(1994)25Μαΐσυ,1991 [ΠΙΚΗΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ.ΑΡΤΕΜΗΣ. ΔΑπές] ΒΑΣΙΛΗΣΧΑΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΥΙΟΙ ΛΤΔ, Εφζοτίοντες-Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝΚΑΙΑΛΛΟΝ(ΑΡ.2), Εφεσφλήτων-Καθ'ωνη αίτηση. (ΑναθεωρητικήΈφεσηΑρ. 1149.) Προσφορές — Μη κατοχύρωση προσφοράς στον χαμηλότερο προσφοροδότη για ισχυριζόμενη ασυνέπειασεεκτέλεσηόνοπροηγού· μένων έργων, χωρίςπλήρηδιερεύνηση τωνισχυρισμών γιατέτοια ασυνέπεια — Ποιες οι συνέπειες και ποια η ακολουθητέα μορφή τηςέρευνας. Δέουσαέρευνα— Προσφορές—Απόκλιση από τηνπροκαθορισθείσα διαδικασία (form) γιαδιερεύνηση θέματοςαπό τοαρμόδιοδιοικη τικό όργανο, έστωκαιόπου αυτήυιοθετείται στοπλαίσιο άσκησης τηςδιακριτικής τον ευχέρειας,συνιστά λόγο γιαακύρωσητηςδιοικητικήςπράξης. Χρηστή Διοίκηση — Προσφορές — Παράλειψη καταγραφήςστοι χείων τωναπόψεωντωνμερών—Ποιες οισυνέπειες. Ο Διευθυντής του Τμήματος Δημοσίων Έργων εισηγήθηκε απόρριψητης προσφοράςτων εφεσειόντων λόγω σοβαρώνκαθυ στερήσεων που είχαν παρουσιασθεί στην εκτέλεση δύο άλλων 15 έργων ταοποίατουςείχανανατεθεί, καικατακύρωσητηςστο εν διαφερόμενομέρος. ΤοΚεντρικόΣυμβούλιοΠροσφορών(τοΣυμβούλιο)πήρε από φασηνακληθεί ενώπιοντουο εργολάβοςκαιοι αρμόδιοιτεχνικοί ταυΤμήματοςγιαδιερεύνησητων ισχυρισμώνγιαασυνέπεια.Αντί 20 αυτού κλήθηκαν ενώπιον του Γραμματέα του Συμβουλίουόπου εξέθεσαν τις απόψειςτους χωρίς τήρησηγραπτώνστοιχείων που νακαταμαρτυρούνάμεση γνώσητωνγεγονότων. ΤοΣυμβούλιοβάσισετιςδιαπιστώσειςτουγιατηνισχυριζόμε νηασυνέπειατων εφεσειόντων στις δηλώσεις δύομηχανιχώντου 25 αρμόδιου Τμήματος που λήφθηκαν στην απουσία των εφεσειό ντων. 294 5 ι υ 3ΑΛΑ. 5 10 ~Β.Χαράκης&ΥιοίΛτδ.ν.Δημοκρατίας(Αρ.2) Το πρωτόδικο Δικαστήριο επικύρωσε την απόφασητου Συμβου λίου αφού αποφάνθηκεότιτούψος τηςπροσφοράς δενείναι ο μόνος παράγονταςπου επιμετράγια τηνκατακύρωσηπροσφοράς καιεπίσηςότιτοΣυμβούλιοδενείχευποχρέωσηναδιερευνήσει το θέμαυπόμορφήδιχαστικήςδιαδικασίαςγιαδιαπίστωσητηςορθό τηταςτωνδιαπιστώσεων τωναρμόδιων λειτουργών. Στηνέφεση,οι εφεσεΐοντες ισχυρίσθηκαν ότιηπαρέκκλισητου Συμβουλίου απότηνπροκαθορωθείσα πορεία για τη διερεύνηση τουθέματοςσυνιστούσεκακή πίστηεκμέρουςτουηοποίαεδικαιολονουσεακύρωσητηςπράξης. -ΗΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επέτρεψε την έφεση καιαποφάνθηκεότι: 15 1.Υπήρξεαντινομία μεταξύ της πρώτηςκαιδεύτερης απόφα σης του Συμβουλίου ωςπρος τη διερεύνηση τωνισχυρισμών για ασυνέπεια των εφεσειόντων στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων τουςπουκαθιστάαφ'εαυτήςτηναπόφασητρωτή. 2.Έχεινομολογιακάκαθιερωθεί ότι: (α)Η αρχήγιαεπίδειξηχρηστής διοίκησης συνιστάαναπόσπα στο μέροςτηςενλόγω αρχήςκαι 20 25 (β)ηατελής διερεύνηση ισχυρισμών γιαασυνέπεια επιφέρει τηνακυρότητατηςαπόφασης. 3.Η παράλειψηκαταγραφήςτων αποτελεσμάτων της έρευνας, που ανατέθηκε στον γραμματέα του Συμβουλίου, με αποτέλεσμα αυτά να μητεθούν ενώπιον του Συμβουλίου καθιστά τηνέρευνα ατελήκαιτηναπόφασηάκυρη. 4. Η διαπίστωσητουπρωτόδικουΔικαστηρίου ότι ηδιερεύνη σηαπότηΔιοίκηση ισχυρισμών για ασυνέπεια δεν προσλαμβάνει τηνμορφήδικαστικήςδιαδικασίαςείναιορθή. 30 Η έφεσηεπιτρέπεται μεέξοδα Η πρωτόδικηαπόφασηπαραμερίζεταικαιη επίδικηδιοικητικήαπόφασηακυρώνεταιστοσύνολο τηςβάσειτουάρθρου 146.4(β). Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. Υποθέσειςποναναφέρθηκαν: MikeBidou νRepublic
(1981)3CLR. 461· 35 Tamassos Tobacco Suppliers & CoνΔημοκρατίας
(1992)3 Α.Α.Δ. 60 Ldsuicland Hotel EnterprisesLtd ν Δημοκρατίας
(1993)3 ΑΛΛ.
- 295 Β.Χαράχης&ΥιοίΛτ
- ν.Δημοκρατίας (Αρ.2)
(1994)Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Ατδ ν Δημοκρατίας
(1992)3 Α.Α.Δ. 80KoatemeaiotisνC.B.C.
(1982)3C.LR. 1027Fysko Contracting Ltd. ν. Δήμον Λάρνακος. Απόφαση ημερ. _ D 13.7.1993· Βασιλείου νΔημοκρατίας.Απόφασηημερ. 24/4/1990. Έφεση. Έφεσηεναντίον τηςαπόφασης Δικαστήτου Ανώτατου Δικαστηρίου Κύπρου (Αρτεμίδης, Δ.) πουδόθηκε στις30 Ιουνίου, 1990 (Προσφυγήαρ.576789)μετην οποία απορ- 10 ρίφθηκε ηπροσφυγή των εφεσειόντων κατά της απόρρι ψης τηςπροσφοράς τους γιατηνκατασκευήτων χωμα τουργικών έργων στοδρόμοΒάσας. Α. Σ.Αγγελίδης, γιατους εφεσείοντες. Α. Δημητριάδον (δ/νις), Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,15 γιατους εφεσίβλητους. Cur. adv.wit. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του δικαστηρίου θα δώσειοΔικαστής Γ.Μ. Πικής· ΠΙΚΗΣ,Δ.: Παράτογεγονός ότι η προσφοράτωνεφε σειόντων γιατηνκατασκευή τωνχωματουργικών έργων (στο δρόμο Βάσας) που αποτελούσαν τοαντικείμενο του παροκηρυχθέντος μειοδοτικού διαγωνισμού της 8/6/1989 ήτανη χαμηλότερη,£24,786.-, αυτή δενέγινεδεκτήκαικα τακυρώθηκεηπροσφοράτουεπόμενου χαμηλότερουπρο- 25 σφοροδότη,£32,890.-,γιαδυο λόγους:- 20
(1)Ασυνέπεια στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων των εφεσειόντων στηδιεκπεραίωσηπροηγούμενουκατασκευα στικού έργου που είχεανατεθεί στους αιτητές στοδρόμο Ερήμης-Μαντριών,και 30 296 3ΑΛΛ. Β. Χαράχης &Υιοί Λτδ. ν.Δημοκρατίας(Αρ.2) Πικής, Δ.
(2)Καθυστέρηση στην έναρξη εργασιών (μιαςβδομά δας) και μη ικανοποιητικόπρόγραμμαεργασίας που βά ρυνε τους αιτητές σε σχέσηκαι με δεύτερο δημόσιο έργο πουτουςείχεανατεθεί, στοδρόμο Λάγιας-Βάβλας. 5 Οιπιοπάνωλόγοικαθιστούσαντουςεφεσείοντες ακα τάλληλους για την ανάθεση σ' αυτούςκατασκευαστικών έργωντουδημοσίου. Τις διαπιστώσεις του για την προηγούμενηασυνέπεια τωνεφεσειόντων τοαρμόδιοόργανοβάσισεστις δηλώσεις 10 δύο μηχανικών των δημοσίων έργων, του κ. Οικονομιδη και του κ. Κλόκκαρη, στην απουσία των εφεσειόντων ή αντιπροσώπων τους. Κατάπόσο είχαν άμεση γνώση των γεγονότων τα οποίαπιστοποίησαν οι δυο αυτοί λειτουρ γοί του Τμήματος Δημοσίων Έργων δεναποκαλύπτεται 15 ούτευπάρχουνστοιχεία πουνατοεπιμαρτυρούν. Προφα νώς άντλησαν τις πληροφορίες τους μέσωτηςυπηρεσια κήςοδούεφόσον ταέργατελούσαν υπότην επίβλεψητου ΤμήματοςτωνΔημοσίωνΈργων. Τοπρωτόδικοδικαστήριοέκρινεότι:20 25 'Το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών δεν είναι δι καστική αρχή, ή πειθαρχικό συμβούλιο ενώπιον του οποίουθαδιεξήγετο έρευναγιανακαταλήξεισεσυμπέ ρασμα κατά πόσο οι θέσεις του τμήματος Δημοσίων Έργων ήτανορθές,ήανοι καθυστερήσεις οφειλόντουσαν πράγματιστους λόγους πουπρόβαλλε η αιτητρια, και που αναφέρονται στην επιστολή της προς τον Υπουργό "τεκμ. Στ"." Νωρίτερα το δικαστήριο επεσήμανε ότι το ύψος της προσφοράς δεν είναι ο μόνος παράγονταςπου επιμετρά 30 νια την κατακύρωσηπροσφοράς αλλά και κάθε παράγο νταςπουεπενεργεί στονπροσδιορισμό τουδημόσιουσυμ φέροντοςστησυγκεκριμένηπερίπτωση. Η απόφαση του πρωτόδικουδικαστηρίου προσβάλλε ται ως εσφαλμένη και η απόφασητου ΣυμβουλίουΠρο297 Πικής, Λ. Β. Χαράχη;& ΥιοίΛτδ. ν.Δημοκρατίας(Αρ.2)
(1994)σφορών ως αβάσιμη και αντικείμενη προς την αρχή της καλής πίστης. Ηπορεία που ακολουθήθηκε για τηναξιο λόγηση των προσφορών ήταν η εξής: Ο Διευθυντής του ΤμήματοςΔημοσίων Έργωνεισηγήθηκε όπωςηπροσφορά των εφεσειόντων απορριφθεί λόγω σοβαρών καθυστερή- 5 σεων που είχαν παρουσιαστεί στην εκτέλεση δυο άλλων έργων τα οποία είχαν ανατεθεί στους ιδίους. Στην ίδια επιστολήγινόταν εισήγησηόπως ηπροσφορά κατακυρω θεί στο ενδιαφερόμενο μέρος. Το θέμα απασχόλησε το Συμβούλιο στην πρώτη του συνεδρία σχετικά με τις προ- 10 σφορές οπόταν αποφασίστηκε όπως αναβληθεί "το όλο θέμα και να κληθεί οεργολάβος και οι τεχνικοί του τμή- · ματοςγιαδιερεύνηση των ισχυρισμών.". Παράτηναπόφα σηαυτήο εργολάβος ουδέποτεκλήθηκε ενώπιον τουΣυμ βουλίου. Αντί της εμφάνισης του εργολάβου ενώπιον του 15 Συμβουλίου δόθηκαν οδηγίες όπως τόσο ο ίδιος όσο και οι εκπρόσωποι του Τμήματος Δημοσίων Έργων παρου σιαστούν ενώπιον του Γραμματέατου Συμβουλίουκαιεκ θέσουν τιςθέσειςτους.Αυτότοέπραξαν.Δενυπάρχεικεί μενο που να επιμαρτυρεί τις εκατέρωθεν θέσεις ούτε 20 τέθηκε οτιδήποτε ενώπιον του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών πουνα τις αποκαλύπτει. Τοθέμα αγνοήθηκε. Μετάτηνσυνάντηση μετονγραμματέατουΣυμβουλίου οι εφεσείοντες απηύθυναν επιστολή στον Υπουργό Συγκοι νωνιών και Έργων στην οποία είχαν εκθέσει τις θέσεις 25 τους ως προς το επίμαχοθέμακαιπουείναι εκδιαμέτρου αντίθετες μεεκείνεςτουΤμήματοςΔημοσίων Έργων. Είναι η θέση των εφεσειόντων ότι η παρέκκλιση του Συμβουλίου απότην προκαθορισθεισα πορεία για τηδιε ρεύνηση της αξιοπιστίας τους για την εκπλήρωση των 30 υποχρεώσεων που ανέλαβαν,συνιστά κακή πίστη εκ μέ ρους του η οποία δικαιολογεί την ακύρωση της πράξης. Προς υποστήριξη τους επικαλέστηκαν κατά πρώτο λόγο την Mikellidou v.Republic
(1981)3 C.L.R.461, όπου κρί θηκε ότι απόκλιση από την προκαθορισθεισα διαδικασία 35 (form)γιατηδιερεύνηση θέματοςέστωκαιόπουαυτή υιο θετείται στο πλαίσιο της άσκησης της διακριτικής ευχέ ρειας του αρμόδιου διοικητικού οργάνου συνιστά λόγο γιαακύρωσητηςδιοικητικής πράξης. 298 3 ΑΛΛ. Β.Χαράκης&ΥιοίΛτδ. ν.Δημοκρατίας (Αρ.2) Πικής, Δ. Σε σειρά αποφάσεων της Ολομέλειας γίνεται δεκτή η αρχή ότι η επίδειξηκαλήςπίστης εκμέρους της Διοίκησης συνιστά αναπόσπαστομέρος τωναρχώντηςχρηστής διοί κησης· (Βλ. Tamassos Tobacco Suppliers andCo. v. Δημο5 κρατίας (A.E. 903, αποφασίστηκε στις 28/2/92), Leisureland Hotel Enterprises Ltd v. Δημοκρατίας
(1993)3 Α.Α.Δ.538, Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Ατδ ν. Δημο κρατίας
(1992)3Α.Α.Δ. 80. Εξάλλου στην FyskoContracting Ltd. ν. Τον Δήμον 10 Λάρνακος (Υπ. αρ. 562/91, αποφασίστηκε στις 13/7/93), κρίθηκε ότι η ατελής διερεύνηση ισχυρισμών για ασυνέ πεια του προσφοροδότη διαβρώνει το βάθρο της απόφα σηςπουλαμβάνεταικαικαθιστάτηναπόφασηυποκείμενη σεακύρωση. 15 Ηαρχή στην οποίααναφέρεται τοπρωτόδικο δικαστή ριο ότι η διερεύνηση από τη Διοίκηση ισχυρισμών για ασυνέπεια στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων τους δεν προσλαμβάνει τη μορφή δικαστικής διαδικασίας είναι ορθή και ευρίσκει έρεισμα στη νομολογία (Βλ. Konte20 meniotis v. C.B.C.
(1982)3 C.L.R. 1027, και Βασιλείονv. Δημοκρατίας (A.E. 605, αποφασίστηκε στις 24/4/90)).To κριτήριογιατηνεγκυρότητα είναι,όπωςκαισε κάθεάλλη περίπτωση,ηεπάρκειατης έρευνας και ητήρηση τωνκα νόνων τηςχρηστής διοίκησης κατάτηδιεξαγωγήτης.Στην 25 προκείμενη περίπτωση το πρώτο που διαπιστώνουμε είναιηαντινομία μεταξύτηςπρώτηςκαιδεύτερηςαπόςκχσης του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών ως προς τη διερεύνηση των ισχυρισμών για ασυνέπεια των εφεσειό ντων στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων τους πουκαθι30 στάαφεαυτήςτην απόφασητρωτή*ενώ ηπαρέκκλισηαπό την καθορισθείσα με την πρώτη απόφασηπορεία για τη διερεύνηση τουθέματος επίσης δικαιολογεί το ίδιο αποτέ λεσμα. 'Οχι μόνο δεν τηρήθηκε η απόφασητου Συμβου λίου για την εμφάνιση και των δυο μερών ενώπιον του 35 Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών αλλά ούτε και τα αποτελέσματα της έρευνας που ανατέθηκε στον Γραμμα τέα του Συμβουλίου για το ίδιο θέμα δεν καταγράφονται πουθενά* και ούτε τέθηκαν ενώπιον του Κεντρικού Συμ299 Πικής, Δ. Β. Χαράκης&Υιοί Ατδ. ν.Δημοκρατίας(Αρ.2)
(1994)βουλίου Προσφορών, παράλειψη που αφεαυτής καθιστά τηνέρευνα ελλειπήκαιτηναπόφαση άκυρη. Ηέφεσηεπιτρέπεται με έξοδα. Η πρωτόδικηαπόφαση καιη διαταγήγια έξοδαπαραμερίζεταικαιηεπίδικηδιοι κητική απόφασηακυρώνεται στην ολότητα της βάσει του 5 άρθρου 146.4 (β). Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. 300