(1994)6 Ιουλίου,1994 [ΚΟΥΡΡΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ/στές] ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΧΑΪΛΗΣ, Εφεσείων-καθ'ού ηαίτηση, ν. ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ, ΥΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΑΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΓΙΑΤΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΤΟΥ Ν.36/86ΜΕΤΑΑΠΟΑΙΤΗΣΗ ΤΗΣΜΑΡΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΧΑΪΛΗ, Εφεσίβλητον-αιτητή. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.9137) ΙδιωτικόΔιεθνέςΔίκαιο —Ανήλικος— Αναγνώρισηκαιεκτέλεση αλλο δαπήςπροσωρινήςαπόφασης σχετικάμε τηφύλαξηανηλίκου—Ευ ρωπαϊκήΣύμβαση γιατηνΑναγνώρισηκαιΕκτέλεσηΑποφύσεωνπου αφορούνστηνΚηδεμονίαΑνηλίκωνκαιστηνΑποκατάστασηΚηδεμο νίαςΑνηλίκων του 1980, κυρωθείσαμετοΝόμο36/86. 5 ΙδιωτικόΔιεθνέςΔίκαιο— ΕυρωπαϊκήΣύμβασηγιατηνΑναγνώρισηκαι ΕκτέλεσηΑποφάσεων που αφορούν στην ΚηδεμονίαΑνηλίκωνκαι στην Αποκατάσταση ΚηδεμονίαςΑνηλίκων,κυρωθείσα με τοΝόμο 36/86— Κατά πόσο υπήρξε"μεταβολήπεριστάσεων"σύμφωνα μετο άρθρο10
(1)(β)τηςΣύμβασηςώστεναδικαιολογείται ημηεκτέλεσητης 10 αρχικήςαπόφασης. ΙδιωτικόΔιεθνέςΔίκαιο—Άρθρο 15
(1)(α)τηςΕυρωπαϊκήςΣύμβασηςγια την Αναγνώριση και Εκτέλεση Αποφάσεωνπου αφορούνστην Κηδε μονία Ανηλίκων και στηνΑποκατάστασηΚηδεμονίας Ανηλίκων, κυ ρωθείσαμετοΝόμο36/86— Για ναβεβαιωθείπερί τωναπόψεωντου 15 ανηλίκου, οΔικαστήςδύναταιναέχεικατ'ιδίανπροσωπική συνομι λία μετον ανήλικοκαιναεξάξειαπό αυτή τα αναγκαία συμπεράσμα τα. Απόδειξη— Βάροςαπόδειξης— Μεταβολή περιστάσεων, σύμφωναμετο άρθρο 10
(1)0)της Ευραχταϊκής Σύμβασηςγια την Αναγνώριση και 20 ΕκτέλεσηΑποφάσεων που αφορούν στην ΚηδεμονίαΑνηλίκων και 530 1 ΑΛΛ Χαϊλήςν. Υπουργού Δικαιοσύνης στηνΑποκατάσταση ΚηδεμονίαςΑνηλίκων, κυρωθείσαςμετοΝ.36/86 — Τοβάροςαπόδειξηςτηςείναιπολύυψηλό. 5 10 15 20 25 30 35 40 Απόδειξη—Προσωπικήκατ' ιδίανσυνομιλίαδικαστήμεανήλικογιαεξα κρίβωσητωναπόψεωντουσχετικάμε τηδιαμονήτουμετονέναήτον άλλο γονέα του,πουβρίσκονται σεδιάσταση, σύμφωνα με το άρθρο 15
(1)(α) τηςΕυρωπαϊκήςΣύμβασηςγια τηνΑναγνώρισηκαι Εκτέλεση Αποφάσεωνπου αφορούνστηνΚηδεμονία Ανηλίκωνκαι στηνΑπο κατάσταση Κηδεμονίας Ανηλίκων, κυρωθείσας με τοΝόμο 36/86 — Δενμετατρέπει τοΔικαστήείτεσεμάρτυρα είτεσεεμπειρογνώμονα. Το1992οεφεσείωνκαιη σύζυγοςτου Μαρία, πουήσανεγκατεστη μένοι στηνΑγγλία,χώρισανκαιπροσέφυγανσταΑγγλικάΔικαστήρια γιατηνέκδοσηδιαζυγίου. Στις20.5.93τοκομητειακόΔικαστήριοτου Nottingham εξέδωσεπροσωρινό διάταγμα μετοοποίο ηφύλαξη των δύοπαιδιώντουζεύγους ανατέθηκεστην μητέραμεπαράλληλες πρόνοιεςγιατοδικαίωμαεπικοινωνίαςτουεφεσείοντα μεαυτά. Μεβάση το διάταγμαοεφεσείων ανάλαβεναμημετακινεί ταπαιδιά εκτός της δικαιοδοσίας τουΑγγλικού Δικαστηρίου χωρίς τηνπροηγούμενηέγ γραφη συγκατάθεσητηςσυζύγου καιναταεπιστρέψει στο Ηνωμένο Βασίλειο μετάτοπέραςτωνδιακοπώντους. Στις27.7.93ο εφεσείων μαζί μεταδύοπαιδιά τουήλθανστην Κύπρογιαδιακοπέςμετά από έγγραφη συγκατάθεσητηςμητέρας. Κανονικάέπρεπεναείχεεπιστρέ ψει και παραδώσει τα παιδιά στη μητέρα στις 21.8.93, όμως στις 18.8.93τηνειδοποίησεπωςδενείχετέτοιαπρόθεση. Η στάσηαυτήτου εφεσείονταοδήγησεστηνενεργοποίησητωνπρονοιώντηςΕυρωπαϊκής ΣύμβασηςγιατηνΑναγνώρισηκαιΕκτέλεσηΑποφάσεωνπουαφορούν στην Κηδεμονία Ανηλίκωνκαιστην Αποκατάσταση Κηδεμονίας Ανη λίκων,πουυπογράφηκε στοΛουξεμβούργο στις20.5.80καικυρώθηκε μετονΝόμο36/86, (η Σύμβαση)γιατηναναγνώρισηκαιεκτέλεση στην Κύπροτης προσωρινής απόφασης του ΑγγλικούΔικαστηρίου ημερομηνίας20.5.93. Ενώπιον τουπρωτόδικου Δικαστηρίου δεναμφισβητήθηκε ότιη ενέργειατουεφεσείονταναμηεπιστρέψει ταπαιδιάστο ΗνωμένοΒα σίλειοαποτελούσε "αντικανονική μετακίνηση"μετηνέννοιατουόρου στο άρθρο 1(δ)τηςΣύμβασης,αλλάπροβλήθηκεοισχυρισμός ότι είχε υπάρξειτέτοια μεταβολήτωνπεριστάσεων ώστετααποτελέσματατης αρχικήςαπόφασηςναείναιπλέονπροδήλωςαντίθεταπροςτηνευημε ρίατων ανηλίκων. Ημεταβολήαυτήκατάτονεφεσείοντα συνίστατο στην επιθυμίατωνπαιδιώνναπαραμείνουνστην Κύπρο. Η πρωτόδι κοςΔικαστής,εφαρμόζονταςτοάρθρο 15
(1)της Σύμβασης, ί)διέταξε τηνδιεξαγωγήέρευναςαπότο Γραφείο Ευημερίας,καιϋ)είχεπροσω πικήσυνομιλία μεταδύοπαιδιά,πουτότεήσανηλικίας 11 και7ετών, 531 Χαϊλήςν.Υπουργού Δικαιοσύνης
(1994)διάρκειας μισής ώραςπερίπου για ναδιαπιστώσει τις απόψειςτους, γιατηνοποίατήρησεεκτενές πρακτικό. ΕνώπιοντηςΔικαστούυπήρ χε μαρτυρίαειδικούψυχολόγου οοποίοςανάφερε ότι,ανκαιταπαι διάεξέφραζανπράγματιτηνεπιθυμίαναπαραμείνουνστην Κύπρο, εν τούτοιςη αξιολόγησητουιδίουδενήτανπλήρηςδιότι δενείχετηνευ- 5 καίριαναπάρεικαιτιςαπόψειςτηςμητέρας. ΗπρωτόδικοςΔικαστής, αφούδιαπίστωσεότιανκαιταπαιδιάεξέφραζανκαθαράτηνεπιθυμία να μείνουν στην Κύπρο μετον εφεσείοντα ήσαντόσο έκδηλα επηρεα σμένα απότο περιβάλλον πουβρίσκονταν,ώστεδημιουργούνταναμ φιβολίεςανπράγματιεξέφραζαντιςδικέςτουςαπόψεις. Έφθασεστο 10 συμπέρασμαότιοεφεσείωνδενείχεκαταδείξειμεταβολήπεριστάσεων τέτοια,ώστενακαθιστάτην αρχική απόφασητουΑγγλικούΔικαστη ρίου έκδηλα αντίθετη με την ευημερία των παιδιών,και διέταξε την αναγνώρισηκαιεκτέλεσητηςαπόφασηςτουΑγγλικούΔικαστηρίου. Κατ' έφεση,ο εφεσείων ισχυρίσθηκε, i)ότι το Δικαστήριο δεν είχε 15 προβείσεπρωτογενήευρήματαπράγμαπουεκθεμελίωνετηνόληαπό φαση του,ii)ότιτοΔικαστήριο μετονασυνομιλήσειμεταπαιδιάείχε μετατρέψειτονεαυτότουσεμάρτυρακαιμάλιστασεεμπειρογνώμονα μάρτυρα,iii)ότιηερμηνείατηςφράσης"αλλαγήπεριστάσεων"στοάρ θρο 10
(1)(β) της Σύμβασηςήτανλανθασμένηδιότι τοΔικαστήριο από 20 την στιγμή πουήτανκαθαρήηεκφρασμένη επιθυμίατων παιδιών να παραμείνουν στην Κύπρο έπρεπε να είχε βρει ότι είχε συντελεσθεί η απότο πιοπάνωάρθροπρονοούμενη μεταβολήπεριστάσεων,και iv) ότιηαπόφασηδενστηριζότανήβρισκότανσεαντίθεσημετηνενώπιον τουΔικαστηρίου μαρτυρία. 25 Αποφασίσθηκεότι: (α) Παρόλοπουδενχρησιμοποίησε τηνλέξη"βρίσκω"ή"ευρίσκω" ήάλληπαρόμοια,ήτανφανερόαπότο κείμενο της απόφασης ότι το πρωτόδικοΔικαστήριο είχεπροβεί στα αναγκαίαπρω τογενήευρήματαγιαναθεμελιώσειτηναπόφασητου. 30 (β) Τοάρθρο 15
(1)(α)της Σύμβασηςεπιβάλλει στο Δικαστήριονα βεβαιώνεταιγιατιςαπόψειςτουανηλίκουσχετικά μετοεπίδι κο θέμα και κατάσυνέπεια δεν ήταν δυνατό να λεχθεί ότι η ποωτόδικος Δικαστής μετονασυνομιλήσει μεταπαιδιάκατ' ιδίαν γιαναδιαπιστώσει τις απόψειςτους είχε μετατραπείσε 35 μάρτυρακαιμάλιστασεειδικόγιατρό. (γ) Οι πρόνοιες του άρθρου 10
(1)(β) της Σύμβασης επιβάλλουν υψηλό βάροςαπόδειξηςστον διάδικο πουεπιδιώκει ναπείσει το Δικαστήριο για την ύπαρξηαλλαγής περιστάσεων τέτοιας 532 IAJVA. Χαϊλής v. Υπουργού Δικαιοσύνης πουέκδηλαηαρχικήαπόφασηναείναιεναντίοντηςευημερίας τουανηλίκου. Στηνπροκειμένη περίπτωση,ορθάτοπρωτόδι κοΔικαστήριοείχεαποφασίσειότι οεφεσείωνδενείχεκατορ θώσεινααποσείσειτοβάροςαυτότηςαπόδειξης. 5 10 (δ) Από τηνμαρτυρίαενώπιοντης,περιλαμβανομένης της μαρτυ ρίαςτουειδικούψυχολόγου,ορθάηπρωτόδικοςΔικαστήςείχε αποφασίσει ότι ηεκφραζόμενηεπιθυμία των παιδιώνγιατην παραμονήτουςστηνΚύπροδενήτανγνήσιααλλάήταντοαπο τέλεσματηςεπίδρασηςπουασκούσεσταπαιδιάοεφεσείωνκαι τοπεριβάλλοντου. Η έφεση απορρίφθηκε χωρίς έξοδα. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: EllinasandAnotherv. The MinisterofJustice
(1988)1 C.L.R. 239, 15 Re Ghysens (aminor)dated8.11.90, Re S(aminor)(abduction)[1993]2Ail E.R. 683, F.v.F. (minors) 1989FamilyLaw 186, Κυπριανού v.Κυπριανού
(1994)1 Α.ΑΛ. 145, ReΗ(aminor)(foreigncustodyorder:enforcement)[1994] 1All E.R. 812. 20 'Εφεση. 25 Έφεση απότον αιτητήκατά της απόφασηςτου ΕπαρχιακούΔι καστηρίου Λάρνακας (Μ.Μαδέλλα,ΕΛ.) πουδόθηκεστις 11 Μαρ τίου, 1994 (Αρ. Αιτήσεως 1/93) με την οποία απεφασίσθη όπως το διάταγματουNottingham County Court ημερ.20.5.93αναγνωρισθεί και περαιτέρωδιατάχθηκεηεκτέλεσητου στην Κύπρο. Α. Ανδοέον, για τον Εφεσείοντα. Γ. Φράγκου, γιατον Εφεσίβλητο. Cur. adv. wit. 533 Χαϊλήςν.ΥπουργούΔικαιοσύνης
(1994)ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ.: Τηνομόφωνηαπόφασητουδικαστηρίουθαδώ σει οδικαστής Σ. Νικήτας. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Η κρινόμενη έφεση φέρνει στοπροσκήνιο την ΕυρωπαϊκήΣύμβασηγιατηνΑναγνώριση καιΕκτέλεσηΑποφάσε ωνπουαφορούνστην ΚηδεμονίαΑνηλίκωνκαιστηνΑποκατάστα- 5 ση Κηδεμονίας Ανηλίκων. ΗΣύμβαση, ηοποίαυπογράφτηκε στο Λουξεμβούργο στις 20/5/80,έχει ενσωματωθεί στο εσωτερικό μας δίκαιο μετον κυρωτικόνόμο αρ.36/86. Ηυπόθεσηθέτει ιδιαίτερο θέμα ερμηνείας της φράσης "μεταβολή περιστάσεων" πουαπαντά ταιστο άρθρο 10
(1)(β) τουνόμου. Θαμπορούσε ναλεχθείεδώότι 10 περιπτώσεις εφαρμογής της διεθνούς αυτήςΣύμβασης δεφαίνεται να υπήρξανπολλές. Αυτήείναι ηδεύτερηπερίπτωση που γίνεται επίκληση στιςπρόνοιεςτηςΣύμβασηςμετάτηνυπόθεσηEllinasand Another v. TheMinister of Justice
(1988)1 C.L.R. 239 καιφτάνει στο Ανώτατο Δικαστήριο. 15 Ο εφεσείων κατάγεταιαπότοΜαζωτότηςΕπαρχίαςΛάρνακας. Ασκησεδιάφοραεπαγγέλματα προτού μεταναστεύσει το 1982 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Εκείσυνάντησε τησύζυγοτουΜαρίαΧρίστου καισε μερικές εβδομάδες- μέσαστον ίδιοχρόνο - τέλεσαν τουςγά μους τους. Ας σημειωθεί ότιη σύζυγος τουγεννήθηκε στηνΑγγλία 20 αλλάείναικυπριακήςκαταγωγής. Απέκτησαν δύοπαιδιά: τονΚυ ριάκο,τώρα 11,5 περίπουχρονών καιτηνΚωνσταντίνα, που πλη σιάζει τα7,
- Η σχέση τουζεύγους ήτανπροβληματικήαπό τιςαρ χές τουγάμουτους. Φαίνεταιότιη κατάσταση οξύνθηκε και έφτα σεστο απροχώρητοότανοεφεσείων κατηγόρησετη σύζυγοτουότι 25 συνήψε εξωγαμιαία σχέση με πελάτη της επιχείρησης τους, την οποίαόμως η σύζυγος απορρίπτει. Η συμβίωση διακόπηκε τον Απρίλιο του 1992 ύστερα από 10 χρόνια γάμου. Η κα Χάιλή εγκαταστάθηκε σε άλλο σπίτι στο Derby,όπουδιέμενεμεταδύοπαιδιά. Καιτελικά τοζευγάριπρο- 30 σέφυγε στααγγλικάδικαστήριαγιαδιάλυσητουγάμου. Η σχετική αγωγήβρίσκεται σεεκκρεμότητα. Οχωρισμός επέφερε σοβαρή επι δείνωση των σχέσεων. Υπήρξαν παρεμβάσεις συγγενών. Εκφοβι σμοί. Γενικά ακολούθησαν όλες οι δυσάρεστες παρενέργειες που δημιουργεί ηέλλειψη αυτοσυγκράτησης καιλογικότητας. Δεν έλει- 35 ψαν ούτε οι αλληλοκατηγορίες. Η σύζυγος υπέβαλε καταγγελίες στηναστυνομίαότιοεφεσείων τηνκακοποιούσεκαιεκείνοςτηνκα τηγόρησε για κακομεταχείριση των παιδιώνκαι αδιαφορίααπένα ντι τους. Μοιραία ταπαιδιάβρέθηκαν μέσα σταδιασταυρούμενα πυράτων γονιών τους. Αρχικά, μετάτη διάσταση,οεφεσείων είχε 40 κατά διαστήματα επικοινωνία με τα παιδιά. Φαίνεταινα υπήρξε 534 1ΛΑΛ 5 Χαϊλήςν.ΥπουργούΔικαιοσύνης Νικήτας, Δ. κάποιο:προσυνεννόηση. Όμωςμεταπιοπάνωδεδομένακαιαφού δημιουργήθηκε πρόσθετακάποιαανωμαλίασχετικά μετηνεπικοι νωνίατουπατέραμεταπαιδιάδενείναιπαράξενοπουκατέφυγαν στην αγγλική δικαιοσύνη το Μάρτιοτου 1993 γιανακαθορισθούν ταδικαιώματατους. Με την εκκαλούμενη απόφασηδικαστής του επαρχιακού δικα στηρίου Λάρνακαςδιέταξετηναναγνώρισηκαιεκτέλεσηπροσωρι νούδιατάγματος(interim residenceorder). Τούτοεξέδωσετοκομητειακόδικαστήριο του Nottinghmam (county court) του Ηνωμένου 10 Βασιλείου στις 20/5/
- Μετοδιάταγματουτοαλλοδαπόδικαστή ριο προέβη σε προσωρινές διευθετήσεις αναφορικά με τη φύλαξη των ανηλίκων. Καισυγχρόνως ρυθμίστηκανκαι άλλασυναφή θέ ματα. Έχει σημασία να λεχθεί ότι με βάσητους όρους πουπερι λαμβάνειταπαιδιάθαδιέμενανπροσωρινάμετημητέρα-ενώοεφε15 σείων θα είχεδικαίωμαεπικοινωνίας,όπωςορίζεται λεπτομερεια κάστοδιάταγμα. Είναιεξίσου σημαντικόνααναφερθείότιοπατέραςανέλαβε
(1)να μημετακινεί ταπαιδιάεκτόςτηςδικαιοδοσίαςτουαγγλικούδι καστηρίουχωρίς τηνπροηγούμενηέγγραφησυγκατάθεσητηςσυζύ20 γουκαι
(2)ναταεπιστρέψει στο Ηνωμένο Βασίλειο μετάτοπέρας τωνδιακοπώντους. Τέλος,υπήρχεόροςότιενόσωθαβρισκότανσε ισχύτοδιάταγμακανέναςδεθαμετακινούσεταπαιδιάαπότοΗνω μένο Βασίλειο γιαδιάστημαπέραντουενός μηνόςχωρίς τηνάδεια τουδικαστηρίουή τησυναίνεση τουπροσώπου στο οποίο είχε δο25 θεί ηγονικήμέριμνα. Απετέλεσεκοινό έδαφοςότι οεφεσείων μεταδύοπαιδιάέφτα σεστην Κύπρο στις27/7/93 γιαδιακοπές,αφούλήφθηκεπροηγου μένως ησυγκατάθεσητηςμητέρας. Οεφεσείων είχευποχρέωσηνα γυρίσει πίσωκαιναπαραδώσειταπαιδιάστη μητέραστις21/8/93. 30 Όμωςστις 18/8/93τηνειδοποίησεπωςδενείχετέτοιαπρόθεση. Αρ νήθηκεναεπιστρέψει ταπαιδιάπουπαρέμεινανμαζίτουεδώ. Δεν αμφισβητείταιότιη συμπεριφοράτουεφεσείοντα συνιστά"αντικα νονική μετακίνηση"μετηνέννοιαπουαποδίδεταιστον όροαπότο άρθρο
(1)(δ)τηςΣύμβασης. Η στάσητουαιτητήοδήγησεστηνενερ35 γοποίηση των μηχανισμών πουπροβλέπει ηΣύμβασηγιατηνανα γνώριση καικήρυξητηςεκτελεστότητας τηςinterim residenceorder ημερ. 20/5/93. Όπως διαφάνηκε, εδώ πρόκειται για απόφαση προσωρινής φύσεως. Συνάγεταιωστόσο απόταάρθρα7και 13
(1)(ε)τηςΣύμ40 βάσηςότιδενείναιανάγκηηαλλοδαπήαπόφασηναδημιουργείήνα 535 Νικήτας, Δ. Χαϊλής ν.Υπουργού Δικαιοσύνης
(1994)έχει την ισχύ δεδικασμένου. Είναι αρκετόναείναι εκτελεστή σύμ φωνα με το δίκαιο τουκράτους προέλευσης. Συγκεκριμένα στην προκείμενη περίπτωσησχετική δήλωση,όπως επιτάσσει τοάρθρο 13
(1)(ε),απότοκράτοςεκδόσεως τηςαπόφασηςείχε προσκομιστεί στοπρωτόδικοδικαστήριομαζίμεταυπόλοιπαέγγραφαπουαπαιτούνται από το άρθρο 13 απότον εφεσίβλητο/αιτητή, που ζήτησε τηναναγνώρισηκαι εκτέλεση της απόφασης. 5 Τοημεδαπόδικαστήριο δεν έχει εξουσία ναδιερευνάτηνουσία τηςξένηςαπόφασης:άρθρο9
(3). Δεν μπορείνααποφαίνεταιγιατη νομιμότητα ήτην ουσιαστική της ορθότητα. Ο έλεγχος ουσίας θα 10 αντιστρατευόταντιςβασικέςεπιδιώξειςτηςΣύμβασης. Όπωςπρο κύπτειαπότοπροοίμιο,αλλάκαιτιςεπιμέρουςδιατάξεις,βασικός σκοπόςτηςΣύμβασηςείναιη παροχήταχείαςκαιαποτελεσματικής προστασίαςαπέναντισεαντικανονικέςμετακινήσειςανηλίκωναπό ένασυμβαλλόμενο κράτοςσε άλλο,οι οποίες πλήττουν ταδικαιώ- 15 ματαγονέων στους οποίουςανατέθηκεηάσκησηγονικής μέριμνας ή παραχωρήθηκε δικαίωμα επικοινωνίας με δικαστική απόφαση. Καισετελικήανάλυσηαντιμάχονταιτηνίδιατηνευημερίατωνανη λίκων. ΣτηνυπόθεσηRe Ghysens(aminor)dated8/11/90, πουμας ανέφερε για άλλους σκοπούς ο δικηγόρος τουεφεσείοντα, ο δικά- 20 στηςανέφερεσχετικάμετηνέλλειψηεξουσίαςαναθεώρησηςτηςαλ λοδαπήςαπόφασης: "It is central to the European Convention, as is stated inart.9
(3), that "in nocircumstances may theforeign decision bereviewedas toits substance". Ηαπόφαση δε φαίνεταιναέχει δημοσιευθεί αλλά μας εξασφάλισε αντίγραφοοκ. Ανδρέου. Γιατους στόχους της ΣύμβασηςηαπόφασηΈλληνα, ανωτέρω, στησελ. 244,παρατηρεί: "The Convention, we may remind,set outtoachieveanimportant 30 goal to protect children from the capricious conduct of parents taking the form of removal of the child from the country of its residence asaresultofaparental conflict. TheConvention aimsto lessen hardship to children upon the break up of a marriage. In addition toits unsettling effects,unlawful removal of achildhasthe 35 inevitableconsequence oflooseningthetiesbetween thechildand theparent who staysbehind. The Convention aims to put anend totheunlawful removal ofchildren. Thechildanditscustody must notbe madeabone of contention amongdisputing parents." 536 25 1 ΑΛΛ. Χαϊλήςν.Υπουργού Δικαιοσύνης Νικήτας,Δ. Έτσιτοδικαστήριοτηςεκτέλεσης περιορίζεταιστοναδιαπιστώ σεικατάπόσονσυντρέχουν οιπροϋποθέσειςεγγραφήςκαι εκτέλεσης πουθεσμοθετεί η Σύμβαση. Οκαθούηαναγνώριση/εκτέλεση μπορεί νααποκρούσειτοαίτημαγιατουςλόγουςπουπροβλέπουνταάρθρα 5 8 και 9, αλλά ο εφεσείων δε χρησιμοποίησε τις διατάξεις αυτές. Όμως,όπωςορθάκατέληξε τοπρωτόδικοδικαστήριο,σύμφωναμε τιςδιατάξειςτουάρθρου 17είναιεφικτήη επίκλησητωνλόγωνπου θεσπίζειτοάρθρο 10
(1). Στηνπραγματικότηταοεφεσείωνβασίστη κεστηνπαράγραφο(β)του 10
(1). Ας σημειωθεί εδώδιευκρινιστικά 10 ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, προσχωρώντας στη Σύμβαση,κατέθεσε και επιφύλαξησύμφωνα μετοάρθρο 17
(1). Έτσι,μεβάσητηνπα ράγραφο2αυτού,λειτουργεί ηαρχήτηςαμοιβαιότηταςπουκαθιστά δυνατήτηνεκτέλεσητωναγγλικών αποφάσεωνεδώστην ίδιαακρι βώςέκταση. Μεάλλαλόγια είναι επιτρεπτήηαπόκρουση αναγνώ15 ρισης/εκτέλεσης μεβάσητουςλόγουςτουάρθρου 10
(1). Είναιουσιώδεςναέχουμευπόψητιακριβώςπροβλέπειτοάρθρο 10
(1): 20 "Εις περιπτώσεις ετέρας ήταςυπό των Αρθρων 8και 9καλυπτομένας,ηαναγνώρισιςκαιεκτέλεσιςδύναταινααποκρουσθή ουχί μόνον διατους εν Αρθρω 9προβλεπόμενους λόγους αλλ' επίσηςδι' οιονδήποτετωνκάτωθιλόγων: (α) 25 (β) εάνδιαπιστωθήότι συνεπεία μεταβολής των περιστάσεων περιλαμβανομένης της παρελεύσεως χρόνου αλλά ουχί απλώς της μεταβολής εις τηνδιαμονήντου ανηλίκουμετά τηναντικανονικήνμετακίνησιν,τααποτελέσματατηςαρχι κής αποφάσεωςείναι πλέον προδήλως αντίθεταπροςτην ευημερίαντουανηλίκου-" Τοαγγλικόκείμενο,πουυπερισχύει τηςμετάφρασηςτουσταΕλλη30 νικάσεπερίπτωσηαντίθεσης,έχειως εξής: "Incasesother thanthosecoveredbyArticles8and9, recognition andenforcement may berefusednotonlyonthegroundsprovided for inArticle9but alsoonany of thefollowing grounds:: (a) 537 Νικήτας,Δ. Χαϊλής ν.Υπουργού Δικαιοσύνης
(1994)(b) if it is found that by reason of a change in the circumstances includingthepassageoftimebutnotincludingamerechangeinthe residenceof thechildafter an improper removal, theeffects of the original decision are manifestly no longer in accordance with the welfare of thechild;" Είναι εμφανήςη διαπλοκήτηςπαραπάνωδιάταξηςμετοάρθρο 15
(1). Προβλέπει ότι προτούληφθεί ηαπόφασημεβάσητοάρθρο 10
(1)(β) τοδικαστήριο (ή άλληαρμόδιααρχή) οφείλει (shall)"ναβε βαιωθεί για τις απόψεις τουανηλίκου". Παράλληλα έχειδιακριτι κήεξουσία ναδιατάζειάλληκατάλληλη έρευνα. Παραθέτουμετο άρθρο 15
(1): 5 10 'Ήροτηςλήψεως,αποφάσεωςτίνοςδυνάμειτηςπαραγ. 1(β)του Αρθρου 10,ηενδιαφερόμενηαρχήτουΚράτουςούτινοςζητείται ησυνδρομή: (α) οφείλει να βεβαιούται περί των απόψεων του ανηλίκου 15 εκτός εάν τούτο είναι αδύνατον λαμβανομένης υπ* όψιν ιδίως της ηλικίαςκαινοημοσύνης αυτού·και (β) δύναταιναζητήσητηνδιενέργειαν οιασδήποτε καταλλήλου ερεύνης." Ηπρωτόδικοςδικαστήςδέχθηκετηνεισήγησητουδικηγόρουτου 20 εφεσείοντα και έκαμε χρήσητων εξουσιών πουτηςπαρέχονταικαι απότιςδύοπαραγράφους. Διέταξε έρευνααπόλειτουργό τουΓρα φείουΕυημερίαςπουέδωσε,εκτόςαπότη γραπτή έκθεση,τεκ.1 και προφορικήμαρτυρία. Περαιτέρωσυνομίλησεμεταδύοπαιδιάγια μισήπερίπουώραγιαναεξακριβώσει τιςαπόψειςτους. Ηδικαστής 25 τήρησε πολύ κατατοπκττικόπρακτικόγια την ενέργεια της. Μαρ τυρίαέδωσε μεένορκηδήλωσηαλλάκαιvivavoceοεφεσείων. Και κατατέθηκεηέκθεσηαγγλίδαςλειτουργού ευημερίας,πουείναιαπο σπασμένη στοδικαστήριοπουεξέδωσετηναπόφαση, ημερ.26/8/93. Περαιτέρω ο εφεσείων κάλεσε τον ειδικό ψυχολόγο και παιδοψυ- 30 χίατρο Δρα Ν.Παπανεοφύτου(Μ.3)πουείχετην ευκαιρίαναεξε τάσει επαγγελματικά τα παιδιά σε 3 περιπτώσεις σε μία από τις οποίες παρευρισκότανκαιο πατέρας. Τοκεντρικόεπιχείρηματουεφεσείοντακατάτηνπρωτόδικηδια δικασία- αλλάκαι ενώπιον μας- εδράζεταιστοάρθρο 10
(1)(β) της 35 Σύμβασης που παραθέσαμε εξ ολοκλήρου. Υπέβαλεότι μετάτην κάθοδοτουςστην Κύπροταπαιδιάαποφάσισανναμηγυρίσουνπί σωστο Ηνωμένο Βασίλειο. Επιθυμίατουςείναι ναζήσουν εδώμε 538 1ΑΛΛ Χαϊλήςν.ΥπουργούΔικαιοσύνης Νικήτας, Δ. τονπατέρα,γεγονός πουσυνάγεταιαπόόλο τοαποδεικτικόυλικό. Οκ.Ανδρέουμαςπαρέπεμψεστιςεκθέσειςκαιστηψυχιατρική μαρ τυρίακαιυποστήριξεότιηεπιθυμίατωνπαιδιώνκαθαυτήαποτελεί "αλλαγήπεριστάσεων" μετην έννοια τηςπαραγράφου (β),η οποία 5 υπαγόρευεκαιδικαιολογούσε τηναπόρριψητουαιτήματοςγιαεγ γραφήτηςαπόφασης. Εξετάζονταςαναπότότε που εκδόθηκε ηαπόφασηγια γονική μέριμναστο Ηνωμένο Βασίλειομεταβλήθηκανοισυνθήκεςτοπρω τόδικοδικαστήριοσυμπέρανε: 10 15 " Καταλήγωότιοκαθ' ούηαίτησηδενέχεικαταδείξειμετα βολή περιστάσεων τέτοια που να μπορούσε να καταστήσει τα αποτελέσματα της αρχικής απόφασης έκδηλο: ασύμφωνα προς τηνευημερίατωνανηλίκων. Εξάλλουηευημερίατωνανηλίκων δεν θαμπορούσε νακριθεί αποκλειστικά με βάσητις επιθυμίες των ανηλίκων αλλά αποτελούν μόνον έναν απότουςπαράγο ντεςπουλαμβάνονταιυπόψη." Οιλόγοιτηςέφεσης έχουν - συνεπτυγμένα -ως εξής: 20 25 35
(1)Μολονότι τοπρωτόδικοδικαστήριοσυνοψίζει τημαρτυρία κάθε μάρτυραχωριστά δεν προχωρεί σε πρωτογενήευρήματα Αποτέλεσμα είναι ότι τα συμπεράσματα της εκκαλούμενης απόφασης μένουν μετέωραχωρίς τοαπαραίτητο υπόβαθρο.
(2)Το πρωτόδικο δικαστήριο ενήργησετο ίδιο σανμάρτυρας και μάλιστα σανεμπειρογνώμονας. Διαπιστώνοντας, από τησυνάντησητουμεταπαιδιά,ότι ηεκπεφρασμένηεπιθυ μίατους να μείνουν με τον πατέρα δεν ήτανγνήσια,αλλά αποτέλεσμα τηςεπίδρασηςπουασκούσε σε αυτάτοπατρι κόπεριβάλλον,εξετράπηαπότορόλοτου. Ενπάση περι πτώσει η σκέψηαυτήέρχεται σε αντίθεση με τημαρτυρία Παπανεοφύτου. Παραθέτουμεαυτούσια τη σχετική περι κοπή απότηναπόφαση: "(δ) Ηδιαπίστωση του δικαστηρίου ήτανότι ενώ ταπαιδιά εξέφραζαν καθαράτην επιθυμίανα μείνουν στην Κύπρο με τον καθ*ούη αίτηση,ήταντόσο έκδηλαεπηρεασμένααπότο περιβάλλον που βρίσκονται τώρα ώστε να δημιουργούνται αμφιβολίεςανόντωςεξέφραζαντιςδικέςτουςαπόψεις". 539 Νικήτας,Δ. Χαιλήςν.Υπουλου Δικαιοσύνης
(1994)
(3)Η ερμηνευτική προσέγγιση του πρωτόδικου δικαστηρίου αναφορικά μετηφράση"αλλαγήπεριστάσεων" στοάρθρο 10δενήτανηενδεδειγμένη. Οσυνήγορος υπέδειξεότιημε τάφρασητηςΣυνθήκηςστηνελληνικήδεναποδίδειμεαπό λυτηακρίβειατοαγγλικόκείμενο. Κατά τηνεισήγηση του 5 απότηστιγμή πουδιαπιστώνεταισανπραγματικόγεγονός ηπροτίμησηκαιη επιθυμίατων παιδιώνσυντελείται η με ταβολή συνθηκών που απαιτείηπαράγραφος(β)τουάρ θρου για να αντικρουσθεί με επιτυχία αίτηση εκτέλεσης. Δεν είναι απαραίτητο να σημειωθεί extreme change of 10 circumstances, όπωςαναφέρεται στο σκεπτικό της Ελληνα, ανωτέρω. Αρκείναυπάρχειchangeof circumstancesόπως ρητάπροβλέπειη Σύμβαση.
(4)Τοσυμπέρασματηςπρωτόδικηςαπόφασηςπωςδεναποδεί χθηκεμεταβολήπεριστάσεων είναιλανθασμένο. Παραγνω- 15 ρίζειτιςσχετικές μαρτυρίεςπουυποστηρίζουντοαντίθετο. Ο δικηγόροςτουεφεσείοντα μάςπαρέπεμψεστηνυπόθεσηRe S (a minor) (abduction) [1993] 2 All E.R.683,σανυποοτηρικτικήτης πρότασηςτου ότι ησχετική απόφασηανηλίκουθεωρείται από μόνη τηςβάσιμοςλόγοςγιαναμηνπροωθήσειτοδικαστήριοτηνεκτέλεση 20 αλλοδαπήςαπόφασης. Τοαγγλικόεφετείοέκρινεότιείναιδυνατόνα μηδιαταχθείηεπιστροφήανηλίκουεφόσονοίδιοςενίσταταιστημε τακίνησητου. Καιτούτοχωρίςναχρειάζεταιαπόδειξητωνστοιχείων του άρθρου Ι3(β)γιαπρόκληση φυσικού ήψυχικούτραύματος στον ανήλικο. Ηπρωτόδικος δικαστήςδιέκρινε την υπόθεσηγιατί 25 αφορούσε άλλη συνθήκη: την Convention on the Civil Aspects of International Child Abduction, που υπογράφηκε στη Χάγη στις 25/10/80. Προβλήθηκε όμως το επιχείρημαότι ηδιαφοροποίησηδεν είναι έγκυρη. Γιατίτοβάροςαπόδειξηςγιααλλαγήπεριστάσεωνκάτωαπό 30 τηνΕυρωπαϊκήΣύμβασητουΛουξεμβούργουείναιελαφρότεροεκεί νουπουχρειάζεταιγιατο αντίστοιχο στοιχείο μεβάσητηΣύμβαση τηςΧάγης. Υποστήριξηαντλήθηκεαπότησχετικήσύντομησημείω σηγιατην υπόθεση F ν, F (minors) (Custody:Foreign Order)στο 1989FamilyLaw 186,στηνοποίαέγινεεπίσηςεπίκλησηαναφορικάμε 35 τονοηματικόπεριεχόμενο τουόρου"αλλαγήπεριστάσεων". Δόθηκε ιδιαίτερηέμφασηστηRe Ghysens, ανωτέρω. Η υπόθε ση αφορούσε κοριτσάκι 11 ετών, που είχε εκφράσειαπερίφραστα τηναπόφασητηςστηνκοινωνικήλειτουργό πουδιερεύνησετοθέμα να μην επιστρέψει στηχώρα απότηνοποίαμετακινήθηκε αντίκα- 40 540 1ΑΛΛ, Χαϊλής ν. Υπουργού Δικαιοσύνης Νικήτας, Δ. νονικά. Ας σημειωθεί ότιγιατηναπόφασητηςέδωσεέγκυρουςλό γους, όπως επισημαίνεται απότο Δικαστή Johnson, πουεκδίκασε τηνυπόθεση. Οτελευταίος,αφούτόνισετοδιακριτικό χαρακτήρα της εξουσίας πουπαρέχει το άρθρο 10
(1),αποφάσισενα μηνεπι5 τρέψειτηνεκτέλεσητηςξένηςαπόφασηςεπειδήικανοποιήθηκεπως υπήρχεαλλαγήπεριστάσεων. Στρεφόμαστε στον πρώτολόγοέφεσης. Προτού επιχειρήσουμε απάντησηεπιβάλλεται ναπαραθέσουμετοσχετικό απόσπασματης απόφασης που,όπως υπέβαλε η καΦράγκουσε αντίθεση με τον 10 αντίδικο της, περιέχει τα ευρήματα του πρωτόδικου δικαστηρίου απόταοποίαάντλησετασυμπεράσματατου: "ΑναφορικάμετουπόλοιπουλικόπουυπάρχειενώπιοντουΔι καστηρίουαναφέρωταεξής: 15 20 25 (α) Ηκοινωνικήλειτουργός τουΓραφείουΕυημερίαςστηΛάρνάκααναφέρειότιταπαιδιάεκφράζουνμεντηνεπιθυμίανα ζήσουν στην Κύπρομετονπατέρατουςαλλάείναι φανερά επηρεασμένααπότοπεριβάλλοντουςκαιησχέσητουςείναι διαφορετικήότανβρίσκονται μόνατουςμετη μητέρατους. (β) Ο Δρ. Παπανεοφύτουανάφερε από τη μιά ότι τα παιδιά εξέφραζανέντονηεπιθυμίαναμείνουν στην Κύπρομετον πατέρατουςαλλάδενήτανσεθέσηναδώσει ολοκληρωμέ νηγνώμη διότι δεν είχετην ευκαιρίαναδει τημητέρατων ανηλίκωνκαιαυτάμαζίτης. (γ) ΗκαΤσαγγαρίδου,λογοθεραπεύτρια, ανάφερε ότι ο Κυριάκοςπαρουσιάζεισημαντικήβελτίωσηστοπρόβλημα δυ σλεξίαςπουέχει,αλλάμετηνκατάλληληθεραπείαστηνΑγ γλίαπρέπειναπαρουσίαζετην ίδιαβελτίωση. (δ) (προεκτέθηκε) 30. 35 (ε) Η δικαστικήλειτουργός ευημερίαςστην Αγγλία,στηνέκθεσητης ημερ.26/8/93, απότημιάαναφέρειτηνέντονηεπι θυμίατωνπαιδιώνναμείνουν στην Κύπρο μετον πατέρα τουςκαιαπότηνάλληκαταλήγειότι η περίπτωσητωνδύο αυτών ανηλίκων αποτελεί ακόμα μιά περίπτωση που τα παιδιάκαθίστανταιταθύματατηςανικανότηταςτωνγονέων ναδώσουν προτεραιότηταστο συμφέρον τωνπαιδιών τουςπαράστιςδικέςτουςδιαφορές." 541 Νικήτας,Δ. Χαϊλής ν. Υπουργού Δικαιοσύνης
(1994)ΣεπολύπρόσφατηαπόφασητοΔευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δι καστήριοδιέταξεεπανεκδίκασηυπόθεσηςγιατί"ηαπουσίασταθερής βάσηςως προς ταπρωτογενή γεγονότα (δηλαδήη απουσίαευρημά των)καθιστάαδύνατη τηνεπίλυση των επίδικων θεμάτων". Προη γουμένως το δικαστήριο έκανε τη διάκριση μεταξύ ευρημάτων και 5 συμπερασμάτων (inferences) υπογραμμίζοντας ότι **ηεξαγωγή συ μπερασμάτων προϋποθέτει τηνύπαρξηευρημάτων γιαταπρωτογε νήγεγονότα: ΑνδρέαςΑ. Κυπριανούν.ΚωνστάντιαςΑ.Κυπριανού
(1994)1 Α.ΑΑ 145. Ας σημειωθεί ότιστηνυπόθεσηεκείνηυπήρχαν συγκρουόμενοι ισχυρισμοί ωςπροςτασυμβάντα 10 Στην προκείμενη περίπτωση είναι φανερό -παρότιδε χρησιμο ποιείται ηλέξη βρίσκω, εύρημαήάλλη παρόμοιαφράση- ότιπρό κειταιγιαταευρήματατουδικαστηρίουμεβάσητηναξιολόγησητου αποδεικτικούυλικού στο οποίοαναφέρονται.Αυτόπροκύπτειαπό τηδομήκαιτο περιεχόμενο της απόφασης. Της απαρίθμησηςτων 15 ευρημάτων προηγήθηκε,σεάλληθέσητης απόφασης, ανάλυσητης μαρτυρίας καιγενικά του αποδεικτικούυλικού το οποίο, εν πάση περιπτώσει,δενυπήρξεδιφορούμενο. Καικάτιάλλο. Μεταξύτων πέντε στοιχείων πουπαραθέσαμεπαρεμβάλλεταιτοεύρημα(δ)που αρχίζει μετιςλέξεις"Ηδιαπίστωσητουδικαστηρίου ". Ησοβά- 20 ρήπλημμέλεια πουαπέδωσεο εφεσείων στην απόφασηγιαέλλειψη ευρημάτων δε θεμελιώνεται. Προχωρούμε στο δεύτερο λόγο. Δεν είναιδυνατόνασυμφωνήσουμεμετην εισήγησηότι ηπρωτόδικος δικαστής μετατράπηκεσε μάρτυρακαι μάλιστα σε ειδικό γιατρό. Είναι φανερόότι περιορί- 25 στηκε στο καθήκον πουτης επιβάλλει το άρθρο 15 της Σύμβασης, δηλαδήναδιακριβώσει τιςαπόψειςτων ανηλίκων. Αυτό φυσιολο γικάσυνεπάγεται καιτηδιερεύνηση τηςγνησιότητας τωναπόψεων. Διαφορετικάη εξουσίαπουαναθέτειηΣύμβασηστοδικαστήριοδεν θαείχενόημα. Η δεκατάληξητης δικαστού,όπως συνάγεται από 30 το σχετικό πρακτικό της συνέντευξης, είναι αιτιολογημένη. Υπεν θυμίζεται εδώ ότι,πέρααπότην έκθεση πουζήτησε,το πρωτόδικο δικαστήριο προχώρησε στηλήψητων απόψεων των παιδιώνύστε ρααπόπρωτοβουλίατουδικηγόρουτουεφεσείοντακαιαφούάκου σεκαιτις δύοπλευρές γιατησκοπιμότητα τουδιαβήματος. 35 θα μπορούσεστοσημείοαυτόναλεχθείότισεεπεξηγηματικήέκ θεση πουετοίμασε ομάδαεμπειρογνωμόνων πουσυνέταξε τη Σύμιβασηαναφέρεται ότι ηέκθεση δεναποτελεί αυθεντικήερμηνεία της Σύμβασης,αλλάμπορείναχρησιμοποιείται γιατηνκατανόησητων προνοιών της. Από τοσχόλιοπουυπάρχειγιατοάρθρο15προκύ- 40 542 1ΑΛΛ Χαϊλής ν.Υπονργοϋ Δικαιοσύνης Νικήτας, Δ. πτει μεσαφήνειαo n μέσαστις εξουσίες πουπαρέχονταιείναικαιη προσωπικήανάμειξητουδικαστηρίουγιατον παραπάνω σκοπό. 5 10 15 Πέραντωνανωτέρω,ηδιαπίστωσητουπρωτόδικουδικαστηρίου ταυτίζεται μετη μαρτυρίατης λειτουργού του ΓραφείουΕυημερίας Λάρνακαςκαιδενέρχεταισεαντίθεσημεκαμιάάλλημαρτυρίαστην υπόθεση. Προτούεγκαταλείψουμε το θέμαέχει τηθέση του εδώ το εξής απόσπασμααπό την υπόθεση Re S (aminor), που δείχνει το αληθινόπρίσμακάτωαπότοοποίοκρίνεταιηάποψητωνανηλίκων: " if thecourt should come totheconclusion thatthechild's views have been influenced by some other person, e.g. the abducting parent,orthattheobjection toreturnisbecauseofawishtoremain withtheabducting parent,thenit is probable thatlittle ornoweight willbegivento thoseviews. Any otherapproach wouldbe todrive a coach and horses through the primary scheme of the Hague Convention." Η υπόθεση αφορούσε τη Σύμβασητης Χάγης αλλά η εγκυρότης' της άποψης και στην παρούσα περίπτωση δεν πρέπει να μας δια φεύγει λόγω της ταυτολογίαςτουθέματος. 20 25 30 35 ΗυπόθεσηRe Η (aminor) (foreign custody order: enforcement) [1994] 1 All E.R. 812, αφορούσε ακριβώςτην έννοια τουάρθρου 10
(1)(β),αλλάαπόάλληοπτικήγωνία. Συγκεκριμένατηφράση "ανα γνώριση καιεκτέλεση" πουσυναντάμεσε αυτό. Κρίθηκεότιο σύν δεσμος "και"υποδηλώνει διάζευξη. Έτσι ηεκτέλεση δεν είναιπά ντοτε αναγκαίοεπακόλουθοτης αναγνώρισης. Ηχρησιμότητα της απόφασηςστοπροκείμενο είναιότιτοαγγλικόεφετείοανάφερεεπιδοκιμαοτικά τις σκέψεις του πρωτόδικου δικαστή για την έννοια τηςλέξης manifestly καιτο βάροςαπόδειξης. Γιατοπρώτο λέχθηκε ότιπρέπεινασημαίνει "shown quite plainlyandquite obviouslyto be contrary to thechild's welfare". Καιγια το δεύτερο: "If I am to exercise my discretion under art.l0(l)(b) I have to be satisfied by reason of a change in the circumstances, including the passageof time,thattheeffects of theoriginal decision aremanifestlyno longer inaccordancewiththewelfareof thechild. Itisaveryhigh burden of proof thatrestsupontheparty whoseekstopersuade thecourtto be so satisfied." Η υπόθεση είναι σχετική και από μία άλλη σκοπιά. Αποτελεί υπογράμμιση της ανάγκηςγια τη διαπίστωση της γνησιότητας των επιθυμιών τουανηλίκου: βλέπε σελ. 815. 543 Νικήτας,Δ. Χαϊλής ν.Υπουργού Δικαιοσύνης
(1994)Ο αντίκτυποςτων απόψεων τωνανηλίκων στηδιαμόρφωσητης κρίσης τουδικαστηρίου απασχόλησε τοΔικαστή Johnson στηRe Ghysens, ανωτέρω. Έθεσετοθέμαως εξήςστησελ.5: "Itisplain from thearticleswhichIhavequoted from the European Convention that the wishes of the child aretoplay a part inthe 5 balancingexercisethat hasto becarried out. But inmy viewas at present advised andsubject toreference tofurther authority those viewsare not determinative ofthematterandnothing must bedone bythecourtthatwouldunderminethebasicpolicyoftheConvention towhichIhavealreadyreferred." 10 Από τοσχετικό απόσπασμα της πρωτόδικης απόφασηςπροκύπτει καθαράότι ηερμηνευτική προσπάθειατηςδικαστούκινήθηκε μέσα στο ίδιοακριβώςπνεύμα. Δενυπάρχειεπομένως λανθασμένηκαθο δήγησηαναφορικά μεοποιοδήποτενομικόζήτημα. Θαπροσθέταμε μάλιστα ότι όλαταθέματαπουθίγηκαναντιμετωπίστηκαν απόαυ- 15 τημετηναπαιτούμενη ενδελέχεια. Από τιςπαρατηρήσεις μας μέχρι τώρα και τουλικό πουπροεκτέθηκε πρέπει ναέχειδιαφανείκαιηαπάντησηστον τέταρτο λόγο έφεσης. Δεδιαπιστώνεται αντίθεση της μαρτυρίας με ταευρήματα τηςδικαστού. EivaLορθόπωςταπαιδιάεκφράζουνεπιθυμίαναμεί- 20 νουν μετονπατέρα,αλλάδε φαίνεται,σύμφωναπάντοτεμετη μαρ τυρία, ναείναι γνήσια. ΟΔρ. Παπανεοφύτου,στημαρτυρία του οποίου ουσιαστικά στηρίχθηκε ο εφεσείων, δενπροέβη σε πλήρη αξιολόγηση δεδομένουότιδενείχεκαιτηνευκαιρία,όπωςοίδιοςτο νίζει, να διερευνήσει τη σχέσητων παιδιών με τη μητέρα τους. Σε 25 απάντησηστονκ.Ανδρέου ογιατρός είπε: " γιαναμπορέσει να γίνει μιά πλήρης αξιολόγηση ηοποία οπωσδήποτε πρέπει ναπεριλαμβάνει και τησχέσητωνπαιδιών μαζί μετον πατέρα τους αλλάκαιτησχέση τωνπαιδιώνμαζί με τημητέρατουςυπάρχουνορισμένες προϋποθέσεις. Τομόνοπου 30 μπορώ ναπώ κατάκάποιον τρόπο είναι ορισμένα επιφανειακά δεδομένα πουπαρουσιάστηκανσελίγεςσυναντήσεις πουείχαμε ταπαιδιάκαισε επαφή πουείχαμαζίμετονπατέρα." Δε θεμελιώθηκε λόγος επέμβασης. Ηέφεση απορρίπτεταιχωρίς έξοδα. Η έφεσηαποροίπτεταιχαχ)ίς έξοδα. 544 35