(1994)17Ιουνίου, 1994 [ΓΓΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στές] ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΑΘΗΝΑΙΣ (ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 28) ΕΔΡΕΥΟΝΤΟΣ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ,ΝΟΜΙΜΩΣ ΕΚ ΠΡΟΣΩΠΟΥΜΕΝΟΥ, Εφεσείοντες, ν. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Σ.ΠΑΝΑΠΩΤΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ,ΥΠΟ ΤΗΝΙΔΙΟ ΤΗΤΑΤΩΝΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΩΝΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣΤΟΥ ΦΩ ΤΗΣΤΕΦΑΝΟΥ, Εφεσίβλητων. j (ΠολιτικήΈφεσηΑρ.8900) ΔικαιοδοσίαΔικαστηρίων— Καθ' ύληδικαιοδοσία τωνΚυπριακώνΔι καστηρίων σε θέματαδιαδοχής — Αποβιώσας που είχετηνκατοικία του (domicile) στην Κύπροείχεκαταθέσεις στο εξωτερικό στοόνομα του αλλά με την αναφοράότι ήσαν "εν καταπιστεύματι"γιαφιλαν θρωπικό ίδρυμα, που κατάτον ισχυρισμότωνδιαχειριστώντηςπερί- 5 ουσίας του ήτανανύπαρκτο — Κατάπόσο το ΚυπριακόΔικαστήριο είχεαρμοδιότηταναεπιληφθείθεμάτωνπουαφορούσαντιςκαταθέσεις αυτές— Οιζητούμενεςθεραπείεςέχουνσημασίαστοθέματηςύπαρξης ή μη αρμοδιότητας τονΔικαστηρίου— ΕίναιδυνατόντοΔικαστήριο να έχειαρμοδιότητασχετικά με ορισμένες θεραπείες και ναμην έχει 10 σχετικάμεάλλες. Διαδοχή— Αποβιώσαςπου είχετηνκατοικίατου(domicile) στηνΚύπρο είχεκαταθέσειςστο εξωτερικό στοόνοματουαλλά "ενκαταπιστεύμα τι" για κάποιο φιλανθρωπικό ίδρυμα — ΤαΚυπριακάΔικαστήρια έχουναρμοδιότητα ναεπιληφθούνθεμάτωναναφορικάμετηδιαδοχή 15 οταχρήματα αυτά—Άρθρα4,5και 13 τουπερίΔιαθηκώνκαιΔιαδο χήςΝόμου, Κεφ. 195. ΟΦώτηςΣτεφάνουπέθανεστις5.2.86στηνΛεμεσό,χωρίςνααφή σει έγκυρηδιαθήκη, καιέχοντας την μόνιμη κατοικίατου (domicile) στηνΚύπρο. ΕίχεζήσειπολλάχρόνιαστιςΗΠΑόπουείχεκαταθέσεις 20 472 1 ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 Ακαδημία Αθηνώνν. Παναγιώτου κ.ά. εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων στο όνομα του με την προσθήκη όμως μετάαπόαυτότηςεξήςφράσης:"εν καταπιστεΰματιδιατο Φώ τιοΊδρυμα-ΑκαδημίαΑθηνών,Ελλάς". Οι εφεσίβλητοιυπότηνιδιό τητα τους σαν διαχειριστών της περιουσίας του αποβιώσαντος, κίνησαναγωγήεναντίοντης εφεσείουσας ΑκαδημίαςΑθηνών,μετηνοποία ζητούσαντιςεξήςθεραπείες: (i)διάταγμαπου να απαγορεύειστηνεφεσείουσα ήστους αντιπροσώπους τηςαπότουναεπεμβαίνει μεοποιο δήποτε τρόπο ή να αξιοί οποιοδήποτε ποσό από την περιουσία του αποβιώσαντος που ήταν κατατεθειμένο σε διάφορες τράπεζες των ΗΠΑ- (Π)δήλωση ότι οι εφεσίβλητοισανδιαχειριστές της περιουσίας τουαποβιώσαντοςήσανοι αποκλειστικοί δικαιούχοιόληςτηςπεριου σίαςαυτούοπουδήποτεευρισκόμενης, (iii)δήλωσηκαι/ή απόφασητου Δικαστηρίου ότι ηαξίωσητηςεφεσίβλητης επίτηςκινητής περιουσίας του αποβιώσαντος δυνάμει υποτιθέμενης διαθήκηςείναι ανυπόστατη καιάκυρη,(iv) δήλωση ότι τοφερόμενο ως ίδρυμαυπότηνεπωνυμία Φώτιο Ίδρυμα-Ακαδημία Αθηνών,ήταν ανύπαρκτο, άκυρο και ή ότι δενείχεδικαίωμανααξιοίοποιοδήποτεδικαίωμαπάνωστηνπεριου σίατου αποβιώσαντος, και (ν)αποζημιώσεις γιαπαράνομη επέμβαση και παρεμπόδισητωνεφεσίβλητων στηνδιαχείρισητηςπεριουσίαςτου αποβιώσαντος. Ενώπιοντου πρωτόδικουΔικαστηρίουεγέρθηκεθέμααρμοδιότητος τουναεκδικάσει τηνυπόθεσησύμφωνα μετουςπερί Δικαστηρίων Νό μους. Ηεφεσείουσα ισχυρίσθηκε ότι τοεπίδικοθέμααφορούσετο κα τάπόσοοαποβιώσαςείχεαποξενώσει μέροςτηςπεριουσίαςτου,δηλαδήτις επίδικες καταθέσεις,κατάτηνδιάρκειατηςζωήςτουήόχι,δια φοράπουδενείχεκαμμιάσχέσημε ζητήματαδιαδοχήςστην περιουσία του αποβιώσαντος και που δεν ενέπιπτε στην αρμοδιότητα των Κυ πριακών Δικαστηρίων. Οι εφεσίβλητοι ισχυρίσθηκαν ότι το θέμαδιε πόταν απόταάρθρα4,5 και 13τουπερί Διαθηκώνκαι Διαδοχής Νόμου, Κεφ. 195,και ότι,εφόσον οαποβιώσαςείχετην μόνιμη κατοικία του(domicile) στην Κύπρο,ταΚυπριακάΔικαστήριαείχαναρμοδιότη τα. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο αποφάσισευπέρτων εφεσίβλητων, χω ρίςνα κάμειδιάκρισησχετικά μετιςδιάφορεςαιτούμενεςθεραπείες. Αποφασίσθηκεon: 35 40 (α) Σε μιαυπόθεση είναι ενδεχόμενοορισμένεςαπότις θεραπείες που ζητούνταινα εμπίπτουνστηναρμοδιότητατουΔικαστηρί ου, και ορισμένες να μην εμπίπτουν. Στην προκειμένη περί πτωση, ηθεραπεία(i)δενενέπιπτεστηναρμοδιότητατουΔικα στηρίου,διότι μεαυτήνεπιζητείτο στην πραγματικότηταη έκδόση απαγορευτικούδιατάγματος πουνααναφέρεταισε πρά ξεις πουθαεγίνοντο στο εξωτερικό απόμηκάτοικο Κύπρου. 473 ΑκαδημίαΑθηνώνν.Παναγιώτουχ.ά.
(1994)Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο δεν είχε αρμοδιότητα να εκδι κάσειτηνενλόγωζητούμενηθεραπεία. (β) Αναφορικά με τις υπόλοιπες ζητούμενες θεραπείες, το Δικα στήριο είχε καθ' ύληκαι τόπο αρμοδιότητα,διότι αυτέςαφο ρούσαν στα ισχυριζόμενα δικαιώματατων διαχειριστών στην περιουσία τουαποβιώσαντα, σύμφωνα μετιςπρόνοιες τουπε ρί ΔιαθηκώνκαιΔιαδοχήςΝόμου,Κεφ. 195. 5 Ηέφεσηεπιτράπηκεενμέρειχω ρίςέξοδα. Έφεση. 10 Έφεση από τους εναγόμενους κατά της ενδιάμεσης απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου'Λεμεσού (Γ. Νικολάου, Π.Ε.Δ. και Κληρίδης, Ε.Δ.) που δόθηκε στις 12 Μαρτίου, 1993 (Αρ. Αγωγής 4711/90) με την οποία το Δικαστήριο αποφάσισε ότι είχε αρμοδιό τητα να επιληφθεί της παρούσαςαγωγής. 15 Γ. Τριανταφυλλίδης, γιατους Εφεσείοντες. Γ. Κακογιάννης με Δ. Κούτρα, για τους Εφεσίβλητους. Cur. adv.vult. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Την απόφασητου Δικαστηρίου θαδώσει ο δικαστής Χρ. Αρτεμίδης. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.: Οι εφεσείοντες-εναγόμενοι είναι νομικό πρό σωπο δημοσίου δικαίου, ηεπιφανής Ακαδημία Αθηνών. Οι εφεσίβλητοι-ενάγοντες είναι οι διαχειριστές της περιουσίας του Φώτη Στεφάνουπουπέθανεστις5.2.86στηΛεμεσό,όπουδιέμενε. Δεναμ φισβητείται ότι οαποβιώσαςείχε τηνκατοικίατου -domicile - στην 25 Κύπρο καιπως δεν άφησεέγκυρη διαθήκη. Ο μακαρίτης έζησε για πολλά χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και από την εργασία του οικονόμησε εκατοντάδες χιλιά δες δολάρια, που κατάθεσε σε διάφορες τράπεζες στις Η.Π.Α. στο όνομα του με την προσθήκη όμως μετά απόαυτό:"εν καταπιστεύ- 30 μάτι διατο Φώτιο Ιδρυμα- Ακαδημία Αθηνών, Ελλάς". Οι εφεσίβλητοι διεκδικούν ταχρήματατων καταθέσεων ως ανή κοντα στην περιουσία του αποβιώσαντος. Η Ακαδημία Αθηνών 474 20 1 AAA ΑκαδημίαΑθηνώνν.Παναγιώτουκ.ά. Αφτεμίδης,Δ. φαίνεταιπως έχει αξίωση πάνωσ' αυτά. Οι εφεσίβλητοι καταχώ ρισαν αγωγήστο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λεμεσού,σε γενικάοπισθογραφημενο κλητήριο, στην οποία αξιώνουν πέντε θεραπείες, που επαναλαμβάνονταικαι στην έκθεση απαιτήσεως. Θεωρούμε 5 απαραίτητονα μεταφέρουμε εδώ αυτούσιες τις θεραπείες, όπως διατυπώνονταισταδικόγραφααπότουςεφεσίβλητους,γιαναγίνει διαυγήςοσχολιασμός πουθαακολουθήσειπάνωστοεγειρόμενοζή τημα,κατάπόσο δηλαδήτο ΕπαρχιακόΔικαστήριο έχεικαθ' ύλην αρμοδιότηταναεκδικάσει τηνυπόθεση. 10 15 "Α. Απόφασιν και/ήδιάταγμα του ΣεβαστούΔικαστηρίου απαγορεΰον ειςτουςεναγομένους τουςυπηρέταςκαι/ήαντιπρο σώπους αυτών από του να επεμβαίνουν καθ' οιονδήποτε τρόπονκαι/ήνααξιούνοιονδήποτεποσόνεκτηςπεριουσίας του αποβιώσαντος Φώτη Στεφάνου τέως εκ Λεμεσού Κύπρου, το οποίον ευρίσκεται κατατεθειμένον εις διάφορες Τράπεζεςτων Η.Π.Α.υπόμορφήνTRUST(καταπίστευμα)ή άλλως πωςκαι/ήδεννομιμοποιούνταιναέχουνοιανδήποτε αξίωσιν επί της άνω περιουσίας του ρηθέντος αποβιώσα ντος. 20 Β. Δήλαχην του Σεβαστού Δικαστηρίου ότι οι ενάγοντες υπό την ιδιότητα των ως διαχειριστών της περιουσίας του ως άνωαποβιώσαντοςΦώτηΣτεφάνου τέως εκΛεμεσού,είναι οι αποκλειστικοί δικαιούχοι πάσης της περιουσίας αυτού τηςευρισκομένης εις ΚύπρονκαιΗ.Π.Α. 25 Γ. Δήλωσινκαι/ή απόφασιντουΣεβαστούΔικαστηρίουδηλούσαότι ηαξίωσητωνεναγομένων ότιδικαιούνταιειςτηνκινητήν περιουσία του ως άνωαποβιώσαντοςδυνάμειεγγρά φουκαι/ήμιαςυποτιθεμένης Διαθήκηςκαι/ήάλλως πωςσυ σταθείσηςενΚύπρονείναιανυπόστατηάκυρηκαιεστερημένηοιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος. 30 35 Δ. Δήλωσιν του Σεβαστού Δικαστηρίου ότι το φερόμενον ως ΊδρυμαυπότηνεπωνυμίαΦώτειονΙδρυμα-ΑκαδημίαΑθη νών(ΡΗΟΤΙΟΝFOUNDATION -ACADEMY OFATHENS GREECE)είναι ανύπαρκτον,άκυορνκαι/ήδεν νομιμοποιούνται οι εναγόμενοι καθ' οιονδήποτε τρόπον από τουνα αξιούνοιονδήποτε μερίδιον επίτηςπεριουσίαςτουωςάνω αποβιώσαντος. Ε. Αποζημιώσεις δια παράνομον επέμβασιν και/ή αποζημιώ σειςδιαπαρεμπόδισινυπότων εναγομένων της διαχειρίσε475 Αρτεμίδης, Δ. Ακαδημία Αθηνών ν. Παναγιώτου κ.ά.
(1994)ως τηςπεριουσίας τουως άνωαποβιώσαντοςυπότωνενα γόντων." ΣτοπρωτόδικοΔικαστήριο συζητήθηκετοθέματης αρμοδιότη ταςωςπροκαταρκτικό,ηδεαπόφασητουεκδόθηκεστις 12.3.
- Η αρμοδιότητατων ΚυπριακώνΔικαστηρίων διέπεται απότις πρόνοιες του άρθρου21 του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960, 14/
- 5 Είναι η εισήγηση του δικηγόρου των εφεσειόντων, όπως έγινε και στην πρωτόδικη διαδικασία,πωςτοΔικαστήριο δεν έχειαρμο διότηταναεπιληφθείτηςαγωγήςγιατίδενσυντρέχεικαμιάαπότις 10 προϋποθέσειςτουάρθρου21τουΝόμου14/60, εφόσονταγεγονότα τηςυπόθεσης δεν έχουν καμιάσχέσημε την Κύπρο. Ο(τυνήγορος ισχυρίζεται πως το μοναδικόζήτημαπουεντοπίζεται στην αγωγή είναι,κατάπόσον οαποβιώσαςαποξένωσε τηνπεριουσίατου- τις επίδικες καταθέσεις - κατά τηδιάρκειατηςζωήςτου. Ηδιαφορά, 15 προχωρεί οσυνήγορος στην εισήγηση του,δεν έχεικαμιάσχέση με ζητήματαδιαδοχήςστηνπεριουσίατουμακαρίτη. Ηθέσητουσυνηγόρουτωνεφεσίβλητων είναιεκδιαμέτρουαντί θετη. Προτείνει πως ταεπίδικαζητήματαστηναγωγή ρυθμίζονται απόταάρθρα4,5 και 13τουπερί ΔιαθηκώνκαιΔιαδοχήςΝόμου, 20 Κεφ.
- Τοάρθρο4προβλέπειπωςηδιαδοχήστηνπεριουσίααπο βιώσαντος γίνεται είτεδυνάμειδιαθήκηςή εφαρμογήςτωννομοθε τικών διατάξεωνή καιτων δυομαζί. Τοάρθρο5καθορίζειπωςη διαδοχή στην περιουσία όλων των προσώπων που κατοικούν domiciled -στην Κύπρο ρυθμίζεται απότο Νόμο Κεφ.195, ενώ το 25 άρθρο 13προβλέπειπωςγιασκοπούςδιαδοχήςσεκινητήπεριουσία έναάτομοδενμπορείναέχειπερισσότερες απόμιακατοικία. Οσυ νήγορος των εφεσίβλητων υποστηρίζει επίσης πως σχετικές είναι καιοιδιατάξειςτουπερίΔιαχειρίσεως Περιουσιών Αποβιωσάντων Νόμου,Κεφ.
- Τοάρθρο25 τουΝόμουαυτούπροβλέπειπωςμε- 30 τά το διορισμό των διαχειριστών όλα ταδικαιώματακαι ευθύνες της περιουσίας του αποβιώσανταμεταβιβάζονταιστο διαχειριστή τουαπό τηςημέραςτουθανάτουτουαποβιώσαντος. Τοάρθρο41 καθορίζειτιςυποχρεώσεις τουδιαχειριστήαναφορικάμετηνπερι συλλογήτηςπεριουσίαςκαιδιανομήςτηςστουςδικαιούχουςτοσυ- 35 ντομότερο δυνατό. Η διαχείριση της περιουσίας τουαποβιώσα ντος,ωςκατοίκουτης Κύπρου,διέπεταιαπότοΚυπριακόΔίκαιο, (άρθρο 5 τουκεφ.195). Τοσύνολο επομένως των γεγονότων θεμε λιώνουν, κατάτο συνήγορο των εφεσίβλητων, αξίωση στηνοποία, και σύμφωνα με το άρθρο21 τουπερί Δικαστηρίων Νόμου 14/60, 40 476 1 Α.Α.Δ. ΑκαδημίαΑθηνώνν.Παναγιώτουκ,ά. Αφτεμίδης,Δ. καθ'ύληναρμοδιότηταέχουν ταΔικαστήριατηςΚύπρου. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, στην εμπεριστατωμένη απόφαση του,αποφάνθηκε πωςταγεγονότα όπωςαποκαλύπτονταιστις έγ γραφες προτάσεις παρέχουν βάσηαγωγήςγια την ανάληψη αρμο5 διότηταςαπόαυτό. ΤοΔικαστήριοόμωςκατάτησυζήτησητηςυπό θεσης,καιστηναπόφασητου,δενεπιλαμβάνεταιτουζητήματοςτης αρμοδιότητας μεξεχωριστήαναφοράστις διάφορεςθεραπείεςπου αξιώνονται από τους εφεσίβλητους. Είναιενδεχόμενο σε μια υπό θεσηορισμένες απότις θεραπείες που επιζητούνται ναεμπίπτουν 10 στηναρμοδιότητατουΔικαστηρίου,ενώάλλεςόχι. Ένααπόταβα σικάεπιχειρήματατουδικηγόρουτωνεφεσειόντων είναιπωςτοΔι καστήριο δεν έχει αρμοδιότητανα εκδικάσει την υπόθεση γιατί οι θεραπείεςπουζητούνοι εφεσίβλητοι αφορούνουσιαστικά στηνέκ δοση διατάγματοςμε το οποίο να εμποδίζονται οι εφεσείοντες να 15 διαπράττουν αστικό αδίκημα στο εξωτερικό. Συγκεκριμένα απο την έδρατους στην Αθήνα ναπαρεμβάλλουν, κατ' ισχυρισμόν βέ βαια,προσκόμματαστο έργοτων διαχειριστών,προφανώςεγείρο νταςαξιώσεις στις τράπεζεςτουεξωτερικού πάνωτις επίδικεςκα ταθέσεις. 20 Οιεφεσίβλητοι, όπωςείπαμεπιοπριν,έχουντηνέδρατουςστην Αθήνα. Οικαταθέσειςβρίσκονταισετράπεζεςτων Η.Π.Α. Έχουμε συνεπώς τηγνώμη πως τα ΚυπριακάΔικαστήρια δεν έχουναρμο διότηταναεπιληφθούντηςθεραπείας,όπωςδιατυπώνεταιστηνπα ραγρ.Α,γιατίηπροβαλλόμενη επίδικηδιαφορά,καιτοεπιζητούμε25 νοδιάταγμα,δενέχουνκαμιάσχέσημετηνΚύπρο. Η ιδιότητατων διαχειριστών, οι ευθύνες και τακαθήκοντατους δεν δημιουργούν αρμοδιότηταστα ΚυπριακάΔικαστήρια γιατηδιεκδίκησηκινητής περιουσίας εκτόςτηςΔημοκρατίας. Αναφορικάόμως μετιςάλλεςθεραπείες,όπωςαυτέςδιατυπώ30 νονται στοκλητήρω ένταλμακαιτηνέκθεση απαιτήσεως,τοΔικα στήριο έχει καθ' ύλην και τόπο αρμοδιότητα,γιατί αφορούνστα ισχυριζόμενα δικαιώματα των διαχειριστών στην περιουσία του αποβιώσαντα,όπωςαυτάκαθορίζονταιστις πιοπάνωνομοθετικές διατάξεις. 35 Ηέφεσηεπομένως γίνεται μερικώς αποδεκτή. Ηαπόφαση μας είναι πωςτο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λεμεσούέχειαρμοδιότητανα εκδικάσει τηνενώπιον τουυπόθεσηαναφορικά μετιςθεραπείεςΒ, Γ, Δ της Εκθέσεως Απαιτήσεως, και της παραγράφου Ε,καθόσον μέρος της η ισχυριζόμενη παράνομηεπέμβαση αφορά μόνο στην 40 "εις Κύπρον παρεμπόδισιν των εφεσίβλητων της διαχείρισης της 477 Αρτεμίδης,Δ. ΑκαδημίαΑθηνών ν.Παναγιώτου κ.ά,
(1994)περιουσίας τουαποβιώσαντος." Κρίνεται όμως πωςτοΕπαρχιακό Δικαστήριο δενέχειδικαιοδοσίαναεπιληφθεί τηςθεραπείας(Α)της εκθέσεως απαιτήσεως. Υπό τιςπεριστάσεις δενγίνεταιοποιαδήποτεδιαταγήγιαέξοδα. Η έφεση επιτρέπεταιενμέρει χωρίς"έξοδα. 478 5