clr/1994/1994_2_29.pdf

(3)— Αρχέςπουεφαρμόζονται. ΣυνταγματικόΔίκαιο — Σύνταγμα άρθρο 30— Κατοχύρωση δικαιώ­ ματοςγιαακριβοδίκαιηδίκη. Ανθρώπινα Δικαιώματα — Δικαίωμα για ακριβοδίκαιηδίκη — Άρθρο6 τηςΕυρωπαϊκήςΣύμβασης γιατην Προάσπιση τωνΑν10 θρωπίνωνΔικαιωμάτων, που κυρώθηκεμε τον ομώνυμοΝόμο39/

1. 15 Η εφεσείουσακαταχώρησε την πιο πάνω αίτηση για ναυπο­ στηρίξει τονλόγο έφεσης σύμφωναμετον οποίο επηρεάστηκεδυ­ σμενώς το δικαίωμα της για ακριβοδίκαιη δίκη λόγω "έντονης, εκτεταμένης, επιθετικής, ανακριβούς και παραπλανητικής δημο­ σιότητας των μαζικών μέσων ενημέρωσης", κατά παράβαση του άρθρου 30 του Συντάγματος και του άρθρου 6 της Ευρωπαϊκής ΣύμβασηςγιατηνΠροάσπισητωνΑνθρωπίνων Δικαιωμάτωνπου κυρώθηκεαπότονομώνυμοΝόμο 39/
2. 2Q -Στηνένορκηδήλωσητηςη εφεσείουσαανέφερεότιτα σημαντι­ κότερα γεγονότα στα οποία βασίζεται ο πιο πάνω λόγος έφεσης της συνέβησανκατάτηδιάρκεια της δίκης της ενώ ήταν πλήρως απασχολημένη μετην υπεράσπιση της και ότι δεν περιήλθαν στη γνώσητηςπριναπότηναπόφασητου Κακουργιοδικείου. 25 Η πλειονότητα των δημοσιευμάτων αφορούσε περίοδο πριν τηνέναρξητηςδίκης.Μόνοέναδημοσιεύθηκε λίγεςμέρεςπριντην απόφασητου Κακουργιοδικείου και αφούσυμπληρώθηκαν οι τε­ λικές αγορεύσεις. Συγκεκριμένατο δημοσίευμα αυτό έγινεστις 7/8/
3. 29

(1994)Μάρτιν ν.Δημοκρατίας(Αρ. 1) ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,αφούαναφέρθηκεστις συγκεκριμένες προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν για να δικαιολογείται η παροχή άδειας για προσαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας, απέρριψε τηναίτησηκαιαποφάνθηκεότι:

1. Ηπαροχήάδειαςγια προσαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας ενώ- S πιοντουΕφετείου αποτελεί μέτρο εξαιρετικό.
2. Ηεξήγησητης εφεσείουσας ως προςτον λόγογιατον οποίο δεν μπόρεσε να παρακολουθήσει τα δημοσιεύματα καταρρίπτεται απόταστοιχεία πουτέθηκανενώπιον του Εφετείου.
3. Ηαπλήδήλωση πως ημαρτυρίαδεν περιήλθε σεγνώσητου 10 αιτητή δεν αρκεί. Εκείνο που έχει σημασία είναι το αντικειμενικά διαθέσιμο της μαρτυρίαςκαι ηδυνατότητα εντοπισμού της με την επίδειξη εύλογης επιμέλειας.
4. Στηνπρώτη απότις αγγλικές υποθέσεις, τις οποίες επικαλέ­ σθηκε ο δικηγόρος της εφεσείουσας οι δηλώσεις προήλθαν από 15 πρόσωπα ιδιαιτέρουκύρους καιαναφέροντανσε θέμαυψίστης ση­ μασίαςστη δίκη ενώ στηδεύτερη έγιναν επανειλημμένες δημοσιεύ­ σεις κατά τη διάρκεια της δίκης που έφθαναν μέχρι του σημείου παραποίησης των γεγονότων και της μαρτυρίας και τηςαπροσχημάτιστης παρουσίασης των κατηγορουμένων ως των δολοφόνων 20 σε μια υπόθεση έντονης αμφισβήτησης ως προς τα συμπεράσματα πουήτανδυνατόνναεξαχθούναπόπεριστατικήμαρτυρία.
5. Ηπροτεινόμενη μαρτυρία υπήρχε κατάτο χρόνο της δίκης και θαμπορούσε να εντοπισθεί και ναπροσαχθεί ενώπιον του Δι­ καστηρίου με ελάχιστη δυνατήεπιμέλεια. 25 6.Το δημοσίευμα της 7/8/1993 δεν ήτανδυνατόνα έχειοποια­ δήποτε επίδραση πάνω στην απόφαση του Κακουργιοδικείου ακόμα και αν το θέμα προσεγγίζετο πάνω στη βάση των σχετικών αγγλικών υποθέσεων. Η αίτησηαπορρίπτεται. 30 Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Simadhiakos ν ThePolice

(1961)CLR 64· P. I.Koliasν ThePolice

(1963)1CLR52Petri ν ThePolice

(1968)2 CLR 40Arestidouν ThePolice

(1973)2 CLR244Zevedheosv TheRepublic

(1978)2CLR 47· Constantinides ν TheRepublic

(1977)2 CLR 337- 30 35 2 AAA. Μάρην v. Δημοκρατίας(Αρ. 1) Athinisν TheRepublic

(1989)2 CLR214' Αγαπίου νΔημοκρατίας

(1989)2AAA 396· R vMcCann[1991]Or. App. R. 239· R ν Michelle Ann Taylor & LisaJane Taylor. Αποφάσεις ημερ. 5 10.6.1993. Αίτηση> Αίτηση από την εφεσείουσα προς παροχή άδειαςγια προσαγωγήμαρτυρίαςγιαναμπορέσει ναυποστηρίξει το λόγοτης έφεσης σύμφωνα με τον οποίο επηρεάστηκεδυσμενώς τοδικαίωματηςγιαακριβοδίκαιηδίκη. 10 Α. Ευτυχίου και Χρ. Παπανδρέου(χα),για την εφε­ σείουσα. Π. Κληρίδης, ΑνώτεροςΔικηγόρος της Δημοκρατίας, γιατηνεφεσίβλητη. 15 ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστήςΓ.Κωνσταντινίδης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.:Η εφεσείουσα καταχώρισεαί­ τηση προς παροχήάδειαςγια προσαγωγή μαρτυρίαςγια να μπορέσει ναυποστηρίξει το λόγο έφεσης σύμφωνα με 20 τον οποίο επηρεάστηκε δυσμενώς το δικαίωμα της για ακριβοδίκαιηδίκηκατάπαράβασητουάρθρου30τουΣυ­ ντάγματος και του άρθρου6 της ΕυρωπαϊκήςΣύμβασης για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που κυρώθηκε μετον ομώνυμο Νόμο39/62.Οεπηρεασμόςφέ25 ρεται να ήταντο αποτέλεσμα "έντονης, εκτεταμένης, επι­ θετικής, ανακριβούς και παραπλανητικής δημοσιότητας πουπροέβησανταμαζικάμέσαενημέρωσης" καιηαίτηση στοχεύειστηναπόδειξητηςενώπιοντουΕφετείου. Η αίτηση στηρίχτηκε στις διατάξειςτου άρθρου46(β) 30 και (γ) του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 155 και του άρθρου25

(3)του περί Δικαστηρίων Νόμουτου 1960 (Ν. 4/60) πουαναφέρονταιστην εξουσία του Ανωτά31 Kev/dtfoA. Μάρτινν.Δημοκρατίας(Αρ. 1)

(1994)τουΔικαστηρίου προςακρόασηπεραιτέρω μαρτυρίαςκαι προωθήθηκε με αναφορά στη νομολογία ως προς τις αρχές που διέπουν την άσκηση της. (Βλ. Simadhlakos ν. ThePolice

(1961)CLR64.P.L Kolias v.ThePolice

(1963)1 CLR 52. Petn v. ThePolice

(1968)2 CLR 40.AiesUdou v. 5 ThePolice

(1973)2 CLR 244. Zevedheos v. The Republic

(1978)2 CLR 47. Constantinides v. The Republic

(1977)2 CLR 337. Athinisv. TheRepublic

(1989)2 CLR 214, Αγα­ πίου v.Δημοκρατία

(1989)2ΑΑΔ 396). Ηνομοθεσία δεν απέβλεψε σε απαλλαγήαπότηνυπο- 10 χρέωσηπροσαγωγής κάθεδιαθέσιμης σχετικής μαρτυρίας κατά τη δίκη ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Η παροχήάδειαςγιαπροσαγωγήπεραιτέρω μαρτυρίαςενώ­ πιον του Εφετείου αποτελεί μέτρο εξαιρετικό. Δικαιολο­ γείται μόνο όταν συντρέχουν συγκεκριμένες προυποθέ- ^ σεις: (α) Η μαρτυρία δεν μπορούσε να εξασφαλιστεί προς χρήσηκατάτην πρωτόδικηδιαδικασία μετην επί­ δειξηεύλογης επιμέλειας. (β)Η μαρτυρίαπρέπειναείναιτέτοιαώστεαν προσα­ γόταν θα ήταν πιθανό να είχε κάποια σημαντική επίδρασηστο αποτέλεσμα της υπόθεσης ανκαιδεν είναιανάγκηναείναιαποφαστιστικήςσημασίας. (γ) Ημαρτυρίαπρέπει ναείναι τέτοια ώστεναεμφανί­ ζεται αξιόπιστη ανκαι δεν είναι ανάγκηνα είναι 25 αναντίλεκτη. Το μόνο ζήτημα που συζητήθηκε ενώπιον μας, στο οποίο και θα περιοριστούμε, αναφέρεται στο κατά πόσο συντρέχουν οι πιο πάνωπροϋποθέσεις. Ηεφεσείουσα, με προφανή στόχο τη θεμελίωση της πρώτης προϋπόθεσης, 30 πρόβαλε με την ένορκηδηλωσήτης τον ακόλουθο ισχυρι­ σμό: 'Τα σημαντικότερα απόταπιοπάνωγεγονόταπάνω σταοποίακυρίως βασίζεται οπιο πάνωλόγος 'Εφεσης 32 2AAA. Μάρτινv. Δημοκρατίας (Αρ. 1) Κων/δης, Δ. μου, συνέβησαν κατά τη διάρκεια της δίκης μου ενώ ήμουν πλήρως απασχολημένη με την υπεράσπιση μου και δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω κατάτον χρόνο πουσυνέβησανκαιεξελίχθησαν αυτά." 5 Προστίθεται σε συμπληρωματική ένορκη δήλωση της πωςταδημοσιεύματαδεν περιήλθαν "εντελώς και πλήρως απότην αρχήυπόψη εμέ και τωνδικηγόρων μουπριναπότηνέκδοσητηςαπόφασης τουκακουργιοδικείου" 10 Η ημερομηνία του κάθε ενός από τα δημοσιεύματα αναφέρεται στην αίτηση. Ενώπιον μαςτέθηκαν,για τους σκοπούςτουδιαδικαστικούζητήματοςπου εγείρεται,σχε­ τικά αποκόμματα εφημερίδων και περιοδικών. Κατά το κατηγορητήριοτααδικήματαδιεπράχθησανστις 30Ιανου15 αρίου 1993. Η δίκη άρχισε στις 5 Ιουλίου 1993 και συμπληρώθηκε στις 6 Αυγούστου 1993. Η απόφασητου Κακουργιοδικείου εκδόθηκε στις 12 Αυγούστου 1993 και επιβλήθηκε ποινή την επομένη. Ούτε ένα απότακείμενα δεν δημοσιεύθηκε κατάτηδιάρκειατηςδίκης. Η πλειονό20 τητάτουςδημοσιεύτηκε μεταξύτης 1ηςκαι 7ηςΦεβρουα­ ρίου 1993. Ένα δημοσιεύθηκε στις 7 Αυγούστου 1993 αφού συμπληρώθηκαν οι τελικές αγορεύσεις. Η εξήγηση της εφεσείουσας ως προς τολόγο γιατον οποίο δενμπό­ ρεσε να ταπαρακολουθήσει "κατάτο χρόνο πουσυνέβη25 σανκαιεξελίχθησαν", καταρρίπτεταιαπόταστοιχείαπου τέθηκανενώπιονμας. Ανεξάρτητα όμως απόαυτό,σε καμιάπερίπτωσηδεν είναι αρκετή η απλήδήλωση πωςη μαρτυρίαδενπεριήλθε σε γνώση του αιτητήκαι των δικηγόρων του* ακόμακαι 30 όταν υπάρχουν λόγοι που δείχνουν πως η δήλωση είναι αληθινή. Εκείνο που έχει σημασία είναι τοαντικειμενικά διαθέσιμο της μαρτυρίας και η δυνατότητα εντοπισμού της με την επίδειξη εύλογης επιμέλειας. Στην υπόθεση Αγαπίου ν.Δημοκρατία (ανωτέρω)υποβλήθηκεόμοιοαί35 τημα προς θεμελίωση του αναγκαίουυπόβαθρουγια την υποστήριξη ταυτόσημου λόγου έφεσης. Για λόγους στους 33 Καν/δης,Δ. Μαρτινν.Δημοκρατίας(Αρ. 1)

(1994)οποίους θααναφερθούμε,τοαίτημααπερρίφθη. Οδικηγό­ ροςτης εφεσείουσας, ενώεπικαλέστηκε τις αρχέςπουυιο­ θετήθηκανστην πιοπάνωυπόθεση,εισηγήθηκε πως ηπα­ ρούσα υπόθεση διακρίνεται γιατί, αντίθετα προς ό,τι συνέβη εκεί,εδώέχουν συγκεκριμενοποιηθεί ταδημοσιεύ- 5 ματατων οποίων επιδιώκεταιηαπόδειξη.Αυτή η τοποθέ­ τηση θαπρέπει ναεκληφθεί ότι σημαίνει εγκατάλειψητου μέρους τηςαίτησηςπουαναφέρεταισεεντελώςαπροσδιό­ ριστη μαρτυρία ως προς "στοιχεία και/ή πληροφορίες τη­ λεοπτικών και ραδιοφωνικών εκπομπών".Άλλωστε ενώ- 10 πιόν μας διευκρινίστηκε πως η σχετική μαρτυρία περιο­ ρίζεται σε μερικά από τα κείμενα που κατατέθησαν για τους σκοπούς τηςαίτησης. Όμως,δενήταν μόνογιαεκεί­ νο το λόγο που απορρίφθηκε το αίτημα στην υπόθεση Αγαπίου.Το ακόλουθο απόσπασμααπό τηναπόφασητου 15 δικαστήΓ.Μ.Πικήείναιχαρακτηριστικό: "Στηνπροκείμενηπερίπτωσηη μαρτυρία,όπωςείναι παραδεκτό, όχι μόνο ήταν διαθέσιμη αλλά και θέμα κοινής γνώσης. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ήταν γνωστή στο δικηγόρο του εφεσείοντα ο οποίος τον εκ- 20 προσωπεί στην έφεση αλλά ανήταναντικειμενικά δια­ θέσιμη και μπορούσε να εντοπιστεί και να κατατεθεί απότηνυπεράσπιση κατά τοχρόνο τηςδιεξαγωγής της δίκης". Ισχύουν τα ίδια και ως προς την παρούσα υπόθεση. 25 Και ανπαραγνωρίζαμετηναντίφασηπουυποδείξαμε, θα λέγαμε πως ημαρτυρίαπουαδιαμφισβήτηταυπήρχε κατά το χρόνο της δίκης θα μπορούσε, εφόσον επιδεικνυόταν ελάχιστη επιμέλεια, να εντοπιστεί και ναπροσαχθεί ενώ­ πιον του Κακουργιοδικείου. Επομένως, ως προς αυτήτη 30 μαρτυρία, το αίτημα θα πρέπει να απορριφθεί χωρίς να χρειάζεται να εξετάσουμε αν συντρέχουν οι υπόλοιπες προϋποθέσεις. Όπως σημειώσαμε, ένα απότα κείμενα δημοσιεύτηκε μετά απότη συμπλήρωση τηςακροαματικήςδιαδικασίας. 35 Ο εκπρόσωπος της κατηγορούσας αρχής εισηγήθηκε πως, ούτωςή άλλως,αυτήημαρτυρίαθαήτανάσχετηγιατίδεν 34 2 ΑΛΛ. Μάρην ν.Δημοκρατίας(Αρ. 1) Κον/δης,Δ. θα μπορούσε να είχε οποιαδήποτε επίδραση πάνω στο αποτέλεσμα της δίκης η οποία στην Κύπρο διεξάγεται ενώπιον δικαστών και όχι, όπως στην Αγγλία, ενώπιον ενόρκων. Ηαντίθετηάποψητου δικηγόρου της εφεσείου5 σας στηρίχθηκε βασικάσε δυο αγγλικές υποθέσεις. Τις R. v. McCann [1991]Cr.App. R.239 και Λ v. Michelle Ann TaylorandLisaJane TaylorΠοινικές Εφέσεις 4807/92 και 4088/92ημερομηνίας 10Ιουνίου 1993 (ητελευταίαδενδη­ μοσιεύθηκε ακόμααλλά μαςδόθηκε αντίγραφο).Και στις 10 δύοακυρώθηκεηκαταδίκηενόψειτηςαναγνώρισηςσοβα­ ρού ενδεχομένου να είχε επηρεαστεί η ετυμηγορία των ενόρκων από δημοσιεύματα και δηλώσεις που είδαν το φως ευρείας δημοσιότητας. Υποστήριξε ο κ. Ευτυχίου πωςηαρχή πουτέθηκε ισχύεικαιεδώενόψεικαιτου άρ15 θρου 30 του Συντάγματος που κατοχυρώνει, μεταξύ άλλων, το θεμελιώδες δικαίωμαγια ανεπηρέαστη ακροα­ ματική διαδικασία ενώπιον αμερόληπτου δικαστηρίου, παρά το ότι στην Κύπρο η δίκη δεν διεξάγεται ενώπιον ενόρκων. 20 Η περίπτωση δεν είναι κατάλληλη για απόφανση ως προςτο ιδιαιτέρως σοβαρόζήτημααντο εχέγγυο τηςδιε­ ξαγωγής τηςδίκηςστην Κύπρο ενώπιον δικαστών εξουδε­ τερώνει ή απομακρύνει τον κίνδυνο που αναγνωρίστηκε στοπλαίσιοδιαφορετικούδικαστικούσυστήματος, να μην 25 ήτανδίκαιηηδίκηεξ αιτίαςδημοσιευμάτων.Τοδημοσίευ­ μα της 7 Αυγούστου 1993 είχε τίτλο "Πολύωρες αγορεύ­ σειςέγινανχθες.ΤηνΤρίτητο Κακουργιοδικείο θα επιβά­ λει ποινήστη*Μάρτιν". Είναι ανυπόγραφο καιπρέπεινα αποδοθεί σε ανταποκριτή της εφημερίδας. Ο τίτλος δεν 30 απέδιδε την πραγματικότητα. Την Τρίτη θα εκδιδόταν η απόφασητου Κακουργιοδικείου ως προς την ενοχή ήτην αθωότητα της εφεσείουσας. Στο κείμενο όμως που τον ακολουθεί, ταπράγματατοποθετούνται σωστά καιπαρα­ τίθενται αποσπάσματα απότηναγόρευση τουκ.Ευτυχίου ^ ως προς τους λόγους για τους οποίους η εφεσείουσα θα έπρεπενααθωωθεί. Οι αποφάσεις στις δυο αγγλικές υποθέσεις δεν στηρί­ χθηκαναπλώς στη διαπίστωση της δημοσίευσης κειμένων 35 Kwv/Φης,Δ. Μάρτινν.Δημοκρατίας(Αρ. 1)

(1994)ή δηλώσεων που ήταν άπρεπα, λανθασμένα ή ανεπίτρε­ πτα. Στην υπόθεση McCann προήλθαν από πρόσωπα ιδιαίτερου κύρους. Ορισμένεςαπόυπουργό πουκατάτο κατηγορητήριοήτανοστόχοςτηςσυνωμοσίας πουαποδι­ δόταν στους κατηγορούμενους και άλλες απότο Λόρδο 5 Denning,πρώηνΠρόεδρο(Master of theRolls) τουΑγγλι­ κού Εφετείου και εξέχουσα νομική φυσιογνωμία Οιδη­ λώσειςαναφέρονταν σε θέμαύψιστης σημασίαςστη δίκη. Οικατηγορούμενοι άσκησαντοδικαίωματουςτηςσιωπής και επέλεξαν να μηνδώσουν μαρτυρία.Οιδηλώσεις ήταν 10 έντονες και δεν άφηναν περιθώριο γιαεναλλακτικήπρο­ σέγγισηως προς το νόηματους.Σετελικήανάλυση υπο­ στηρίχτηκε με τις δηλώσεις πως είναι ο ένοχος και όχι ο αθώος που ασκεί το δικαίωμα της σιωπής. Οι δηλώσεις έγιναν όταν η δίκη είχε φθάσει στο πιό κρίσιμο της ση- 15 μείο.ΣτηνυπόθεσηTaylor,κατάτηδιάρκειατηςδίκης έγι­ ναν επανειλημμένες δημοσιεύσεις που προπηλάκιζαν και λοιδορούσαν τις κατηγορούμενες και πουέφθασανμέχρι τουσημείουτηςπαραποίησηςτωνγεγονότων καιτηςμαρ­ τυρίας και της απροσχημάτιστης παρουσίασης των κατή- 20 γορουμένων ως των δολοφόνων σε μιαυπόθεση έντονης αμφισβήτησης ωςπροςτασυμπεράσματαπουήταν δυνα­ τό ναεξαχθούν απόπεριστατική μαρτυρίαη οποία, μάλι­ στα, σύμφωνα με παράλληλη διαπίστωση του Εφετείου, αλλοιώθηκε μεχειρισμούς τηςαστυνομίας. 25 Και στην περίπτωση πουθαπροσεγγίζαμε τοζήτημα πάνω στη βάσητων αγγλικών υποθέσεων πουαναφέρθη­ καν, θαήταναδιανόητονα θεωρηθεί ότι ήτανδυνατόνα είχε οποιαδήποτεεπίδρασηπάνωστην απόφασητουΚα­ κουργιοδικείου δημοσίευμα τουείδους,τουπεριεχομένου 30 καιτηςπροέλευσης εκείνουτης7ηςΑυγούστου 1993. Η διαπίστωσητης ανυπαρξίαςοποιασδήποτε πιθανό­ τητας να έχει το δημοσίευμα της 7 Αυγούστου 1993 επί­ δρασηπάνωστο αποτέλεσματηςδίκης,οδηγείστηναπόρ­ ριψη του αιτήματος και ως προς αυτό. Η αίτηση 35 απορρίπτεται. Ηαίτησηαπορρίπτεται. 36