1 Α.Α.Δ. 27Απριλίου,1994 [ΠΙΚΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στές] LUDWIGBAUER, Εφεσείων, ν. ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΗΡΟΔΟΤΟΥ &ΥΙΟΙΛΙΜΓΓΕΔ, Εφεσίβλητων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8095) Σύμβαση— Εξυπακουόμενοςόροςσεσύμβαση—Η συμπερίληψητουσυ νιστάεξαιρετικόμέτροκαιδύναται ναγίνειμόνο εφόσοκρίνεταιαπα ραίτητη γιατηνπρόσδοσηεμπορικήςδραστικότητας(business efficacy) στησυμφωνία. 5 10 15 20 Σύμβαση— Ύπαρξη όρουγιαπληρωμήαποζημιώσεωνσεπερίπτωσηπα ράβασης οποιουδήποτε όρου τηςσυμφωνίας — Δεν στ^αίνκ ότιαπο κλείεται τοδικαίωμα τερματισμού τηςσυμφωνίας σεπερίπτωση θεμε λιώδουςπαράβασηςτηςσυμφωνίαςήπαράβασηςουσιώδουςόρουαυτής. Σύμβαση — Θεμελιώδης παράβαση συμφωνίαςή παράβαση ουσιώδους όροι1συμφωνίας— Σύμβαση για τηνμετάβασηδεκαμελούς ακροβατι κού ομίλουστηνΑίγυπτο γιαπαραστάσειςμεσυμμετοχή τουαρχηγού τουομίλου— Εξυπακουόμενοςόροςότιθασυμμετείχεστονόμιλοένα συγκεγκριμένοζευγάριακροβατών— Αντί αυτούμετέβησανπέντεμό νομέληχωρίςτησυμμετοχήτουζευγαριούτωνακροβατώνούτετουαρχηγού τουομίλου— Καθυστέρηση στονεκτελωνισμό του εξοπλισμού του συγκροτήματος, για τηνοποία ήταν υπεύθυνο το συγκρότημα — Κρίθηκεότιόλοιαυτοίοιπαράγοντεςισοδυναμούσανμεπαράβασηου σιώδους όρουτηςσυμφωνίαςπου έδιδαντοδικαίωμα στοαναίτιομέ ρος νατηντερματίσει. Σύμβαση—ΣυμφωνίαγιαμετάβασηακροβατικούσυγκροτήματοςστηνΑί γυπτογιαπαραστάσεις—Πρόνοια γιαπληρωμήτωνταξιδιωτικώντου εξόδων—Δεν εξυπακούει καιανάληψηευθύνηςαπότονπληρωτήτων ταξιδιωτικών εξόδωνγια τον εκτελωνισμό του εξοπλισμού και των αποσκευώντουσυγκροτήματος. 325 Bauer v. Διογ. Ηροδότου&Υιών Ατδ
(1994)Οεφεσείων ήταναρχηγόςακροβατικούσυγκροτήματοςκαιηεφεσί βλητηεταιρείαοργανωτέςθεαμάτων. Στις215.86οιδιάδικοι (τυνήψαν γραπτή σύμβαση στην Ζυρίχηπου προνοούσε ότι το ακροβατικόσυ γκρότηματουεφεσείονταθαέδιδεσειράπαραστάσεωνπουθαοργάνω νεηεφεσίβλητηστηνΑίγυπτο. Γιατηνσύναψητηςσυμφωνίαςείχεενερ- 5 γήσειηακροβάτιδαΥβέτ, ηοποίαμαζίμετονπαρτενέρτηςαποτελού σαντοΝτούοΜορένο. Επίσηςπριναπότηνσύναψητηςσυμφωνίαςεί χε δοθεί στην εφεσίβλητη βιντεοκασέττα που έδειχνε τιςπαραστάσεις τουδεκαμελούς συγκροτήματος μαζίμετο Ντούο Μορένο. Στηνσύμ βαση υπήρχεόροςπουαναφερότανστηνβιντεοκασέττακαιπρονοούσε 10 ότι ηφύση,το επίπεδοκαιη ποιότητατουθεάματοςπουθαπαρουσια ζόταναπότοσυγκρότηματουεφεσείονταδενθαήτανυποδεέστεροεκεί νου που παρουσιαζότανστην βιντεοκασέττα. Η σύμβαση προέβλεπε επίσηςότιταέξοδαμετάβασηςτουσυγκροτήματοςστηνΑίγυπτοθακα ταβάλλονταναπότην εφεσίβλητη,αλλάδενείχεοποιοδήποτερητόόρο 15 γιατηνσυμμετοχήτουΝτούοΜορένοστιςπαραστάσειςτουσυγκροτή ματος. Παρά τις πρόνοιες της σύμβασης, στην Αίγυπτο ταξίδευσαν επτάμέλητουσυγκροτήματος απόταοποίαμόνοπέντεμπορούσαννα δώσουν παραστάσεις. Σ'αυτούςδεν περιλαμβανότανο εφεσείωνσαν αρχηγός του συγκροτήματος, ο οποίος δήλωσε αδυναμίασυμμετοχής 20 λόγω πρόσφατηςχειρουργικής επέμβασης. Επίσης δεν συμμετείχετο ΝτούοΜορένο. Λόγωκαθυστέρησηςστονεκτελωνισμότουεξοπλισμού καιτωναποσκευώντουσυγκροτήματοςηέναρξητωνπαραστάσεωνκα θυστέρησε σημαντικά.Στις 18.8.86 η εφεσίβλητη επέδωσεστον εφεσείο ντα ειδοποίηση γιατον τερματισμό της μεταξύτους συμφωνίας λόγω 25 παράβασηςουσιωδών όρωναυτής. Τοσυγκρότημαπαρέμεινεστην Αί γυπτοκαιέδωσεαριθμόπαραστάσεων. Ακολούθως, οεφεσείωνκατα χώρισεαγωγήστοΕπαρχιακόΔικαστήριοΛεμεσούμετηνοποίαζητού σεαποζημιώσειςγιαπαράβασησυμφωνίαςαπότηνεφεσίβλητη. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο,αφούαξιολόγησε τηνενώπιοντου μαρ- 30 τυρία,δέχθηκεωςαληθινήως επίτοπλείστον τηνεκδοχήτηςεφεσίβλη της,ναι βρήκεότι,(ϊ)ησυμμετοχήτουΝτούοΜορένοστην ομάδατου συγκροτήματος ήταν εξυπακουόμενος όρος της συμφωνίας, και (ϋ)η παραβίασητωνόρωντηςσύμβασηςωςπροςτηναριθμητικήδύναμητου συγκροτήματος καιτησύνθεσητου,σεσυνδυασμό μετηνκαθυστέρηση 35 στονεκτελωνισμότουεξοπλισμού καιτηςέγκαιρηςέναρξηςτωνπαρα στάσεωντουσυγκροτήματος,συνιστούσεθεμελιώδηδιάρρηξητηςμετα ξύτων μερών συμφωνίαςηοποίαείχεπλήξει τοθεμέλιοτηςσύμβασης ώστεναδικαιολογείταιοτερματισμός τηςαπότους εφεσίβλητους,και σαναποτέλεσμααπόρριψετηναγωγή. 40 Κατ' έφεση, ο εφεσείων πρόσβαλε την αξιολόγηση της μαρτυρίας απότοπρωτόδικοΔικαστήριοκαιεπίσης ισχυρίσθηκεότιλανθασμένα 326 1 Α.Α.Λ. 5 10 Bauer ν.Διογ. Ηροδότου & Υιών Λτδ τοπρωτόδικοΔικαστήριο είχεβρειότι ησυμμετοχή τουΝτούοΜορέ νοήτανεξυπακουόμενος όροςτηςσυμφωνίας, καιότι είχευπάρξειθε μελιώδηςπαραβίασητηςσυμφωνίαςπουέδιδετοδικαίωμαστουςεφε σίβλητους νατην τερματίσουν. Περαιτέρωισχυρίσθηκε ότι η ύπαρξη τουόρουτης συμφωνίαςπουπρονοούσετηνπληρωμήαποζημιώσεων σε περίπτωση παραβίασηςοποιουδήποτε όρου της, ισοδυναμούσε με αποκλεισμότουδικαιώματοςτερματισμούτηςσυμφωνίαςσεπερίπτω σηπαράβασηςτης. Περαιτέρωισχυρίσθηκε ότι λανθασμένα είχε θεω ρηθεί ότι ηυποχρέωση για εκτελωνισμό των αποσκευών και εξοπλισμού του συγκροτήματος βάρυνε το συγκρότημα και όχι τους εφεσί βλητους. Αποφασίσθηκεότι: 15 20 25 30 35 40 (α) Η συμπερίληψησεσυμφωνίαόρουμηπεριληφθέντοςστοκείμε νο τηςσυνιστά εξαιρετικό μέτροκαιεπιτρέπεταιμόνοσεπερίπτώσηπουησυμπερίληψη τουεξυπακουόμενουόρουκρίνεται απαραίτητη για την πρόσδοση εμπορικής δραστικότητας (businessefficacy) στηνσυμφωνία. Στηνπροκειμένηπερίπτωση, ενόψειτου όρου στην σύμβαση ότι το επίπεδοκαιη ποιότητα του θεάματοςθαήτανόχι υποδεέστερο απόαυτόπουπαρουσιάσθηκεστην επιδειχΟείσαβιντεοκασέττα, όπουσυμμετείχετο Ντούο Μορένο,ορθάτοπρωτόδικοΔικαστήριο θεώρησε ότιη τέτοιασυμμετοχή ήτανεξυπακουόμενοςόροςτηςσυμφωνίας. (β) Ανεξάρτητα απότο κατάπόσο οι παραβάσεις της συμφωνίας συνιστούσαν θεμελιώδηπαράβασητηςσυμφωνίας (fundamental breach) ήαπλώςπαραβάσεις ουσιωδών όρων αυτής,η αλλαγή στην αριθμητικήδύναμητου συγκροτήματος στο μισόαπότο συμφωνηθέν,ηαπουσία τουαρχηγούεκτελεστήτουσυγκροτή ματοςαπότιςπαραστάσειςκαιηαπουσίατουΝτούοΜορένο, σε συνδυασμό μετην μετάθεσητουχρόνου γιατην οργάνωση τωνπαραστάσεωνεξαιτίαςτηςκαθυστέρησηςτων εφεσειόντων στον εκτελωνισμότουεξοπλισμού,καθιστούσαντηνεκπλήρω σητων υποχρεώσεων του εφεσείοντα ουσιωδώς διάφορη από τηνσυμφωνηθείσα,πράγμαπουδικαιολογούσετοντερματισμό τηςσυμφωνίαςαπότηνεφεσίβλητη. (γ) Η συμβατική υποχρέωση για την κάλυψη των μεταορορικών εξόδωντωνμελώνκαιτουεξοπλισμού τουσυγκροτήματοςδεν εξυπάκουε και υποχρέωση για τον εκτελωνισμό του εξοπλι σμού, πράγμα που προϋπέθετε γνώση των αντικειμένων και τουπεριεχομένου τωναποσκευών, θέματαπουανάγοντο στην αποκλειστικήγνώσητων ταξιδιωτών. Γι' αυτόορθάτοπρω- 327 Bauer v. Διογ. Ηροδότου & Υιών Λτδ
(1994)τόδικοΔικαστήριο είχε θεωρήσει ότι ευθύνηγιατηνκαθυστέ ρηση στονεκτελωνισμόείχεοεφεσείωνκαιτοσυγκρότηματου καιόχιη εφεσίβλητη. Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. 5 Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Papadopoulos v.Stavrou
(1982)1 C.LR. 32!, Aristotelousv. General Insurance Co
(1981)1 C.LR. 582, Kkaffa v.Kalorkotis
(1982)1 C.LR. 372, Καννάουρουκαι Άλλος v. ΣταδιώτηκαιΑλλου
(1990)1 Α.ΑΛ. 35, 10 Δημοκρατία ν.ΜουξούρηκαιΆλλων
(1990)1 ΑΛΛ. 134, National Bank of Greece v. PimosShipping Co[1989] 1 All E.R. 213, Beerv. Bowden[1981] 1 All E.R. 1070, SuisseAtlantiqueSodeted'AnnementMaritimeS.A. v.N V.Rotterdamsche Kolen Centrale[1967]AC361, 15 PhotoProduction v.SecuricorLtd[1980]AC827, Smeaton Hanscomb & Co. Ltd v.Sassoon I.SettySon & Co. (No. 1), [1953] 1W.L.R.
- Έφεση. Έφεση από τον ενάγοντα κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού (Καλλής, Πρ. Π.Ε.Δ. και Νικολάτος, Ε.Δ.) που δόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου, 1990 (Αρ. Αγωγής 896/88)με την οποία απορρίφθηκεη αγωγή του για£25.000ως αποζημιώσεις για παράβασησυμφατνίας. 20 Α. Παντελίδης, για τον Εφεσείοντα. Α. Λεμής, για τους Εφεσίβλητους. 25 Cur. adv.vult. 328 1 Α.Α.Δ. Bauer ν. Διογ. Ηροδότου & Υιών Λτδ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει ο Δι καστής Γ. Μ. Πικής. 5 ΠΙΚΗΣ,Δ.: Οεφεσείων, αρχηγόςακροβατικούσυγκροτήματος και η εφεσίβλητη εταιρεία (οι εφεσίβλητοι), οργανωτές θεαμάτων, συμβλήθηκαν ώστε ο εφεσείων, επικεφαλής δεκαμελούς ακροβατι κούσυγκροτήματος,ναδώσεισειράακροβατικώνπαραστάσεωνπου θαοργάνωνανοι εφεσίβλητοι στην Αίγυπτο σεχρόνοκαι μεόρους πουκαθορίζονταιστημεταξύτουςγραπτήσύμβαση(Τεκμήριο 1). Η συμφωνία συνομολογήθηκε στη Ζυρίχη την 21/5/1986 και 10 υπογράφθηκεαπότονεφεσείοντακαιτοΔ. Ηροδότου,τοδιευθυντή τωνεφεσίβλητων, εκμέρουςτους. Τηςσυμφωνίαςπροηγήθηκεεπι στολήτου εφεσείοντα και της ακροβάτιδαςΥβέτ (με ημερομηνία 12/4/86),μετην οποίακοινοποιούσαν στους εφεσίβλητους ότιπα ρεχόταν ηδυνατότηταστο συγκρότημα τους ναδώσει σειρά παρα15 στάσεων, για λογαριασμό των εφεσίβλητων, μετά την περιοδεία τους στην Ασίαπουθαέληγεσύντομα. Γιατηφύσηκαιτηνποιό τητα του θεάματοςπου θαπροσέφερε το συγκρότημα,ο εφεσείων προθυμοποιήθηκεναεφοδιάσειτουςεφεσίβλητους μεβιντεοκασέτα ηοποίατους αποστάληκε μετάτην επίδειξη ενδιαφέροντοςγια το 20 συγκρότημα,γεγονός πουκαταγράφεταιστησύμβαση. Μετονόρο 6 της σύμβασης βεβαιώνεται ότι το επίπεδο του θεάματοςπουθα παρουσίαζετοσυγκρότηματουεφεσείονταδεθαήτανυποδεέστερο εκείνου το οποίο εμφαινότανστηβιντεοκασέτα. Ησύμβασηπροέ βλεπε ότι οι εφεσίβλητοι θαεπωμίζοντανταμεταφορικάέξοδατό25 σοτων μελώντουσυγκροτήματος όσοκαιτουεξοπλισμού τους. Παρά την ανάμειξητης Υβέτ για την προσέλκυση τουενδιαφέ ροντος των εφεσίβλητων για την πρόσληψη του συγκροτήματος,η ίδια δεν κατονομάζεται στη σύμβαση ως αναπόσπαστομέρος του. Ησύμβασηαναφέρεταιμόνοστονεφεσείοντατονοποίοπεριγράφει 30 ως εκτελεστή και το χαρακτηρίζει ως υπεύθυνο τουακροβατικού συγκροτήματος αποτελουμένου από δέκα άτομα,περιλαμβανομέ νου και του ιδίου. Ησυμφωνία προέβλεπε την οργάνωση σειράς παραστάσεωνστηνΑίγυπτοτοκαλοκαίριτου
- Οεφεσείωνκαι επτάσυνοδοί τουέφθασανστηνΑίγυπτο. Πέντε μόνοαπότα μέλη 35 τηςσυνοδείαςθαμετείχανστιςακροβατικέςεπιδείξειςτουτσίρκου. Ο ίδιοςοεφεσείων δεθαλάμβανεμέροςστις παραστάσεις· αδυνα μίατηνοποίααπέδωσεσεπρόσφατηχειρουργική επέμβαση. Έτσι, το δεκαμελές συγκρότημα είχευποβιβαστεί σε πενταμελές καιαπ' αυτόαπουσίαζετόσοοαρχηγόςτουσυγκροτήματος,όσοκαικαιτο 40 ΝτούοΜορένο. ΗΥβέτηοποίατόσο εύγλωττα είχεδιαφημίσειτο θέαμα πουθαπαρείχε το συγκρότημα στο οποίο αναφερόταν από 329 Πιχής, Δ. Bauer ν.Διογ. Ηροδότου & ΥιώνΛτδ
(1994)κοινού μετον εφεσείονταως "το συγκρότημα μας",απουσίαζεαπό αυτότόσο ηίδια,όσοκαιοπαρτεναίρτης. Ηπαρέκκλισηαπότιςπρόνοιεςτηςσύμβασηςωςπροςτηναριθ μητικήδύναμητουσυγκροτήματος καιη μησυμμετοχή τουεφεσείο ντα σ' αυτό,αποτέλεσαν την πρώτηεστία προστριβών μεταξύ των 5 συμβαλλομένων. Η δεύτερηαφορούσετηναπουσίατουΝτούο Μο ρένοαπότοσυγκρότημα καιητρίτητηνκαθυστέρησηστον εκτελω νισμό του εξοπλισμού του συγκροτήματος, χωρίς τονοποίοήταν αδύνατη η οργάνωση τωνπαραστάσεων τσίρκου. Ο εξοπλισμός έπρεπεναείχεεκτελωνιστείμέχρι6/8/86, πράγμαπουδεσυνέβη. 10 Στις 18/8/86 οιεφεσίβλητοι επέδωσανστον εφεσείονταειδοποίη σηγιατοντερματισμό τηςμεταξύτουςσυμφωνίας,επικαλούμενοι (Α)την καθυστέρηση στον εκτελωνισμότου εξοπλισμού τουσυ γκροτήματος και,κατ' επέκταση,τηναδυναμία έναρξης των παραστάσεων και, (Β)την αθέτηση του μέρους της συμφωνίας που αφορούσε την αριθμητικήδύναμηκαιτησύνθεση τουσυγκροτήματος. Προςολοκλήρωσητηςεικόναςσχετικά μετα διαδραματισθέντα, σημειώνεται ότιοεκτελωνισμόςτουεξοπλισμού τουσυγκροτήματος συντελέστηκεπερίτατέλητου Αυγούστου. Επακολούθησεαριθμός 20 παραστάσεωναπότοπενταμελές συγκρότημα τις οποίες,σύμφωνα μετον εφεσείοντα,οργάνωσαν OLεφεσίβλητοι σεσυνεργασία μετον Αραβασυνεργάτηή εταίροτουςστηνΑίγυπτο. Τηνεκδοχήαυτήαμ φισβήτησε οδιευθυντήςτωνεφεσίβλητων οοποίοςυπεστήριξεότιοι διευθετήσεις γιατις παραστάσειςήταντοπροϊόν ανεξάρτητηςσυμ- 25 φωνίας μεταξύτουΑραβασυνεργάτητουκαιτουεφεσείοντα,ηκα τάρρευση τηςοποίας οδήγησε σε σύντομο χρόνο σε έντονες προ στριβές μεταξύτουςοιοποίες σεκάποιοστάδιοοδήγησανστηνπα ρέμβασητηςαστυνομίας. Η όποιαανάμειξητουκ.Ηροδότουστην οργάνωσητωνλιγοστών παραστάσεωντουσυγκροτήματος,οφειλό- 30 ταν,όπωςοίδιοςισχυρίστηκε,στηνεπιθυμίατουναμετριάσειτημε γάλη ζημιάπουείχευποστεί λόγωτηςματαίωσηςτωνπαραστάσεων τουσυγκροτήματος- αρνήθηκεόμωςότι είχεοποιαδήποτεανάμειξη στηνοργάνωσητους. Ο εφεσείων αρνήθηκεότιοιεφεσίβλητοι τουεπέδωσαντηνειδο- 35 ποίηση τερματισμού τηςσυμφωνίας ήότι είχανπροβεί με οποιοδή ποτεάλλο μέσοστοντερματισμότης. Οεφεσείων ενήγαγετουςεφε σίβλητους για αποζημιώσεις για διάρρηξησυμφωνίας. Το Πλήρες 330 15 1 Α.Α.Δ. Bauer v.Διογ. Ηροδότου &Υιών Λτδ Πικής, Δ. Επαρχιακό Δικαστήριο έκρινε, μετά από λεπτομερή εξέτασητης μαρτυρίαςκαιδιερεύνηση τωννομικώνθεμάτωνπουείχαν εγερθεί, ότι5 10 15 20 25 30 (α) Ησυμμετοχή του ΝτούοΜορένο,δηλαδή τηςΥβέτ, καιτου παρτεναίρτηςστην ομάδα του συγκροτήματος,ήταν εξυπα κουόμενος όροςτηςσυμφωνίας. (β) Η παραβίασητων όρων της σύμβασης ως προςτην αριθμη τικήδύναμητουσυγκροτήματος καιτη σύνθεση του,σεσυν δυασμό με την καθυστέρηση στον εκτελωνισμό του εξοπλισμού και της έγκαιρης έναρξης των παραστάσεων του συ γκροτήματος, συνιστούσε θεμελιώδη διάρρηξη της μεταξύ των μερών συμφωνίας ηοποία έπληξετο θεμέλιοτηςσύμ βασης ώστε να δικαιολογείται οτερματισμός της απότους εφεσίβλητους. Η μαρτυρίαπουείχεπροσαχθείγιατονεφεσείοντακαιτουςεφε σίβλητους, αντίστοιχα,διΐστατο τόσο ωςπρος τα διαδραματισθέντασεσχέση μετον ισχυρισμό τωνεφεσίβλητων γιατερματισμότης συμφωνίας,όσο καιγια τον εκτελωνισμότου εξοπλισμού τουσυ γκροτήματος· καιγενικά,αναφορικά μεό,τι προηγήθηκετουτερματισμου της συνεργασίας που οδήγησε στην πρόωρηαποχώρηση των συμβαλλομένων απότην Αίγυπτο καιτη ματαίωση οποιασδή ποτεπεραιτέρωσυνεργασίας. Εκτόςαπότονεφεσείοντα,υπέρτωνθέσεων τουκατέθεσεκαιο γαμπρός του Ανδρέας Bauer,ενώγια τους εφεσίβλητους κατέθεσε εκτόςαπότοδιευθυντήτωνεφεσίβλητων,το Δ.Ηροδότουκαιο ια τρός Κ. Σωκράτουςοοποίος κατέθεσε σεσχέσημετις επιπτώσεις τηςασθένειαςαπότηνοποίαυπέφερεο εφεσείων. Το·πρωτόδικο Δικαστήριο έκαμε εκτεταμένη αναφορά στιςκα ταθέσεις τωνμαρτύρων, στις αντιφάσεις σεορισμένα σημεία της μαρτυρίαςτους,καθώςκαιστηναντικειμενικήυπόστασητωνεκδο χώνπουπρόβαλαν. Μετάαπόδιεξοδικήεξέταση τηςμαρτυρίαςτοΔικαστήριο απο δέχθηκεωςαξιόπιστητη μαρτυρίατουΔ.Ηροδότουσταβασικάτης σημεία και αναξιόπιστη εκείνητου εφεσείοντα. Τα ευρήματατου 35 Δικαστηρίου σεσχέση μετηναξιοπιστίατων μαρτύρων,συνοψίζο νται στοπιο κάτω απόσπασματοοποίο αναπαράγεταιαπό την απόφαση: 331 Πιχης,Δ. Bauer ν.Διογ. Ηροδότου&Υιών Λτδ
(1994)"Για τους λόγους πουαναφέραμε, καταλήξαμεαβίαστα στοσυ μπέρασμαότι δεν μπορούμεναδεκτούμε τημαρτυρίατων ΜΕΙ και2σαναληθινή,καιτηναπορρίπτουμε Ο ΜΥ2μας έδωσεγενικά την εντύπωση μάρτυραπου είπε στο Δικαστήριο τηναλήθεια. 5 Δεναποκρύβουμετογεγονόςότιδιάφορασημείατηςμαρτυρίας τουΜΥ2 μαςπροβλημάτισαν,αλλάκατόπινπροσεκτικήςεξέτα σηςτουσυνόλουτης μαρτυρίαςτου,θεωρούμε τημαρτυρίατου γενικά αξιόπιστηκαι πολύ περισσότερο φυσικήκαιλογική από εκείνητων μαρτύρων του Ενάγοντακαιγι' αυτότηδεχόμαστε 10 σαναληθινή " Οι 15λόγοι έφεσης μπορεί να συνοψιστούν και ναυποδιαιρε θούν στους ακολούθους,οιοποίοι εξετάζονταιπιοκάτω : (α) Πλημμελής αξιολόγηση τηςιιαοτυοίας και ακοοσφαλή συ μπεράσματα αναφορικάμετηνκατάοοευση της συμφωνίας 15 στηνΑίγυπτο καιτουςλόγους πουοδήγησανσ'αυτή: Είναι ηθέσητων εφεσειόντων ότιησυμφωνία ουδέποτετερματί στηκεκαιότιη ειδοποίησητερματισμούουδέποτεεπιδόθηκε. Ηπαρουσίακαι ησυμπαράστασητουΔ. Ηροδότουκαιτης συζύγου του για την επιτυχία των λιγοστών παραστάσεων 20 πουδόθηκανεπιμαρτυρούν,σύμφωναμετονεφεσείοντα,τη συνέχισητης συνεργασίας τους μετους εφεσίβλητους,συνε πικουρούμενους στον τομέα αυτόαπό τους Αραβες συνερ γάτεςτους. Η αξιολόγηση της μαρτυρίαςαποτελεί έργοτουπρωτόδικουδι- 25 καστηρίου. Όπωςεξηγείται στηνPapadopoulos v.Stavrou
(1982)1 C.L.R.321,τοπρωτόδικοΔικαστήριο είναι σεμοναδικήθέσηστη ζωντανήατμόσφαιρατηςδίκηςνααξιολογήσει καινασυνεκτιμήσει τημαρτυρία. Ευχέρεια γιατον παραμερισμόήτην ανατροπήτων ευρημάτων αξιοπιστίας παρέχεται μόνο όταν καταφαίνονται εξ 30 αντικειμένου ανυπόστατα: Βλ. μεταξύ άλλων, Aristotetous ν. GeneralInsurance Co.
(1981)1C.LR. 582, Kkaffa v. Kalorkotis
(1982)1CL.R. 372καιΚαννάονρον καιΆλλος ν.Σταδιώτη και Άλλον
(1990)1Α.Α.Δ.35. Η αξιολόγηση τηςμαρτυρίαςδενπροϋ ποθέτειανακεφαλαίωσητηςολότηταςτηςμαρτυρίας. Στηνπροκεί- 35 μένηπερίπτωσηηδιερεύνησητουθέματοςτηςαξιοπιστίαςτωνμαρ τύρων υπήρξε ενδελεχής. ΠτυχέςτηςμαρτυρίαςτουΔ.Ηροδότου άφησανερωτηματικά ενώ αντιφάσειςσε ορισμένα σημεία της μαρ τυρίας τουτείνουν ν' αδυνατίσουντην υπόστασητης εκδοχήςτου. Η παραμονήτου ΗροδότουκαιτηςσυζύγουτουστηνΑίγυπτο με- 40 τά τον τερματισμό της συμφωνίας και ηδιατήρηση επαφήςμε τον 332 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Bauer v. Διογ. Ηροδότου & Υιών Λτδ Πικής, Δ. εφεσείοντα, εγείρουν ερωτηματικά.Αυτά όμως αντιμετωπίστηκαν, όπωςκαιοιαντιφάσεις, απότοπρωτόδικοΔικαστήριο στοπλαίσιο της ολότητας της μαρτυρίας,περιλαμβανομένων και τωνσχέσεων του εφεσείοντα μετους Αραβες συνεργάτες του,ηδιένεξη με τους οποίους είναιδύσκολο ναεξηγηθεί,εκτόςόπωςέκρινε τοπρωτόδι κοΔικαστήριο μεαναφοράστησύναψησυμβατικώνσχέσεωνμετα ξύτους. Ταευρήματααξιοπιστίαςσταοποίαπροέβητοπρωτόδικο Δικαστήριο,δεν μπορεί νακριθούν ως στερούμενα αντικειμενικής υπόστασηςώστεναπαρέχεταιπεδίογιατηνπαρέμβαση μας. (β) Ηυποχρέωσηγιαεκτελωνισμό: Ησυμβατικήυποχρέωσηγια την κάλυψη των μεταφορικών εξόδων των μελών και του εξοπλισμού τουσυγκροτήματοςκαιτηςεξάρτησης τους,δεν εξυπακούεικαιυποχρέωσηγιατονεκτελωνισμότου εξοπλι σμού. Ο εκτελωνισμός προϋποθέτει γνώση των αντικειμένωνκαιτουπεριεχομένου τωναποσκευών, θέματαπουανά γονται στην αποκλειστικήγνώσητουταξιδιώτη. Η κάλυψη μεταφορικών εξόδων δεν εμπεριέχει καιτηνυποχρέωσηγκχ τονεκτελωνισμότωνμεταφερόμενωναντικειμένωνούτεεπι βάλλεταιη συμπερίληψη τέτοιων όρων ως εξυπακουομένων για την πρόσδοση εμπορικής δραστικότητας (business efficacy) στη συμφωνία. Ούτε σ' αυτότον τομέαδιαπιστώ νεταιλόγοςπουναδικαιολογεί τηνπαρέμβαση μας. (γ) Εξυπακουόμενος όοος: Ησυμπερίληψη σε συμφωνίαόρου μηπεριληφθέντος στοκείμενο της,συνιστάεξαιρετικό μέτρο εφόσον απολήγει στη συμπλήρωση της συμφωνίας με την προσθήκηνέουόρου. Εξυπακούεταιη ύπαρξηόρουσεσυμ φωνία(γραπτήήπροφορική)μηπεριληφθέντοςστο κείμενο της, μόνο εφόσον η συμπερίληψη του κρίνεταιαπαραίτητη για την πρόσδοση εμπορικής δραστικότητας (business efficacy)στησυμφωνία. Δικαιολογείταιησυμπερίληψηόρου σε συμφωνία,ως εξυπακουομένου,εφόσον η αναγκαιότητα είναι τέτοια για την πρόσδοση εμπορικής υπόστασης στη συμφωνία ώστε με βεβαιότητα να μπορεί να λεχθεί ότι οι συμβαλλόμενοι, αν είχαν ερωτηθεί, αναντίλεκτα θα έλεγαν ότιοόροςσυνιστούσεμέροςτηςσυμφωνίας. Κάτωαπόεκεί νεςτιςσυνθήκεςησυμφωνίαδιευρύνεταιμετη συμπερίληψη και του όρου ο οποίος εξυπακούεται: Βλ. Δημοκρατία ν. ΜονξούρηχαιΆλλων
(1990)1 Α.Α.Δ.134,NationalBankof Greece vPinios ShippingCo [1989]1 All E.R.213, Beerv. Bowden [1981] 1 All E.R. 1070 (CA). Αντίθετα μετηνεισή γηση του δικηγόρου του εφεσείοντα το Αρθρο 9 του περί ΣυμβάσεωνΝόμου- ΚΕΦ.149,δεναλλοιώνει τιςαρχέςτου 333 Πικής, Δ. Bauer ν. Διογ. Ηροδότου & Υιών Ατδ
(1994)Αγγλικούδικαίου αναφορικάμετη δυνατότητακαιτιςπρο ϋποθέσεις κάτωαπότις οποίες μπορείναεγκριθεί ησυμπε ρίληψησε σύμβαση εξυπακουόμενου όρου. Ούτε OL διατά ξεις του Ινδικούνόμου πουσυγγενεύουν μετοΑρθρο9πε ριορίζουν,όπωςέχειγίνειεισήγηση,τηδυνατότητασυμπερίλήψηςεξυπακουόμενουόρουεφόσονκρίνεταιαναγκαίοςγια την πρόσδοση εμπορικής δραστικότητας στη σύμβαση: Βλ. POLLOCK & MULLA -Indian Contract and SpecificRelief Acts, 9thed.,oo.98-102. 5 Toερώτημα τοοποίοτίθεταισ' αυτή τηνυπόθεση είναιανήταν 10 εξυπακουόμενος όρος της σύμβασης ότι στο συγκρότημα τουεφε σείοντα θαμετείχετοΝτούο Μορένο,ηΥβέτκαιο παρτεναίρ της. Ο εφεσείων υπέβαλε ότι δεν έπρεπε να επιτραπεί στους εφεσίβλη τουςηπροσαγωγήμαρτυρίαςωςπροςτηνύπαρξηεξυπακουόμενου όρουαναφορικάμετησύνθεσητουσυγκροτήματος. Παρόλοπουδε 15 γίνεται ρητή αναφορά στην υπεράσπιση σε εξυπακουόμενο όρο, στην παράγραφο 1 τηςυπεράσπισηςγίνεται αναφοράστηνποιότη τα του θεάματος,στη διάρκειατης παράστασηςκαι στηνεκτέλεση τουπρογράμματοςαπότοσυγκρότηματοοποίοπαρουσιάζεται'στη βιντεοκασέτα. Επίσηςπροβάλλεταιο ισχυρισμός ότιη βιντεοκασέ- 20 τααποτέλεσε τοβάθρογιατη σύναψητηςσυμφωνίας. Οόροςεξυ πακούεται, κατά κύριο λόγο, από ρητές διατάξεις της συμφωνίας και ορθάέγινεδεκτήμαρτυρίασεσχέσημετηνύπαρξη του. Μετάαπό ορθήκαθοδήγησηωςπροςτις αρχέςδικαίουπουδιέ πουν τηδυνατότηταπερίληψης στησυμφωνίαόρουπουδενπεριέ- 25 χεταιστοκείμενο τηςσυμφωνίαςως εξυπακουόμενου,τοπρωτόδι κοδικαστήριοέκρινεότιησυμμετοχή τουΝτούοΜορένοήτανεξυ πακουόμενος όροςτηςσυμφωνίας. Και τα δυο μέρη είχαν κατά νου, κατά το χρόνο σύναψης της σύμβασης,την ετοιμότητα τηςΥβέτνα μετέχει του συγκροτήματος 30 καιτουΝτούο Μορένο ωςσημαντικόκαιαναπόσπαστομέροςτου. Ησυμμετοχή τουςήτανμεγάληςσημασίας. Η απουσίατουςθαμετέβαλλε την ποιότητα τουθεάματοςτο επίπεδο του οποίου οεφε σείωνείχεεγγυηθεί. Η συμμετοχή τουΝτούοΜορένοήτανκαθορι στικήγιατο επίπεδοκαιτηνποιότητατουθεάματοςόπωςπαρου- 35 σιάζεταιστηβιντεοκασέτακαιταοποίαοεφεσείων είχεεγγυηθεί. Η συμμετοχή τουΝτούο Μορένοήτανσυνυφασμένη μετην εμπορική υπόσταση της συμφωνίας. Τοεύρημα τουπρωτόδικουΔικαστηρί ου ότι ησυμμετοχή του ΝτούοΜορένο στο συγκρότημα ήτανεξυ πακουόμενοςόρος τηςσυμφωνίας,ήτανδικαιολογημένο. 40 334 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Bauer v. Διογ. ΙΙροδότου & ΥιώνAtfi Πικής, Δ. (δ) Θεμελιώδης παράβασητηςσυμφοινίας(fundamental breach): ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοέκρινεότιοιπαραβάσειςτηςσυμ φωνίας από τον εφεσείοντα (μειωμένη αριθμητικήδύναμη τουσυγκροτήματος,μησυμμετοχήτουεφεσείοντασ' αυτό,η απουσίατου Ντούο Μορένο καιηκαθυστέρηση στον εκτε λωνισμό του εξοπλισμού), συνιστούσαν παραβάσεις που ανέσκαψαν το θεμέλιο της συμφωνίας, οπόταν παρεχόταν στους εφεσίβλητους δικαίωμαγια τον τερματισμό της συμ φωνίας.Τισυνιστάθεμελιώδηπαράβασηεξηγείταιστιςαποf φάσεις SuisseAtlantiqueSocieted Armement Maritime SA. v.N.V.RottcrdamscheKolen Centrale[\967] (AC)361 και PhotoProduction v. Securicor Ltd. [1980] (AC) 827, απότιςοποίεςτοπρωτόδικοΔικαστήριοάντλησεκαθοδήγη ση ως προς τις αρχές δικαίουπουδιέπουν τονκαθορισμό του. Όπως εξηγείται στη Suisse Atlantique Societe d' Armement Maritime S.A. (ανωτέρω),ηθεμελιώδης παράβα ση διακρίνεταιαπότηνπαραβίασηουσιώδους όρουη οποία πάντοτεπαρέχειτοδικαίωμαστοαθώομέροςναπροβείστον τερματισμότηςσυμφωνίας ΣτηSmeatonHanscomb&Co. Ltd. v. Sassoon I.Sctty Son &Co.(No. 1), [1953]1 W.L.R. 1468, ο Devlin, J., όπως ήταν τότε, επεσήμανε ότι το θεμέλιο της συμφωνίας ανασκάπτεται ο,ποτεδήποτεηεκτέλεση τηςσυμ φωνίας είναι εντελώς διάφορηαπόεκείνηηοποίαπροβλέ πεταιστησυμφωνία. 25 Στηνπροκείμενηπερίπταχιηηαλλαγήστην αριθμητική δύναμη τουσυγκροτήματος (τοήμισυ απότοσυμφωνηθέν),ηαπουσίατου αρχηγού(εκτελεστή) τουσυγκροτήματοςαπότις παραστάσεις, κα θώςκαιη απουσίατουΝτούοΜορένο,σεσυνδυασμόμετη μετάθε σητουχρόνουγιατηνοργάνωσητωνπαραστάσεωνεξαιτίαςτηςκα30 θυστέρησης των εφεσίβλητα™ στον εκτελωνισμό του εξοπλισμού, καθιστούσαν την προτεινόμενη εκπλήρωση των υποχρεώσεων του εφεσείοντα ουσιωδώς διάφορηαπότησυμφωνηθείσα. Οσυνήγο ροςτουεφεσείοντα υπέβαλεότι οόρος 15τηςσύμβασης,οοποίος προβλέπειότιηπαράβασηοποιουδήποτεόρουτηςσυμφωνίαςπα35 ρέχει στον αντισυμβαλλόμενο το δικαίωμαδιεκδίκησηςαποζημιώ σεων,αποκλείει τοδικαίωματερματισμούκαιπεριορίζει ταδικαι ώματατουαθώουμέρουςστηδιεκδίκησηαποζημιώσεων. Ηπρώτη παρατήρησηπουπρέπεινακάνουμεείναιότιοόροςαυτόςτηςσύμ βασηςδεσκοπεί ναπεριορίσει το δικαίωματερματισμού τηςσυμ40 φωνίαςλόγωθεμελιώδους παράβασηςήγιαοποιοδήποτεάλλοπα ραδεκτόλόγο. Αλλωστε,ο όρος 15 συνυπάρχει μετον όρο 14 ο οποίος προη335 Πικής, Δ. Bauer ν.Διογ. Ηροδότου&ΥιώνΑτό
(1994)γείται καιο οποίος καθιστάόλους τους όρους της συμφωνίαςου σιώδεις, μεταξύτων οποίων καιτον όρογιατηναριθμητική δύνα μηκαι τη σύνθεσητου συγκροτήματος. Παράβασητων ουσιωδών εκείνων όρων τηςσυμφωνίας παρείχεδικαίωματερματισμού, ανε ξάρτητα απότη διαπίστωση θεμελιώδους παράβασης της συμφωνιας. Επομένως παρεχότανδικαίωμαστους εφεσίβλητους νατερ ματίσουντησυμφωνία τόσολόγωπαραβίασηςαπό τον εφεσείοντα ουσιώδους όρου όσοκαι λόγω θεμελιώδους παράβασηςτης συμ φωνίας. 5 Καταλήγουμεότιούτεσ' αυτότοσημείοηέφεσηευσταθεί. 10 Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξο δα. 336