(1994)10Οκτωβρίου,1994 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στές] ΣΟΛΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Εφεσείων, ν. ΕΤΑΙΡΕΙΑ LEVELTACHXCAVS LTD., Εφεσίβλητων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8850) Σύμβαση— Καθορισμόςχρόνουεκπλήρωσης τωνυποχρεώσεωνσυμβαλ λόμενουμέρους—Δύναται νακαθορισθείμεαναφοράστηγένεσηορι σμένου γεγονότοςαντί με αναφοράσε συγκεκριμένη ημερομηνία — Σύμβαση για τηνπώλησηοικοπέδων— Όρος στησύμβασηότι ημετα βίβασηθα ελάμβανε χώραμόλις εκδοθούν ξεχωριστοίτίτλοι από το 5 Κτηματολόγιο— Ησύμβασηκαθόριζε τοχρόνοεκπλήρωσηςτωνυπο χρεώσεωντονπωλητήκαιδενμπορούσενα θεωρηθείότι ηεκπλήρωση αυτήέπρεπεναείχε γίνειμέσασεεύλογοχρόνο, σύμφωναμετοάρθρο 46 τον περί ΣυμβάσεωςΝόμου, Κεφ.
- Έφεση—Πρόσμειξηαπό τοπρωτόδικοΔικαστήριονομικούζητήματοςμε 10 θέμααξιοπιστίας μάρτυρα— Λανθασμένη καθοδήγηση τουπρωτόδι κουΔικαστηρίουωςπροςτονομικόζήτημα,οδήγησεστο νακριθείανα ξιόπιστομέροςτηςμαρτυρίαςμάρτυρα—Διατάχθηκεεπανεκδίκαση. Μεγραπτήσύμβασηπώλησηςημερομηνίας 15.1.69,οεφεσείωναγό ρασεαπότηνεφεσίβλητηαντίποσού£6.000δύοοικόπεδαστοΣτρόβο- 15 λο,πουθαπροέκυπταναπόδιαχωρισμόστονοποίοπροέβαινεηεφεσί βλητη. Ησύμβασηπροέβλεπεότιημεταβίβαση θαγινόταναμέσωςμό λις εκδίδοντανξεχωριστοίτίτλοιγια ταοικόπεδααπότοΚτηματολό γιο. Οεφεσείωνπλήρωσε£1500σανπροκαταβολή. Λόγωδυσκολιών, η απόκτησηάδειας διαχωρισμούτωνοικοπέδων,δενκατέστηδυνατή 20 παράμόνοτο
- Οεφεσείωνισχυρίσθηκεότιμέχριτο 1988 ηεφεσί βλητη,μέσωτουδιευθυντήτης,τονκαθησύχαζεκαιτονδιαβεβαίωνεότι οιπροσπάθειεςγιαεπίτευξητουδιαχωρισμούσυνεχίζοντανκαιθακαρ ποφορούσαν,καιότι μόνοτο 1988 είχεεκδηλώσεισαφήπρόθεσητηςνα μην μεταβιβάσειταοικόπεδαστον εφεσείοντα,και έτσιζήτησεαποζη- 25 600 1 ΑΛΛ. Κωνσταντινίδηςv.LevelTachxcavsLtd μιώσεις με βάσητηνδιαφορά της τιμής των οικοπέδων το 1988,που συμφωνήθηκεστις£50.000,καιτηςτιμήςαγοράςτωνοικοπέδων. 5 10 15 20 25 ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο δέχθηκετην εκδοχήτου εφεσείοντα ως προς όλα ταθέματα,εκτός απότον ισχυρισμό του ότι απότηνυπογραφήτηςσύμβασηςμέχριτο 1988οχλούσετηνεφεσίβλητηγιατηνεκ πλήρωσητωνσυμβατικώντηςυποχρεώσεων. Στοθέματουχρόνουεκ πλήρωσηςτωνυποχρεώσεωντηςεφεσίβλητης,τοπρωτόδικοΔικαστή ριοέκρινεότιησύμβασηδενπρονοούσεγιαχρόνοεκπλήρωσης,ότικα τά συνέπεια είχεεφαρμογή το άρθρο46 τουπερί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149, πουπρονοούσε για εκπλήρωση των υποχρεώσεων μέσα σε εύλογοχρόνο,καιβρήκεότιυπότιςπεριστάσειςοεύλογοςχρόνοςήταν πέντεχρόνιααπότηνυπογραφήτηςσύμβασης. Ενόψειτουευρήματος αυτούτο πρωτόδικοΔικαστήριο απέρριψεσαν αναξιόπιστητην μαρ τυρίατουεφεσείονταότιμέχριτο 1988οχλούσετηνεφεσίβλητηγιαεκπλήρωσητωνυποχρεώσεωντηςδυνάμειτηςσύμβασης,καιότιμόνοτο 1988 είχεγίνει καθαρήπροςαυτόνηπρόθεσητης εφεσίβλητης ναμην τουμεταβιβάσειταοικόπεδα. Σαναποτέλεσμα,βρήκεότιηπαράβαση της σύμβασης είχε σημειωθεί τον Ιανουάριο 1974 και επιδίκασε σαν αποζημιώσειςτηνδιαφοράμεταξύτουποσούτηςαγοράςκαιτηςαξίας tow οικοπέδωνκατάτο 1974,πουκαθόρισεσε£4.316, στις οποίεςπε ριλαμβανότανκαιτοποσότων£1500τηςπροκαταβολήςπουείχεπλη ρώσειο εφεσείων. Κατ'έφεση, ο εφεσείων ισχυρίσθηκε ότι λανθασμένατοπρωτόδικο Δικαστήριο είχεκαθορίσει τον χρόνο παράβασης της σύμβασης στον Ιανουάριοτου 1974 αντίτο
- Αποφασίσθηκεότι: 30 35 (α) Εφόσονησύμβασηπώλησηςπρονοούσεότιημεταβίβασηθαγι νόταν αμέσως μετάτην έκδοση ξεχωριστών τίτλων των οικο πέδων από το Κτηματολόγιο, δεν ήταν ορθό το εύρημα του πρωτόδικουΔικαστηρίουότιησύμβασηδενπρονοούσεγιατον χρόνοεκπλήρωσης τωνυποχρεώσεωντουπωλητήκαιότικατά συνέπεια έπρεπεναεφαρμοσθεί το άρθρο46 του περίΣυμβά σεωνΝόμου, Κεφ.149πουπρονοούσεγιαεκπλήρωσητωνυπο χρεώσεων μέσα σεεύλογοχρόνο. Κατάσυνέπειακαιο καθορισμός από το πρωτόδικο Δικαστήριο του εύλογου χρόνου ήτανανυπόστατος. (β) ΗπρόσμειξηαπότοπρωτόδικοΔικαστήριο τουνομικούζητή ματοςτουχρόνουεκπλήρωσης τωνυποχρεώσεων τουπωλητή μετο θέματης αξιοπιστίαςτης μαρτυρίαςτου εφεσείοντα,με 601 Κωνσταντινίδηςv. Level Tachxcavs Ltd
(1994)την συνεπακόλουθηκρίσητουμέρουςτης μαρτυρίαςτουεφε σείοντα,που αφορούσε τοθέματης όχλησης προς την εφεσί βλητηγιαεκπλήρωσητωνυποχρεώσεωντηςκαιτουπότεηεφε σίβλητηείχεεκδηλώσειπρόθεσημηεκπλήρωσηςτωνυποχρεώ σεωντης,σαναναξιόπιστου,λόγωτηςλανθασμένηςκαθοδήγη- 5 σηςτουΔικαστηρίουσχετικάμετονομικόζήτημακαιτουλαν θασμένου ευρήματοςτουωςπροςτηνανάγκη καθορισμού ευ λόγουχρόνου,ήτανλανθασμένηκαιαφαιρούσετηνδυνατότη ταεπίλυσηςτουθέματοςαπότοΕφετείο. Κατάσυνέπεια,ήταν αναγκαίαηεπανεκδίκασητουθέματοςτουύψους των αποζη- 10 μιώσεωναπόάλλοπρωτόδικοΔικαστήριο. Η έφεσηεπιτράπηκεμε έξοδα. Διατάχθηκεεπανεκδίκαση. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: 15 Papadopoulos v.Stavrou
(1982)1 C.L.R. 321, Kkafa v.Kalorkotis
(1982)1C.L.R. 372, Μανρίδηςv. Dharaghji
(1990)1AAA. 1013, Wroth v.Tyler[1973] 1 All E.R. 897, Johnson v.Agrew[1979} IAilE.R. 883, S.AA.B. v.TheHolyMonasteryofAyiosNeophytos
(1982)1 C.L.R.
- 20 Έςιεση. Έφεσηαπό τονενάγοντα κατά τηςαπόφασηςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκακήας (Φρ. Νικολαΐδης, Π.Ε.Δ. και Γεα)ργίου, Ε Α ) που δόθηκε στις 5 Νοεμβρίου, 1992(Αρ. Αγωγής 7153/88) με την οποία επιδικάστηκε ποσό £4.316,-ως αποζημιώσεις υπέρ του 25 εφεσείοντα γιαπαράβασησύμβασης απότους εφεσίβλητους. Π.Αγγελίδης, για τον Εφεσείοντα. Α. Μαοχίδης, για τους Εφεσίβλητους. Cur. adv. vult. 602 1 ΑΛΛ Κωνσταντινίδης v. LevelTacbxcavs Ltd ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,Δ.: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει. ο Δικαστής Γ. Κωνσταντινίδης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ.: Ηέφεσηαφοράσε ένα μόνο απότα επίδικαθέματατηςπρωτόδικηςδιαδικασίας. Ειδικά,στούψοςτων 5 αποζημιώσεων που επιδίκασε το πλήρες Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίαςυπέρτουεφεσείοντα γιαπαράβασησύμβασης απότους εφεσίβλητους. 10 15 20 25 Στις 15Ιανουαρίου1969,οιδιάδικοιυπέγραψανγραπτήσύμβα ση πώλησης απότους εφεσίβλητους στον εφεσείοντα δυο οικοπέδων,όπως αυτάθαπροέκυπταναπότον προγραμματιζόμενο διαχα>ρισμότεμαχίουγηςπουανήκεστους πωλητές. Μετάαπόσειρά προσπαθειών,όπως τις περιέγραψε αρμόδιος λειτουργός των Τε χνικών Υπηρεσιών του Δήμου Στροβόλου, και αφού άρθηκε το εμπόδιοτηςμήκάλυψηςτουτεμαχίουαπότοσχέδιούδρευσης,στις 7 Απριλίου 1988 εκδόθηκε άδειαδιαχωρισμού. Ήταν η υπόθεση, τουεφεσείονταπωςτότε,γιαπρώτηφορά,εκδηλώθηκεάρνησητων εφεσίβλητων για εκπλήρωση των συμφωνηθέντων. Η μεταβίβαση, σύμφωναμετησύμβαση,θα γινότανευθύςμετάτηνέκδοσητίτλων αλλάη στάσητων εφεσίβλητων συνιστούσεσαφώςπροκαταβολική παράβαση (anticipatory breach). Μετην αγωγή,αφού εγκατέλειψε τηναξίωσηγια ειδικήεκτέλεση, διεκδίκησε αποζημιώσεις με μέτρο τηδιαφορά μεταξύτουσυμφωνηθέντος τιμήματος (£6.000)καιτης "αγοραίαςαξίας"τωνδυοοικοπέδωνκατάτο 1988πουανερχόταν, όπωςσυμφώνησανοιδυοπλευρέςκατάτηνεξέλιξητηςπρωτόδικης διαδικασίας,σε£50.
- Ήταν ηβασικήθέση των εφεσίβλητων πωςησύμβαση πώλησης ήταν εικονική. Υπογράφηκε, όπως ισχυρίστηκαν, μετάαπόπαρά κλησητου εφεσείοντα για σκοπούς δικούς του, χωρίς πρόθεση δη μιουργίας νομικών υποχρεώσεων. Εισηγήθηκαν διαζευκτικάπως 30 καιμετηνυπόθεσηότι συνάφθηκεέγκυρηκαιδεσμευτικήσύμβαση, θαέπρεπεναθεωρηθείότιτηνπαρέβησανμετάτηνπάροδοευλόγου χρόνουαπότηνυπογραφή της,οοποίοςδενήτανδυνατόναυπερ βαίνειτα6χρόνια. Όπως προκύπτει απότην πρωτόδικηαπόφαση,οι εφεσίβλητοι 35 προώθησανκαιτηντρίτηεκδοχήπωςηκατ' ισχυρισμό σύμβασητε λούσευπό την αίρεση της έκδοσης τίτλων και πως η αγωγήήταν πρόωρηαφούδεν είχανεκδοθείτίτλοι μέχρι τηνκαταχώρισητης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο δέχθηκε ως αξιόπιστη τημαρτυρία του εφεσείοντα και απέρριψε τους ισχυρισμούς των εφεσίβλητων 603 Κωνσταντινίδης,Λ. Κωνσταντινίδηςv. Level Tachxcavs Ltd
(1994)ως προς τιςσυνθήκες υπογραφήςτης σύμβασης οιοποίοι, τελικά, παρέμεινανεντελώςανυποστήρικτοι απόμαρτυρία. Οιδυο μάρτυ ρεςγιατουςεφεσίβλητους δενείχανδικήτουςγνώση των κρίσιμων γεγονότων καιαναφέρθηκανσεζητήματαπεριθωριακής σημασίας. Λέχθηκεπως οΔιευθυντής των εφεσίβλητων πουείχεχειριχπεί την 5 υπόθεση δεν μπορούσε ναανεβεί,λόγωηλικίας,τις σκάλες τουΔι καστηρίουκαιγι' αυτόδενείχεπροσέλθει ως μάρτυραςαλλάπρέ πειναπροστεθεί πωςτοπρωτόδικο Δικαστήριο εντόπισε ως ισχυ ρή ενίσχυσητης μαρτυρίας του εφεσείοντα τοαδιαμφισβήτητογε γονός τηςτροποποίησης τηςσύμβασης μετάτηνυπογραφήτης. Με 10 αυτό τοδεδομένο έκρινε πως δενάντεχε κανσελογικήεξέτασηο ισχυρισμός για εικονικότητα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, δενσυμμερίστηκε την άποψη των εφεσίβλητων ωςπρος την κατ' ισχυρισμό εξάρτηση τηςσύμβασης από αίρεση και κατέληξε πωςοιεφεσίβλητοι ήτανένοχοι παράβα- 15 σηςτηςδεσμευτικής σύμβασηςπουείχεσυναφθεί. Δενθαχρειαστεί να επανέλθουμε ως προςτις πιοπάνωπτυχέςγιατί δεν αποτελούν αντικείμενο της έφεσης. Εκείνο πουτώραχωρίζει τουςδιαδίκουςείναιο προσδιορισμός απότοπρωτόδικοΔικαστήριο τουΙανουαρίου 1974 ωςχρόνου της 20 παράβασηςκαιοεπακόλουθοςκαθορισμός τωνπληρωτέων αποζη μιώσεων πάνωσ'αυτήτηβάση. Ωςπροςτηνπερίοδοαπότο1969 μέχρι καιτο 1974είχεσυμφωνηθεί πωςη αξίατων οικοπέδων αυ ξανόταν κατά 10% ετησίως και επιδικάστηκε υπέρτου εφεσείοντα το συνολικό ποσό των£4.316. Περιλαμβανότανσ' αυτόκαιποσό 25 £1.500τοοποίοοεφεσείων είχεπληρώσει ωςπροκαταβολή. Είναιαναγκαίοναπαραθέσουμεαυτούσιοτοσκεπτικόπουοδή γησεσ'αυτή τηνκατάληξη. "Σύμφωνα μετοάρθρο 46τουπερί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149,ανμεβάσητησύμβασηοοφειλέτης υποχρεούταιναεκπλη- 30 ρώσειτηνυπόσχεση χωρίς προηγούμενη ενόχληση του δανειστή καιδεντάσσεταιστησύμβασηχρόνος γιατηνεκπλήρωση,ηυπο χρέωση θα πρέπει ναεκπληρωθεί μέσα σεεύλογο χρόνο. Στο ίδιοάρθροαναφέρεταιότιτοτιείναιεύλογοςχρόνοςσυνιστά σε κάθεσυγκεκριμένη περίπτωση θέμαπραγματικό. Σετέτοιες πε- 35 ριπτώσεις δενθεωρείταιαναγκαίοναδίδεταιειδοποίησηπριντο συμβόλαιο θεωρηθεί σαντερματκτθέν (rescinded). [Βλ. Official Receiver v.BaneshwarPrasadSingh [1962] A.P. 155]. 604 1 ΑΛΛ. 5 10 15 20 Κωνσταντινίδηςv. Level Tachxcavs Ltd Κωνσταντινίδης,Δ. Μεβάσηταπιοπάνωδενμπορούμενασυμφωνήσουμε μετηθέ σητουενάγονταότι ηπαράβασητουσυμβολαίου έγινετο 1988 όταν οΚώστας Καλησπέραςαρνήθηκεναμεταβιβάσειταοικό πεδαστονενάγοντα. Βρίσκουμετονσχετικό ισχυρισμό σανσκέψη εκτων υστέρων και μιαπροσπάθειανα μετατεθεί ο χρόνος παράβασηςτης σύμβασης επί σκοπώαύξησηςτωναποζημιώσε ων. Ησύμβασηστην οποίαδενπροβλεπότανχρόνοςεκτέλεσης ηυπόσχεση παροχής,δηλαδήη μεταβίβασητων οικοπέδων, θα έπρεπεναεκτελεστείμέσασεεύλογοχρονικόδιάστημααπότην υπογραφήτηςσυμφωνίας. Κάτω απότις συνθήκες τηςπαρού σαςυπόθεσης βρίσκουμε ότι τοεύλογοαυτόδιάστημαήταν πε ρίοδος5χρόνων μετάτηνπάροδοτωνοποίωνοενάγωνθαέπρε πε νααντιληφθεί ότι οι εναγόμενοι δεν σκόπευαννατηρήσουν τηνυποχρέωσητουςκαιέτσιναπροσπαθήσειναμειώσειτιςζημιέςτουμετονααναζητήσειάλλαοικόπεδα. Δεν μπορείναθε ωρηθεί σανεύλογο,χρονικό διάστημα20χρόνων κατάτη διάρ κειατων οποίων ο ενάγων ανέμενε την εκτέλεσητηςσύμβασης. ΤοΔικαστήριοδενμπορείναδεχθείτον ισχυρισμό ότιοενάγων οχλούσεαπόκαιρόειςκαιρότουςεναγομένους μέσωτουκ. Κώστα Καλησπέραγιατημεταβίβασηεπ'ονόματιτουτωνοικοπέ δωνπουαγόρασε,καιότιμόνοπρόσφαταοιεναγόμενοι,πάντα μέσωτουκ.Καλησπέρα,αρνήθηκανοριστικάτημεταβίβασητων οικοπέδων". Κρίνουμε ορθήτην εισήγησητου εφεσείοντα πως ηπρωτόδικη 25 απόςραση, ως προςτο συζητούμενο μέρος της,μεβάση τις νομολο γιακές αρχές που διέπουν τη παρέμβασητου Ανωτάτου σε περι πτώσεις όπως η παρούσα [βλ. μεταξύ άλλων Papadopoulos ν. Stavrou
(1982)1C.L.R.321,Kkafa v.kalorkotis
(1982)1 C.L.R. 372, ΦοίβοςΜανρίδηςv. RIMA J. Dharaghjiκαι Άλλων
(1990)1 30 Α.ΑΛ. 1013] πρέπειναπαραμεριστείγιαναεπανεκδικαστείτοζή τηματουύψουςτωναποζημιώσεων. Δενθαασχοληθούμεμετηδια φαινόμενηαντίληψηπωςγενικά,εφόσονδεναπαιτείταιόχλησηκαι δεν προσδιορίζεται χρόνος εκπλήρωσης, ησύμβαση θεωρείται ότι έχειτερματισθεί μετηνπάροδοεύλογουχρόνου,ανεξάρτητααπότα 35 ιδιαίτεραπεριστατικάτηςκάθευπόθεσηςκαιχωρίςάλλο.Συναφώς δενέχουμετην ίδιατην Ινδική απόφασηστηνοποίαέγινεαναφορά αλλάαπόό,τιμπορείναεξαχθείαπότησύνοψητουαποτελέσματος τηςστουςPollockandMullaIndianContract andSpecificReliefActs 10ηέκδοση,σελ. 425 και426, αναφέρεταιστημήαναγκαιότηταπα40 ροχήςειδοποίησηςπρινοανυπαίτιοςσυμβαλλόμενος μεταχειριστεί τη σύμβαση ως τερματισθείσα. Εδώ δεν υπάρχει τοπραγματικό υπόβαθροπουθεωρήθηκεότι ενέπλεκετοάρθρο46 τουπερίΣυμ βάσεωνΝόμου, Κεφ. 149. Δεν είναιορθόπωςησύμβασηδενπροσ605 Κωνσταντινίδης,Δ. Κωνσταντινίδηςv. Level Tachxcavs Ltd
(1994)διόριζεχρόνο εκπλήρωσης τηςυποχρέωσης των εφεσίβλητων. Δεν αναφερότανσεσυγκεκριμένη ημερομηνίααλλάόριζερητάπωςημε ταβίβασηθαγινόταν "ευθύς ωςήθελαν εκδοθεί υπό τουΚτηματο λογίου οισχετικοί τίτλοι τωνοικοπέδων " Έπεταιπωςστοπλαί σιο τωνσυμβατικών όρων, δεν μπορούσε ναυπάρχει περιθώριο 5 αναζήτησης εύλογου χρόνου γιαπραγματοποίησητης μεταβίβασης και μάλιστα μεεναρκτήριο σημείο την ημερομηνία υπογραφήςτης σύμβασης. ΤοίδιοτοπρωτόδικοΔικαστήριο,αιτιολογώνταςτηναπόρριψη της εισήγησης των εφεσίβλητων γιαεξάρτησητηςσύμβασης απόαί- 10 ρεση εξαιτίαςτουπιοπάνωόρου,σημείωσεκαιταακόλουθα: 'Όμως, όπως είπαμεκαι προηγουμένως, δεν θεωρούμε τη σύμ βασηυπό αίρεση αλλά θεωρούμε τον σχετικό όρο σαν όοοπου καθοοΚειτοννοόνο εκπλήρωσης τηςσύμβασης."(Ηυπογράμμι σηείναι δικήμας). Ενώ,λοιπόν,είδεαυτήτηνπραγματικότητατοπρωτόδικοΔικα στήριο,τουδιέφυγε ηευρύτερη σημασία της. Ανο προσδιορισμός του χρόνου παράβασηςτης σύμβασης ήταν μόνο το αποτέλεσμα σφάλματοςωςπροςτοεφαρμόσιμο στηνπερίπτωσητουάρθρου46 καικατ*επέκτασηωςπροςτιςθεωρηθείσες ωςπροεκτάσειςτου,θα 20 ήτανίσωςδυνατήηεπίλυσητηςεπίδικηςδιαφοράςτώρα. Όμως,το πρωτόδικοΔικαστήριοπροχώρησε έναακόμαβήμα. Οεφεσείων εί χε καταθέσει πως κατά τηδιάρκειατου μεγάλου χρονικούδιαστή ματοςπουμεσολάβησε, απευθύνθηκεεπανειλημμέναστο Διευθυντή τωνεφεσίβλητων γιαναπληροφορηθείτιςεξελίξειςωςπροςτηνέκ- 25 δόσητων τίτλων. Ήτανη μαρτυρίατουότι οδιευθυντής τωνεφε σίβλητων τον καθησύχαζεδιαβεβαιώνονταςτον πως προέβαινεσε συνεχείςπροσπάθειεςγιαάρσητωνεμποδίωνκαιεπίτευξητουδια χωρισμού. Αυτές συνεχίστηκαν, όπως είπε, μέχρι το 1988όταν αντιλήφθηκε πως μεσίτεςδιέθεταν προς πώληση τα οικόπεδαπου 30 είχαν συμφωνήσει νααγοράσει. Επισκέφθηκε τοΔιευθυντήτων εφεσίβλητων καιήταντότεπουγιαπρώτη φοράαυτόςαρνήθηκενα τουμεταβιβάσειταοικόπεδα. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοαπέρριψετημαρτυρίατουεφεσείοντα αναφορικά μετο συζητούμενο θέμαως σκέψηεκτων υστέρων στη 35 προσπάθειατουναμετατεθείοχρόνοςπαράβασηςτηςσύμβασης.Η επενέργεια αυτής τηςκρίσης ήταν πλέον αυτοτελής. Ανεξάρτητα αποτοσφάλμαπουέχουμευποδείξει,αφαιρείτοπραγματικόυπό βαθροτηςυπόθεσηςτουεφεσείοντα ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοδεν δέχθηκεότιοεφεσείων "οχλούσεαπόκαιρόειςκαιρό"τουςεφεσί- 40 606 15 1 ΑΛΛ. Κωνσταντινίδηςv. Level Tachxcavs Ltd Κωνσταντινίδης»Δ. βλητουςκαιουσιαστικάπροχώρησεκαιμετηδιαπίστωση,ωςπραγ ματικούγεγονότος,ότιοιεφεσίβλητοι είχαναρνηθείήτουλάχιστον ότι θαέπρεπε,στο πλαίσιο των γεγονότων, ναθεωρηθεί ότι είχαν αρνηθείοριστικάτητήρησητηςυποχρέωσηςτους,όχιτο 1988αλλά 5 πολύνωρίτερα,συγκεκριμένα τον Ιανουάριο του 1974. Συνάγεται ότιτοπρωτόδικοΔικαστήριοαπέρριψετημαρτυρίατουεφεσείοντα και έκαμετις διαπιστώσεις πουαναφέραμε,ενόψειτηςκρίσης του πως,μετάτηνπάροδοπέντεχρόνων απότηνυπογραφήτηςσύμβα σηςπουήτανσύμφωναμετηναπόφασητουοεύλογοςχρόνοςστην 10 περίπτωση,θαέπρεπεναείχεαντιληφθείοεφεσείων πωςοι εφεσί βλητοιδενσκόπευαννατηρήσουν τηνυποχρέωσητους. Ακόμα και στοπλαίσιο του άρθρου46στοοποίο ανέτρεξετο πρωτόδικο Δικαστήριο τοτί είναι εύλογοςχρόνος συνιστάπραγ ματικόθέμα Δεν έχειεξηγηθείγιατίταπέντεχρόνιαήταν εύλογος 15 χρόνοςστηνπερίπτωσηαλλάκαιαυτήηέλλειψηθαήτανδευτερεύ ουσαενόψειτωνπροηγούμενωνπαρατηρήσεωνμαςωςπροςτηνει σαγωγή της έννοιας του εύλογου χρόνου στην παρούσαυπόθεση. Το σημαντικό είναι πωςτοπρωτόδικο Δικαστήριο πρόσμειξεό,τι έκρινεωςεύλογοχρόνοκαιτιςνομικές επιπτώσεις απότηνεκπνοή 20 τουμετοεντελώςδιαφορετικόζήτηματηςαξιοπιστίαςτουεφεσεί οντα. Τοτίείναιεύλογοςχρόνος αποτελείκρίσηστηριγμένησταγεγο νότα. Αυτό προϋποθέτει πρώτα διαπίστωση των γεγονότων και, επομένως,σχηματισμόάποψηςωςπροςτηναξιοπιστίατωνμαρτύ25 ρων. Αν ακολουθείτο αυτήησειρά, και τοΔικαστήριο κατέληγε πωςγιαλόγουςπουθαεξηγούσεκαιπουδενυπάρχουντώρα,Όεφε σείων ήταν αναξιόπιστος η αντίστροφαπως ήταν αξιόπιστος,θα προέβαινεστον ανάλογοσυσχετισμόπροςπροσδιορισμό τουεύλο- ' γουχρόνουπουαναζητούσε. Καιεφόσον,τελικά,θα εδικαιολογεί30 τοναμιλούμεγιαεύλογοχρόνοστηνπαρούσαυπόθεσημετοντρό- * ποπουείδετοθέματοπρωτόδικοΔικαστήριο,ηκρίσητουγιααυ τόν,έστωαναιτιολόγητη όπωςήταν,αποτελούσε στοιχείο εντελώς ασύνδετοπροςτοαξιόπιστοτηςμαρτυρίαςτου εφεσείοντα Στοτέλος,εξαιτίαςτηςπιοπάνω,λανθασμένηςμεόλοτοσεβα35 σμόκαθοδήγησης, τοπρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε τη μαρτυρία τουεφεσείοντα ως αναξιόπιστηχωρίς,όπωςπροκύπτει,νακατευ θύνειτηνπροσοχήτουπροςτοσύνολοτωνστοιχείων. Επειδήανα πόφευκταθαπρέπει,όπωςέχουμεήδηπεί,ναεπανεκδικαοτείτοθέ μα,θαπεριοριστούμε στηνκαταγραφήτωνστοιχείων πουεπισήμα40 νεοεφεσείων. Δενυπήρχεαντίθετηήδιαφορετικήμαρτυρίααπότη δικήτου,ωςπροςάλλεςουσιώδεις πτυχέςημαρτυρίατου,ενισχυ607 Κωνσταντινίδης,Δ. Κωνσταντινίδηςv. LevelTachxcavs Ltd
(1994)μένηόπως ήταναπόαδιαμφισβήτηταστοιχεία κρίθηκεαξιόπιστη, είχεπληρώσει στους εφεσίβλητους το ποσό των £1500ως προκα ταβολή, όπωςδέχθηκετοπρωτόδικοΔικαστήριο,τοοποίοουδέπο τε διεκδικήθηκε και κρατήθηκε από τους εφεσίβλητους έκτοτε,η γραπτήσύμβασηκαθόριζεπωςη μεταβίβασηθαγινότανευθύςμετά 5 την έκδοση των τίτλων καιυπήρχε ενώπιον τουπρωτόδικουΔικα στηρίου μαρτυρία για τιςπροσπάθειες που είχαν καταβληθεί για επίτευξητουδιαχωρισμούτωνοικοπέδων. Οι εφεσίβλητοι εισηγήθηκαν πως ταγεγονότα αποκαλύπτουν ό,τι περιγράφεταιστουςPollockand Muila(ανωτέρω)σελ. 447ως 10 μονομερήςπαράτασητουχρόνουγιαεκπλήρωσητηςσύμβασης,που είναι ανεπίτρεπτη. Σύμφωναμετοπαράδειγμααπότην Ινδικήνο μολογίαστηνοποίααναφέρθηκαν,εφόσονοπωλητήςπαρέλειψενα παραδώσειταεμπορεύματακατάτηνορισθείσα ημερομηνία, παράβηκετησύμβασηκατ' εκείνητηνημερομηνίακαιόχι κατάτις μετά- 15 γενέστερεςπουμονομερώς έτασσεοαγοραστής. Εξηγείταιστοσύγ γραμμαπωςηπρόνοιατουάρθρου55τουΙνδικούΝόμουπερίΣυμ βάσεων,πουείναιόμοιο μετοάρθρο55τουδικούμαςΝόμου,σύμ φωναμετηνοποία,στηνπερίπτωσηπαράλειψηςεκπλήρωσηςκατά τονορισθένταχρόνοκαινοουμένουότιοχρόνος εκπλήρωσης είναι 20 ουσιώδης, ησύμβασηκαθίσταταιακυρώσιμηκατ' εκλογήν τουδα νειστή, δεν παρέχει στον τελευταίο τηδυνατότητανα διατηρεί στη ζωή παραβιασθείσα σύμβαση μετην ελπίδα πως θα του επιδικα στούνψηλότερεςαποζημιώσειςγιατηπαράβαση. Όσαέχουμεήδη σημειώσει,δείχνουνκαιτηδιαφοράπουυπάρχειμεταξύτηςπιοπά- 25 νωπερίπτωσηςκαιτηςπαρούσαςυπόθεσης. Δενείχαμεπαράλειψη εκπλήρωσης κατά ορισθείσα ημέρα και ο χρόνος τηςπαράβασης ήταν ζητούμενο που θαέπρεπεναανευρεθεί ως πραγματικό θέμα, μετάαπόδέουσααξιολόγηση τηςμαρτυρίαςπουείχεπροσαχθεί.Ο Εφεσείων παρέπεμψε και στις υποθέσεις Wrothand Another v. 30 7>/er[1973] 1 AllE.R. 897,Johnson andAnotherv.Agnew[1979] 1 All E.R. p.883, SAJLB andAnother v.The HolyMonasteryof AyiosNeophytos
(1982)1 C.L.R. σελ. 499 ως προςτηνπτυχήτους πουαναφέρεταιστηδυνατότητα, κάτωαπόορισμένεςπεριστάσεις, ναυπολογιστούν οι αποζημιώσεις μεβάσηταδεδομέναχρόνουμε- 35 ταγενέστερου της ημερομηνίας παράβασηςτης σύμβασης. Δενθα επεκταθούμεσεεξέτασηαυτήςτηςδιαζευκτικήςπρότασηςγιατίσυ ζήτησητέτοιας μορφήςπροϋποθέτει εξακριβωμένο χρόνο παράβα σηςτηςσύμβασης. Για τους πιο πάνωλόγους ηέφεση επιτυγχάνει με έξοδα υπέρ 40 του εφεσείοντα. Διατάσσεται η επανεκδίκαση τουθέματοςτου 608 1 AAA. Κωνσταντινίδης v. Level Tachxcavs Ltd Κωνσταντινίδης, A ύψους των πληρωτέων αποζημιώσεωναπότοΠλήρες Επαρχιακό ΔικαστήριοΛευκωσίας, μεδιαφορετικήσύνθεση. Η έφεσηεπιτρέπεταιμε έξο δα. 609