράφουπουεπιδιώκεινακαταθέσεισανμαρτυρίαείναιπράγ­ ματισχόλιοπουαφοράστοτεκμ.18,τοοποίοκαιπροσπαθείναερμηνεύσει. Όμωςεπέμεινε ότιαυτόδεναποτελεί κώλυμαγιατηνό­ μιμηαποδοχήτου. Οκ. Stubbsθαμπορούσε ναπει τα ίδια πράγ­ ματα,ανπροσερχόταν, σαν μέρος της προφορικής μαρτυρίαςτου μέσαστο πνεύμακαιτογράμματουάρθρου4

(1). Καιτούτοδιότι τοτεκ.18δενκατέληξεσεσύμβασημετρίτο. Παρέμεινεδήλωσητου Stubbsπουμπορείνα εξηγήσει. 235 Νικήτας, Λ. Μούρτζινοςν. Πλοίου "Galaxies"χ.ά.

(1994)Ο συνήγορος προχώρησε ναεισηγηθεί ότισεπερίπτωσηαπόρρι­ ψης του παραπάνω επιχειρήματος του είναι δυνατόνα προσαχθεί τοέγγραφογιαταγεγονότασταοποίααναφέρεται,ταοποίαδενσυ­ νιστούν σχόλιο ήερμηνεία. Αντικρούοντας τοεπιχείρημα ότι δεν ικανοποιήθηκε ηπροϋπόθεση πουθέτει η επιφύλαξη τηςπαραγράφου(β)είπεότιπροβλήθηκεδικαιολογίαγιατηνάρνησητουStubbs ναπαρουσιασθεί καινακαταθέσει στο δικαστήριο. 5 Ταερωτήματαπουχρειάζονται απάντησηέχουν τηνομική τους όψη που πρέπει να αποσαφηνιστεί. Ηκύρια πρόνοια του νόμου [(άρθρο4

(1)] είναι ότι στην περίπτωση πουάμεσηπροφορική μαρ- 10 τυρία αναφορικά με κάποιο γεγονός θαήταν δεκτή,οποιαδήποτε γραπτήδήλωση πουτείνει νατοαποδείξει, θαείναι αποδεκτήσαν μαρτυρίατουγεγονότος εκείνου,εφόσον έχουν εκπληρωθεί οι όροι πουαπαριθμείη διάταξη. Τοάρθρο4

(1)επιτρέπει την προσαγωγή τουεγγράφουανοσυντάκτης τουείχεπροσωπικήγνώση τωνθεμά- 15 των πουπεριέχει έστω καιανδεν είναι μάρτυςστηδίκη. Ηαπου­ σία του όμως πρέπει νακριθεί δικαιολογημένη. Καιθεωρείται δι­ καιολογημένη εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις που θεσπίζει διαζευκτικάη επιφύλαξητηςπαραγράφου4

(1)(β). Ομάρτυςπρέπει ναβρίσκεται στο εξωτερικό, γεγονός που εδώείναι αμοιβαίααπο- 20 δεκτό. Περαιτέρω πρέπει ναφανείότι "δεν είναι εύλογαπρακτικό ναεξασφαλισθεί η παράσταση του"(συντάκτη). Κατάκύριολόγο ονόμος εφαρμόζεταισεέγγραφαιδιωτικήςφύ­ σεως. Αλλάκατάτηνεφαρμογήτουεπιτράπηκεμεγάλη ελαστικότη­ τα Αναφέρει σχετικάοG. D. Nokes"An introduction toEvidence" 4η 25 έκδοση, σελ. 342 αναφορικά με την πανομοιότυπη πρόνοια της EvidenceAct 1938: "Documents includebooks, maps,plans,drawingsand photographs; but thisisnot anexhaustive definition, andtheAct hasbeenapplied tomany otherwritings, Though its application is mainly toprivate documents, there is no restrictionon the nature of the writings comprised in the Act, Μεταξύτωνεγγράφωνπουέγιναναποδεκτάστηνπορείααυτού τουνόμου μέχρι την αντικατάστασητουαπόάλλη νομοθεσία στην 35 Αγγλίαείναικαιοι ένορκεςδηλώσεις. Παράδειγμααποτελείηυπό­ θεση Ozzard-Low v. Ozzard-Low& Wonham [1953]2All E.R. 550. Επρόκειτογι«τρεις ένορκες δηλώσεις απόμάρτυρεςπουζού­ σαν σεγνωστή διεύθυνση στη Ραγκούν της Βιρμανίας, όπουέγινε 236 30 1 ΑΛ.Δ. Μούοτζινος ν.Πλοίου "Galaxias"κ.ά. Νικήτας, Δ. και ηόρκιση τους. Και ετοιμάστηκαν με σκοπό τηχρήση σεδίκη στην Αγγλία, πουαφορούσετηναίτησηδιαζυγίουσυζύγουγιαμοι­ χεία. Ηένσταση της συζύγου στην προσφορά τέτοιας μαρτυρίας ήτανότιοσύζυγοςδεφρόντισε,ενόσωεκκρεμούσε ηδιαδικασία,να 5 δώσουν τη μαρτυρίατους,πουήταντο αντικείμενο των ενόρκων δηλώσεων ενώπιον εξεταστή ή με τη μέθοδο της εντολής (on commission). Το ίδιο επιχείρημαπροβλήθηκεκαι στην προκείμενη περίπτωσηαπότοδικηγόροτουενάγοντα.Επομένως,σύμφωναμε τηνπροβληθείσα ένσταση,οσύζυγος απέτυχενααποδείξειότι"δεν 10 ήταν εύλογα πρακτικόνα διασφαλισθεί ηπαρουσία τους". Ηέν­ σταση απορρίφθηκε και οι ένορκες δηλώσεις κατατέθηκαν με το εξής σκεπτικό, που φαίνεται στη σύνοψη της απόφασης,στη σελ. 550: " "Attendance" in the proviso did not mean attendance to give 15 evidence at any time during the suit, as, for instance, before an examiner or commissioner the words of the provisoimposed on the court thedutyof deciding whether atthemoment when thestatement was tendered in evidence the maker of the statement "is beyond the seasandit is not reasonably practicable to secure his attendance";in 20 thepresent casetheconditions containedintheprovisowerefulfilled, and,therefore, thedocuments wereadmissiblein evidence." Όπωςαναφέρειο Cross "Evidence" 3ηέκδοσησελ.488 και489, υπάρχουνδύοσχολές ερμηνείας τουόρου"ενδιαφερόμενοπρόσω­ πο"στοάρθρο4

(3). Η μίαείναιότι οσυντάκτηςτουεγγράφουδεν 25 πρέπει να έχει καμιάπροκατάληψηκατά το χρόνο σύνταξης του. Καιηάλληότι μόνοτοουσιαστικό υλικόσυμφέροστηνέκβασητης υπόθεσηςτονκαθιστά"ενδιαφερόμενοπρόσωπο". Μπορείστοση-' μείοαυτόνααναφερθώστοκριτήριοπουέθεσεοδικαστήςMorton στην Plomicn Fuel Economiser Co. Ltd. v.National Marketing 30 Co. [1941] 1 All E.R.

1. Ήταν αγωγήγιααπομίμησηεμπορευμά­ τωνκαιομάρτυραςήτανυπάλληλος τωνεναγόντων: "It seemstomethatauseful test,though notperhaps theonly one, is: was it better for Mr.Petrie that theplaintiffs should succeed in thepresent action orwas itamatter of indifference tohim." 35 Γιατοίδιοθέμαισχύουν επίσης καιτασχόλια μουστηνπρογε­ νέστερη ενδιάμεση απόφασητης 8/10/
2. Θαμπορούσαναπώστοσημείοαυτόότιμεοποιοδήποτεκριτή­ ριο ο κ. Stubbs δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί σαν ενδιαφερόμενο πρόσωπο. Δενπροβλήθηκετίποτεπουναδείχνει ότιη ενέργειατου 237 Νικήτας, Δ. Μούρτζινος ν.Πλοίου"Galaxias"x.a.

(1994)οφείλεται είτεσε προκατάληψηεναντίον οποιουδήποτε ήσε υλικό συμφέρον. Επομένως απότησκοπιάαυτήδεδημιουργείταικώλυ­ μα. Ούτεηφύσητηςμαρτυρίας, δηλαδή,ηένορκηδήλωση συνιστά, όπωςδείχνει ηOzzard-Low, ανωτέρω,στοιχείο αποκλεισμού. Ορθώνεται όμως το ερώτημαπουαφοράτο μέρος τηςδήλωσης 5 που έχει το·χαρακτήρα ερμηνευτικού σχολίουτουτεκμ. 18. Υπεν­ θυμίζω ότι τούτο αποτελείται από επιστολή-fax που πληροφορεί τον ενάγοντα ότι οικονομικός οργανισμός είναι έτοιμος ναπαρά­ σχειτοδάνειουπότους όρουςκαισυμφωνίες πουεπισυνάπτονται καικαταλαμβάνουν3περίπουσελίδες. EivaLστοιχειώδης κανόνας 10 του δικαίουτης αποδείξεως ότι ηπρόθεση συντάκτηκειμένουκα­ θώς και η έννοια του τελευταίου εξάγονται απευθείας απόαυτό. Και είναι έργο του δικαστηρίου. Δεν απόκειται στο συντάκτηνα διαλευκάνειτηνπρόθεσητουήτηνέννοιατωνγραφομένωντου. Ομολογώ δενέχωυπόψημουδικαστικόπροηγούμενο ούτεοδι- 15 κηγόρος των εναγομένων μεπαρέπεμψε σε νομολογία ότιυπάρχει διάκριση μεταξύ εγγράφων όπως λ.χ. μεταξύ συμβολαίου καιεπι­ στολής. Παρόλοπουπρέπεινατονίσωότιτοτεκμ. 18δενείναιμιά απλήεπιστολή. Ό,τιλοιπόναποτελείαπόπειραερμηνείαςτουτεκμ. 18στην ένορκηδήλωσηπρέπεινααγνοηθείγιατίδενυπάρχειπεδίο 20 εφαρμογήςτουάρθρου4

(1). Περαιτέρωέχονταςυπόψητιςενέργειεςτουμάρτυρακαιτιςσχε­ τικές αυθεντίες καταλήγωότι έχειαποδειχθείπωςδενήτανεύλογα πρακτικόναπαραστείοκ.Stubbs. Τοδικαστήριο φυσικάδιατηρεί πάντοτετηνευχέρειακάτωαπότηδιάταξητουάρθρου4

(5)παράτη 25 συνδρομή των προϋποθέσεων τουνόμου να απορρίψει τη δήλωση ανγιαοποιοδήποτελόγοφαίνεται"πωςδενείναισκόπιμο προςτο συμφέρον τηςδικαιοσύνης" ναγίνει δεκτή. Όμωςδενπροβλήθηκε ένατέτοιο επιχείρημα ούτεέγινεεπίκληση στηδιάταξη αυτή. Καταλήγω ότι αναφορικάμε άλλα γεγονότα που περιέχει η εν 30 λόγωβεβαίωσημπορείνακατατεθείσανμαρτυρία,αλλάδεθαανα­ φέρω τίποτε επί του παρόντος αναφορικάμε τη βαρύτητακαι τη σπουδαιότητατέτοιαςδήλωσης. Η αίτησηεπιτρέπεται. Διαταγή ως ανωτέρω. 238 35