3 ΑΛΛ. 13 Ιουνίου, 1994 [ΠΙΚΗΣ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ/σιέςΙ LORDOS HOTELS (HOLDINGS) LTD, Εφεσείοντες, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΕΠΑΡΧΟΥ ΛΑΡΝΑΚΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Εφεσίβλητων. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 1144.) 5 Απεμπόλιση αρμοδιότητας — Αρμοδιότητα για προετοιμασία ρυμο τομικού σχεδίου — Ανήκει στον Έπαρχο δυνάμει του Άρθρον 12 του περί Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ. 96 — Η μεταγενέστε ρη έγκριση τον Επαρχου σε ρυμοτομικό σχέδιο πον έγινε από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεωςσυνιστούσε απεμπόλιση της αρ μοδιότητας αυτής με αποτέλεσμα την ακύρωση της επίδικης διοι κητικής πράξης. Δέονσα έρευνα — Υποχρέωση της αρμόδιας Αρχής για διεξαγωγή της — Εφαρμοστέες αρχές. 10 Αιτιολογία διοικητικής πράξης — Επάρκεια. Δικαστικός έλεγχος — Απονσία ουσιαστικών στοιχείων — Στερεί τη δυνατότητα για αποτελεσματικό αναθεωρητικό έλεγχο. 15 20 25 Η προετοιμασίατου σχεδίου ρυμοτομίαςτων οδών Λάρνακος -Δεκέλειας έγινε από τοΤμήμα ΠολεοδομίαςκαιΟικήσεωςκαιεγκρίθηκεσε μεταγενέστερο στάδιο απότον Έπαρχο Λάρνακος, που είναι ηαρμόδια αρχήγιατηνετοιμασίαρυμοτομικούσχεδίου. Η απόφασητου ΕπαρχουΛάρνακος επικυρώθηκεαπό τοπρω τόδικο Δικαστήριο το οποίο έκρινε ότι ηπροετοιμασίατου ρυμο τομικούσχεδίουκαιημεταγενέστερη έγκρισητου Επαρχουδεν σννιστούσε απεμπόληση αρμοδιότητας ούτε αποποίησηαποφασι στικής άσκησηςτης εξουσίας ηοποίαπαρέχεται στον Έπαρχοαπό το άρθρο 12του Κεφ.
- Η πρωτόδικη απόφαση εφεσιβλήΟηκε ως εσφαλμένη για το λόγο ότι με αυτή παραγνωρίζεταιη αποποίηση της άσκησης κυ6"ϊρχικής εξουσίας από το αρμόδιο όργανο,τον ΈπαρχοΛάρνα- 339 Lordos Hotels(Holdings)Ltd.v.Δημοκρατίας (1994; κος. Επίσης ότι ηαρμόδιααρχήπαρέλειψε ναδιερευνήσειτα ου σιώδηγεγονότα καιοτρίτοςλόγοςαφορούσετηνκρίσητουδικα στηρίου ότι ηεπίδικηδιοικητικήαπόφασηδενέπασχελόγωέλλει ψηςαιτιολογίας. ΗΟλομέλειατου Ανωτάτου Δικαστηρίου επέτρεψετην έφεση 5 γιατουςπιοκάτωλόγους: 1.Ηγνωστοποίηση στηνοποίααναφέρεται ηπρωτόδικη από φασηότι περιέχει την αιτιολογίακαι οι μελέτεςοι οποίεςπιθανό να αποτέλεσαν το βάθροτης επίδικηςδιοικητικής απόφασης,δεν κατατέθηκαν, Η αιτιολογία της απόφασηςδεν ολοκληρώνεται με 10 την αναφορά των καθ' ων η αίτηση στην αγόρευση τους, στους σκοπούς που επέβαλλαν τη λήψητου ρυμοτομικού σχεδίου. Στο βαθμό που αποκαλύπτεται από τα γεγονότα που παρατίθενται στηνένσταση,ηαπόφασηεστερείτοαιτιολογίας.
- Δεν παρέχεταιδυνατότηταάσκησης αποτελεσματικού ανα- 15 θεωρητικού ελέγχουτης επίδικηςδιοικητικής πράξηςλόγω απου σίαςτουκειμένουτηςκαιτωνσχετικών μεαυτήστοιχείων. . 3.Αν ταγεγονότα ταοποίαστοιχειοθετούν την επίδικηαπό φαση, είναι αυτά τηςπαραγράφου2 της ένστασης, που υποδηλώ νουν ότι ηπρωτοβουλίαγιατηδημιουργία του ρυμοτομικού σχε- 20 δίουκαιη εκποίησητουπροήλθαναπότοΤμήμαΠολεοδομίαςκαι Οικήσεωςκαι ότι ο ρόλος του ΕπαρχουΛάρνακας περιορίστηκε στην έγκριση του, τότε η απόφασητης αρμόδιας αρχής θαήταν τρωτή,διότι δεν θαπροερχόταναπότην άσκησηκυριαρχικήςαρ μοδιότηταςαπότοόργανοστοοποίοπαρέχεταιη εξουσία 25 Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. Ηεπίδικηδιοι κητικήαπόφασηακυρώνεται στηνολότητατης βάσει τον Άρθρον 146.4(β) τουΣυντάγματος. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Mobil Oil (Cyprus) Ltd& άλλοι νΔημοτικού Σνμβονλίου Δάρνα- 30 κας&άλλον. Απόφασηημερ. 11/10/91Ηλία νΔημοκρατίας. Απόφασηημερ. 28.4.1993' /.Γ. ΜακρήΚτηματικήΔτδ νΔημοκρατίας
(1994)3Α.Α.Δ,56Παπαναγιώτον ν Υπουργείον Εμπορίου &Βιομηχανίας& άλλον. Απόφασηημερ. 21.2.1990· Demetriou νMpalCommitteeofLamaca
(1986)3CL.R. 2171Parpas&Others νRepublic
(1986)3C.LM.
- 340 35 3ΑΛΛ. Lordos Hotels (Holdings) Ltd. v. Δημοκρατίας Έφεση. Έφεσηεναντίον της απόφασης Δικαστήτου Ανώτατου Δικαστηρίου Κύπρου (Στυλιανίδης, Δ.) που δόθηκε στις 28 Μαΐου, 1990 (ΠροσφυγήΑρ. 950/87)μετηνοποίαεπι5 κυρώθηκε απόφαση του Επαρχου Λάρνακας για τη δη μιουργίασχεδίου ρυμοτομίαςτωνοδώνΛάρνακας- Δεκέ λειας. Π.ΑγγελίδηςκαιΙ.Νικολάου, γιατους εφεσείοντες. 10 Γ. Ερωτοκρίτον (χα), Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, γιατους εφεσίβλητους. Cur. adv. vuit ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστής Γ.Μ. Πικής. ΠΙΚΗΣ, Δ.: Το αντικείμενο της έφεσης είναιαπόφαση 15 του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην άσκηση της πρωτογε• νους αναθεωρητικής του δικαιοδοσίας με την οποία επι κυρώθηκε απόφαση του Επαρχου Λάρνακος για τηδη μιουργία σχεδίου ρυμοτομίας των οδών ΛάρνακοςΔεκέλειας. Το δικαστήριο έκρινε ότι η προετοιμασία του 20 σχεδίου απότοΤμήμαΠολεοδομίαςκαιΟικήσεως καιμε ταγενέστερη έγκρισητου απότον ΈπαρχοΛάρνακος,την αρμόδια αρχή, δε συνιστούσε απεμπόλησηαρμοδιότητας ούτε αποποίηση αποφασιστικής άσκησης της εξουσίας η οποίαπαρέχεταιστον ΈπαρχοαπότοΆρθρο 12τουπερί 25 ΟδώνκαιΟικοδομώνΝόμου,Κεφ.
- Είναιαδιαμφισβήτητοότι δεντέθηκανενώπιον τουδι καστηρίου οποιαδήποτε στοιχεία που νααποκαλύπτουν τοπεριεχόμενο τηςπροσβαλλόμενης απόφασηςήταγεγο νότα που την περιβάλλουν. Τα μόνα γεγονότα τα οποία 30 αναφέρονται στη διοικητική απόφαση είναι εκείνα τα οποία μνημονεύονται στην παράγραφο 2 της έκθεσης γε γονότων στην ένσταση που ουσιαστικά απολήγουν στην αποτύπωσητων συμπερασμάτωντωνκαθ'ωνη αίτησηως 341 Πικής, Δ. Lordos Hotels (Holdings) Ltd. v. Δημοκρατίας
(1994)προς τα διαδραματισθέντασε σχέσημε την λήψητης επί δικηςαπόφασης.Η παράγραφος2έχειωςεξής: "
(2)Το ρυμοτομικό σχέδιο της παραλιακής οδού Λάρνακας- Δεκέλειας ετοιμάστηκε από το Τμήμα Πολεο δομίας&Οικήσεως μετάαπόπροσεκτικήέρευνακαιμελέ- 5 τητηςκατάστασηςπουκατάτηνκαλοκαιρινήπερίοδοκαι η τουριστική ανάπτυξηστην περιοχή αυτή είναιραγδαία καιεγκρίθηκε απότιςΑρμόδιες Αρχές. Με τη διεύρυνση και ευθυγράμμιση του εν λόγω δρόμου το πλάτος του θα ανέλθει σε 152'. Επίσης με τη 10 διεύρυνση αυτήπροβλέπεται ο δρόμος αυτός να γίνει τε τραπλής κατεύθυνσης με δύο υπηρεσιακούς δρόμους και το εμβαδόνπου επηρεάζεταιθεωρείται απαραίτητογιατη διαπλάτυνσητουδρόμου." Τοκείμενο της παραγράφου2όντως υποδηλώνει ότι η 15 πρωτοβουλία γιατηδημιουργία του ρυμοτομικού σχεδίου προήλθε, όπωςκαιη εκπόνηση του,απότοΤμήμαΠολεο δομίας και Οικήσεως, και ότι ο ρόλος της αρμόδιας αρχής,του ΕπαρχουΛάρνακος, περιορίστηκε στην έγκρι σητου.Τοδικαστήριο έκρινε ότι: 20 "Η υιοθέτηση των σχεδίων που ετοιμάζει ένατμήμα καιη προώθησητους απότηναρμόδιααρχή δεναποτε λεί επέμβαση στην άσκησητης εξουσίας της,ούτεμετα τρέπει την πράξη σε σύνθετη διοικητική πράξη, στην οποίαη αρμόδιααρχήπαρέχει μόνο "έγκριση"." 25 Η πρωτόδικη απόφασηπροσβάλλεται ως εσφαλμένη γιατολόγοότι μεαυτήνπαραγνωρίζεταιη αποποίηση της άσκησης κυριαρχικής εξουσίας από το αρμόδιο όργανο, τον Έπαρχο Λάρνακος. Προςθεμελίωσητωνθέσεων τους οι εφεσείοντες υιοθέτησαν τις αρχές που εκτίθενται στην 30 MobilOil (Cyprus) Limited και άλλων ν.Δημοτικού Συμ βουλίου Λάρνακας και άλλον (Υπ. 109/89κ.α., αποφασί στηκε στις 11/10/91).Σε συνάρτηση με την προσβολή του μέρους της πρωτόδικης απόφασης που αναφέρεται στον δευτερεύοντα ρόλο πουδιαδραμάτισεηαρμόδιααρχήγια 35 342 3 ΑΛΛ. Lordos Hotels (Holdings) Ltd. v.Δημοκρατίας Πικής,Δ. τηλήψη τηςεπίδικηςδιοικητικής απόφασηςεπιδιώκεταιο παραμερισμόςτηςκαιγιατολόγοότιη αρμόδια αρχή πα ρέλειψε να διερευνήσει τα ουσιώδη γεγονότα όπως είχε υποχρέωση. (Βλ. Ηλία ν.Δημοκρατίας (Υπ. 531/91,απο5 φασίστηκε στις 28/4/93), καιΙ.Γ. ΜακρήΚτηματικήΑτδν. Δημοκρατίας
(1994)3Α.Α.Δ. 56).Ιδιαίτερη αναφοράέγινε στην απόφασηΠαπαναγιώτου ν. Υπουργείου Εμπορίου& Βιομηχανίαςκαι άλλου (Υπ. 882/88, αποφασίστηκε στις 21/2/90)και στη νομολογία ηοποία αναφέρεταισ'αυτήν 10 όπου υποστηρίζεται ότιαπλή έγκριση ληφθείσας απόφα σης δεν επιμαρτυρεί πρωτογενή διερεύνηση των γεγονό των, όπως έχει υποχρέωση τοόργανο στοοποίοπαρέχε ται αποφασιστική αρμοδιότητα. (Βλ. Demetriou v. M'pal Committee of Lamaca
(1986)3 C.L.R. 2171, 2176και 15 ParpasandOthersv. Republic
(1986)3C.L.R. 508). Οτρίτος λόγος γιατονοποίο εκκαλείται ηπρωτόδικη απόφασηαφοράτην κρίση τουδικαστηρίου ότιηεπίδικη διοικητική απόφασηδεν έπασχε λόγω έλλειψης αιτιολο γίας. Τοακόλουθο απόσπασμααντανακλάτην προσέγγι20 σητουδικαστηρίου: 25 "Η αιτιολογία εκτίθεται στην ίδιατη γνωστοποίηση και συμπληρώνεται, σύμφωνα μετιςαρχές τουΔιοικη τικού Δικαίου,απότιςμελέτες που έγιναν και από το ίδιο τοσχέδιο πουοι αιτητές κατάθεσανστο Δικαστήριο." Ηγνωστοποίηση δενκατατέθηκε*στην αγόρευση όμως των καθ'ωνηαίτηση αναπαράγονται οι σκοποί για τους οποίους επιβλήθηκε το ρυμοτομικό σχέδιο. Οι σκοποί οι οποίοι επιβάλλουν τηλήψη διοικητικού μέτρου δεν ολο30 κληρώνουν την αιτιολογία της απόφασης- αποτελούν κατά κανόνατοπροοίμιο τηςαπόφασης. OL μελέτες στις οποίες αναφέρεται το πρωτόδικο δικαστήριο και οι οποίες πιθανόν να αποτέλεσαν το βάθρο της επίδικης διοικητικήςαπόφασηςδενκατατέθηκανούτεμπορεί ναγί35 νουν οποιεσδήποτευποθέσεις γιατοπεριεχόμενο τους. Η δικηγόρος της Δημοκρατίας αναγνώρισε ότι στην 343 Πικής, Δ. Lordos Hotels(Holdings) Ltd. v. Δημοκρατίας
(1994)απουσία των στοιχείων ταοποίασυνθέτουν καιπροσδιο ρίζουν την επίδικη διοικητική απόφασηελλείπει τουπό βαθροτης απόφασηςκαιστην απουσίατου η δυνατότητα αναθεώρησης της στο πλαίσιο του Άρθρου 146.1. Οιδια πιστώσεις αυτές ευσταθούν όπωςκαικάθεέναςαπότους 5 λόγους γιατους οποίουςπροσβάλλεται η πρωτόδικη από φαση. Στηναπουσίατουκειμένου τηςδιοικητικής απόφα σης καιτων στοιχείων πουσχετίζονται μεαυτήδενπαρέ χεται δυνατότητα άσκησης αποτελεσματικού αναθεωρη τικού ελέγχου. Η γενική διαπίστωση είναι ότι ελλείψει 10 των γεγονότων πουστοιχειοθετούσαν την επίδικηδιοικη τική απόφαση ήταν αδύνατη η αναθεώρηση της. Επίσης, στο βαθμόπου αποκαλύπτεταιαπότα γεγονότα που πα ρατίθενται στην ένσταση, η απόφαση εστερείτο αιτιολο γίας.Περαιτέρωεάνταγεγονότα ταοποίαστοιχειοθετούν 15 και περιβάλλουν την επίδικηαπόφαση απολήγουν σε ό,τι αναφέρεται στην παράγραφο 2 της ένστασης, η απόφαση της αρμόδιας αρχής θα ήταν τρωτή διότι δεν θα ήταν το προϊόν άσκησης κυριαρχικής ή αποφασιστικής αρμοδιό τητας απότοόργανο(ΈπαρχοςΛάρνακας)στο οποίοπα- 20 ρέχεται ηεξουσία. Για όλους τους πιόπάνωλόγους ηέφεσηεπιτρέπεται μεέξοδα.Ηεπίδικηδιοικητικήαπόφαση ακυρώνεταιστην ολότητα της βάσει του Άρθρου 146.4 (β) του Συντάγμα τος. Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. 344 25