(1994)12 Δεκεμβρίου, 1994 [ΠΙΚΗΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στές] ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΓΕΡΜΑΝΟΥ, Εφεσείονσα, ν. ΚΩΣΤΑ ΉΤΑΚΗ ΚΟΚΚΑΛΟΥ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.8156) Σύμβαση— Γραπτή σύμβασηγια πώληση γης— Είναιεπιτρεπτή ηπρο σκόμισηπροφορικής μαρτυρίας για απόδειξη ύπαρξηςπαράλληλης προφορικής συμφωνίας,ότι η ενεργοποίηση της συμφωνίας τελούσε υπό τηναίρεσηκάποιουγεγονότος. Σύμβαση— Γραπτή σύμβαση γιαπώλησηγης— Όροςστησύμβαση ότι ο 5 πωλητήςδεΘαεπιβάρυνετοκτήμαμευποθήκεςήάλλαεμπράγματαβά ρη— Δεν ισοδυναμούσεμεδιεγγύησηότι τοκτήμαδεν ήτανήδηβεβα ρημένομε υποθήκες ήάλλαεμπράγματαβάρη. Απόδειξη— Γραπτή σύμβαση γιαπώληση γης— Ισχυρισμός γιαύπαρξη παράλληληςπροφορικήςσυμφωνίαςότι ηπώλησητελούσευπό τηναί ρεσηκάποιου γεγονότος—Είναιεπιτρεπτήηπροσκόμισηπροφορικής μαρτυρίας γιααπόδειξητηςπαράλληληςαυτήςσυμφωνίας, έστωκαιαν η ισχυριζόμενη προφορικήσυμφωνίαβρίσκεται σεαντίθεσημε όρους τηςγραπτής σύμβασης(πράγμαπου δεσυνέβαινε στηνπροκειμένηπε ρίπτωση). Μεγραπτήσυμφωνία ο εφεσίβλητοςπώλησεστηνεφεσείουσαδύο τεμάχιαγηςέκτασης54περίπουσκαλώνστηνΑακατάμιααντί£40.000, πληρωτέων μέσασε δύομήνεςαπότηνυπογραφήτης συμφωνίας. Ο όρος 3τηςσυμφωνίας προέβλεπεότι οεφεσίβλητοςυποχρεούτο να μη επιβαρύνειτακτήματαμεοποιαδήποτευποθήκηήνατααποξενώσειμε 20 οποιοδήποτετρόπο. Η συμφωνίαδενυλοποιήθηκε, μεταξύάλλων,διό τιτακτήματαήσανυποθηκευμέναπριναπότηνσύναψητηςσυμφωνίας, καιηεφεσείουσαμεαγωγήτηςαξίωσετηνπληρωμήαποζημιώσεωνγια παράβασησυμφωνίας. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοαπόρριψετηναγωγή 788 10 15 1A.A.A. 5 10 15 Γερμανούν.Κόκχαλου μεέξοδα,διότιδέχθηκετουςισχυρισμούςτουεφεσίβλητουότι,ί)ηυλο ποίηση της συμφωνίας τελούσευπότην αίρεση,πουείχεσυναφθεί με παράλληληπροφορικήσυμφωνία,ότιοιυφιστάμενες υποθήκεςθαεξα λείφοντανγιανακαταστείδυνατήημεταβίβασητωνκτημάτων,πράγμα πουδενείχεκατορθωθεί,καιέτσιηγραπτήσυμφωνίαουδέποτεενεργο ποιήθηκε,ii)ότι ο Εφεσίβλητοςείχε εξαπατηθεί στο ναυπογράψει την συμφωνίααπότονμεσίτηΚώσταΓερμανόστονοποίοείχεαναθέσειτην πώληση τωνκτημάτων,οοποίος τουαπέκρυψεότι ηεφεσείουσα ήταν κόρητου,πράγμαπουανγνώριζεοεφεσίβλητοςήτανπολύπιθανόότι δενθαυπόγραφετην συμφωνία,και ιϋ)ότι ο μεσίτηςείχεπαραβείτις υποχρεώσειςτουπροςτον εφεσίβλητοευρισκόμενοςσε συμπαιγνίαμε τηνεφεσείουσα. Κατ*έφεση,ηεφεσείουσαισχυρίσθηκεότιδενμπορούσεναείχεπρο βληθείισχυρισμόςγιαύπαρξη παράλληλης συμφωνίας πουβρισκόταν σεαντίθεση μετηνγραπτήσυμφωνία,και ειδικότερα μετον όρο 3 αυ τής. Αποφασίσθηκεότι: 20 25 30 (α) Μετονόρο3τηςγραπτήςσύμβασηςοεφεσίβλητοςείχεαναλά βειναμηνεπιβαρύνειταακίνηταμεοποιοδήποτετρόποήνατα αποξενώσει. Δενισοδυναμούσεμεδιεγγύησηότιαυτάδενήσαν ήδηβεβαρυμέναμευποθήκεςήάλλαβάρη,καιγι'αυτόδενήταν ορθός οισχυρισμόςότιυπήρχεαντίθεσημεταξύτουόρου3και της ισχυριζόμενηςπαράλληληςπροφορικήςσυμφωνίας. (β) Η ύπαρξη παράλληλης συμφωνίας πουθέτειτηνενεργοποίηση γραπτήςσυμφωνίαςυπότηναίρεσηκάποιουγεγονότος μπορεί νααποδεικνύεταιμεπροφορικήμαρτυρία,ακόμηκαιανέρχεται σεσύγκρουση μεκάποιογραπτόόροτηςσύμβασης. Στηνπρο κειμένηπερίπτωση,δενυπήρχετέτοιασύγκρουση,καιηαπόδει ξη της ύπαρξης τέτοιας παράλληλης προφορικής συμφωνίας ήτανκαθ'όλαεπιτρεπτή. Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Edgington v.Fitzmaurice[1885]29Οι. D. 459, AberdeenRy Co v.BlaikieBros[1854] 1 Macq. 461, 35 Molonyv. Keman[1842]2Dr. & War31, 789 Γερμανούν. Κόχχαλου
(1994)Gibson v.Jeyes[1801]6 Ves266, McPherson v. Watt[1877]3App. Cas. 254, Mendelssohn v.NormandLtd[1969]2AIlE.R. 1215, J. Evans& Son (Portsmouth)Ltdv.AndreaMerzarioLtd[1976]2All E.R. 930, 5 Pym v. Campbell[1856]6E&B370, Gty& WestminsterProperties 1934 Ltdv. Mudd[1959]Ch.
- Έφεση. Έφεση από την ενάγουσα κατάτης απόφασης τουΕπαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Αρτεμης ILEA με Ναθαναήλ,Ε.Δ.) που δόθηκεστις28.4.90(Αρ. Αγωγής6807/87),μετηνοποίααπορρίφθη κεηαγωγήτης ενάγουσαςγιααποζημιώσειςγιαπαράβασητηςσυμ φωνίαςπουυπέγραψε μετον εφεσίβλητο γιααγοράέκτασηςγης στη Λακατάμεια. Α. Ευτυχίου, γιατην Εφεσείουσα. 10 15 Π. Ιωαννίόης,γιατον Εφεσίβλητο. Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Τηναπόφασητουδικαστηρίουθαδώσει οδικαστής Σ. Νικήτας. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Μεγραπτήσυμφωνίαπουυπέγραψε μετον εφε- 20 σίβλητο, η εφεσείουσα ΟΊ^Αφώνησε να αγοράσει από αυτόν έκταση γης στη Λακατάμεια Τοτίμημαπώλησης συμφωνήθηκε σε£40.
- Γιατηνακρίβειαεπρόκειτογιαδύοτεμάχιαγης-μεαρ.εγγραφήςG.8 και G.9- συνολικούεμβαδού54 περίπουσκαλών. Τακτήματα ήταν βεβαρυμέναμευποθήκηκαιάλλαεμπράγματαβάρηγιαεξασφάλιση 25 των δανειστών του εφεσίβλητου. Ήταν ένας απότους λόγους που δεν υλοποιήθηκε η συμφωνία Η εφεσείουσα αξίωσε με αγωγή της στοΕπαρχιακόΔικαστήριοΛευκωσίαςειδικήεκτέλεση,αλλάεντέλει περιόρισε την απαίτηση της στην καταβολήαποζημίωσης για διάρ ρηξητηςσυμφωνίας απότον εφεσίβλητο. 30 790 1 Α.Α.Δ. 5 Γερμανού ν. Κόκκαλου Νικήτας, Λ. Ηαγ(ογή απέτυχεμεέξοδασεβάροςτηςεφεσείουσας. Θαχρεια στείνασυμπληρώσουμετηνέκθεσητωνγεγονότων, στην έκτασηπου κρίνεται απαραίτητη,προτού μαςαπασχολήσει το σκεπτικό τηςεκκαλοΰμενης απόφασηςκαιοιλόγοιπουπροβάλλονται γιατηνανατροπήτης. Η εφεσείουσα πλήρωσε£100σανπροκαταβολή και συμ φώνησενακαταβάλεισε8ημέρεςαπότηνυπογραφή της συμφωνίας £15.000καιτουπόλοιποσε2μήνεςαπότηνίδιαχρονολογία. Οεφε σίβλητοςμετονόρο3 ανέλαβεναμηνεπιβαρύνειτοκτήμαστοανα μεταξύή νατοαποξενώσει μεοποιοδήποτετρόπο. 10 Οεφεσίβλητοςείχεαναθέσειτηνπώλησητουκτήματοςστονμεσί τηΚώστα Γερμανό. Είναιτοπρόσωποπουσύστησετην εφεσείουσα. Μόνοπουτουαπέκρυψετογεγονόςπωςείναικόρητου. Σύμφωνα μεταευρήματατουΠλήρους Δικαστηρίου, πουεκδίκασε τηνυπόθε ση, τηνπαρουσίασε σανεύπορη ΚυπρίατηςΑγγλίαςπουεπειγόταν 15 νααγοράσειτοκτήμακαιπαρότρυνετονπωλητήναμη χάσειτην ευ καιρία. Ας λεχθείενπαρόδωότιη εκδοχήτηςεφεσείουσας αναφορικάμε ταδιατρέξανταήτανδιαφορετική. Ισχυρίστηκε πως συνάντησε και διαπραγματεύθηκετηναγοραπωλησίααπευθείαςμετονεφεσίβλητο 20 ανεξάρτητααπότον πατέρα τηςκαιχωρίς ναγνωρίζει ότι τουείχε ήδη ανατεθείη εξεύρεση αγοραστήγιατο IOLO κτήμα. Καιαρνήθηκε πωςυπήρξεσυμπαιγνία μετονπατέρατηςγιαναεξαπατήσουν τον εφεσίβλητο. Είναι αξιοσημείωτο όπ ο πατέρας δεν κλήθηκε σαν μάρτυραςστηδίκηγιαναενισχύειτηνεφεσείουσακαιπαράλληλανα 25 αντικρούσει τις κατηγορίες του εφεσίβλητου. Το πρωτόδικοδικα στήριο απέρριψε μεεκτεταμένηαιτιολογίατηνεκδοχήτης εφεσείου σας. Προτίμησε τη μαρτυρίατουεφεσίβλητουστηνολότητατης. Ας σημειωθείότι, ανεξάρτητααπότιςπροθέσεις τουδικηγόρουτηςεφε σείουσας, ταευρήματατουπρωτόδικουδικαστηρίου,πουαφορούν 30 σεπρωτογενήγεγονότα,ουσιαστικάδεθίγονται μετουςλόγους έφε σης,όπωςτελικάδιαμορφώθηκεμετροποποίησηπουεπέτρεψετοδι καστήριοαυτό. Μίααπότιςυπερασπίσεις πουπρόβαλεοεφεσίβλητοςήτανότιη ενεργοποίηση της συμφωνίας,τεκ. 1,τελούσευπότηναίρεση ότιθα 35 είχαναρθείοιπροϋπάρχουσεςεπιβαρύνσειςτουκτήματοςπου,όταν υπογραφότανησυμφωνία,ήτανσεγνώσητουκτηματομεσίτηκαιτης ιδίας της εφεσείουσας. Ο κ. Γερμανός είχεαναλάβει τατης άρσης των εμποδίων, αλλά οι επανειλημμένες προσπάθειες τουαπέβησαν άκαρπες. Τοδικαστήριοβρήκεότιπράγματιέγινετέτοια συμφωνία 40 που απάλλασσε τον εφεσίβλητο των υποχρεώσεων του, οι οποίες απέρρεαναπότηνκύριασυμφωνία 791 Νικήτας, Δ. Γερμανούν. Κόχκαλου
(1994)Το πρωτόδικοδικαστήριο κατέληξε περαιτέρωότι θεμελιώθηκε καιηυπεράσπισητουδόλου,γιατηνοποίαυπάρχειλεπτομερήςπρό βλεψησταάρθρα 17και 19τουπερί Συμβάσεων Νόμου,Κεφ. 149, που παρέχει στον απατηθένταδικαίωμαακύρωσης τηςδικαιοπρα ξίας. Τοεύρηματουδικαστηρίουείναιότιοεφεσίβλητος παρασύρ- 5 θηκεμεαπάτηνασυναινέσειστησύναψητηςσυμφωνίας. "Μεταπιο πάνωυπόψηβρίσκουμε πωςηαπάτηείχεπροκαλέσει τη συναίνεση τουεναγομένου,μετηνέννοιαπωςαυτόςπολύπιθανόνναμηνυπέ γραφε, ανγνώριζεποίαήτανπράγματιηαγοράστρια". Αυτήήτανη κατακλείδατηςπρωτόδικηςαπόφασης στουπόσυζήτησηθέμα. Το 10 δικαστήριο,βασιζόμενο στην Edgingtonv.Fitzmaurice[1885]29 Ch.D. 459,δενπαρέλειψεναεπισημάνει ότιδενείναιαπαραίτητοο δόλοςνααποτελεί τηναποκλειστικήαιτίακαταρτισμούτηςσυμφω νίαςγιαναεπιφέρειτηνακυρότητατης. Τοπρωτόδικοδικαστήριοαπέρριψετηναγωγήκαιγιατρίτολό- 15 γο: ότι οκ. Γερμανόςπαρέβη τιςυποχρεώσεις τουσαναντιπρόσω ποςδιότιείχεσυμφέρονστηδοσοληψία"πουόχι μόνον δεναποκά λυψεαλλά ενεργά απέκρυψε"απότον εφεσίβλητο. Ηυπεράσπιση αυτήμπορούσεναεπιτύχει,όπωςέκρινεηπρωτόδικηαπόφαση,πα ρόλο που ο αντυιροσωπος δεν προστέθηκε ως διάδικος,λόγω της 20 συμπαιγνίαςτωνδύοκαιτηςκοινής επιδίωξηςτους. Γιατασυμπε ράσματακαιτις επιπτώσειςαπότηνκατάχρησητηςεξουσίας τουκ. Γερμανούπροςαντιπροοώπευσητοπρωτόδικοδικαστήριοκαθοδη γήθηκεαπότιςαποφάσεις: AberdeenRy Co.v.BlaikieBros[1854] 1 Macq.461,Molony v.Kernan [1842] 2 Dr.& War 31, Gibson v. 25 Jeyes [1801] 6Ves 266 καιMcPherson v. Watt [187η 3App. Case
- Οι λόγοιτηςέφεσης στρέφονται κατάτουσυμπεράσματος μετο οποίο ηπρωτόδικηαπόφασηδέχθηκε πως ο εφεσίβλητος απέδειξε τιςτρειςαπότιςτέσσερειςυπερασπίσειςπουείχεεγείρει. Παρεμπι- 30 πτόντως,δενεξετάστηκε επιπρόσθετοςισχυρισμός τουότιησυμφω νίακατέστηάκυρηγιατίδενκαταβλήθηκανέγκαιραοιδόσειςτουτι μήματος,όπωςδιαλαμβάνειτοτεκ.
- θεωρήθηκεαχρείαστο. Οπρώτοςλόγοςέφεσηςέχεισανστόχοτηνκρίσητηςπρωτόδικης απόφασηςότι ενόψειτηςπροφορικήςσυμςΛύνίας-αίρεσης " πα- 35 ράτις ενέργειεςτουεναγομένουκαιτουκτηματομεσίτητου,η άρση τωνεπιβαρύνσεωνδενκατέστηδυνατή,καιέτσικατάτηγνώμη μας, αφούείχεπαρέλθει καικάθελογικό χρονικό όριο,βρίσκουμε ότιη σύμβαση αποστερήθηκε οποιουδήποτενομικού αποτελέσματος και ισχύος." Ηεκκαλούσα υπέβαλεότι η αντίκρυσηαυτήείναι λανθα- 40 792 1 Α.Α.Δ. 5 Γερμανού ν. Κόκκαλου Νικήτας,Δ. σμένη. Γιατολόγοότιησχετικήπροφορικήσυμφωνίααντιμάχεται τηνκύριασύμβαση,δηλαδή τονόρο 3, στοπεριεχόμενο τουοποίου έχουμεαναφερθεί. Ηαντίθεση προεξοφλούσεαπόνομικήσκοπιά τη μη αποδοχή της εξωγενούς μαρτυρίας πάνω στην οποία βασίστηκεη εκκαλούμενη απόφαση. Ενπάσηπεριπτώσει τοδικαστήριο δενμπορούσε ναστηριχθεί στηνπροφορικήσυμφωνίαλόγωτηςπιο πάνωαντιφατικότητας της. Σε επίρρωση της θέσης του ο κ. Ευτυχίου παρέπεμψε στον "Phipson on Evidence", 12η έκδοση,παράγραφοι 1891, 1892, 1902 10 και
- Σεαυτέςδιατυπώνεταιογενικόςκανόναςτουδικαίουτης απόδειξης ότι η παράθεση εξωγενούς μαρτυρίας που αντικρούει, αλλοιώνει,προσθέτει ήεπιφέρειδιαφοροποιήσεις σεέγγραφησυμ φωνία είναι απαράδεκτη.. Κατ' εξαίρεση επιτρέπει την απόδειξη παράλληλης προφορικής συμφωνίας συνδεόμενης μετηβασική δε15 δομένουότιαυτήδεσυγκρούεται μετοέγγραφοόπως,κατάτηγνώ μητουσυνηγόρου, είναιη περίπτωσηπουμαςαπασχολεί. Ο κ.Π.Ιωαννίδης,αφούεπεσήμανε πωςδεβάλλεται απευθείας η αποδοχή της μαρτυρίας από το πρωτόδικο δικαστήριο για την ύπαρξηαίρεσης με ιδιαίτερολόγοέφεσης,υποστήριξε όπ καιστην 20 περίπτωσηακόμη πουηπροφορικήσυμφωνίαερχότανσε αντίθεση μετοτεκ. 1 ημαρτυρίαήτανπαραδεκτήκαιμπορούσε ναεπενεργή σει καταλυτικά στο δικαίωμα που παρέχει η γραπτή συμφωνία. Έγινε επίκληση στις υποθέσεις: Mendelssohn v. Normand Ltd. [1969]2 All E.R. 1215 και / Evans & Son (Portsmouth) Ltd. v. 25 Andrea MerzarioLtd. [1976] 2All E.R.
- Παρόλοπουηέφεση δενανακινείάμεσαθέμανομικής δεκτικό τηταςτης μαρτυρίαςπουαφοράστην προφορικήσυμφωνία εντού τοις είναι σωστόνα ασχοληθούμε με την ουσία. Πρωτόδικααντι μετωπίστηκε ένστασητηςεφεσείουσας κατάτηςαποδοχήςτης μαρ30 τυρίας. Περαιτέρωτο θέμαείναι νομικό και ενώπιον μαςδεσυζη τήθηκε μόνο από τη σκοπιά αυτή του αποδεκτού της μαρτυρίας. Όπωςπροεκτέθηκε δόθηκεκάποιαευρύτερηδιάσταση. 35 Δεδικαιολογείται ηδιαπίστωση,αντίθεταμεότιπρότεινε η εφε σείουσα, ότι υφίσταται αντίφασημεταξύ προφορικής καιγραπτής συμφωνίας. Μετονόρο3οπωλητήςανέλαβεναμηναποξενώσει ή επιβαρύνειτοακίνητο. Δεδιεγγυάταιότιτοκτήμαδενείναιήδηβε βαρημένο. Η ύπαρξη αίρεσης σανξεχωριστήπαράλληλης συμφω νίαςμπορείναείναιαντικείμενο εξωγενούςμαρτυρίαςκατ' εξαίρε σητουκανόναπου εκθέσαμε. 793 Νικήτας, Δ. Γερμανού ν. Κόκκαλου
(1994)ΤοθέμααναλύεισύντομααλλάμεμεστότηταοG. D.Nokes "An introductiontoEvidence"4ηέκδοση,σελ.254,στοοποίοαναφέρεται ηπαλαιάυπόθεσηPym v.Campbell[1856] 6 Ε&Β 370,που μπο ρείναπαραλληλιστεί μετηνπαρούσα: "Conditionprecedent. Itmaybeshown thatadocumenthasnever come intoeffect. When the court holds that there is a concluded contract,no evidence to contradict its terms is admissibleonthis ground. But extrinsic evidence is admissibleto show that a deed was deliveredas anescrow,orthattheoperation of any apparent agreement was subjecttoacondition precedent." 5 10 Βλέπε επίσης "Chitty on Contracts" τόμος 1ος,24η έκδοση,παρά γραφοι753και808 στιςσελίδες 413και440αντίστοιχα. Έτσι καιεδώησυμφωνίαθάδιατηρούσετην ισχύ της μόνοαν είχεπληρωθεί ηαίρεση,πράγμαπουδεσυνέβηκε. Ηεπιτυχίατουεφεσίβλητουστοσημείοαυτόσημαίνει,λόγωτης 15 αυτοτέλειαςτωνυπερασπίσεωνπουπρόβαλεκαιτοτέλος τηςυπό θεσηςγιατηνεφεσείουσα. Γιαυτόδεχρειάζεταιναπροχωρήσουμε στηναξιολόγησητωνυποθέσεωνπουμαςπαρέθεσεοκ. Ιωαννίδης. Θαπαρατηρούσαμεμόνονότιτοναντίκτυποτουςστιςπαράλληλες συμφωνίες συζητείοChittyonContraas,στηνπαράγραφο817,σελ. 20 443,μεαυτόακριβώςτοντίτλο"Collateral Terms"καιμευπόβαθρο τιςδυοαποφάσειςEvansκαιMendelssohn,ανωτέρωόπωςκαιάλ λεςαποφάσεις. Φαίνεταιότιβρίσκειαπήχησηηάποψηότιείναιδυ νατό σε ορισμένες περιπτώσεις να επιτρέπεταιηαποδοχή τέτοιας συμφωνίαςέστωκαι αναντιβαίνεισεγραπτόόροσύμβασης. Κτυ- 25 πητόπαράδειγμααποτελείηCity& WestminsterProperties1934 Ltd, v.Mudd[1959] Ch.129. Είναι άξιο μνείας τοπαρακάτω σύντομο απόσπασμα στην πα ράγραφο817 πουμαςδίνειτη συνολικήεικόνα: "Extrinsic evidence may also be admitted to show a collateral 30 agreement or warranty and it is sometimes said that these, too, must not contradicttheexpresstermsofthewritten contract. But it is sometimes possibleto prove an overriding oral warranty or even a promise not to enforce an express term of the written agreement." Ενόψει των πιο πάνω παρατηρήσεων μας αναφορικάμε την ύπαρξηαίρεσηςθεωρούμεπεριττήτην έρευνα τωνυπόλοιπωνλο794 35 1 Λ.Α.Δ. Γερμανού ν. Κόκκαλου Νικήτας, Λ. γων έφεσης. Ηέφεσηαποτυχαίνει μεέξοδασεβάροςτης εφεσείουσας. Ηέφεσηαπορρίπτεται μεέξο δα 795