(1994)17Οκτωβρίου, 1994 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,Π., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΠΙΚΗΣ. ΚΟΥΡΡΗΣ.ΠΑΠΑΔΟ ΠΟΥΛΟΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΉΝΙΔΗΣ,Δ/σχές] ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ, Εφεσείουσα, ν. ΑΚΗ ΦΑΝΤΗΚΑΙΑΛΛΩΝ, Εφεσίβλητων, (ΝομικόΕρώτημαΑρ.290). Νομικό ερώτημαπον επιφυλάχθηκε για γνωμοδότηση από το Ανώτα το Δικαστήριο με βάση το Άρθρο 148τον περί Ποινικής Δικονο μίας Νόμου Κεφ. 155 — Κατά πόσο πρόσωπα εναντίον των οποίων ασκήθηκε ποινική δίωξη,μπορούν να ισχυριστούν πως, λόγω δημοσιευμάτων που τα αφορούν, δεν θα τύχουν δίκαιης 5 δίκης σύμφωνα με το Άρθρο 30.2 τουΣυντάγματος, καιως εκτού του πρέπει να απαλλαγούν τωνκατηγοριών. Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα Άρθρο 30.2 —Κατοχυρώνει το ατομικό δικαίωμα της "ανεπηρέαστου, δημόσιας ακροαματικής διαδικασίας εντός ευλόγου χρόνον, ενώπιον ανεξαρτήτου, αμερο- 10 λήπτου καιαρμοδίου Δικαστηρίου ιδρυομένου διά νόμου." Αγγλική Νομολογία — Κατάργηση της δίκης λόγω παραβίασης τον συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος για δίκαιη δίκη από δημοσιεύματα των μέσων μαζικής ενημέρωσης — Κατά πόσο οι πρόσφατες αγγλικές αποφάσεις αποτελούν αυθεντία για τα Κυ- 15 πριακά Δικαστήρια. Ανθρώπινα Δικαιώματα — Δικαίωμα για δίκαιη δίκη — Μέσα μαζι κής ενημέρωσης. Το πιο πάνω νομικό ερώτημαεπιφυλάχθηκε για γνωμοδότηση από το Ανώτατο Δικαστήριο κατά την έναρξη της διαδικασίας 20 στηνποινικήυπόθεσηυπ' αρ.30984/93,ύστερααπό αίτησητουΓε νικούΕισαγγελέα. Το Ανώτατο Δικαστήριοκατά πλειοψηφία αποφάνθηκε ότι η απάντησηστοπιοπάνωνομικό ερώτημαείναιαρνητική. Α) Υπό Αρτεμίδη,Δ.,συμ(ρωνούντωνκαιτωνΔικαστώνΔημη- 25 τριάδη,Παπαδόπουλου,Χατζητσαγγάρη,ΝικήτακαιΑρτεμη: 160 2 ΑΛΛ. 5 10 15 Αστυνομία ν.Φάντηκαιάλλων
- Ηεισήγησηπως ηαπασχόληση των μέσων μαζικής ενημέρω σης με οποιαδήποτευπόθεση που μπορεί να παρουσιαστεί η είναι ενώπιον του Δικαστηρίου,δυνατόνα καταργήσει τη δίκη, δεν έχει έρεισμα στο ατομικόδικαίωμαπουδιασφαλίζεταιστο 'Αρθρο 30.2 τουΣυντάγματος. * .?
- Δεν έχει εντοπισθεί δικαστική απόφασηή άρθρο που να υποστηρίζει τηθέσηπουυιοθέτησαν οι δικηγόροι τωνκατηγορου μένων.
- Οι μεμονωμένες πρόσφατεςαγγλικές αποφάσειςδεναποτελούν αυθεντίαγια τα Κυπριακά Δικαστήρια. Ηαιτιολόγηση τους βρίσκει έρεισμα στον θεσμό των ενόρκων όπου είναι πιθανός ο επηρεασμόςτους απόταμέσα μαζικήςενημέρωσης. Όμωςσεκαμμιά από αυτές δεν καταργήθηκε η δίκη με την αιτιολογία πως ασχολήθηκαν μ' αυτή τα μέσα μαζικής ενημέρωσης με δυσμενείς δημοσιεύσεις γιατονκατηγορούμενο ήταγεγονότατηςυπόθεσης.
- Δεν υπάρχει υπόθεση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην οποία έγινε πρότασηπως δεν υπήρξε δίκαιηδίκη λόγω δημοσίευ σηςδυσμενών σχολίων γιατονκατηγορούμενο. 20 5.ΣτηνΕλλάδαοκατηγορούμενος προστατεύεταιμεειδικήνομοθεσία από δημόσιο προπηλακισμό απότα μέσα μαζικής ενημέ ρωσης πρινκαικατά τηδιάρκειατηςδίκης.Το θέμααυτό απασχο λεί πολλές χώρες που αναζητούν πρόσφορους τρόπους αντιμετώπισηςτου. 25 Β)Υπό ΚωνσταντινίδηΔ.,συμφωνούντων του Προέδρου ΣτυλιανίδηκαιτωνΔικαστών Πική,Κούρρηκαι Χρυσοστομή: 30
- Η μηθέσπιση νόμου ως προς ζητήματαπου σχετίζονται με τη συνταγματική επιταγή,την τήρηση και τις συνέπειες της, δεν διαγράφει το συνταγματικό δικαίωμαούτε αδυνατίζειτη συνταγ ματικήυποχρέωση τουΔικαστηρίουναδιασφαλίζειμετρόποαποτελεσματικό το σεβασμό τουμέσασταόριατηςαρμοδιότηταςτου. 35 40
- ΣτηνΑγγλία θεωρήθηκεότι οι αρχέςτουκοινοδικαίουεπι τρέπουν την εξέταση και την απόφανσηπάνωσε ισχυρισμό ότι η δίκηδενθαείναι ενδεχομένως δίκαιηεξαιτίαςδημοσιευμάτων. Αν η πτυχή αυτή του κοινοδικαίου είναι ή όχι εφαρμόσιμη στην Κύπροδενχρειάζεταινααπαντηθεί στην παρούσαδιαδικασίαενό ψει της ειδικής ρύθμισης του θέματοςαυτούαπότο άρθρο69 του Κεφ.
- Όμως ανεξάρτητααπότις όποιες δικονομικές δυνατό τητες πουπαρέχει ηΠοινικήΔικονομία, είναι δικαίωματουκατη γορουμένου ναεγείρειζήτημαπαραβίασηςσυνταγματικού δικαιώματός του και καθήκον του Δικαστηρίου να εξετάσει τον ισχυρισμό καιτις ενδεχόμενες επιπτώσειςτου.
- Δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί εκ των προτέρων ένα στάδιο ως κατάλληλο για έγερσηκαι εξέταση ισχυρισμών γιαπα- ' -' ' 161 Αστυνομίαν.Φάντηκαιάλλων
(1994)ραβίασηατομικών δικαιωμάτων που κατοχυρώνει το Σύνταγμα. Το κατάλληλο στάδιο είναι υποχρεωτικά συναρτημένο προς τη φύσητουισχυρισμούκαιτηφερόμενηεπίδρασητουστη διαδικα σία. Στην παρούσαυπόθεσηηφύσητου ισχυρισμού,δικαιολογεί 5 τηνεξέτασητουκατάτηνέναρξητηςδιαδικασίας. Ηυπόθεσηεπαναπέμπεται στοΕπαρ χιακόΔικαστήριοΛευκωσίας,μετη Γνωμοδότηση τουΑνωτάτονΔικα στηρίου,γιατηνπεραιτέρωδιαδικασία. jQ Υποθέσειςποναναφέρθηκαν: Δημοκρατία ν Κνπριανίδη & Άλλων Υπόμνημα 285 ημερ. 15.4.1994ΑγαπίουνΔημοκρατίας
(1989)2CLR 396ΚανκαρήςνΔημοκρατίας
(1990)2 CLR203' 15 Martin νΔημοκρατία
(1994)2ΑΛΛ. 29ΚωνσταντινίδηςνΒήμαΛτδ
(1983)1 CLR 348· LazarisνTheRepublic
(1961)CLR309MakrisaliasPetinosνThePolice
(1961)CLR330Antoniou&OthersνTheRepublic
(1964)CLR 116- 20 CharitonosA OthersνTheRepublic
(1971)2CLR 40· TheodoTouνThePolice
(1971)2 CLR245Vrakas&AnotherνTheRepublic
(1973)2 CLR 139MatsentidesνThePolice
(1973)2CLR250Queiss νTheRepublic
(1987)2CLR49- 25 ΕυσταθίουνΑστυνομίας
(1990)2AAA 294ΒίχτωροςνΧριστοδούλου.
(1992)1ΑΛΛ.512ΓρηγορίοννΤραπέζηςΚύπρουΛτδ.
(1992)1ΑΛΛ. 1222ΜαχρήνΧ"Εναγγέλου.Πολ. Εφέσειςημερ. 14.4.1993Αγγελή νΗλίαΑ Άλλον.Πολ. Έφεσηημερ. 30.12.1993ConeUyνDPP48Cr.AppealReports 183R νMalik52Or.AppealReports140162 30 2 ΑΛΛ. Αστυνομία ν.Φάντηκαιάλλων R ν Savundra52 Cr.AppealReports637· R νKray& Others53 Cr.AppealReports412R νCou&hlan & Young63 Cr.AppealReports33R νMcCann &Others92 Cr.Appeal Reports239· 5 R ν Bow Street Metropolitan Stipendiary Magistrate exparte DPP 95 Cr.AppealReports9R ν Taylor& TaylorCr.Appeals 4807/92 and4088/92 (Courtof Appeal- CriminalDivision)απόφαση ημερ. 11.6.1993· R νCroydonJusticesExΡDean[1993]3AUE.R. 129- 10 Sawa "Pampos" ν ThePolice
(1986)2 CLR 30ΕύρηκαΛτδ ν UnileverPLC.Πολ. Έφεση ημερ. 23.2.1994· Έλληνας νΔημοκρατίας
(1989)2AAA 149Τονβλοποιεία Παλαικνθρου ΓΙΓΑΣ ΑΤΔ ν Ουστά. Πολ. Έφεση ημερ. 18.2.1994- 15 Republic ν Sampson
(1977)2 CLR
- Νομικό Ερώτημα. Νομικό ερώτημα το οποίο επιφυλάχθηκε για γνωμοδό τησηαπότοΑνώτατοΔικαστήριο ύστερα απόαίτησητου ΓενικούΕισαγγελέα, μεβάσητοΑρθρο 148 τουΠερίΠοι20 νικής Δικονομίας Νόμου, μεταξύ άλλων, κατά πόσον το Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία, προτού αναγνωσθεί τοκα τηγορητήριο στουςκατηγορουμένους ναεξετάσειπαράπο νο των κατηγορουμένων ότι υπήρξε παραβίασητου συ νταγματικού δικαιώματος τους για δίκαιη και 25 αμερόληπτη δίκη. Ρ.Γαβριηλίδης, Εισαγγελέας τηςΔημοκρατίαςμε τηΜ. Μαλαχνον (κα)και Γ.Πατιαϊα)άννον, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,γιατηνκατηγορούσααρχή. 30 Ε. Ευσταθίουμε Κ. Καμένο, για τον κατηγορούμενο αρ.
- 163 Αστυνομίαν.Oavrqκαι άλλων
(1994)Χρ. Τριανταφυλλίδης, για τους κατηγορούμενους 2, 3 και
- Cur.adv. wit. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Π .: Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευ κωσίας, κατά την έναρξη της διαδικασίας στην Ποινική 5 Υπόθεση Αρ. 30984/93, ύστερα από αίτηση του Γενικού Εισαγγελέα, μεβάσητοΆρθρο 148τουπερίΠοινικής Δι κονομίας Νόμου,(Κεφ. 155,Νόμοι Αρ. 93/72, 2/75, 12/75, 41/78, 162/89, 142/91,9/92),επεφύλαξε για γνωμοδότηση απότοΑνώτατο Δικαστήριο ταπιοκάτωνομικάζητήμα- 10 τα:"
- Κατάπόσον το Δικαστήριο έχει στο παρόνστά διο της διαδικασίας, δηλαδή, προτού αναγνωσθεί το κατηγορητήριο στους κατηγορουμένους, δικαιοδοσίαή εξουσία, χωρίς να προβλέπεται τούτο από τον περί 15 Ποινικής Δικονομίας Νόμο,Κεφ. 155, να εξετάσει πα ράπονο των κατηγορουμένων ότι υπήρξε παραβίαση του συνταγματικού δικαιώματος τους για δίκαιη και αμερόληπτη δίκη το οποίο κατοχυρώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματοςεπειδή κατάτους ισχυρι- 20 σμούς της υπεράσπισης,έχουν κυκλοφορήσει αρνητικά δημοσιεύματα σε βάρος τους αναφορικά με την ενώπών τουυπόθεση. 2.Αν τοπιοπάνωερώτημα
(1)απαντηθείκαταφατι κά,κατάπόσον τοΔικαστήριο έχειδικαιοδοσίαήεξου- 25 σίαστοπαρόνστάδιοτηςδιαδικασίας,δηλαδή,προτού αναγνωσθεί τοκατηγορητήριοστους κατηγορουμένους, να ακούσει μαρτυρία για να διακριβώσει κατά πόσον υπήρξε η ισχυριζόμενη παραβίασητουεν λόγωσυνταγ ματικούδικαιώματοςτωνκατηγορουμένων. 30 3. Αν το ερώτημα
(1)απαντηθεί καταφατικά, κατά πόσον το Δικαστήριο, εφόσον αποφανθεί ότι υπήρξε παραβίασητου πιο πάνωσυνταγματικού δικαιώματος των κατηγορουμένων έχει εξουσία ήδικαιοδοσία, στο παρόν στάδιο της διαδικασίας,δηλαδή, προτού ανα- 35 164 2ΑΛΛ. 5 Αστυνομίαν.Φαντηχαιάλλον γνωσθείτοκατηγορητήριοστους κατηγορουμένους,να αποφασίσει ότι η κατηγορούσα αρχή δε δύναται να προχωρήσει τηνυπόθεσητηςκαιωςεκτούτουναανα κόψει την πορείατης ποινικής διαδικασίας απαλλάσσονταςτουςκατηγορουμένους." Το Ανώτατο Δικαστήριο, αφού άκουσε τις απόψεις τωνδιαδίκων,αποφάσισεκατάπλειοψηφίαότιη απάντη σησταπιοπάνωνομικάζητήματαείναιαρνητική. Ηυπόθεσηεπαναπέμπεταιστο ΕπαρχιακόΔικαστήριο 10 Λευκωσίας, με τη Γνωμοδότηση τουΑνωτάτου Δικαστη ρίου,γιατηνπεραιτέρωδιαδικασία Τηναπόφασητηςπλειοψηφίας- (Δημητριάδης, Παπα δόπουλος,Χατζητσαγγάρης,Νικήτας,Αρτεμίδηςκαι Αρτέμης,Δ/στές)- θαδώσειοΔικαστήςκ.Αρτεμίδηςκαι την Απόφαση της μειοψηφίας - (Στυλιανίδης, Π., Πικής, Κούρρης,ΧρυσοστομήςκαιΚωνσταντινίδης,Δ/στές) - θα δώσειοΔικαστήςκ.Κωνσταντινίδης. Μετην απόφασηαυτήσυμφωνούν οι δικαστές:Δημη τριάδης, Παπαδόπουλος, Χατζητσαγγάρης, Νικήτας,Αρ20 τεμίδηςκαιΑρτεμης. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.:Τοερώτημαπουτέθηκεενώπιονμας είναι κατά πόσο δημοσιεύματα που αφορούν, στην υπό κρίσηπερίπτωσηπρόσωπαεναντίοντωνοποίωνασκήθη κεποινικήδίωξη,μπορούνναισχυριστούν πως,λόγωτων 25 δημοσιευμάτωναυτώνδεθατύχουνδίκαιηςδίκηςσύμφω να με το Αρθρο 30.2 του Συντάγματος,και ως εκτούτου πρέπεινααπαλλαγούντωνκατηγοριών.Μολονότι τοπα ράπεμψανπρωτόδικοΔικαστήριο έχεισυντάξει τρίαερω τήματα, σε ισάριθμεςπαραγράφους, πιστεύουμε πωςστην 30 πραγματικότητα είναι ένα, όπως το διατυπώνουμε αμέ σωςπιοπάνω.Πάνωσ'αυτότοσημείοπαρατηρούμεπως και οι δικηγόροι των κατηγορουμένων παρουσίασαντην επιχειρηματολογία τους προβάλλοντας δύοεπάλληλεςει σηγήσεις: (α)ότι το Δικαστήριο μπορεί νακρίνει πως το 35 περιεχόμενο των δυσμενών σχολίων που δημοσιεύθηκαν 165 A$repUhj&Α, Δστννομία y.Οαντηκαιάλλον
(1994)για τους κατηγορούμενους συνεπάγεται αποστέρηση του δικαιώματος τους για δίκαιηδίκη,και (β)αν αυτόγίνει αποδεκτό,τότε ηδίκηπρέπειναανακοπείκαιοικατηγο ρούμενοι νααπαλλαγούν. Πολύ ορθά οι συνήγοροι έκαμαν συγκεκριμένη και 5 σαφή την εισήγηση τους στο παράπεμψαν Δικαστήριο γιατί,σύμφωναμετηνομολογία,προϋπόθεσηγιανατεθεί σε λειτουργία το άρθρο 148, του περί Ποινικής Δικονο μίαςΝόμου,Κεφ.155,είναιηαναγκαιότητα επίλυσης του ερωτήματος που εγείρεται για την παραπέρα πορεία της 10 δίκης. Είμαστε της γνώμης πως η απάντηση στο ερώτημα είναιαρνητικήγιατί, (α)Ηεισήγησηπωςηαπασχόλησητων μέσωνμαζικής ενημέρωσης με οποιαδήποτευπόθεση που μπορεί να πα- 15 ρουσιαστεί - ή είναιενώπιοντουΔικαστηρίου- δυνατό να καταργήσειτηδίκη,δεν έχειέρεισμα στοατομικό δικαίω μα πουδιασφαλίζεταιστο Άρθρο 30.2 του Συντάγματος. Υιοθέτησητέτοιας ιδέαςκαταλύειστηνπράξη τη δικαστι κή λειτουργία ή, το λιγότερο, την καθιστά ατελέσφορη. 20 Επιπλέοναπολήγειστηνάρνησητουδικαιώματοςτουπο λίτηγια δίκαιηδίκηγιατί,ανυιοθετηθεί αυτήη θέση, θα σήμαινε πωςτο ίδιοτοΔικαστήριοδέχεταινακαταργηθεί ηνόμιμη δίκηγια να μετατεθεί ηκρίση τηςυπόθεσηςστα μέσα μαζικήςενημέρωσης. Κάμνουμε εδώ μιαπαρέκβαση 25 γιαναπούμεπωςδεμαςδιαφεύγειτογεγονός ότιταμέσα μαζικής ενημέρωσης ασχολούνται, με το δικό τουςτρόπο βέβαια,γιαπολύκαιδιεισδυτικάμευποθέσειςπουπαρου σιάζονται σταΔικαστήρια,θα ήτανόμως ατόπημανα δε χθούμε πως ο κατηγορούμενος, ή σε ποινική υπόθεση η 30 διωκτική αρχή, μπορούν να εισηγούνται κατάργηση της δίκης,ή στις πολιτικές υποθέσειςοιδιάδικοιτην αποδοχή ή απόρριψητης αγωγής αναλόγως του συμφέροντος του όποιου διάδικου, επειδή ασχολήθηκαν με την υπόθεσητα μέσα μαζικής ενημέρωσης, που,ειρήσθω εν παρόδω, δεν 35 είναιπαράγοντεςστηδίκη. 166 ΖΑΛΛ. .Αστυνομίαν.Φάντηκαιάλλον ΑοημΙΑης, Λ (β) Δενυπάρχειπροηγούμενοσεοποιαδήποτε χώρα,με το ίδιο ή παρόμοιο νομικό καθεστώς όπως το δικόμας,, που ανακόπηκε η έναρξη της ποινικής διαδικασίας,ή η πορεία της δίκης,λόγω δημοσιευμάτων που αφορούν σ' 5 αυτή. Οι δικηγόροι ότανρωτήθηκανειδικάπάνωστο ζή τημα, και τους ζητήθηκενα παρουσιάσουν οποιεσδήποτε σχετικές αυθεντίεςπεριήλθανστην αντίληψητους, ανέφε ραν πως όταν τους δοθεί ηευκαιρίανααναπτύξουντην εισήγησητουςστοΕπαρχιακόΔικαστήριοθαπροβούνστη 10 δέουσαέρευνα.Έχουμετηγνώμηπωςηέρευνατωνδικη γόρων ήταν πλήρης. Ο κΤριανταφυλλΙδής είχε μάλιστα την καλοσύνη να μας αποστείλει και Αγγλική απόφαση, που βρήκε μετά το πέρας της ενώπιον μας διαδικασίας. Είχαμε την ευκαιρίαβέβαιανακάμουμεκαι τη δικήμας 15 έρευνα.Δεν έχουμε εντοπίσει δικαστικήαπόφαση,ή,έστω άρθροστηνομικήφιλολογία,πουναυποστηρίζει τη θέση πουυιοθέτησανοιδικηγόροιτωνκατηγορουμένων. (γ) Οι μεμονωμένες πρόσφατες αγγλικές αποφάσεις δεν αποτελούν για μαςαυθεντία.Απλήαναφοράσ'αυτές καταδεικνύειπωςη αιτιολόγηση τουςβρίσκει έρεισμα στο θεσμό των ενόρκων, όπου είναι πιθανός ο επηρεασμός τους από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Όμως,καιαυτό είναι το σημαντικό,σεκαμιάαπόαυτέςδεν καταργήθηκε η δίκη με την αιτιολογία πως ασχολήθηκαν μ' αυτήτα μέσα μαζικής ενημέρωσης δημοσιεύοντας δυσμενείς ανα φορές για τον κατηγορούμενο ήτα γεγονότα τηςυπόθε σης. Ολόγος της δικαστικήςδιαταγήςπουεκδόθηκε στις συγκεκριμένες υποθέσεις ήτανηπιθανότηταεπηρεασμού τωνενόρκων. Πρέπειεπίσηςνασημειώσουμεπωςη δικα στική πρακτικήστην Αγγλία δενπροσφέρεται σε μαςγια άντλησηέστω βοήθειας,γιατί στηχώραμας ισχύουν συν ταγματικέςδιατάξεις. (δ)Συμμεριζόμαστε την άποψηότι μπορεί να εγερθεί ζήτημα ενώπιον οποιουδήποτε Δικαστηρίου που να 35 αφοράστηδίκαιηδίκη,καιδιάφοραάλλα,όπωςεπιτρέπει οΝόμοςκαιτοΣύνταγμα.Δενκρίνουμεόμωςσκόπιμο να στοχαστούμε, κάμνοντας θεωρητικές υποθέσεις, σε ένα τομέαόπουηνομικήεπιστήμηκαινομολογίαδενθεώρησε 167 Αστυνομίαν.Φάντηκαιάλλων
(1994)ορθόναεκτραπείαπότοδρόμοπουαπό χρόνιατώρα βα δίζει. Ακόμα και στις λίγες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου το ζήτημα αγγίζεται στην ουσία του.Κατα πιάνονται δηλαδή με τα συγκεκριμένα γεγονότα τηςυπό θεσης, βάσει των οποίων προβλήθηκε ο ισχυρισμός πως 5 δεν υπήρξε δίκαιηδίκη.Δεν υπάρχει υπόθεση στην οποία έγινεπρότασηπωςδενυπήρξεδίκαιηδίκη,επειδήασχολή θηκαντα μέσα μαζικής ενημέρωσης με αυτήή, πιο συγκε κριμένα,γιατί δημοσιεύθηκαν δυσμενή σχόλια γιατον κα τηγορούμενο. 10 (ε) Η πραγματικά απαράδεκτη κατάσταση που δη μιουργείται, όταν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ασχολού νται μεανεπίτρεπτο τρόπομετις υποθέσεις πολιτών,που μπορεί να παρουσιαστούν ήβρίσκονται στα Δικαστήρια, απασχολεί πολλές χώρες που αναζητούν πρόσφορους 15 τρόπους αντιμετώπισης της.ΠαράδειγμαηΕλλάδα,όπου έχει θεσπιστεί ειδικήνομοθεσία, και μάλιστα συζητείται η παραπέραβελτίωση τηςπροςτοαυστηρότερο,γιαναπρο στατευθεί ο κατηγορούμενος απόδημόσιο προπηλακισμό από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και άλλα όργανα,πριν 20 καικατά τηδιάρκειατηςδίκης.Ας μηνξεχνούμε τοαξίω μα πως ένας είναι αθώος μέχρις ότου κριθεί ένοχος από το δικαστήριο, μετάαπότηνπροβλεπόμενη νόμιμη'διαδικασία. Μετηναπόφασηαυτή συμφωνούν οι δικαστές: Στυλια- 25 νίδης Π.,Πικής, Κούρρης, Χρυσοστομήςκαι Κωνοταντινίδης. , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.:Πριναπαγγελθούνοικατηγο ρίες, ηυπεράσπιση εκδήλωσε την πρόθεση της να ισχυρι στεί ότι, εξ αιτίας δυσμενών για τους κατηγορουμένους 30 δημοσιευμάτων, η διαδικασία δεν θα ήταν ανεπηρέαστη ενώπιον ανεξάρτητουκαιαμερόληπτου Δικαστηρίουκατά παράβαση του ατομικού δικαιώματος των κατηγορουμέ νων όπως το διασφαλίζει τοάρθρο30.2 τουΣυντάγματος και ότι δεν θα έπρεπε να επιτραπεί η προώθηση της. Το 35 πρωτόδικο Δικαστήριο, αντίθεταπρος τηνάποψητηςκατηγορούσας αρχής,έκρινε ότι μπορούσε ναεγερθεί τέτοιο 168 2ΑΛΛ. Αστυνομίαν.Φαντηκαιάλλον Κον/οικ,Λ. ζήτημαστο στάδιο εκείνοκαιότι υπήρχεδικαιοδοσίακαι εξουσίαγιαεξέτασητηςουσίαςτου. Μετά απόαίτηση εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα, επιφυλάχθηκαν για γνωμάτευση από το Ανώτατο Δικα5 στήριο σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 148 του Κεφ. 155,τα ακόλουθα νομικά ερωτήματα ως εγειρόμενα κατάτηδιάρκειατηςδίκης:
(1)Κατάπόσον το Δικαστήριο έχειστο παρόνστάδιο της διαδικασίας, δηλαδή,προτού αναγνωσθεί τοκατήγο ρο ρητήριο στους κατηγορουμένους, δικαιοδοσία ή εξουσία, χωρίς ναπροβλέπεται τούτοαπότονπερίΠοινικήςΔικο νομίας Νόμο,Κεφ. 155, ναεξετάσειπαράπονοτωνκατη γορουμένων ότι υπήρξεπαραβίαση τουσυνταγματικούδι καιώματοςτους γιαδίκαιηκαιαμερόληπτηδίκητοοποίο 15 κατοχυρώνεται απότο άρθρο30.2 τουΣυντάγματοςεπει δή κατά τους ισχυρισμούςτηςυπεράσπισης,έχουνκυκλο φορήσει αρνητικά δημοσιεύματα σε βάροςτουςαναφορι κάμετηνενώπιοντουυπόθεση.
(2)Αν το πιο πάνω ερώτημα
(1)απαντηθεί κατα2ο φατικά, κατά πόσον το Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία ή εξουσία στο παρόν στάδιοτης διαδικασίας,δηλαδή, προ τού αναγνωσθεί το κατηγορητήριο στους κατηγορουμέ νους, να ακούσει μαρτυρία για να διακριβώσει κατά πόσον υπήρξε η ισχυριζόμενη παραβίασητου εν λόγω 25 συνταγματικούδικαιώματοςτωνκατηγορουμένων.
(3)Αν το ερώτημα
(1)απαντηθεί καταφατικά,κατά πόσον το Δικαστήριο, εφόσον αποφανθείότι υπήρξεπα ραβίαση του πιο πάνω συνταγματικού δικαιώματος των κατηγορουμένων έχει εξουσία ήδικαιοδοσία, στο παρόν στάδιο της διαδικασίας,δηλαδή,προτού αναγνωσθεί το κατηγορητήριο στους κατηγορουμένους, να αποφασίσει ότι ηκατηγορούσα αρχήδεν δύναται να προχωρήσει την υπόθεσητηςκαιωςεκτούτουναανακόψειτηνπορείατης ποινικής διαδικασίαςαπαλλάσσοντας τους κατηγορουμέ35 ν ο υ ς 169 Kcw/δΐβ, L· Αστυνομίαν.Φαντηttaiάλλον
(1994)Ο η. Γαβριηλίδης μαςεξήγησεπωςστηνπραγματικότη τατο ερώτημα είναι ένα, το πρώτο.Δήλωσεπως αν αυτό απαντηθείκαταφατικά είναικαιη θέσητηςκατηγορούσας αρχής, όπως και εκείνη της υπεράσπισης, πως και στα άλλαδυοθαπρέπειαναπόφευκταναδοθείη ίδιακαταφα- 5 τικήαπάντηση, θεωρήθηκε σκόπιμηηπροσθήκητουςγια να καταφανείαπό την παράθεσητους πρόσθετος λόγος για τον οποίο δεν θαέπρεπε το πρώτο ερώτημα νααπα ντηθεί καταφατικά. Ενόψει αυτής της θέσης, το έγγραφο πουέθεσεενώπιονμαςοκ. ΓαβριηλίδηςκατάτοτέλοςτηςJQ αγόρευσης του ως συνοψίζον την τελική εισήγηση του, αναφέρεταιμόνοστοερώτημα1. Αγόμεθα στηνκατάληξηπωςταερωτήματα2και3 δεν έχουν τελικά προωθηθεί και πως δεν χρειάζεται νααπα ντηθούν. (Βλ. Δημοκρατία ν.Δημήτρης Κνπριανίδηςκαι 15 άλλοιΥπόμνημα 285 ημερομηνίας 15Απριλίου 1994).θα σημειώναμε όμωςκαιταακόλουθα:Τοερώτημα2 έχειως προϋπόθεση την ύπαρξηδυνατότητας έγερσης τουθέμα τος. Το θέμα σχετίζεται μεδημοσιεύματα χωρίς τηνπρο σαγωγήτων οποίων θαήταναδύνατονα συζητηθεί. Στην 20 υπόθεσηΑγαπίου ν.Δημοκρατίας
(1989)2 CLR 396,η αί τησηγιαπροσαγωγή μαρτυρίαςστο Ανώτατο Δικαστήριο ω ς προς δημοσιεύματα που επηρέασαν,κατάτον ισχυρι σμό του εφεσείοντα, το δικαίωμα του για ανεπηρέαστη δίκηπουεξασφαλίζεταιαπότοάρθρο 30.2 τουΣύνταγμα- ^ τος απορρίφθηκε γιατί, εφόσον αυτή η μαρτυρία ήταν αντικειμενικά διαθέσιμη εξαρχής,θαέπρεπε ναείχε προ σαχθεί κατά την πρωτόδικη διαδικασία. Στην υπόθεση Κανκαρήςν.Δημοκρατίας
(1990)2 CLR203, ο εφεσείων επανήλθε με εισήγηση για ακύρωση της καταδίκης του 30 λόγω παραβίασηςτου δικαιώματος που κατοχυρώνει το άρθρο 30.2 του Συντάγματος.Θααναφερθούμε και μετά στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου αλλά εδώση μειώνουμε πως,κατάτην απόρριψητηςεισήγησης,επιση μάνθηκεημήπροσαγωγήμαρτυρίαςκατάτηνπρωτόδικη 35 διαδικασία. [Βλ. επίσης την υπόθεση Martin ν. Δημοκρα τίας
(1994)2 Α.ΑΑ 29. Το ερώτημα 3προϋποθέτει από φαση πως πράγματι παραβιάστηκε τοδικαίωματωνκα τηγορουμένων πουκατοχυρώνεται με το 'Αρθρο 30.2 του 170 2 ΑΛΛ. Αστυνομίατ. Φάντηκαιάλλων Kmv/δης,Δ. Συντάγματος. Αυτό σημαίνει πως στην πραγματικότητα δενεγείρεταιακόμα. Όπωςπροκύπτει απότηδιατύπωσητων ερωτημάτων, εκείνο που απασχόλησε το Γενικό Εισαγγελέα ως εγειρό5 μενο κατά τηδιάρκειατηςδίκης,είναι ανυπάρχειη ανα φερόμενη δικαιοδοσία ή εξουσία "στο παρόν στάδιο". Αυτήηδιατύπωσηαφήνεινανοηθεί πως ενδεχομένως θα ήτανδιαφορετικήη κατάστασηαντοζήτημαεγειρόταν σε άλλο στάδιο,για να μήν πούμε ότι υπονοεί πως σε άλλο 10 στάδιοείναι,κατάτηθέσητου,δυνατήη έγερσητου. Οδη γεί προς την ίδιακατεύθυνση και το ίδιο το γεγονός της σύνδεσης του ερωτήματος με την ανυπαρξίαειδικήςπρό νοιαςγιαέγερσητέτοιου θέματοςστον ΠερίΠοινικής Δι κονομίας Νόμο,Κεφ.155.Εντούτοις,ήτανηθέσητης κατηγορούσας αρχήςπωςτοερώτημα 1 πρέπεινααπαντηθεί αρνητικά γιατί το θέμα στο οποίο αναφέρεται,ως εκ της φύσης του,δεν μπορεί ναεγερθεί σε οποιοδήποτεστάδιο τηςδιαδικασίας.'Οχι,γιατί (α)το αγγλικό κοινοδίκαιο το οποίο,σύμφωνα με την 20 εισήγησητουκ.Γαβριηλίδη,πρέπειναθεωρηθεί ότιισχύει και ως προς αυτή την πτυχή του στην Κύπρο παρά τις πρόνοιες τουάρθρου69 τουΚεφ. 155,δενεπιτρέπει έγερ ση θέματος κατάχρησης της διαδικασίας (ενόψει και της υπόθεσης Κωνσταντινίδης ν.ΒήμαΛτδ
(1983)1 CLR 348) 25 ήμή "δίκαιηςδίκης",ήγενικότεραγιατί (β)ΔενυπάρχειεξουσίαγιαδιακήρυξηαπότοΔικαστή ριο ότι ορισμένη δίκη, ως διεξαχθείσα κατά παράβαση συνταγματικού δικαιώματος, είναι άκυρη,αλλά γιατί δεν μπορεί σε καμιάπερίπτωση στην Κύπρο όπουηδίκηδιε30 ξάγεται χωρίς ενόρκους να θεωρηθεί ότι δημοσιεύματα (όποια και αν είναι ηφύση,το περιεχόμενο, η προέλευση καιοχρονικός καιάλλος συσχετισμόςπροςτηδίκηκαιτο αντικείμενο της) είναιδυνατόνακαθιστούντηδιαδικασία "καταχρηστική"ή άκυρη.Επικαλέστηκε συναφώςτη νομο35 λογία αναφορικάμετιςπροσαρμογές πουκρίθηκεότιεπι βάλλονται στηνΚύπροκατάτηνεφαρμογήαρχώνπου κα θιερώθηκαν στην Αγγλία ακριβώς επειδή στην Κύπροδεν 171 KCW/8«E&Δ. Aerovepia v.Oawq BS&άλλον
(1994)υπάρχουνένορκοι. [Βλ. LazarisDemetriouv. TheRepublic
(1961)CLR 309, GeorghiosPanayiMakrisAliasPetinos v. ThePolice
(1961)CLR 330,AndreasAntoniou andOthers v. The Republic
(1964)CLR 116 σελ. 137,Adamos ChaiitonosandOthersv. TheRepublic
(1971)2CLR40στη 5 σελ. 90-91,PetrosTheodorou v: The Police
(1971)2CLR 245, Pantelis VrakasandAnotherv.TheRepublic
(1973)2 CLR 139, Michael Theodorou Matsentides v. The Police 1973 2 CLR 250 στη σελ. 252, Henri Jean Queiss v. Republic
(1987)2CLR49.] 10 Κατά τη διάρκεια της συζήτησης υποδείχθηκε στονκ. Γαβριηλίδη πως αυτήηπροσέγγιση φαίνεται να εκφεύγει του ερωτήματος,όπως αυτότέθηκε. Μαςεξήγησεπως ζη τήθηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο ναεπιφυλαχθούν ερωτήματα που θα έθεταν ενώπιον του Ανωτάτου Δικά- 15 στηρίου τοζήτημα στηγενικότητα του, όπως δηλαδήτο διατύπωσε ενώπιον μας,αλλά τοπρωτόδικο Δικαστήριο αρνήθηκε να επιφυλάξει τέτοια ερωτήματα γιατί έκρινε πως δενπληρούνταν οιπροϋποθέσεις του άρθρου 148.Ο συλλογισμός τουκ. Γαβριηλίδη ωςπρος το επιτρεπτό της 20 απάντησηςστο ερώτημαόπωςτοδιατύπωσεενώπιονμας, ήτανοακόλουθος: Στο μείζον περιέχεται καιτο έλασσον. Αν δεν είναι νοητή η κήρυξη διαδικασίας ως "καταχρηστικής" ήως άκυρης εξ αιτίας δημοσιευμάτων, δενθα τίθεται ζήτημα25 αναζήτησηςδιαδικαστικούσταδίουστο οποίοθα μπορού σε ναεγερθείτέτοιο ζήτημα. Υποστήριξεδιαζευκτικάπως στο βαθμό πουτο ζήτημα αναφέρεται σε δημοσιεύματα που φέρονται να επιδρούν όχι στο αμερόληπτο τουΔικα στηρίου (πουμπορεί ναεγείρεται μόνοinconcretoκαιόχι 30 in abstracto) αλλά σεάλλους παράγοντες της δίκης (π.χ. μαρτυρίες), αυτό πρέπει ναεγείρεται καινα εξετάζεται στο τέλοςτηςδίκηςκάτωαπότο πρίσματουσυνόλουτης μαρτυρίας. Η Υπεράσπιση υποστήριξε πως ταερωτήματα, όπως 35 τα διατύπωσε η κατηγορούσα αρχή ενώπιον μας, είναι άλλα απόεκείνα που έχουν επιφυλαχθεί. Απάντηση σ' 172 1ΑΛΛ. ΑστννομΙον.Φάντηκαιάλλον Κνν/Αι&Δ. αυτά προϋποθέτει δικαστική εξέταση τους στην ουσία τους, πράγμα που δεν έχει γίνει ακόμα Βρισκόμαστε στο στάδιο της συζήτησης αν τέτοιας μορφής ζήτημα μπορεί να εγερθείστο στάδιοεκείνο. Είναι δικαίωματουκατηγο5 ρουμένου να ισχυριστεί παραβίαση των συνταγματικών του δικαιωμάτων. Εφόσον η κατ' ισχυρισμόν παραβίαση άπτεται του ίδιου του κύρους της διαδικασίας, όχι μόνο μπορεί να το κάμει σε εκείνο το στάδιο αλλά εκείνο το στάδιο είναι το μόνο κατάλληλο. Απόρριψη του αιτήμα10 τος της υπεράσπισηςγια το λόγο που ανέπτυξε η κατηγο ρούσααρχή,θα σήμαινε απόρριψη της ουσίαςτου ισχυρι σμού των κατηγορουμένων χωρίς να τους δοθεί η δυνατότηταναακουστούν. Το ερώτημα, όπως έχει διατυπωθεί, εγείρει δικονομι15 χ ήζ φύσης ζήτημα. Η διεύρυνση του με τον τρόπο που ει σηγείται η κατηγορούσα αρχή θα απολήξει σε απάντηση ερωτήματος άλλου από εκείνο που έχει επιφυλαχθεί κατά παράκαμψη μάλιστα της δικαστικής απόφασης (που είναι έγκυρη και δεσμευτική) πως τέτοια ερωτήματα δεν ήταν 20 δυνατό να επιφυλαχθούν για γνωμάτευση απότο Ανώτα το Δικαστήριο σε εκείνο το στάδιο. Η εισήγηση της κατηγορούσας αρχής για αρνητική απάντηση στο πρώτο ερώ τημα που επιφυλάχθηκε,γιατο λόγο που δόθηκε, συνιστά ανεπίτρεπτηπρόσμειξη τουδιαδικαστικούμετο ουσιαστι25 κό. Αποδοχή της θα σήμαινε εκ προοιμίου απόρριψη του ισχυρισμού της υπεράσπισης στην ουσία του πριν της δοθεί η δυνατότητανατον τεκμηριώσει καιπριντελικά να ασκήσει, σεσχέσημεαυτόντον ισχυρισμό, τηδικαιοδοσία τουτο πρωτόδικο Δικαστήριο. 3ο Στο Ανώτατο Δικαστήριο παραπέμπονταιγια γνωμά τευση νομικά ερωτήματαπου εγείρονται κατά τηδιάρκεια της δίκης,όπως αυτά συντάσσονται. Το πρωτόδικο Δικα στήριο μπορεί, ανκρίνει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέ σεις του Νόμου, να μήν τα παραπέμψει αλλά δεν μπορεί 35 να τα αναμορφώσει ή να ταδιαφοροποιήσει. Οι ίδιοι πε ριορισμοί ισχύουν και για το Ανώτατο Δικαστήριο. Γνω ματεύει πάνω στα συγκεκριμένα ερωτήματα που επιφυλά χθηκαν και προωθήθηκαν εφόσον, βέβαια,αυτά πράγματι 173 —KcxJ&q&A. ΔστννομΙαv. Οάντηκαιάλλο?
(1994)είναινομικάκαιεγείρονται κατάτηνδιάρκειατηςδίκης. Το 'Αρθρο30.2 τουΣυντάγματοςκατοχυρώνει τοατο μικό δικαίωμα της "ανεπηρέαστου, δημοσίαςακροαματι κής διαδικασίας εντός ευλόγου χρόνου, ενώπιον ανεξαρ τήτου, αμερόληπτου και αρμοδίου Δικαστηρίου 5 ιδρυομένου δια νόμου". Όλες οι πολιτειακές λειτουργίες έχουν αυτοτελές μερίδιο στην ευθύνηγια την διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογήςτων διατάξεωντουΣυν τάγματος που κατοχυρώνουν τα ατομικά δικαιώματα,η κάθεμιαμέσασταόριατηςαρμοδιότηταςτης. 10 Το'Αρθρο35τουΣυντάγματοςορίζειότι "αι νομοθετι κοί εκτελεστικοί και δικαστικοί αρχαί της Δημοκρατίας υποχρεούνται να διοσφαλίζωσιν την αποτελεσματικήν εφαρμογήν των διατάξεων του παρόντος μέρους, εκάστη εντός τωνορίων τηςαρμοδιότητος αυτής." Το Δικαστήριο ελέγχειτηντήρησητουΣυντάγματοςστοπλαίσιο δικαστι κής διαδικασίαςκαι αποφαίνεταιως προς την επίπτωση από τυχόν παραβίασητου. Η μήθέσπιση νόμου ως προς ζητήματα που σχετίζονται με τη συνταγματική επιταγή, την τήρηση και τις συνέπειες της, δεν διαγράφει το συν ταγματικό δικαίωμα ούτε αδυνατίζει τη συνταγματική υποχρέωση του Δικαστηρίου να διασφαλίζει με τρόπο αποτελεσματικό το σεβασμό του μέσα σταόριατηςαρμο διότητας του.Το ακόλουθο απόσπασμααπότην υπόθεση ΣτέλιοςΕυσταθίου ν.Αστυνομίας
(1990)2Α.Α.Δ. 294 [βλ. επίσης τις υποθέσεις ΚυριάκοςΒίχτωρος ν.Χριστόδουλου Χριστοδούλου
(1992)1 Α.ΑΛ. 512καιΑνδρέαΓρηγορίου ν. ΤραπέζηςΚύπρου Ατδ
(1992)1Α.ΑΛ. 1222 είναι σχετικό: "Παραβίασητων δικαιωμάτωνπουκατοχυρώνονται 30 στο άρθρο30.2 καθιστάτη διαδικασία άκυρηστην ολό τητατης.Τοάρθρο30.2 οριοθετεί τιςπροϋποθέσεις για την έγκυρη διαπίστωση των αστικών δικαιωμάτωνκαι υποχρεώσεων του πολίτη καθώς και της ποινικής του ευθύνης. Η διάγνωση τους έξω από τα πλαίσια αυτά 35 αποτελεί εκτροπή απότασυνταγματικά θέσμια και κα θιστά τη διαδικασία άκυρη ως μέσο διαπίστωσης των 174 2ΑΛΛ. Αστυνομίαν.Φάντηκαιάλλων Κων/δης Λ ι 5 10 15 20 αστικώνδικαιωμάτωνκαιυποχρεώσεων ήτηςποινικής ευθύνης του κατηγορουμένου. (Βλέπε Psaras and Anotherv.Republic*Bellv.D.P.P. ofJamaica**. Βλέπε επίσηςPolice v.Georghiades*** αναφορικάμετιςδικαιϊκές επιπτώσεις απόπαραβιάσειςτωνθεμελιωδώνδι καιωμάτωνελευθεριών πουκατοχυρώνονταιστομέρος IIτου Συντάγματος.)Ητήρησητωνεχεγγύων πουθέτει το άρθρο 30.2 του Συντάγματος αποτελεί θεμελιώδες δικαίωματουκάθεκατηγορουμένουγιατηδιαπίστωση ΧΉζποινικής του ευθύνης και συγχρόνως υποχρέωση τηςπολιτείας.Τομέγεθοςτηςυποχρέωσης υποδηλώνε ταικαιαπότιςπρόνοιες τουάρθρου158.2πουδεσμεύ ειτηνπολιτείανασυστήσειδικαστήριασεεπαρκήαριθ μό δια την πρόσφορον και άνευ καθυστερήσεων απονομήν της δικαιοσύνης και διάτην διασςλλισιν, εντός τωνορίων της δικαιοδοσίας αυτών,τηςπιστής εφαρμογήςτωνδιασφαλιζουσώνταθεμελιώδηδικαιώ ματακαι ελευθερίας διατάξεωντουΣυντάγματος'. Οτι ενσωματώνει τοάρθρο30.2 είναιοικανόνες τηςφυσιχ ής δικαιοσύνης η εξασφάλιση των οποίων αποτελεί και πρέπει νααποτελεί πρωταρχικήμέριμνα της πολι τείας." Στις υποθέσεις Ανδρέα Σταύρου Μακρή ν. Μέγα Χ'Έναγγέλου Πολιτικές Εφέσεις 8334και8336ημερομη25 νιας 14Απριλίου 1993 καιΣάββαςΔημητρίουΑγγελή xat Νίκος Τιμοθέου Ηλία και άλλου Πολιτική Έφεση 8082 ημερομηνίας30Δεκεμβρίου 1993,ηαπόρριψητωνεισηγή σεων για ακυρότητα της δίκης δεν ήταν το αποτέλεσμα διαφορετικήςπροσέγγισης ωςπροςτηναρχήαλλάαποτυ30 χίαςυπαγωγήςτωνγεγονότων τωνυποθέσεων σ'αυτή. Το άρθρο 69 τουΚεφ. 155, αποδίδονταςτοκοινοδίκαιο όπως ήταν αντιληπτό, καθορίζει τα ζητήματα που μπορούν ναεγερθούν,ωςειδικές απαντήσεις,πρινκληθεί *
(1987)2 CLR 132 **[1975]2AUER585 ***
(1982)2CLR33 175 Kcsv/ftiK,Δ. Αστυνομία ν.Οάντηusu άλλθ77
(1994)ο κατηγορούμενος να απαντήσει στην κατηγορία. Στην Αγγλίαθεωρήθηκεότιοιαρχές τουκοινοδικαίουεπιτρέ πουν την εξέταση και την απόφανση πάνωσε ισχυρισμό ότιηπροώθησητηςδίκηςσυνιστάκατάχρησητηςδιαδικα σίας καιγενικότερα ότιηδίκηδεν θαείναι ενδεχομένως 5 δίκαιη εξ αιτίας δημοσιευμάτων. [Βλ. ConeUy ν DPP48 Criminal Appeal Reports 183,R. V. Malik52 Criminal Appeal Reports 140,R. v. Sawndra 52 Criminal Appeal Reports 637,R v. Kray and Others 53 Criminal Appeal Reports p. 412,R. v. Coughlan andYoung63 Criminal 1 0 Appeal Reports 33,R.v.McCann andOthers 92Criminal Appeal Reports 239 R. V. Bow Street Metropolitan StipendiaryMagistrate Exparte DPP95 Criminal Appeal Reports 9,R. v.Taylorand TaylorCriminal Appeals4807/ 92 and4088/92(Court ofAppeal -Criminal Division,από- 1 5 φάση 11 Ιουνίου 1993καιR. v. Croydon Justices ExΡ Dean 19933All E.R. 129]. Δενχρειάζεται να απαντηθεί στηνπαρούσαδιαδικασίαανείναιή όχι εφαρμόσιμη αυτή ηπτυχήτουκοινοδικαίουστην Κύπροενόψειτηςειδικής ρύθμισης τουθέματος αυτούαπότο άρθρο 69του Κεφ. 20 155. [Βλ. Sawa "Pampos"v.Police
(1986)2CLR30)·ούτε αν τοάρθρο 3του Κεφ. 155μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν αντίκειται ήδενείναι ασύμφωνο προς τοΣύνταγμα στο βαθμό που καθιστά εφαρμόσιμους στην Κύπρο,υπό την προϋπόθεσητηςέλλειψηςειδικήςπρόνοιαςστο Κυπριακό25 Νόμο, νόμους και κανόνες πρακτικής που εκάστοτε ισχύουν στην Αγγλία. [Βλ.σχετικά την υπόθεσηΕυρηκα Λτδ v. UnileverPLCΠολιτική 'Εφεση Αρ. 7768 ημερομη νίας23Φεβρουαρίου1994]. Η συνταγματικήαναγνώρισητου ατομικούδικαίωμα- 30 τος πουκαθορίζεται στο 'Αρθρο 30.2 του Συντάγματος συνεπάγεταικαιαναγνώρισηδυνατότηταςυποβολήςισχυ ρισμού γιαπαραβίασητουκαιεξουσίαή δικαιοδοσία εξέ τασης τουκαιδικαστικήςαπόφανσης πάνωσ'αυτόν, (ubi jus, ubiremedium). Στην υπόθεση Καυκαρήςν.Δημοκρα- 35 τίας (ανωτέρω) μετά απόαναφοράστις υποθέσεις Έλλη νας ν.Δημοκρατίας
(1989)2ΑΑΔ 149και Constantinides v. VimaLtd (ανωτέρω) αφού τονίστηκε πωςη "ύπαρξη επηρεασμού δεν συναρτάταιαποκλειστικά με τηνυποκει176 2ΑΛΛ, Αστυνομία ν. Φάντηκαιάλλον Κον/6ης,Α. μενική αμεροληψία των δικαστών αλλά επεκτείνεται και σεκάθεπαράγονταπουτείνειναεξοστρακίσει τη δικαιο σύνη από τοπροκαθορισμένοσυνταγματικόπλαίσιο",επι σημάνθηκετογεγονός ότι "δεντέθηκεθέμαγιατηνύπαρ5 ξη συνθηκών που καθιστούσαν αδύνατη τη διεξαγωγή δίκης μέσα σταπλαίσια πουκαθορίζειτο Σύνταγμα".Το Κεφ. 155,όπωςκαικάθεΝόμοςπουίσχυεκατάτηνημε ρομηνία έναρξης της ισχύος του Συντάγματος, ερμηνεύε ται και εφαρμόζεται προσαρμοσμένος, στο μέτρο που 10 είναι αναγκαίο, προς το Σύνταγμα.Ανεξάρτητα απότις όποιες δικονομικές δυνατότητεςπαρέχει ηΠοινικήΔικο νομία,είναι δικαίωματουκατηγορουμένου ναεγείρει ζή τημαπαραβίασηςσυνταγματικούδικαιώματοςτουκαι κα θήκοντουΔικαστηρίου ναεξετάσει τον ισχυρισμό καιτις 15 ενδεχόμενες επιπτώσεις του.[βλ. Τουβλοποιεία ΠαλαιχύθρουΓΙΓΑΣΛΤΔ ν.ΜαρούλαΠολυδώρου ΟυστάΑίτηση στην Πολιτική Έφεση8949ημερομηνίας 18 Φεβρουαρίου 1994.] Δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί εκ των προτέρων 2Q ένα στάδιο ως κατάλληλο για έγερσηκαι εξέταση ισχυρι σμών γιαπαραβίασηατομικώνδικαιωμάτωνπου κατοχυ ρώνει τοΣύνταγμα.Τοκατάλληλο στάδιοείναιυποχρεω τικά συναρτημένο προς τη φύση του ισχυρισμού και τη φερόμενηεπίδρασητουστηδιαδικασίαήσεεπίμέρουςζή25 τημάτης. Εκείνοπουέχεισημασίαγιατονκαθορισμότου κατάλληλουσταδίουείναιτοπεριεχόμενο του ισχυρισμού όπως αυτόςδιατυπώνεται καιόχι ηπροοιμιακήαντίληψη ως προς το αν τέτοιος ισχυρισμός, θα είναι δύσκολο ή ακόμα αδύνατονα τεκμηριωθεί. Είναι ορατό το.φράγμα 30 πουθαορθώνεται μπροστάστους κατηγορουμένουςόταν θα εισηγούνται ότι εξ αιτίας δημοσιευμάτων είναι οριστι κά ανέφικτηησυγκρότηση ανεξάρτητουκαιαμερόληπτου δικαστηρίου για τη διάγνωση των ποινικών κατηγοριών που έχουν προσαφθεί εναντίον τους. Αυτά όμως συνθέ35 τουντηνουσίατουζητήματοςηοποία,καιμετηνυπόθε ση ότι συνιστά αμιγές νομικό ερώτημα,δεν είναι το ερώ τημα που έχει επιφυλαχθεί για γνωμάτευση. Η Υπεράσπιση ισχυρίζεται πως, εφόσον της επιτραπεί να ακουστεί,θαδείξει ότι ηδιαδικασία είναιάκυρη εξ αιτίας 177 KWftqe,Α. Αστννομίαν.ΦάντηMCUώλλβ»
(1994)παραβίασης ατομικού δικαιώματος των κατηγορουμένων που κατοχυρώνει το Σύνταγμα.Η φύση του ισχυρισμού, δικαιολογεί τηνεξέταση τουκατάτηνέναρξητηςδιαδικα σίας. Τογεγονός ότιδενέχουνακόμααπαγγελθείοικατηγο- 5 ρίες, δεν διαφοροποιεί την κατάσταση. Ηαπαγγελίατων κατηγοριών που περιέχονται στο κατηγορητήριο και η απάντησησ*αυτές,όπως έχει εισηγηθεί ηΥπεράσπιση με αναφοράκαιστην υπόθεσηRepublic ν.Ν Sampson
(1977)2 CLR 1 και όπως έχει δεχθεί και η κατηγορούσα αρχή, 10 είναι μέροςτης "ακροαματικήςδιαδικασίας". Έγινε εκτεταμένη αναφορά στους παράγοντες οι οποίοι διαδραμάτισαντον έναήτον άλλο ρόλο στην Αγ γλία και ακόμα στους διάφορους χειρισμούς που έγιναν εκεί ανάλογα με τη φύση καιτο περιεχόμενο των ισχυρι- ™ σμών που προβάλλονταν. Δεν θαεκτιμήσουμε σ' αυτήτη διαδικασία τη σχετικότητα ήτο βαθμότης σημασίας τους στο πλαίσιο του νομικού συστήματος της Κύπρου, θα είναι ίσως και αυτάαντικείμενο εξέτασης όταν θασυζη τείταιηουσία. 20 Ηαπάντηση στο ερώτημα 1 τοοποίο,όπως εξηγήσαμε, είναι το μόνοπουχρειάζεταινααπαντηθεί,είναικαταφα τική. Η υπόθεσηεπαναπέμπεταιστοΕπαρ χιακό ΔικαστήριοΛευκωσίας,μετη ΓνωμοδότησητουΑνωτάτουΔικα στηρίου, για τηνπεραιτέρωδιαδικασία. 178