2 AAA. 22Δεκεμβρίου, 1994 [ΚΟΥΡΡΗΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ,ΔΛπές] ΜΓΧΑΛΑΚΗΣΠΕΤΡΟΥ, Εφεσείων, ν. ΤΗΣΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ, Εφεσίβλητης. (Ποινική ΈφεσηΑρ.5868). 5 Ποινή — Πρόκληση Θανάτου από αμελήοδήγηση αυτοκινήτουκατά παράβαση του άρθρου210τουΠοινικού ΚώδικαΚεφ. 154 —Επι βολήπροστίμουΛΚ850.-καιστέρηση τηςάδειαςοδηγήσεωςγια 18 μήνες— Μειώθηκε σε πρόστιμοΛΚ500 και στέρηση της άδειας για 12μήνες. Ευρήματαγεγονότων—Αποτελούν ευθύνη τουπρωτόδικουΔικαστη ρίου. Συμπεράσματαγεγονότων— Το Εφετείοείναιελεύθεροναεξάγει τα δικά του συμπεράσματα ανκρίνειότι τασυμπεράσματα τουπρω10 τόδικου Δικαστηρίου δεν δικαιολογούνται με βάση τα γεγονότα σταοποία το ίδιοκατέληξε. Ποινική Δικονομία — Επικύρωσηκαταδίκηςμεβάση τηνεπιφύλαξη του Άρθρου 145
(1)(β) του περί ΠοινικήςΔικονομίας Νόμου, Κεφ.
- 15 Λέξεις και Φράσεις — "Απερίσκεπτη (reckless) οδήγηση" στο Άρθρο 210 του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154 όπωςαντικαταστάθηκεμε το Νόμο 111/
- ΛέξειςκαιΦράσεις— "Επικίνδυνηοδήγηση". 2β ζ υ 25 Οκατηγορούμενος που οδηγούσε στην εξωτερική λωρίδα της λεωφόρου Σπύρου Χριστοδούλου, τραυμάτισε θανάσιμα πεζή η οποίαδιέσχιζετη λεωφόροαπόταδεξιάτουπροςτααριστερά.Το σημείο σύγκρουσης ήταν στο αριστερό άκρο της πιο πάνω λωρί δας.Το μέροςτουαυτοκινήτου,τοοποίοκτύπησετηνπεζή,ήτανη μπροστινή αριστερήγωνία του. Υπήρχε μεγάληκαι ανεμπόδιστη ορατότητα, και η πεζήδιάνυσε μεγάλη απόσταση περνώνταςκαι μπροστάαπότοαυτοκίνητοτουεφεσείονταμέχριτησύγκρουση. Σύμφωναμε ιατρικήμαρτυρία,ο κατηγορούμενος υπέστη επι λεκτική αμνησίασαναποτέλεσματουσιόκπουπροκλήθηκε απότο 233 UfaQOv v.Αστυνομίας
(1990)ατύχημα.To πρωτόδικο Δικαστήριο απέρρεατηνμαρτυρία αυτή και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο κατηγορούμενος etJwMtero ότανέλεγεότι δεν θυμότανήδζνείδε τηνπεζήλόγωτου ότιαμέ σως μετάτο ατύχημαέδωσελεπτομερήκατάθεσηστην Αστυνομία γιατασχετικάμετοατύχημαγεγονότα.Τοπρωτόδικο Δικαστήριο 5 καταδίκασε τονκατηγορούμενογιαπρόκληση θανάτουλόγωαλό γιστης,απερίσκεπτηςή επικίνδυνηςπράξης. Η έφεσηεναντίοντηςκαταδίκης εστρέφετο εναντίον τουσυμ περάσματος του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι ο κατηγορούμενος εψεύδετο και επίσης εναντίον άλλων ευρημάτωνεπί των γεγσνό- ι υ τωνσνμπερΛαμβανομενουκαιτουευρήματοςνιατηνκαλήορατό τητατουεφεσείοντα. ΤοΑνώτατοΔικαστήριοαποφάνθηκεότι: 1. Τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ήταν πλήρως επιτρεπτάενόψειτηςμαρτυρίαςπουείχεενώπιοντου. 15 2.Το συμπέρασματουπρωτόδικου Δικαστηρίουότιοκατηγο ρούμενος εψευδετο ήταν λανθασμένο. Η έλλειψη αναφοράς στις ακριβείς συνθήκες της σύγκρουσης στην κατάθεση του προς την Αστυνομία συνάδειπλήρωςμετηνύπαρξηεπιλεκτικήςαμνησίας. 3.Τοσυμπέρασμαγιααλόγιστη,απερίσκεπτηήεπικίνδυνηοδή- 20 γησηδεν εδικαιολονείτο κάτω απότις συνθήκες που συνέβηκε το ατύχημακαι ειδικά τηςμεγάληςορατότηταςκαιτης μεγάληςαπό στασης πουδιάνυσεηπεζήπερνώνταςκαιμπροστάαπότοαυτο κίνητοτου εφεσείονταμέχριτησύγκρουση. Ηύπαρξητης πρόθε σης (mens rea) που απαιτείται για την απερίσκεπτη (reckless) 25 οδήγησηδεν έχει αποδειχθεί και συνεπώς ηοδήγησητου κατηγο ρουμένου αποτελούσε μόνο αλόγιστη ή επικίνδυνη οδήγηση. Το πιοπάνωσυμπέρασμαδενεπηρεάζειτηνκαταδίκηηοποίαδιασώ ζεται με την εφαρμογήτης επιφύλαξηςτου Άρθρου 145
(1)<β)του Κεφ. 155.Ηποινήμειώνεται σεπρόστιμοΛΚ500και στέρησητης ΤΛ άδειαςοδήγησης σε 12 μήνες. Ηέφεσηκατάτηςκαταδίκηςαποτυγ χάνει. Ηέφεσηκατάτηςποινήςεπιτυγ χάνειόπωςαναφέρεταιπιο πάνω. 35 Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: ΜαυρίδηςνDharaghflΑπόφασηημερ. 30/11/1990Stytianou vPetrou
(1984)1C.LR. 362R νGosney[1971]55 Cr. App. R.502R νLaurence[1981] 1 All EJt.974· R νCaldwdJ[1981]1Μ E.R. 961. 234 A n 2 AAA. Πέτρουv.ΑατννομΙας ΈφεσηεναντίονΚαταδίκηςκαιΠοινής. Έφεσηεναντίοντηςκαταδίκηςκαιτηςποινήςαπότον ΜιχαλάκηΠέτρου ο οποίος βρέθηκε ένοχος στις20/1/94 απότο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας (Αριθμός Ποι5 νικήςΥπόθεσης30111/92) στηνκατηγορίατηςπρόκλησης θανάτου κατά παράβασητου άρθρου 210 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154, και καταδικάστηκε από Παρπαρίνο, ΕΑ σε £850.- πρόστιμο και στέρησητης άδειαςοδηγού για 18μήνες. 10 Γ.ΚορφιΦτης,γιατονεφεσείοντα. Γ. Παπαϊωάννον,Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τουςεφεσίβλητους. Cur. adv. vult. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Την ομόφωνη απόφαση τουΔικαστη15 ρίουθαδώσειοΠ. Αρτεμης,Δ. ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ.: Οεφεσείοντας, οδηγώνταςτοαυτοκί νητο του κατάμήκος της λεωφόρου Σπύρου Χριστοδούλου,κοντά στη συμβολήτης με την οδόΑιγέως στηΛευ κωσία συγκρούστηκε με πεζή,που διασχίζε τη λεωφόρο 2Q απόταδεξιάτουπροςτααριστερά,μεαποτέλεσματοθά νατο της. Κατηγορήθηκε για πρόκληση θανάτουμε βάση το άρθρο210 τουΠοινικούΚώδικα,Κεφ.154 καικαταδι κάστηκε σε £850πρόστιμο καιστέρησητης άδειαςγια 18 μήνες. Η παρούσα έφεσηστρέφεταιτόσο εναντίοντης κα25 ταδίκηςόσοκαιτηςποινής. Η λεωφόρος ΣπύρουΧριστοδούλου είναι 4 λωρίδων, δυο στη κάθεκατεύθυνσηκαιο κατηγορούμενος κατάτη στιγμήτου ατυχήματοςοδηγούσε στην εξωτερικήλωρίδα, τοδεσημείο σύγκρουσης βρίσκεταιστοαριστερόάκροτης 30 λωρίδαςαυτής.Το μέροςτουαυτοκινήτου,τοοποίο κτύ πησε την πεζή, ήταν η μπροστινή αριστερή γωνία του.Η εκδοχή του κατηγορούμενου ήταν ότι δεν θυμόταν πώς έγινε το ατύχημακαι αντιλήφθηκε ότι κτύπησε την πεζή 235 Αςχέμης,Δ. Πέτρουν.Αστυνομίας (1W4) μόνοκατάτηστιγμήτουκτυπήματοςστοαυτοκίνητοτου. Υπήρχε ιατρική μαρτυρίαειδικού ιατρούπουτονεξέ τασε σε μεταγενέστερο στάδιο,ότι ο κατηγορούμενος, ως αποτέλεσμα του σιόκ που του προκάλεσε το δυστύχημα, υπέστη επιλεκτική αμνησία. Ο ιατρός εξήγησε ότι σε τέ- 5 τοιεςπεριπτώσεις ημνήμηχάνεταιεπιλεκτικά σεσχέση με ταάμεσαγεγονόταπουπροκάλεσαντοσιόκ. Τοπρωτόδι κο Δικαστήριο, βασιζόμενο στο γεγονός ότι αμέσως μετά το ατύχημαοκατηγορούμενος έδωσελεπτομερήκατάθεση γιαταγεγονότα πουπεριέβαλλαν το ατύχημα,συμπέρανε 10 ότι ο κατηγορούμενος εψεύδετο όταν έλεγεότι δενθυμό τανή δεν είδετην πεζή,γιατίμεβάση τημαρτυρίατουει δικού ιατρού, η επιλεκτική αμνησία επέρχεται αμέσως μετάτο συμβάνκαι ότι ηπάροδοςχρονικού διαστήματος 15 δείχνει ότιυποκρίνεταιοπαθών. Οσυνήγορος τουεφεσείοντα μαςκάλεσεναεπέμβουμε στο συμπέρασμα αυτό ως αυθαίρετο και να ακυρώσουμε την καταδίκη. Μας κάλεσε επίσης να ακυρώσουμε την απόφασηκαιγιαάλλους λόγους πουαφορούσαντα ευρή ματατουπρωτόδικουδικαστηρίου επί τωνγεγονότων, ει- 20 σηγούμενος ότι ορισμένοι μάρτυρες λόγω των αντιφάσε ων πουυπήρχανστη μαρτυρίατους δενέπρεπεναγίνουν πιστευτοί και ισχυριζόμενος ότι το εύρημα του Δικαστη ρίου για την καλή ορατότητα του εφεσείοντα προς την πεζήήτανακροσφαλές. 25 Έχουμε εξετάσει με προσοχή τις εισηγήσεις πουαφο ρούν τα ευρήματα γεγονότων, θεωρούμε τις αντιφάσεις ως επουσιώδεις, όσο δεαφοράταλοιπάευρήματατουΔι καστηρίου κρίνουμε ότι ήταν πλήρως επιτρεπτά εν όψει της μαρτυρίαςπουείχεενώπιοντουκαιμεβάσητις αρχές 3 0 που έχουν διατυπωθεί επανειλημμένα σε αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου κρίνουμε ότι δεν συντρέχουν λόγοι για να επέμβουμε στα ευρήματα γεγονότων και αξιοπιστίας (δέστε Μαυρίδης v. Dharaghfi Πολιτική 35 Έφεση7617, ημερ.30.11.90). Αναφορικά όμως μεσυμπεράσματαπουεξήγετοπρω236 2AAA Πέτρονv.Αστυνομίας Αρτεμης,A τόδικοΔικαστήριο,το Εφετείο είναι ελεύθερο, εάνκρίνει ότι αυτά δενδικαιολογούνται μεβάσηταγεγονόταόπως τα βρήκετοπρωτόδικοΔικαστήριο ναεξάγειταδικάτου ορθά συμπεράσματα (δέστε Stylianou v. Petrou
(1984)1 5 CXA. 362at377). Το πρωτόδικοΔικαστήριο λανθασμένα θεώρησε ότι η κατάθεση του εφεσείοντα στην Αστυνομία, που ήταν τεκμ.2 στηνυπόθεση,έδειχνε ότι οκατηγορούμενος εψεύδετο.Ηκατάθεση αυτή,παρόλονότιαναφέρεταιμελεπτο10 μέρειασεγεγονόταπουπεριέβαλλαντησύγκρουση μετην πεζή,εντούτοις,όσον αφοράστην έλλειψη αναφοράς στις ακριβείς συνθήκες κάτωαπότις οποίες συγκρούστηκε με την πεζή, συνάδει πλήρως με την ύπαρξη επιλεκτικής αμνησίας.Όπωςυπονοείκαιη λέξη,ηαμνησίααυτή υφί15 σταται επιλεκτικά στα ουσιώδη γεγονότα, ταοποίαθέλει νααποβάλειαπότομυαλότουοπαθών,ενώταυπόλοιπα παραμένουν στην μνήμη του. Αντίθετα, βρίσκουμε ότι η κατάθεσηαυτήσυνάδει με την ύπαρξηεπιλεκτικήςαμνη σίας. 20 Περαιτέρω,το πρωτόδικοΔικαστήριο, ενώ στην από φασητουβρίσκει ότιοκατηγορούμενος οδηγούσεκανονι κάκαιμελογική ταχύτητατοαυτοκίνητοτουέχονταςτην προσοχή του στο δρόμο, καταλήγει αποκλειστικά και μόνο στο κατάτηγνώμη μαςαδικαιολόγητοσυμπέρασμα 25 που δεν συνάδει με τα πιό πάνω,ότι ο κατηγορούμενος είδετηνπεζήκαιπαρόλοντούτοενεργώνταςαπερίσκεπτα απέτυχεναλάβειοποιαδήποτε προφύλαξη ή νακάμειοτι δήποτεγιανααποφύγεισύγκρουση μαζίτης. Βρίσκουμεότι από ταγεγονότα,όπωςταβρήκετο Δι30 καστήριο,το συμπέρασμα ότι ο εφεσείοντας είδε τοθύμα καιπαρόλοντούτοοδήγησεμετέτοιοτρόποπουσυγκρού στηκε μεαυτή,ήταναυθαίρετοκαιαδικαιολόγητο, τουλά χιστο ως μόνο συμπέρασμα που θαμπορούσε να εξαχθεί από τα γεγονότα αυτά. Κατά τη γνώμη μας, έχοντας « υπόψηότι ηδήλωση του κατηγορούμενου ότι δεν είδε το θύμαπριντη σύγκρουση οφειλότανστηνύπαρξηεπιλεκτι κήςαμνησίας,αυτήθαέπρεπενασήμαινε ότι δεν θυμόταν 237 Αφϋρςε»Δ. Πέτρον ν.Αστυνομίας
(1994)τι έγινε.Σετέτοιαπερίπτωσηπρέπειοεφεσείοντας είτενα μηνείδεκαθόλουτηνπεζή όπωςοίδιος είπε,ή αντηνείδε γιαλόγουςγιατουςοποίουςδενμπορεί ναεξαχθείασφα λές συμπέρασμα, απέτυχεναλάβει μέτραγια νατην απο φύγει. 5 Με βάσητα πιό πάνωκαι δεχόμενοι ότι ηορατότητα προς την πεζή, η οποία διασχίζε ήδη το δρόμο από τα δεξιά τουπρος τααριστερά,ήτανανεμπόδιστη απόμεγά λη απόσταση, καταλήγουμε τουλάχιστο στο συμπέρασμα ότι ο εφεσείοντας έπρεπε ναείχεδει το θύμααπόαρκετή 10 απόστασηκαιναείχεενεργήσει μετρόποώστενααποφύ γει νατην κτυπήσει. Αναφορικά μετο όχημαπουεισήλθε από πάροδο και πέρασε εμπρός από το αυτοκίνητο του εφεσείοντα καταλήγονταςστην εσωτερικήλωρίδα,συμφω νούμεμετοπρωτόδικοΔικαστήριο ότι τοόχημααυτόγια 1 5 πολύ λίγο χρονικό διάστημα ήσχεδόν καθόλου εμπόδιζε τηνορατότητατουεφεσείοντα προςτηνπεζή. Το άρθρο210 του Κεφ.154 όπως αντικαταστάθηκεμε τοΝόμο111/89έχειωςακολούθως: "'Οποιος λόγω αλόγιστης, απερίσκεπτης ήεπικίνδυ- 20 νηςπράξηςήσυμπεριφοράς πουδενανάγεταισευπαί τια αμέλεια χωρίς πρόθεση επιφέρει το θάνατο άλλου προσώπου είναι ένοχος πλημμελήματος και υπόκειται σε φυλάκισηδύοχρόνωνήσεχρηματικήποινήπουδεν υπερβαίνειτις£1.000". 25 Μετην τροποποίηση του αρχικού άρθρου είναιφανερόν ότι έχουν παραληφθείοι φράσεις "έλλειψη προφύλα ξης" και "απρόσεκτη πράξη"καιέχουν αντικατασταθείμε τις φράσεις "απερίσκεπτη"και "επικίνδυνη πράξη". Έτσι, γιαναβρεθεί τώρακάποιοςένοχος πρέπαηπρόκληση θα- 30 νάτου να οφειλόταν σε αλόγιστη (rash), απερίσκεπτη (reckless) ή επικίνδυνη πράξηή συμπεριφορά. Το άρθρο δεν καθορίζει κριτήρια ωςπροςτοτι αποτελεί αλόγιστη ή επικίνδυνη πράξηκαι αφήνεταιστο Δικαστήριο ναερμη νεύσειτο νομοθέτημα με βάσηταγεγονότα τηςκάθευπό- 35 θέσης. Σε σχέση με επικίνδυνη οδήγηση, σύμφωνα με τη 238 2AAA Πέτρουv. Αστυνομίας Αστίμ^ς,Α. νομολογία, απαιτείταιτουλάχιστο απόδειξη κάποιαςπα ράλειψηςήλάθους (fault) εκμέρουςτουοδηγού. Στην Αγγλική υπόθεση R. v. Gosney [1971] 55 Cr. AppJt. 502 σε σχέση με κατηγορία επικίνδυνης οδήγησης 5 αναφέρεται ότι: "fault certainly does not necessarily Involve deliberate misconduct or recklessness or intention to drive in a mannerinconsistent withproperstandards or driving . . . Faultinvolves afailure; afallingbelow the care orskillof acompetentand experienceddriver,inrelationto 10 the mannerof the drivingand to the relevantcircumstances of thecase." 'Οσον αφοράτην έννοια της απερίσκεπτης (reckless) οδήγησης σχετικήείναιηαπόφασηR.v.Lawrence[1981]1 All EH. 974,όπουαποφασίστηκεότι έναστοιχείο τουαδι15 κήματος της απερίσκεπτης οδήγησης είναι η πρόθεση (mens rea) με την έννοιαότι τέτοια πρόθεση είναι εκείνη σύμφωναμετηνοποίαέναςοδηγός οοποίος πριναρχίσει να οδηγά μετρόπο πουπεριέχει καθαρό και σοβαρό κίν δυνο πρόκλησης σωματικής βλάβηςήάλλης ζημιάςπαρα20 λείπειναλάβειυπόψημιάτέτοιαπιθανότηταήτηναγνοεί καιαποφασίζειναδιακινδυνεύσειοδηγώντας μεαυτότον τρόπο. (ΔέστεκαιR.v.Caldwell[1981]1 All E.R. 961). Βρίσκουμε ότι κάτωαπότιςσυνθήκες πουπεριγράψα με πιό πάνω και ειδικά την ορατότητα στην σκηνή του 25 ατυχήματος,καθώς και τημεγάληαπόστασηπου διάνυσε ηπεζήπερνώνταςκαιεμπρός απότοαυτοκίνητοτουεφε σείοντα μέχρι την σύγκρουση, η αποτυχία του να τη δει ενώ θα έπρεπε να την έβλεπε και να λάβει οποιαδήποτε μέτρα γιαναμηντηνκτυπήσει, εμπίπτει στον ορισμό της 30 αλόγιστης ή επικίνδυνης πράξης ή συμπεριφοράς, θεω ρούμε όμως ότι με βάση τα συμπεράσματα στα οποία εμείς καταλήξαμε δεν αποδεικνύεται απερίσκεπτη (reckless)πράξη, Κατά συνέπειαβρίσκουμε ότι το πρωτόδικο Δικαστή35 ριοέστωκαιανκατέληγεστοσωστόσυμπέρασμαθαέπρε πε και πάλιν να καταδικάσει τον εφεσείοντα. Ως εκ τού239 Αρτεμης,Α. Πέτρουν.Αστυνομίας
(1994)του, εφαρμόζοντας την επιφύλαξη του άρθρου 145
(1)(β) του Κεφ.155 καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η έφεση εναντίοντηςκαταδίκηςπρέπεινααπορριφθεί. Παραμένει τώρατο θέματηςποινής. Εφόσον τοπρω τόδικο Δικαστήριο επέβαλεποινή με βάσητο εύρημα ου- 5 σιαστικά ότι ο εφεσείων ενήργησε απερίσκεπτα (recklessly) διότι,παρόλονότι είδετηνπεζή"συνέχισε την πορείατουμεαποτέλεσμαναεπιπέσει μετοόχηματουεπ' αυτής",είναιπροφανέςότι μεβάση τοδικό μας συμπέρα σμα, ηυπαιτιότητακαιηευθύνητουπεζούγιατοατύχημα 10 είναι σίγουρα μικρότερου βαθμού από εκείνητηνοποία βρήκε το πρωτόδικο Δικαστήριο και με βάση την οποία επέβαλετηνποινή. Έχονταςυπόψηταδικάμαςσυμπεράσματαμειώνουμε τοπρόστιμοσε£500καιτηστέρηση άδειαςσε 12μήνες. 15 Ηέφεσηωςπρος τηκαταδίκη απορρίπτεται. Ηέφεσηωςπρος τηνποινήεπιτρέπεται. Τοπρόστι μομειώνεται σε£500και ηστέρη σητηςάδειαςσε12μήνες. 240