(1994)15Σεπτεμβρίου, 1994 [ΠΙΚΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ/στές] KAMAL HASSANE1N, Ενάγων, ν. "HELLENIC ISLAND" AND/OR "ISLAND" ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ (ΑΡ.2), Εναγομένων. (ΑίτησηΑναθεώρησηςστηνΑγωγήΝαυτοδικείουΑρ. 369/83) ΙδιωτικόΔιεθνέςΔίκαιο—Ναυτικό δικαίωμαεπίσχεσης(maritimelien)— Αποτελεί θεραπευτικόμέσο και κατά συνέπεια διαδικαστικό θέμακαι διέπεται από το δίκαιο τηςχώρας όπου εκδικάζεται η υπόθεση0ex fori). ΝαυτικόΔίκαιο—Πηγές δικαίου—Η πηγή τουΚυπριακούΝαυτικού Δι καίου είναιτο Αγγλικό ΝαυτικόΔίκαιοόπωςαυτό ίσχυεαμέσωςπριν την Ανεξαρτησία— Άρθρο29
(2)(α) του περί ΔικαστηρίωνΝόμου — Έργο τωνΚυπριακώνΔικαστηρίωνείναιηδιακρίβωση τηςαρχήςδι καίου τον Αγγλικού ΝαυτικούΔικαίουόπωςίσχυετο i960και ηεφαρ μογή της,χωρίς να υπάρχειδικαίωμαανάπλασης της. Το αντικείμενο της διαφοράς μεταξύ των αιτητών και των παρεμ βαινόντων στην παρούσαυπόθεση ήταν ο τρόπος διαμοιρασμού του εκπλειστηριάσματος απότηνπώληση τουεναγόμενου πλοίου,πουδεν ήταναρκετόγιανα ικανοποιήσει τιςαπαιτήσειςκαιτων δύο. Η απαί τηση του αιτητή αντιπροσώπευε την αξία καυσίμων που είχεπρομη θεύσει στο εναγόμενο πλοίο στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας στην Αίγυ πτο. Ηαπαίτησητωνπαρεμβαινόντωνήτανδυνάμειυποθήκης. Ήταν κοινάαποδεκτόμεταξύτωνδιαδίκωνότι,ΐ)σύμφωνα μετοδίκαιοτης χώραςόπουείχεσυναφθείησύμβασηγιατηνπρομήθειατωνκαυσίμων (lex loci contractus), δηλαδή την Αίγυπτο, η αξίωση του αιτητή συνι στούσεναυτικόδικαίωμαεπίσχεσης (maritime lien),καιii)ότιηπροτε ραιότητα με την οποία θα διαμοιραζόταν το εκπλειστηρίασμα του πλοίου δΐΐπόταν απότο Κυπριακόδίκαιοσαντο lex fori. Η διαφορά εντοπίσθηκε στο κατάπόσο ηφύσητης αξίωσης του αιτητήθαδιεπό578 1 AAA 5 10 15 Hassanein v."HellenicIsland"κ.ά. (Αρ.2) ταναπότο Αιγυπτιακό δίκαιοσαντοlex locicontractusήαπότοΚυ πριακό δίκαιο σαν το lex fori. Το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε ότι σύμφωναμετοΑγγλικόδίκαιοκαικατ'επεκτασητοΚυπριακόδίκαιο, τοναυτικόδικαίωμαεπίσχεσηςσανθεραπευτικόμέσοαποτελούσεμέροςτουδιαδικαστικούδικαίουκαικατάσυνέπεια διεπόταναπότο lex fori. ΕφόσοντοΚυποιακόδίκαιο,ακολουθώνταςτοΑγγλικό,δενανα γνωρίζειότιαξίωσηγιαπρομήθειακαυσίμων συνιστάναυτικόδικαίω μα επίσχεσης,τότε ηαξίωσητων παρεμβαινόντων δυνάμει υποθήκης έπρεπε να ικανοποιηθεί κατάπροτεραιότητα έναντι της αξίωσης του αιτητή. Κατ' έφεση,ο αιτητής ισχυρίσθηκεότιηΑγγλικήνομολογίαγιατο κατάπόσοτοναυτικόδικαίωμαεπίσχεσηςείναιθέμαουσιαστικούήδι κονομικού δικαίουήτανασαφήςκαικατάσυνέπειατο ΚυπριακόΔικα στήριοείχετηνδυνατότηταναεφαρμόσει τηναρχήπουθεωρούσελογικάορθήναεφαρμόσει, δηλαδήτο ότι το ναυτικόδικαίωμαεπίσχεσης αποτελεί ουσιαστικό δίκαιοκαισαντέτοιοέπρεπενακαθορίζεταιαπό τοδίκαιοτηςχώραςόπουσυνάφθηκεησύμβαση Oexloci contractus). Αποφασίσθηκεότι: 20 25 30 (α) Σύμφωναμετοάρθρο29
(2)(α)τουπερίΔικαστηρίων Νόμου,η πηγήτου ΚυπριακούΝαυτικούΔικαίου είναιτο ΑγγλικόΝαυ τικόΔίκαιοόπωςαυτόίσχυεστηνΑγγλίααμέσωςπριντηνΑνε ξαρτησία. ΌπουυπάρχειαμφιβολίαωςπροςτιςαρχέςτουΑγ γλικούδικαίουπουίσχυαντο 1960 αποτελεί έργοτωνΚυπρια κών Δικαστηρίων ο προσδιορισμός τους,όχι όμωςη οιαφοροποίησητουςανάλογαμετηνκρίσητουΔικαστηρίουωςπροςτην εξαντικειμένου ορθότηταήτοεπιθυμητότωναρχώναυτών. (β) Στηνπροκείμενηπερίπτωση,ορθάτοπρωτόδικοΔικαστήριο εί χε βρει ότι η αρχήπου ίσχυε στο Αγγλικό Ναυτικό δίκαιο το 1960 ήτανότιτοκατάπόσο μιααξίωσηδημιουργεί ναυτικόδικαίωμα επίσχεσηςκαθορίζεται απότο δίκαιοτηςχώρας όπου ζητείται ηθεραπείαflexfori)δηλαδήτο Κυπριακό δίκαιο, και ορθάείχεαποφασίσει ότιηαξίωσητωνπαρεμβαινόντωνδυνά μειτηςυποθήκηςείχεπροτεραιότηταέναντιτηςαξίωσηςτουαι τητή. 35 Ηαίτησηαπορρίφθηκεμεέξοδα, Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: TheMilford[1858]Swab. 362, 579 Hassanein v. "Hellenic Island"κ.ά. (Αρ.2)
(1994)TheTagus[i903]P.44, TheZigurds[1932]P. 113, TheTolten[1946]P. 135, TheAcrux[1965]P. 391, 5 TheloannisDaskaJelis[1974] 1 Lloyd'sRep. 174, TheColorado[1923]P. 102, Mouzourisv. XylophaghouPlantationsLtd
(1977)1 C.L.R. 287, AdamtsasLtdv.Republic
(1977)3C.L.R. 181, Republicv. Demetriades
(1977)3C.L.R.
- Αίτηση. 10 Αίτησησεαγωγήναυτοδικείου μετηνοποία επιδιώκεται η ανα θεώρησητηςπρωτόδικης απόφασης στοπλαίσιο τηςδιαδικασίας πουπροβλέπεται απότον Κ.165τωνΚυπριακών ΘεσμώνΝαυτο δικείου. Χρ. Πονργονρίόης, γιατονΑιτητή- ενάγοντα. 15 Στ. Μακμπράϊντ και /.ϊωαννίδης, γιατουςΠαρεμβαίνοντες. Δ. Χριστοδονλον γιαΓ. Κακογιάννη,γιατουςΕναγομένους
- Cur.adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Είμεθασύμφωνοιως προςτοαποτέλεσμα. Με την απόφασηπουπρόκειταιναεκδοθεί,συμφωνούνοιΔικαστέςΠαπα- 20 δόπουλος,ΧατζητσαγγάρηςκαιΧρυσοστομής. ΟΔικαστήςΑρτε μηςθαδώσειξεχωριστή απόφαση. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Οπροσδιορισμόςτουδικαίουπουδιέπειτηγένεση ναυτιλιακού δικαιώματος επίσχεσης (maritimelien),είναι τοθέμα πουπρέπεινακαθορίσουμεγιαν' αποφασιστείησειράμετηνοποία 25 θαικανοποιηθούνοι απαιτήσειςτων αιτητώνκαιτωνπαρεμβαινό ντων από το εκπλειστηρίασμα τουπλοίου "Hellenic Island". To 580 1 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 Hassanein v. "Hellenic Island"κ.ά. (Αρ.2) Πικής, Δ. πλοίο έχει πωληθεί και το προϊόν της πώλησης δεν αρκεί για την ικανοποίηση καιτωνδυοαπαιτήσεων. ΟΛοΐζου,Π., στην άσκηση της πρωτογενούς δικαιοδοσίας ναυτοδικείου του Ανωτάτου Δικα στηρίου,έκρινεότιηαπαίτησητωνπαρεμβαινόντωνστουςοποίους το πλοίο είχευποθηκευθεί, έπρεπενατύχει προτεραιότητας έναντι της απαίτησης των αιτητών ηοποίαπροέκυψε απότην προμήθεια καυσίμων για τις ανάγκεςτουπλοίου στην Αίγυπτο. ΤοΔικαστή ριο απέρριψε την εισήγηση των αιτητών ότι το ναυτιλιακόδικαίω μα επίσχεσης (maritime lien) συναρτάται με το δίκαιο της χώρας όπουπροέκυψε ηοφειλή Oexlocicontractus). Αντίθετα, αποφάσισε ότι το δικαίωμα ανάγεται στα θεραπευτικά μέσα που παρέχονται για την ικανοποίηση της απαίτησηςκαι επομένως διέπεται απότο δικονομικό δίκαιο της χώρας στην οποία επιδιώκεται ηθεραπεία Oexfori). ΚαιεφόσοντοδίκαιοτηςΚύπρουπουβασίζεται,στοντομεααυτό, στοαγγλικό δίκαιοδεναναγνωρίζειότι απαίτησηγιατην προμήθεια καυσίμων αναγκαίωνγια τηδιακίνηση του πλοίουπα ρέχειδικαίωμαγιατην επίσχεσητου,ηαπαίτησητωνπαρεμβαινό ντων έπρεπε να ικανοποιηθεί κατάπροτεραιότητα έναντι εκείνης τωναιτητών. Ότιη απαίτηση τωναιτητώνδεδημιουργεί ναυτιλιακό δικαίωμα επίσχεσης,σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη,ως προςτο ισχύον δίκαιο,δεναμφισβητείται,όπωςδεν αμφισβητείται ότι ηπρομήθεια καυσίμων κατάτο δίκαιο της Αιγύπτουόπουσυ ντελέστηκεηδικαιοπραξία,παρέχειτοδικαίωμαπουδιεκδικείοάιτητής. Μετην παρούσααίτηση επιδιώκεται ηαναθεώρηση τηςπρωτό δικηςαπόφασηςστοπλαίσιοτηςδιαδικασίαςπουπροβλέπεταιαπό τον Κ.165 των Κυπριακών Θεσμών Ναυτοδικείου, με αίτημα τον παραμερισμότηςκαιτηνέκδοση διαταγήςγιατην ικανοποίησητης απαίτησης των αιτητών κατάπροτεραιότητα προς εκείνητωνπαρεμβαινόντων (Κ.167). Τοεπίδικοθέμαείναι κατάπόσο τοναυτι λιακό δικαίωμα επίσχεσης καθορίζεται από το δίκαιο της χώρας όπουεπιδιώκεται θεραπείαή απότοδίκαιοτηςχώρας στην οποία προέκυψε η οφειλή. Οι αιτητέςυποστήριξαν πρωτόδικα,όπωςκαιενώπιον μας,ότι τοναυτιλιακόδικαίωμαεπίσχεσηςανάγεταιστοουσιαστικό καιόχι στοδικονομικό δίκαιο. Μόνοηπροτεραιότηταμεταξύαπαιτήσεων πουκατάταάλλαθεμελιώνονται απότοδίκαιοτηςχώραςόπουεί χεπροκύψει ηυποχρέωση,διέπεταιαπότοδικονομικό δίκαιο. Και εφόσονκατάτοδίκαιοτηςΑιγύπτουη απαίτησηγιατηνπρομήθεια 40 καυσίμων παρέχειτοαιτούμενοδικαίωμα,η απαίτηση τωναιτητών πρέπειναικανοποιηθείκατάπροτεραιότηταέναντιεκείνηςτωνπα ρεμβαινόντων, δοθέντος ότι οι απαιτήσεις των δικαιούχων ναυτι35 581 Πικής,Λ. Hassanein v. "Hellenic Island"κ.ά. (Αρ.2)
(1994)λιακού δικαιώματος επίσχεσης προηγούνται των απαιτήσεων των ενυπόθηκων δανειστών του πλοίου. Αντίθετα, οι παρεμβαίνοντες υποστήριξαν τηνυπόαναθεώρησηαπόφαση, υποβάλλονταςότιαυ τή βασίζεται στην' επικρατούσα άποψη του αγγλικού δικαίου η οποία ορίζει ότι το ναυτιλιακό δικαίωμα επίσχεσης ανάγεται στα 5 θεραπευτικάμέσακαι επομένως διέπεται απότο δίκαιοτηςχώρας όπουεπιδιώκεται η ανάκτησητουχρέουςή τηςοφειλής. Οι αιτητές δεν αμφισβητούν ότι αυτήείναι ηεπικρατούσα άποψηως προς το ισχύον δίκαιο,όπωςάλλωστεδιαπιστώθηκεαπό τοπρωτόδικο Δι καστήριο(βλ.TTieMilford[1858] Swab. 362, TheTagus[\9Q3] P.44, 10 The Zigurds [1932] p.113, The Tolten [1946] P.135 at 161, The Acrux [1965] P.391). Υπέβαλαν όμως ότι ηθεώρηση αυτήτου αγ γλικού δικαίουδεν είναι αδιαμφισβήτητηκαιότι στηνπραγματικό τηταείναι λανθασμένη θέση ηοποίαευρίσκειέρεισμα στην απόφα σητουΑνωτάτου ΔικαστηρίουτουΚαναδάTheIoannisDaskalelis 15 [1974] 1Lloyd's Rep. 174 καιστην απόφασητουΑγγλικούΕφετεί ου The Colorado [1923]P. 102. Η The Colorado χαρακτηρίζεται απότονD.R.Thomas ωςδιαβόηταδιφορούμενη (Thisisanappellate pronouncement of notorious ambiguity) αλλ' όπως επισημαίνεται,η απόφασηεπιδέχεται καιτηςερμηνείας ότι τοναυτιλιακό δικαίωμα 20 επίσχεσης συναρτάται μετο ουσιαστικό δίκαιοκαικατά συνέπεια διέπεται από το δίκαιο της χώρας όπου προέκυψε η οφειλή [βλ. BRITISH SHIPPINGLAWS,Volume 14 -Maritime Liens,p.321 ]. Σεάλλοσύγγραμμαπουπραγματεύεταιτιςαρχέςτουιδιωτικούδιε θνούς δικαίου,επισημαίνεται επίσης ότι η TTieColorado είναι δε- 25 κτική της προαναφερθείσας ερμηνείας- τονίζεται όμως ότι ηαπό φασηδημιουργεί ερωτηματικά διότι, ενώ υιοθετείται ηαρχήότι το ναυτιλιακό δικαίωμα επίσχεσης ανάγεται στο ουσιαστικό δίκαιο, διακηρύσσεται ταυτόχρονα ότι ακολουθούνται οι αρχές στην από φασηThe Tagus(ανωτέρω), όπουαποφασίστηκεότι τοναυτιλιακό 30 δικαίωμα επίσχεσης ανάγεται στα θεραπευτικά μέσα και διέπεται από το δίκαιο της χώρας στην οποία επιδιώκεται θεραπεία [Βλ. CheshireandNormPrivateInternational Law -Tenth Edition,P.705]. Στα Συγγράμματα Cheshire and North Private International Law (ανωτέρω)(σ. 676) και,BritishShippingLaws-Vol. 14(ανωτέρω) (σ. 35 322), υιοθετείται ηθέση ότιτοναυτιλιακό δικαίωμαεπίσχεσης έχει τα χαρακτηριστικά ουσιαστικού δικαιώματος και γι αυτό εύλογα μπορεί νασυνταυτιστεί μετοουσιαστικό δίκαιο βάσει του οποίου προέκυψε ηοφειλή. Υιοθέτηση τηςθέσης OTL τοναυτιλιακόδικαί ωμα επίσχεσης διέπεται από το ουσιαστικό δίκαιο, συνεπάγεται, 40 όπως σημειώνεται στο British ShippingLaws (ανωτέρω), μεταβολή ολόκληρης τηςβάσηςτων αρχώντουαγγλικού δικαίουως προςτο ιδιωτικό διεθνές δίκαιο (Conflict of Laws)που σχετίζεται μετοδικαίωμα αυτό. Σε άλλο σημείο του ίδιου συγγράμματος, εξηγείται 582 1 ΑΛΛ. 5 Hassanein v. "Hellenic Island"κ.ά. (Αρ.2) Πικής, Δ. ότι η διάκριση μεταξύ ουσίας και διαδικασίας (substance and procedure) σκοπεί στην υπαγωγή διαδικαστικών θεμάτων στο δί καιοτηςχώραςόπουεπιδιώκεταιθεραπείακαιτοναποκλεισμότων θεραπευτικών μέσωνάλλων χωρών μεταοποίαταδικαστήριατης χώραςόπουεκδικάζεταιη υπόθεσηδεν είναι εξοικειωμένα (σ.321). Ηδιαπίστωσητωναρχώντουισχύοντος δικαίουαπότοπρωτό δικοΔικαστήριο ωςπρος τοναυτιλιακό δικαίωμαεπίσχεσης,είναι ορθή. Ηύπαρξη τουδικαιώματοςεξαρτάταιαπότοδίκαιοτηςΚύ πρου,όπωςκαιη εφαρμογήτουσταγεγονότα τηςπροκείμενης υπό10 θέσης. Έχουμεκληθείν' απομακρυνθούμεαπότηθέση αυτήωςθέ μαπολιτικής του δικαίου,με έρεισμα τη λογικήκαι το δίκαιοτης αντίθετης άποψης, όπως διατυπώθηκε κυρίως στην The Ioannis Daskalelis(ανωτέρω). Η εισήγηση ότιοι αποφάσειςτωνΑγγλικών Δικαστηρίων δενέχουνδεσμευτικό αλλάμόνοπειστικό (persuasive) 15 χαρακτήρα είναι ορθή [βλ. Antonis Mouzouris and Another v. XylophaghouPlantationsLtd.
(1977)1 C.L.R. 287,Adamtsas Ltd. (In voluntaryLiquidation) v.Republic(Ministerof Finance and Another)
(1977)3C.L.R. 181. Γιατην αρχήτου δικαστικούπροη γούμενου,βλ.επίσηςRepublic(Ministerof Financeand Another) 20 v.DemetriosDemetriades
(1977)3C.L.R. 213 ],μετην επιφύλαξη ότιόπουαυτέςκατοπτρίζουναρχήτουαγγλικούκοινούδικαίου,οι αρχές αυτές τυγχάνουν εφαρμογής βάσει των διατάξεων του Αρθρου29
(1)(γ)τουπερί Δικαστηρίων Νόμου 1960 (Ν. 14/60). 25 Όπουυπάρχειαμφιβολίαωςπροςτοποιαείναιη σχετική αρχή τουαγγλικούκοινού δικαίου, αποτελεί ευθύνητων ΚυπριακώνΔι καστηρίων οπροσδιορισμός της. Εφόσο διαπιστωθεί ηαρχήτου ναυτιλιακού δικαίουπουίσχυε στην Αγγλίατο 1960 δενπαρέχεταιδυνατότηταανάπλασηςτης. Το ισχύον ναυτιλιακό δίκαιο καθορίζεται στο Αρθρο 29
(2)(α) 30 καιείναι τοναυτιλιακόδίκαιοπουίσχυεστηνΑγγλίακατάτοχρό νοτηςανεξαρτησίας. ΤοΑρθρο29
(2)(α) τουΝ. 14/60 προβλέπει: '29.
(2)Το Ανώτατον Δικαστήριον εντηασκήσειτηςδικαι οδοσίας35 (α) δι' ηςπεριβέβληται δυνάμειτηςπαραγράφου(α) τουάρθρου 19 θα εφαρμόζη,τηρουμένων των διατάξεων των παραγράφων(γ)και(ε)τουεδαφίου(Ι),τουπότουΑνω τάτου Δικαστηρίου της Δικαιοσύνης εν Αγγλία, εν τη ασκήσει της επί ναυτικών υποθέσεων δικαιοδοσίαςαυ583 Hassanein v."Hellenic Island"κ.ό.(Αρ.2)
(1994)τού εφαρμοζόμενον κατάτηνπροτης ημέραςανεξαρτη σίας ημέρανδίκαιον, ως θαετροποποιείτο τούτοδιάνό μουτηςΔημοκρατίας*" Σύμφωνα με το ναυτιλιακό δίκαιο πουίσχυε στην Αγγλία το 1960, το ναυτιλιακόδικαίωμαεπίσχεσης έχειδικονομικό χαράκτη- 5 ρασυνυφασμένο μεταθεραπευτικάμέσαπουπαρέχονταιαπότοδί καιοτηςχώραςόπουεπιζητείταιθεραπεία. Η ύπαρξηναυτιλιακού δικαιώματοςεπίσχεσηςεξαρτάταιεπομένως απότοδίκαιοτηςΚύ προυόπουοαιτητήςεπιζητεί μέσωτηςδικαστικήςδιαδικασίας ικα νοποίησητηςαπαίτησηςτου. Όπουυπάρχειαμφιβολίαωςπροςτις 10 αρχές του αγγλικού δικαίου που ίσχυαν το 1960 στο πεδίο της δι καιοδοσίας ναυτοδικείου,αναμφίβολααποτελεί έργοτων Κυπρια κών Δικαστηρίων οπροσδιορισμός τους·όχι όμως η διαφοροποίη σητουςανάλογαμετηνκρίση τουδικαστηρίουωςπροςτηνεξαντι κειμένουορθότητα ή τοεπιθυμητό των αρχών αυτών. Αναφορικά 15 με τοναυτιλιακό δικαίωμα επίσχεσης, δενυπάρχει αμφιβολίαως προςτιςαρχέςτουαγγλικού δικαίουπουίσχυαν το 1960, OL οποίες ορθάκαθορίστηκανκαι εφαρμόστηκαν σταγεγονότα της υπόθεσης απότοπρωτόδικο Δικαστήριο. Ηαίτησηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 20 ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ.: Η απαίτησητουενάγονταστηναγωγήείναιγια ποσό Η.Π.Α.$98.46Ό,31,αξία αγαθώνκαι υπηρεσιών που προμή θευσανστουςεναγόμενους στις7Οκτωβρίουκαι 19Νοεμβρίουτου
- Κατάτιςπιο πάνωημερομηνίες, οενάγοντας που είναι προμη- 25 θευτής καυσίμων στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας, προμήθευσε στο εναγόμενο πλοίο καύσιμα στο λιμάνι εκείνο. Τοεναγόμενο πλοίο φέρει τησημαίατης Σιγκαπούρηςκαιοιπαρεμβαίνοντες στη διαδι κασία είναι η Τράπεζα Αναπτύξεως τηςΣιγκαπούρης πουέχουν υποθηκευμένο το εναγόμενο πλοίο προς όφελος τους,μευποθήκη 30 δεόντως εγγεγραμμένη στονηολόγιοτηςΣιγκαπούρης. Τοπλοίο πωλήθηκε,αλλάτοπροϊόν τηςπώλησης ήταν ανεπαρ κές γιανα αντιμετωπισθούν οι απαιτήσεις τωνπαρεμβαινόντων. Επειδή, κατάτηδιάρκειατηςδιαδικασίας,υπεβλήθηεκμέρους των εναγομένων ότιτοΔικαστήριο δεν είχεδικαιοδοσία Ναυτοδικείου 35 γιατιςαπαιτήσεις δυνάμει αγωγής in rem αποφασίστηκε απότους διάδικους ότιπριν την ακρόαση της υπόθεσης θα έπρεπε να απο φασισθούν ορισμένα νομικάερωτήματααπότοΔικαστήριο προκα584 1 ΑΛΛ. Hassanein v. "Hellenic Island"κ.ά.(Αρ.2) Αρτεμης,Δ. ταρκτικά,γιατί απόφασησε αυτάθα μπορούσε ναδώσει ένα τέλος στη-διαδικασία. Ησχετική αίτησηγιατοσκοπόαυτό καταχωρίθηκεστις23Σεπτεμβρίουτου 1986καιτοπρωτόδικοΔικαστήριοτην αποφάσισεστις29.7.
- 5 Τοπρώτοσημείο πουεγέρθηκε γιααπόφασηαφορούσε τοποιο είναιτοδίκαιοτοοποίοδιέπειτηνσύμβασημεβάσητηνοποίαεγέρ θηκεηαπαίτηση. Γιατο ερώτημααυτόαποτελεί κοινό έδαφοςότι τοδίκαιοαυτόείναιτοΑιγυπτιακό(lex locicontractus). Όσοναφο ράτοδεύτερο ερώτημα,δηλαδή,ανμεβάση το Κυπριακόδίκαιοη 10 προμήθεια καυσίμων δημιουργεί ναυτιλιακό δικαίωμα επίσχεσης (maritime lien)καιπάλιναποτελείκοινό έδαφοςότιη απάντησηείvaLαρνητική. Τέλος,στοτρίτοερώτημα,αποτελείκοινόέδαφοςότι μεβάση τοlex loci contractus,δηλ.τοΑιγυπτιακό δίκαιο,ηπρομή θειακαυσίμων δημιουργεί ναυτιλιακό δικαίωμαεπίσχεσης. Έτσι, 15 ενώπιον τουπρωτόδικουΔικαστηρίου παρέμειναννααπαντηθούν δύομόνο ερωτήματα, τοτέταρτοκαιτοπέμπτο,ταοποίαπαραθέ τωκατάλέξη απότηναίτησηπουυποβλήθηκεστο Δικαστήριο. 20 25 "4.1f the proper law of the contract is other than Cyprus law (lex fori)andthereisaconflict between such law andtheCyprus law as to the existence of a maritime lien which of the two lawswillthe Courtapply indetermining whether lien existsfor theclaim inthe present action? 5.If the Court in determining theexistence of a maritime lienwill apply a law other than Cyprus law (lex fori) andundersuch law a maritime lien does exists whereas none exist under the lex fori (Cyprus Law): (a) What law will the Court apply in determining the rank of priority of such lien in the distribution of the proceeds of saleof theDefendantvessel? 30 35 (b) Willsuch lien rank prior toaclaimunderaMortgage even if under thelex fori it is not recognisedas a maritime lien andranks lowerthanaclaim ona mortgage?" ToπρωτόδικοΔικαστήριοαφούανάλυσετηνεπιχειρηματολογία των δύο πλευρών και τις αυθεντίες που παρατέθηκαν αποφάσισε ότι μεβάσητο Αγγλικό δίκαιοκαικατ' επέκτασητο Κυπριακό, η ύπαρξη ναυτιλιακών δικαιωμάτων επίσχεσης διέπεται από το δί καιοτηςχώραςόπουέχει εγερθεί η αγωγή,Oexfori)καιέτσι ταμό ναναυτικάενέχυραπουαναγνωρίζονταιαπότοΝαυτοδικείοείναι 585 Αρτεμης,Δ. Hassaneln v. "Hellenic Island"κ.ά. (Αρ.2)
(1994)εκείναπουδημιουργούνται μεβάσητοΑγγλικόδίκαιοκαικατ'επέ κταση το Κυπριακό. Καταλήγοντας στο θέμα αυτότο πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάνθηκεότι ηβασικήαρχήγια την εκλογή του lex fori ως τουδικαίουπουέχειεφαρμογήείναιτογεγονός ότι ταναυ τικά ενέχυρα θεωρούνται μόνο ως μέσα εφαρμογής δικαιωμάτων 5 καιόχι ως ουσιαστικά δικαιώματα. Τέλος, τοπρωτόδικοΔικαστή ριο αποφάνθηκεότι, εφόσο μεβάσητο Κυπριακό δίκαιοη προμή θεια καυσίμων δεν δημιουργεί ναυτιλιακό δικαίωμα επίσχεσης η απαίτησητουενάγονταστηνπροκείμενηπερίπτωση δενπροηγείται των δικαιωμάτων των παρεμβαινόντων με βάση την προς όφελος 10 τουςυποθήκη. Ο ενάγοντας με την παρούσαδιαδικασίαζητάαναθεώρηση της πιόπάνωαπόφασηςτου Δικαστηρίου. Η βασική επιχειρηματολογία του ευπαίδευτου συνηγόρου του ενάγονταείναιότιτοΔικαστήριο θαπρέπειπρώταναεφαρμόζειτο 15 δίκαιοπουδιέπει τησύμβαση γιανααποφασίσει αν δημιουργείται ναυτιλιακό δικαίωμα επίσχεσης που κατά την εισήγηση του είναι ουσιαστικό δικαίωμα(substantiveright)και αφούαποφασίσει τού τοακολούθως θαπρέπει ναεφαρμόζει το lex fori γιανα διακριβωθεί ηπροτεραιότητα ήμητης απαίτησης μεβάσητο δικαίωμαεπί- 20 σχέσηςαυτό,σε σχέσημεάλλες απαιτήσεις. Επίσης οευπαίδευτοςσυνήγορος υπέδειξε ότι ήταν λανθασμένη ηθέσητουΔικαστηρίου ότι απότις Αγγλικές αποφάσεις είναικα θαρόότι η ύπαρξηήμηναυτιλιακούδικαιώματοςεπίσχεσης αποτε λεί διαδικαστικόθέμαπουδιέπεταιαπό τοlex fori καιυπέδειξε ότι 25 επίτουθέματοςυπάρχουνσυγκρουόμενες αποφάσεις. Αντίθετα οευπαίδευτοςσυνήγορος γιατηνάλληπλευράμεανα φοράσε αυθεντίες υποστήριξε, ότι είναι καθαρό,ότι τοθέμα είναι διαδικαστικόκαιδιέπεταιαπότο ΚυπριακόΔίκαιο Oex fori). Από μία αναλυτική θεώρηση των αυθεντιών που τέθηκαν ενώ- 30 πιονμαςπροκύπτειότιηγενικήπροσέγγιση τουΑγγλικούναυτικού δικαίουείναιότιηύπαρξηναυτιλιακούδικαιώματοςεπίσχεσης διέ πεται απότο lex fori και ως συνέπεια ταμόναναυτιλιακάδικαιώ ματαεπίσχεσης πουαναγνωρίζονταιαπότοΝαυτοδικείοείναιεκεί ναπουδημιουργούνται μεβάση τοΑγγλικόναυτικόδίκαιο.(Δέστε 35 The Milford [1858] Swab. 362, The JonathanGoodhue [1859] Swab.524, The Tagus [1903]P.44, TTieZigurds [1932]P.113, The Tolten[1946]P.135, perScottLJ.atp.161,TheAcrux[1965]P.391.) 586 1ΑΛΛ. 5 10 Hassanein v. "Hellenic Island"κ.ά. (AQ.2) Αρτεμης, Δ. Όσοναφοράτουπόβαθρογιατηνεπιλογήτουlex fori ωςτουδι καίου πουπρέπειναδιέπει ταναυτιλιακά δικαιώματα επίσχεσης, σχετικό είναι το πιό κάτω απόσπασμααπό το σύγγραμμα του Triomas,0'British Shipping Laws"Vol.14, "Maritime Liens", Έκδοση 1980,στησελ.321: 'The fundamental premise which underpins the choice of the lex fori as the proper law of maritime liens is the assertion that a maritime lien is a matter of procedure and not substantive. A maritime lien is conceived not as a substantive right in itself but onlyasameansbywhichasubstantiverightmaybeenforced. Thus whereas a claimant's rights under a contract are substantive and governed by theproperlaw of thecontractanyfurther claim by a claimant to the benefit of a maritime lien is procedural and governed by thelex fori." 15 Παρόλον τούτο,όπως εισηγήθηκε ο συνήγορος τουενάγοντα, αντίθετη ήτανη προσέγγιση του Δικαστηρίουστις υποθέσειςThe Colorado
(1923)Ρ.102 και The "loannis Daskalelis" [1974] 1 Lloyd's L.R. 174. Στηντελευταία Καναδικήυπόθεσηγίνεται μία ανάλυσητωνσχετικώναποφάσεωνκαιυιοθετείταιηθέσηότιτοlex 20 loci contractusδιέπειτοθέμαύπαρξηςναυτικούενεχύρουως θέμα ουσίαςκαιτοlex fori τοθέμαπροτεραιότηταςτωνδιαφόρωναπαι τήσεωνωςθέμαδιαδικασίας. Επίσηςυιοθετείταιτοπιοκάτωαπό σπασμααπότοσύγγραμμα Cheshire's Private InternationalLaw,8η Έκδοση,στησελ.676,στοοποίοαναφέρθηκεκαιοκ.Πουργουρίδης 25 προςυποστήριξητηςεπιχειρηματολογίας του,καιστο οποίοανα φέρονταιταακόλουθα: "Where, for instance, two or more persons prosecute claims against ashipthathasbeen arrestedinEngland,theorderinwhich theyareentitledtobepaidisgoverned exclusivelyby English law. 30 35 40 Inthecase of a right inremsuchas alien,however, this principle mustnotbeallowedtoobscuretherulethatthesubstantive rightof thecreditor dependsuponits properlaw. Thevalidityandnature of therightmust be distinguished from theorderinwhich it ranks in relation to otherclaims. Before it can determinetheorder of payment,thecourtmustexaminetheproperlaw ofthetransaction uponwhichtheclaimantrelies inordertoverify thevalidityofthe right and to establish its precise nature. When the nature of the rightisthusascertainedtheprincipleofprocedurethencomesinto play andordains thatthe order of payment prescribed by English law for arightof thatparticularkindshall govern." 587 Αρτεμης,Λ. Hassanein v. "Hellenic Island"κ.ά. (Αρ.2)
(1994)Ηδυσκολίατηςδιάκρισηςμεταξύθεμάτωνουσιαστικούκαιδια δικαστικούδικαίου,καθώςκαιοκύριοςσκοπόςδιάκρισης μεταξύ τωνθεμάτωναυτώνκαιτηςύπαρξηςτουκανόνοςότιδιαδικαστικά θέματαδιέπονταιαπότοlexfori,επισημαίνονταιστοπιόκάτωαπό σπασμααπότονThomas (πιόπάνω),στησελ.321: 5 "The distinction between "substance" and "procedure" is one of notorious difficulty. There exists no magical equation by which issues may readily be categorised as substantive or procedural. Frequently thequestions which arise areresolvednotby reference totheinnatenatureoftheissuebefore thecourtbutbyreferenceto 10 the object which the court is seeking to achieve. It is therefore possible for any given issueto be variously both substantive and procedural, and with the precise delineation depending on the context in which the issue arises. The primary object behindthe distinction between substance and procedure, and the rule that 15 proceduralmattersaregoverned bythelexfori,istoavoid imposing uponacourtforeign legalmachinerywithwhich itis unfamiliar." Ο ευπαίδευτος συνήγοροςτουαιτητήεπεσήμανεότιοι Αγγλικές αποφάσειςέχουνμόνοκαθοδηγητικόχαρακτήρα,αλλάόπωςτόνισε αναυτέςήσανομοιόμορφεςθαήτανπολύδύσκολογιατοΔικαστή- 20 ριονατιςπαραγνωρίσει. Όπωςόμωςέχουνταπράγματα,δηλαδή μετηνύπαρξησυγκρουόμενων αποφάσεωνπάνωστοθέμα, τόνισε, δίδεταιτοδικαίωμαστο ΚυπριακόΝαυτοδικείοναπροτιμήσειαπό τιςδύοτηνομικήθέση,πουκατάτηνκρίσητου,είναιη δικαιότερη και λογικότερη αναφορικά μετο εγειρόμενο θέμα,που, όπως υπο- 25 στήριξε,είναιεκείνηπουθεωρείτοθέματηςύπαρξηςναυτικούενέ χυρου ως μέρος του ουσιαστικού δικαίουπουπρέπει να διέπεται απότοlex loci contractusκαικατ' επέκτασηναεφαρμόζεταιαπότο Δικαστήριο,δίδονταςτουόμωςτηνπροτεραιότηταπουκαθορίζειτο Αγγλικό καικατ' επέκτασητοΚυπριακόναυτικόδίκαιο. 30 Υποστήριξη στηνπιόπάνωθέση μπορείνααντληθείκαιαπότα πιόκάτωαποσπάσματααπότονThomas(πιόπάνω)στησελ. 322. "Although the weight of judicial opinion is to the view enunciatedby Dr.Lushington thatamaritimelien"...isaquestion of remedy,notof contractat all",it isnonetheless difficult togive 35 unqualified support tothecontinuationofsuchanotion. Whereas such a view may rightly be taken of a statutoryrightin rem it is moredoubtful inthecase of amaritimelien. 588 1ΑΛΛ 5 10 Hassanein v. "Hellenic Island"κ.ά.(Αβ.2) Αρτεμης, Δ. Shouldamaritime lien be considered as asubstantiverightthe wholebasis of the English conflict of lawsin relation to maritime lienswouldhavetobereconsidered. Thisinitselfwouldbeneither retrograde norundesirable for inprincipletherewouldseem tobe little supportable reason for theEnglish Admiralty Court refusing to recognise foreign maritime liens which are not also maritime liens underEnglish maritime law. Itwouldhardly be open tothe Court to argue that such a recognition would compel upon the Courttheadoptionof legalmachinery with which itis unfamiliar." Έχοντας υπόψητις πιόπάνωσυγκρουόμενες προσεγγίσεις στο υπό κρίση θέμα, καθώς και τις θέσεις που προβάλλονται στον Thomas (πιόπάνω)καιCheshire (πιόπάνω),καταλήγωστοσυμπέ ρασμαότιθαήτανκαιδικαιότεροκαινομικάορθότεροκαιλογικό15 τεροναδεχθώτηνπροσέγγισηπουυιοθετήθηκεστηναπόφαση TTie "Ioannis Daskalelis" (πιό πάνω). Έτσι,κατά την άποψημου,η ύπαρξηή μη ναυτιλιακούδικαιώματοςεπίσχεσηςπρέπειναθεωρεί ταιωςθέμαουσιαστικούδικαίουκαινααποφασίζεταιμεβάσητοlex locicontractus. Αντούτοδημιουργείναυτιλιακόδικαίωμαεπίσχεσης 20 τότετοναυτιλιακόαυτόδικαίωμαεπίσχεσηςθαέπρεπενααναγνω ρίζεται απότο ΚυπριακόΝαυτοδικείο, αλλά στην εφαρμογή των προτεραιοτήτωννατουδίδεταιηθέσητηνοποίααναγνωρίζειτοΑγ γλικόκαικατ' επέκτασητοΚυπριακόναυτικόδίκαιοQexfori). Όπως, όμως,επισημαίνεταιστην απόφασητωναδελφών δικα25 στωνπου έχει μόλιςαπαγγελθείαπότον Γ.Πική,Δ.,ημόνη αγγλι κή απόφασηπου δυνατό να στηρίζει την πιο πάνω θέση (The Colorado,πιοπάνω)είναικαιασαφήςκαιαντιφατικήκαιέτσιπα ραμένειτογεγονός ότιτοαγγλικόΔίκαιοθεωρείτοθέμαωςδιαδι καστικό. Κατάσυνέπεια,θεωρώότικαιτοΚυπριακό Ναυτοδικείο 30 δεσμεύεται να εφαρμόσει την αρχή αυτή δυνάμει των άρθρων 29
(1)(γ)και29
(2)(α)τουπερίΔικαστηρίωνΝόμου 1960 (Ν. 14/60). Αντίθετη άποψηθαμπορούσεναυιοθετηθείμόνομεέρεισμαδικα στικήαπόφασηπουθαθεωρούσεωςεσφαλμένητημέχριτώραπρο σέγγισηκαιαντίληψητουδικαίουεπίτουθέματος. 35 Κατάσυνέπειαηαίτησηαπορρίπτεταιμεέξοδαεναντίοντουαι τητή. Ηαίτησηαποορίπτεταιμεέξο δα 589