(1994)20Ιανουαρίου, 1994 [ΠΙΚΗΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΑΡΤΕ ΜΗΣ,ΔΜέςΙ ΒΑΣΙΛΗΣ ΧΑΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΥΙΟΙ ΛΤΔ, Εφεσείοντες-Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝΚΑΙ ΑΛΛΩΝ (ΑΡ.1), Εφεσιβλήτων-Καθ'ων η αίτηση. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 1051) Προσφορές — Ακύρωση προσφοράς λόγω παράβασης ουσιώδους όρου — Καθιστά την προσφορά εξ υπαρχής άκυρη — Διακριτική ευχέρεια — Προκήρυξη νέων προσφορών και κατακύρωση της προσφοράς σε νέους προσφοροδότες — Δεν επηρεάζεται από την μη ύπαρξη μυστικότητας ούτε από την εκκρεμή δικαστική διαδικα- 5 σία εναντίον της απόφασης πον ακύρωσε την προσφορά. Οι προσφορές ζητήθηκαν από το Τμήμα Αναδασμού για την κατασκευή οδικού δικτύου για την περιοχή Λάνιας, στη Λεμεσό. Το άρθρο 8 των Πληροφοριών προς τους προσφοροδότες προνο ούσε ότι, η προσφορά πρέπει να συνοδεύεται από Τραπεζική Εγ- 10 γύηση για ποσό ΛΚ35.000.στο όνομα του Προϊσταμένου τουΤμή ματος Αναδασμού, σαν εγγύηση για την εκτέλεση του έργου στην περίπτωση επιλογής. Οι αίτητέςήταν οι χαμηλότεροι προσφοροδότες καιυπέβαλαν την προσφοράτους μετραπεζική επιταγή,λόγω του ότι ητράπεζα 15 τους και ορισμένες άλλες εμπορικές τράπεζες είχαν απεργία,και υπέβαλαν τις απαιτούμενες εγγυητικές μετά τη λήξη τηςαπεργίας. Αυτό έγινε κατόπινπροφορικήςυπόδειξηςτωνυπευθύνων. Η Υπουργική Επιτροπή Προσφορών ακύρωσε όλες τις προ σφορές. Η απόφασηαυτή προσβλήθηκε ως άκυρη στην προσφυγή 20 18/
- Στην πρωτόδικη διαδικασία οι εφεσείοντες υπέβαλαν ότι υπήρξε αντικειμενική αδυναμία να προσφερθεί τραπεζική εγγύηση και ότι η προσφορά τους έπρεπε να θεωρηθεί ως έγκυρη για τον λόγο ότι ακολούθησαν τη διαδικασία που υποδείχθηκε σ' αυτούς 25 από τουςαρμοδίους. 10 3 ΑΛΛ. Β.Χαράχης&ΥιοίΛτδ. ν.Δημοκρατίας(Αρ.1) ΗΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου απέρριψε την έφεση καιαποφάνθηκεότι: 5 1.Από τησχετική νομολογία προκύπτειη αρχήότι παράβαση ουσιώδους όρου καθιστάτην προσφορά εξ υπαρχής άκυρη. Δεν υπάρχεικαμμιάαμφιβολίαότιοόρος8στηνπροκειμένηπερίπτω σηήτανουσιώδης. .« 2.Δεν υπήρξεαντικειμενικήαδυναμία,εφόσον η απεργία εκάλυπτε μόνο Κυπριακές εμπορικές τράπεζες. Οι αποφάσεις τις οποίες επικαλέσθηκαν οι εφεσείοντες αφορούσαν αδυναμίαπου προκύπτει λόγω ανωτέρας βίας,γι' αυτό καιδιαφοροποιούνται απότηνπαρούσαυπόθεση. *c 3.Ηαρμόδιααρχή είχετηδιακριτικήευχέρειαναακυρώσει τις προσφορέςστοσύνολοτους.Αυτή ηαπόφασηήτανκαιηδικαιοτερηυπό τις περιστάσεις γιατους εφεσείοντες, γιατί σε περίπτωση μηακύρωσηςτων προσφορώνθα έπρεπενααποκλεισθούν καινα περιορισθεί οδιαγωνισμός μεταξύτων προσφοροδοτών πουσυμ μορφώθηκανμετονόρο
- ι υ 20 25 Αναφορικά με την έφεση στην προσφυγή611/88 γιαακύρωση της απόφασης κατακύρωσηςτηςπροσφοράςστους χαμηλότερους προσφοροδότες που έγινε σε νέα προκήρυξη των προσφορών, λόγωτηςμητήρησηςτηςαπαιτούμενηςμυστικότηταςκαιλόγωτης διαδικασίαςπουεκκρεμούσε στην προσφυγή υπ'αρ. 18/88, ηΟλο μέλειααποφάνθηκεότι: • Στηνπροκήρυξη νέωνπροσφορώνδεν είναιδυνατόνναυπάρ ξει μυστικότηταστιςήδηυποβληθείσες προσφορές, θαήτανπαρά λογο ηδιοίκησηνακαθυστερεί έργα μέχρι την έκβασηδικαστικής διαδικασίαςπουμπορείναείναικαιχρονοβόρα. Ηέφεσηαπορρίπτεται σεσχέσηκαι μετιςδύοπροσφυγές. Δενεκδίδεται διάταγμα γιαέξοδαστηνέφεση. 30 Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Tamassos Tobacco Suppliers & Co ν Κυπριακής Δημοκρατίας
(1992)3ΑΛΛ. 6035 Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Ατδ ν Δημοκρατίας
(1992)3 Α.Α.Δ. 80Αιμνάτου νΔημοκρατίαςΑ.Ε.1014 ημερ. 28/11/90Χ"Πανλή νΔημοκρατίας. Προσφυγή289/88ημερ. 30/4/1991. ΕυρετήριοΝομολογίας1961-70(Τόμος2ος). 11 Β. Χαράκης &Υιοί Λτδ. ν.Δημοκρατίας(Αρ.1)
(1994)Έφεση. ΈφεσηεναντίοντηςαπόφασηςτουΠροέδρου τουΑνω τάτου Δικαστηρίου Κύπρου (Α. Λοΐζου, Π.) πουδόθηκε στις 30 Δεκεμβρίου, 1989 (Προσφυγές αρ. 18/88 και611/ 88), με την οποία απορρίφθηκανοι προσφυγές των εφε- 5 σειόντων εναντίον της απόρριψης των προσφορών τους για την κατασκευήοδικού δικτύου στην περιοχή Λάνιας, στηΛεμεσό. Λ.Σ. Αγγελίδης, γιατους εφεσείοντες. Στ. Ιωσήφ (κα),Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας, για τους 10 εφεσίβλητους. Cur. adv. wit. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Την απόφασηθαδώσειο Δικαστής Π.Αρ τεμης. ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ.: Με την έφεση αυτή προσβάλλεται η 15 πρωτόδικηαπόφασητουΔικαστηρίου,μετηνοποίααπορ ρίφθηκανοι προσφυγέςτωνεφεσειόντων υπ'αρ. 18/88και 611/
- Ταγεγονόταφαίνονταιστην απόφασητου πρωτό δικουΔικαστηρίουκαισυνοπτικάείναιταπιόκάτω: Από το Τμήμα Αναδασμού ζητήθηκανπροσφορές για 20 την κατασκευήοδικού δικτύου στην περιοχή Λάνιας, στη Λεμεσό, με τελευταία ημερομηνία υποβολής τωνπροσφο ρών την 10η Ιουλίου
- Τοάρθρο8τωνΠληροφοριών προςτουςπροσφοροδότεςπρονοούσε ότι: "Η προσφορά πρέπει απαραίτητα να συνοδεύεται 25 από ΤραπεζικήΕγγύησηστο όνομα τουΠροϊσταμένου Τμήματος Αναδασμού για ποσό £35.000.-σαν εγγύηση ότι ο προσφοροδότης πουθαπετύχει θααναλάβειτην εκτέλεση του έργου στην περίπτωση που θα επιλεγεί από το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών. Οποιαδήπο- 30 τε προσφοράδεν συνοδεύεται από Τραπεζική Εγγύηση δενθαλαμβάνεταιυπόψη". 12 3 ΑΛΛ. Β. Χαράχης & Υιοί Λτδ. ν.Δημοκρατίας(Αρ.1) Αρτεμης,Δ. Η τράπεζα των εφεσειόντων καθώς και ορισμένες άλλες εμπορικές τράπεζες είχαν πολυήμερη απεργίαπου συνέπιπτε καιμετηλήξητηςπεριόδουυποβολήςτωνπρο σφορών. Το πρόβλημα αυτό των αλητών κοινοποιήθηκε 5 στους υπεύθυνους και προφορικά πληροφορήθηκαν ότι θαμπορούσανναυποβάλουντις προσφορές μετραπεζική επιταγή αντί εγγύηση, με τον όρο ότι τραπεζικήεγγύηση θα υποβαλλόταν μετά τη λήξη της απεργίας των τραπε ζών. Οι αιτητές,που ήτανκαι ο χαμηλότερος προσφορο10 δότης,υπέβαλαντηνπροσφοράτουςμετραπεζική επιταγή και μετά τη λήξητης απεργίας συμμορφώθηκαν υποβάλ λοντας τιςαπαιτούμενεςεγγυητικές. Προςαποτίμησητων επιπτώσεων μη συμμόρφωσης μετον όρο 8τωνΠληροφο ριώνπρος τους προσφοροδότες ζητήθηκεη γνώμητου Γε νικού Εισαγγελέα. Στην γνωμάτευση που δόθηκε εκ μέ15 ρους τουδιατυπώνεταιηθέση, μετην οποία συμφωνούμε απόλυτα,ότι συμμόρφωση μετις πρόνοιες τουόρου 8συ νιστούσεπροϋπόθεσηγιατην εγκυρότητα της προσφοράςοπόταν παρέκκλιση έθετε εκποδών τόσο την προσφορά των εφεσειόντων όσο και άλλων προσφοροδοτών που 20 ήτανστην ίδιαθέση. ΗΥπουργικήΕπιτροπήΠροσφορών στησυνεδρία της στις 4.11.87 αποφάσισε τελικά όπως όλες οι προσφορές ακυρωθούν. Το σχετικό πρακτικό,μεταξύ άλλων,αναφέ ρειταακόλουθα: 25 30 "Οκ.Μαυρέληςανέφερε ότιβασικάοιπροσφοροδό τες που υπέβαλαντραπεζικήεπιταγήαντί εγγύηση πα ραπλανήθηκαν γιατί τους δηλώθηκε απότο Τμήμα ότι αφούοι τράπεζεςήτανκλειστέςθαμπορούσαννα υπο βάλουν τραπεζική επιταγή αντί εγγύηση και θα ήταν άδικονααποκλεισθούν χωρίς δικήτους υπαιτιότητα. Ενόψειτωνπιόπάνωαποφασίζεταιη ακύρωσητων προσφορών." Είναι τηναπόφασηαυτήπου είχανπροσβάλει οι εφε σείοντεςωςάκυρη στηνπροσφυγή18/
- 13 Αρτεμης,Δ. Β.Χαράκης&ΥιοίΛτδ. ν.Δημοκρατίας (Αρ.1)
(1994)Είναιπρόδηλοότιη προσφοράτωνεφεσειόντωνκρίθη κε εκ προοιμίου εκτός συναγωνισμού και για το λόγο αυτόακυρώθηκανκαιοι άλλες προσφορέςπρος αποφυγή αδικίας σε βάρος των εφεσειόντων και άλλων πουήταν στην ίδιαθέση. 5 Είναι ηθέση τουευπαίδευτουσυνηγόρουτων εφεσειό ντωνότι ηπροσφορά τωνπελατώντουθαέπρεπενα θεω ρηθεί ως έγκυρηγιατολόγοότιακολούθησαντηδιαδικα σία παροχήςτραπεζικήςεπιταγήςκατόπινυπόδειξηςτων αρμοδίων. Και περαιτέρω, λόγω του ότι τούτο κατέστη 10 αναγκαίοκατόπιν αντικειμενικήςαδυναμίαςναπροσφερ θείτραπεζική εγγύησηλόγωτηςαπεργίαςτων τραπεζών. Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Tamassos Tobacco Suppliers and Co v. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1992)3 Α.Α.Δ.60: 15 "Είναι θεμελιωμένο ότι ο όροςτηςπροσφοράςσυνι στά ανάλογαμε τησημασία του,ουσιώδηήεπουσιώδη προδιαγραφήγιασυμμετοχή στο διαγωνισμό. Προσφο ρά, ηοποίαδεν πληροί καιδεν ανταποκρίνεταισεου σιώδη όρο του διαγωνισμού,είναι άκυρηκαι κατ'επέ- 20 κταση δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο εξέτα σης Συμμόρφωση με τις ουσιώδεις πρόνοιες του πλειοδοτικού διαγωνισμού αποτελεί προϋπόθεση για συμμετοχήσεαυτό." (Βλέπεκαι Εταιρεία Γενικών ΚατασκευώνΛτδ ν.Δη- 25 μοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ. 80). Έτσι,ηαρχή πουπροκύπτειαπότις πιόπάνωαποφά σεις είναι ότι παράβαση ουσιώδους όρου καθιστά εξ υπ' αρχής άκυρητην προσφοράκαι ως εκ τούτου δεν μπορεί αυτήναληφθείυπόψη. Δεν υπάρχεικαμμιάαμφιβολίαότιστηνπροκειμένηπε ρίπτωση ο όρος 8, στον οποίο αναφερθήκαμεπιόπάνω, αποτελεί ουσιώδη όρο της προσφοράς. Ως εκ τούτου η προσφορά των αιτητώνθαέπρεπε νααποκλεισθεί καινα 14 30 3ΑΛΛ. Β. Χαράκης&ΥιοίΛτδ. ν.Δημοκρατίας (Αρ.1) Αρτεμης,Δ. μην ληφθεί υπόψη κατά την απόφασηκατακύρωσης της προσφοράς. Προς υποστήριξη του επιχειρήματος των εφεσειόντων ότι, όπου υπάρχει αντικειμενική αδυναμία συμμόρφωσης 5 με απαιτούμενους ουσιώδεις όρους, το δικαστήριο έχει την ευχέρεια να τους αγνοήσει, αναφέρθηκαν οι αποφά σειςΛιμνάτου ν.Δημοκρατία Α.Ε.1014ημερ.28.11.90 και Α.Π. Χ" Πανλή ν. Δημοκρατία Προσφυγή 289/88, ημερ. 30.4.
- Τα γεγονότα όμως της παρούσας υπόθεσης την 10 διαφοροποιούνκατάτοότι δενπροκύπτειαπόαυτάαντι κειμενική αδυναμία.'Οπως τέθηκε ενώπιον μας,απεργία είχαν μόνο οι Κυπριακές εμπορικές τράπεζες ενώ άλλες λειτουργούσαν. Ως εκ τούτου δεν μπορεί να θεωρήσουμε στην παρούσαπερίπτωση ως εφαρμόσιμες τις αρχές που 15 διατυπώθηκαν στις πιό πάνω αποφάσεις. Οι πιό πάνω αποφάσεις συναρτώνται μεαδυναμίαπουπροκύπτειαπό ανωτέρα βία. Βρίσκουμε σαν αποτέλεσμα των πιό πάνωκαι εν όψει του γεγονότος ότι είχε το δικαίωμα η αρμόδια αρχήνα 20 ακυρώσει τις προσφορές στο σύνολο τους, πως ήταν στη διακριτική της ευχέρεια να πράξει τούτο και περαιτέρω ότι ήτανκαι ηδικαιότερη για τους εφεσείοντες απόφαση υπότις περιστάσεις, γιατί ανδενακυρώνοντανθαέπρεπε να αποκλεισθούν καιοδιαγωνισμός ναπεριορισθεί μετα25 ξύ των προσφοροδοτών που είχαν συμμορφωθεί με τον όρο
- Αναφορικά με την έφεση στην Προσφυγή 611/88, με την οποία ζητείται ηακύρωση της απόφασης κατακύρω σης της προσφοράς στους χαμηλότερους προσφοροδότες 30 που έγινε σε νέα προκήρυξη των προσφορών αντί στους αιτητές,ο συνήγορος των εφεσειόντων υπέβαλε το επιχεί ρημαότι πρέπει ναγίνει δεκτότοαίτημαγιαακύρωση για το λόγο ότι ήτανπια γνωστές οι παλαιές προσφορές και δεν τηρήθηκε η απαιτούμενημυστικότητα καιεπίσης διότι 35 δεν μπορούσε να προκηρυχθούν νέες προσφορές εκκρε μούσης της διαδικασίας της προσφυγής υπ" αρ. 18/
- Προς υποστήριξη του τελευταίου αυτού επιχειρήματος 15 Αρτεμης, Δ. Β.Χαράκης& ΥιοίΛτδ. ν.Δημοκρατίας (Αρ.1)
(1994)έγινεαναφοράστο Ευρετήριο Νομολογίας 1961-70(Τόμος 2ος). Έχουμε εξετάσει τους λόγους αυτούς και βρίσκουμε ότι δεν ευσταθούν. Αναγκαστικά όπουακυρώνονταιπρο σφορές και προκηρυττονται νέες δεν είναι δυνατόν να 5 υπάρξει μυστικότητα στις ήδη υποβληθείσες προσφορές και περαιτέρω θα ήταν παράλογο η Διοίκηση να αφήνει ανεκτέλεστη εργασίακαιναπεριμένει τηνέκβαση δικαστι κήςδιαδικασίαςπουμπορεί ναείναικαιχρονοβόρα. Για τους πιο πάνω λόγους η έφεση απορρίπτεται σε 10 σχέσηκαι με τις δύο προσφυγές, όμως υπό τις συνθήκες δενεκδίδεταιδιάταγμαγιαέξοδαστην έφεση. Η έφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 16