3 ΑΛΛ. 13Σεπτεμβρίου,1994 [ΠΙΚΗΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ. ΚΩΝΣΤΑΜΊΝΙΔΗΣ. Δ/σχές] ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, Εφεοτίονχες, ν. ΑΝΔΡΕΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Εφεσίβλητων. (Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 1877.) Περιφρόνηση Δικαστηρίον — Παράλειψη συμμόρφωσης προς ακυρω τική απόφαση του Ανωτάτον Δικαστηρίου στα πλαίσια άσκησης τηςΑναθεωρητικής τον Δικαιοδοσίας — Συνέπειες. 5 Δεδικασμένο — Ακυρωτική απόφαση τον Ανωτάτον Δικαστηρίου — Εφαρμοστέες νομικές αρχές. Διοικητικό Δίκαιο— Δικαίωμα προσφυγής — Σννταγματική κατοχύ ρωση — Άρθρο 146 τον Συντάγματος. Δευτερογενής Νομοθεσία — Είναι ανυπόστατη στην απουσία πρό νοιας στον εξουσιοδοτικό νόμο — Κατά πόσο είναι εφικτή η ανα10 δρομική ακύρωση κανονιστικής διοικητικής πράξης — Ο περί Ερ μηνείας Νόμος Κεφ. 1Άρθρο
- Δικαιοδοσία — Αναθεωρητική δικαιοδοσία τον Ανωτάτον Δικαστη ρίου βάσει τον άρθρου 146 του Συντάγματος — θεσμικός διαχω ρισμός από την πολιτική δικαιοδοσία των Επαρχιακών Δικαστη ρίων — Ποιο το εφαρμοστέο κριτήριο για ανάληψη και άσκηση δικαιοδοσίας από το κάθε Δικαστήριο — Κατά πόσο η ύπαρξη αγωγής ενώπιον τον Επαρχιακού Δικαστηρίου για ακύρωση κανο νιστικής διάταξης, δημιουργεί κώλνμα στην διερεύνηση της ίδιας κανονιστικής διάταξης από το Ανώτατο Δικαστήριο, στα πλαίσια εξέτασης τηςνομιμότητας διοικητικής απόφασης. Οι εφεσίβλητοι ήταν κάτοχοιτου διπλώματος πουεθεωρείτο ως προσόναπό την Κ.Δ.Π.41/88 για εγγραφήστο μητρώο αρχιτε κτόνων βάσει του περί Αρχιτεκτόνωνκαι ΠολιτικώνΜηχανικών Νόμου. Ηαίτησητουςγια εγγραφή απορρίφθηκε απότο Συμβού λιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών. Κατά τον χρόνοπου απορρίφθηκεη αίτησηίσχυεηΚΔ.Π. 41/88ηοποία ακυρώθηκεσε μεταγενέστεροστάδιο από τηνΚ.Δ.Π.303/
- 4S3 Σνμβ.Εγγρ.Αρχ. &Πολ. Μηχανικώνν.Κωνσταντίνουκ,α.
(1994)ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο (προσφυγές249/88και500/88) ακύ ρωσετηναπόφασητουΣυμβουλίουαφούέκρινεότι,εφόσονη επί δικηαπόφασηείχεληφθείστομεσοδιάστημα,τοαίτηματωνεφεσί βλητων έπρεπε να κριθεί σύμφωνα με το νομικό καθεστώς που ίσχυεκατά τον χρόνο εκείνο καιπουήταναυτόπουκαθοριζόταν 5 απότηνΚΛ.Π.41/
- Στην επανεξέτασητουθέματοςοι καθ'ων ηαίτηση-εφεσείοντες έκριναν το αίτι\μαβάσει της μεταγενέστερης ΚΑΠ. 197/91 και απέρριψαν εκνέσυτο αίτηματων εφεσίβλητων γιαεγγραφή. Το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε την επίδικηαπόφασηγιατους 10 πιοκάτωλόγους: 1.Παραβίασητουδεδικασμένουπουπροέκυψεαπότιςαποφά σειςστις πιοπάνωπροσφυγές.
- Αντισυνταγματικότητα πουσχετίζεται με την αρχήπου υιο θετήθηκεστηνυπόθεση θεοφύλακτου. 15
- 'Ελλειψηυπόστασης της ΚΛ.Π. 197/91στην απουσία πρό νοιας στον εξουσιοδοτικό νόμο που παρέχειτηδυνατότητα έκδο σηςδευτερογενούς νομοθεσίας μεαναδρομική ισχύ. Οι εφεσείοντες υποστήριξαν ότι παρέχεται ηδυνατότηταγια ακύρωση εξ υπαρχής κανονιστικής πράξης και ότι με βάση το "Λ 'Αρθρο7τουπερί ΕρμηνείαςΝόμουΚεφ. 1 παρέχεταιηδυνατότη ταγιακαθορισμό εναρκτήριαςημερομηνίαςάλλης απότηνημερο μηνία έκδοσης της. Επίσης ανέφεραν την ύπαρξη εκκρεμούσας αγωγήςενώπιοντουΕπαρχιακούΔικαστηρίουΛευκωσίας ηοποία κινήθηκε από μέρους τους μεσκοπό την ακύρωσητης ΚΛΠ. 41/ 25
- ΗΟλομέλεια τουΑνωτάτου Δικαστηρίουαπέρριψετην έφεση καιαποφάνθηκεότι: 1.Η αναθεωρητικήδικαιοδοσίατουΑνωτάτουΔικαστηρίουμε βάσητοΆρθρο 146τουΣυντάγματος,δενεφάπτεταισεκανέναση- 30 μείο προς την πολιτική δικαιοδοσία των ΕπαρχιακώνΔικαστη ρίων.Τοκριτήριο γιατην ανάληψη καιάσκησηδικαιοδοσίας από το κάθε Δικαστήριο εξαρτάται από το επίδικο θέμα. Η ΚΛ.Π. 41/88 εξετάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στις πιο πάνω προσφυγές. Ηαπόφασητου Δικαστηρίου για συμμόρ- 35 φωσηπροςτην ΚΛ.Π. 41/88 επικυρώθηκεστην έφεση(Α.Ε. 1066). Η ύπαρξη αγωγής ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου δεν εμπόδιζετηδιερεύνησηοποιουδήποτεθέματοςσχετιζομένου προς την ΚΛΠ. 41ΛΪ8 η λύση του οποίου ήταν απαραίτητηγια την κρίσητηςνομιμότηταςτηςεπίδικηςπράξης. 40
- Το νομικό καθεστώς βάσει τουοποίου έπρεπενακριθεί το αίτημα των εφεσίβλητων καθορίστηκε τελεσίδικα στις πιο πάνω προσφυγέςκαιέκτοτεαποτελεί θέμαδεδικασμένο.Συναφήςμε την 454 3ΑΛΛ. Σνμβ.Εγγρ. Αρχ.&Πολ. Μηχανικών ν.ΚωνσταντίνουΚΛ. αρχήτου δεδικασμένου είναικαιηαρχή της διάκρισηςτωνεξου σιών όπως επεξηγείται στην Θεοδοσίου Λίμιτεδ ν. ΔήμουΛεμε σού. 5 3.Το συμπέρασμα τουπρωτόδικου Δικαστηρίου για έκδοση τηςΚΛ.Π.197/91έξωαπότοπλαίσιο τουεξουσιοδοτικού νόμου είναι ορθό.ΕπιπρόσθετατοΆρθρο 7του περί ΕρμηνείαςΝόμου Κεφ.1 δενπαρέχειεξουσιοδότηση γιααναδρομική ακύρωσηκανο νιστικήςδιοικητικήςπράξης. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 10 Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Thcofylactou νRepublic
(1966)3C.L.R. 801Pieris νRepublic
(1983)3CLR. 1054· Γενακρίτονχ.α.νΔημοκρατίας
(1992)3AAA. 497· θεοδοσίονΛίμιτεδνΔήμουΛεμεσού
(1993)3ΑΛΛ. 25. 15 Έφεση. Έφεσηεναντίον τηςαπόφασηςτουΠροέδρουτουΑνώ τατου Δικαστηρίου Κύπρου (Α. Λοΐζου, Π.)πουδόθηκε στις 10 Νοεμβρίου, 1993 (Προσφυγή αρ.906/91) μετην οποία έγιναν δεκτές οιπροσφυγές τωνεφεσίβλητων κατά 2 0 της απόρριψηςτου αιτήματοςτουςγια εγγραφήτουςστο Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων καιΠολιτικώνΜη χανικών. Α. Δημητριάδης με Β. Αοϊζίδου (δ/δα), για τουςεφεσείοντες. 25 Α. Σ.ΑγγελίδηςκαιΓ. Τριανταφυλλίδης, για τους εφε σίβλητους. Cur. adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του δικαστηρίου θα δώσειοΔικαστής κ.Γ.Μ. Πικής. 30 ΠΙΚΗΣ,Δ.:Οιεφεσίβλητοι είναικάτοχοιτου διπλώμα τος πουπροβλέπεται απότην ΚΛ.Π. 41/88 ωςπροσόνγια 455 Πικής, Δ. Συμβ. Εγγρ.Αρχ. & Πολ. Μηχανικών ν.Κωνσταντίνουκ,α.
(1994)εγγραφή στο μητρώο αρχιτεκτόνων βάσει του 'Αρθρου 7
(1)του περί Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών Νόμου. Το αίτημα τους για εγγραφή στο μητρώο αυτό απορρίφθηκε απότο Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων καιΠολιτικών Μηχανικών.Μεδύοεπάλληλες ωςπροςτο 5 αντικείμενο προσφυγές οι εφεσίβλητοι προσέβαλαν την απόφαση και αξίωσαν την ακύρωση της. Οι προσφυγές τους (249/88 και500/88)έγινανδεκτέςκαιη απόφαση του Συμβουλίου Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών ακυρώθηκε. Τοδικαστήριοέκρινε (βλ.απόφαση στηνΠρο- 10 σφυγή 249/88που εκδόθηκε στις 20/1/90)ότι ηακύρωση τηςΚΛ.Π. 41/88 μετηνμεταγενέστερη κανονιστικήπράξη - ΚΛ.Π. 303/88-άφησεαμετάβλητοτο νομικόκαθεστώς που ίσχυεκατά τηνχρονικήπερίοδο που μεσολάβησε με ταξύτωνδύοπράξεων.Επομένως,εφόσονη επίδικηαπό- 15 φάσηείχεληφθεί στο μεσοδιάστημα,τοαίτηματων εφεσί βλητωνέπρεπενακριθείσύμφωναμετονομικόκαθεστώς που ίσχυε κατά το χρόνο εκείνο, και όπως αυτόκαθορί στηκεαπότηνΚ.Δ.Π.41/
- Οι καθ'ωνη αίτησηδεσυμμορφώθηκανμετηναπόφα- 20 ση του δικαστηρίουκαι δεν επανεξέτασαν το αίτηματων εφεσίβλητων βάσειτουνομικούκαθεστώτοςπουκαθόρισε η ΚΛ.Π. 41/88.Αντίθετα έκριναν τοαίτημαβάσει τηςμε ταγενέστερης κανονιστικής πράξηςτης ΚΛ.Π. 197/91(βλ. επίσης ΚΛ.Π. 244/91)και απέρριψαν εκ νέου το αίτημα 25 των εφεσίβλητων για εγγραφή. Μετην ΚΛ.Π. 197/91επι χειρήθηκε ηεξ υπαρχήςακύρωσητης ΚΛ.Π. 41/88.Η νέα διοικητική απόφαση,που αποτέλεσε το αντικείμενο ανα θεώρησης στο πλαίσιο τηςπαρούσας διαδικασίαςεδράζεtat αποκλειστικά στην ΚΛ.Π. 197/91καιέχει ως έρεισμα 30 την εξαφάνιση αναδρομικάτης Κ.Δ.Π. 41/
- Σημειωτέο ότι όταν εκδόθηκε η ΚΛ.Π. 197/91, η ΚΛ.Π. 41/88 δεν υφίστατογιατίείχεκαταργηθείαπότηνΚΛ.Π.303/
- ΤοΑνώτατο Δικαστήριοστηνάσκησητης αναθεωρητι κής του δικαιοδοσίαςακύρωσε την επίδικη απόφαση για 35 σειράανεξάρτητωνκαιαυτοτελών λόγων: (α) Παραβίαση του δεδικασμένου που προέκυψεαπό 456 3 ΑΛΛ. Σνμβ. Εγγρ.Αρχ. &Πολ. Μηχανικών ν.Κωνσταντίνονκ,α. Πικής, Δ. τις αποφάσειςστιςΠροσφυγές 249/88 και500/88 ωςπρος τονομικό καθεστώς πουέπρεπενα ισχύσεικατάτηνεπα νεξέταση τουαιτήματοςτων εφεσίβλητων. (β) Παραβίασητου συνταγματικά κατοχυρωμένου δι5 καιώματος προσφυγής με την αναδρομική εφαρμογή νο μοθετικής διατάξεως προς το σκοπό διάσωσης της εγκυ ρότηταςδιοικητικής απόφασηςσύμφωνα μετην αρχή που υιοθετήθηκε στην Wieofylactou v.Republic
(1966)3 C.L.R. 801,810. 10 (γ) Το ανυπόστατο της ΚΛ.Π. 197/91 στην απουσία πρόνοιας στον εξουσιοδοτικό νόμο (Άρθρο 7
(1)(β)) που ναπαρέχειτηδυνατότηταέκδοσης δευτερογενούς νομοθε σίαςμεαναδρομικήισχύ. Το πιό κάτω απόσπασμα αποτελεί τον επίλογο της 15 εφεσιβαλλόμενης απόφασης: "Ηκαθιερωμένηαρχή τουδι καίου είναι πως καμία μεταβολή της νομοθεσίας μπορεί να επαναφέρεισε ισχύ την ακυρωθείσα,ύστερα από δικα στική απόφαση,πράξη γιατίτέτοιος νόμος θαπροσέκρουε στο Σύνταγμαμιακαιθαπρόσβαλλε τελεσίδικηδικαστική 20 απόφαση". Οιεφεσείοντεςυποστήριξανότιπαρέχεταιηδυνατότη ταακύρωσης εξ υπαρχήςκανονιστικής πράξηςκαιεπικα λέστηκαν προς υποστήριξη της θέσης τους τις σχετικές αρχέςτου αγγλικού δικαίουπουπαρέχουνκάτωαπόορι25 σμένες προϋποθέσεις ευχέρεια αποκήρυξης κανονιστικής πράξηςως εξ υπαρχήςάκυρης.Επίσης επικαλέστηκαν τις διατάξεις του Άρθρου 7 του περί Ερμηνείας Νόμου ΚΕΦ. 1, πουαφορούντηνημερομηνία έναρξης της ισχύος κανονιστικών πράξεων και οι οποίες παρέχουν τηδυνα30 τότητα καθορισμού εναρκτήριας ημερομηνίας άλλης από την ημερομηνία έκδοσης τους. Παράλληλα επέσυραν την προσοχή μας στην εκκρεμούσα αγωγή των εφεσειόντων εναντίον της Δημοκρατίας, ενώπιον του ΕπαρχιακούΔι καστηρίου Λευκωσίας (Αγωγή2717/88)με την οποίαεπι35 διώκεται ηκήρυξη της ΚΛ.Π. 41/88 ως άκυρηςπράξης. Πρέπει να σημειωθεί ότι η αγωγή αυτή εκκρεμούσε και 457 Πιχής,Α. Συμβ. Εγγρ·Αρχ.& Πολ. Μηχανικών ν.Κωνσταντίνον ΚΛ.
(1994)κατά το χρόνο εκδίκασης των Προσφυγών 249/88και 500/88. Η ύπαρξη της σημειώνεται στην απόφασητου δικαστηρίου χωρίς οποιεσδήποτε συνέπειες στη διαδικα σίαή στο αποτέλεσματηςδίκης. Ηαναθεωρητική δικαιοδοσίατου Ανωτάτου Δικαστή- 5 ρίου βάσει τουΆρθρου 146του Συντάγματοςδιαχωρίζε ται θεσμικά απότην πολιτική δικαιοδοσίατων Επαρχια κώνΔικαστηρίων. Οιδύοδικαιοδοσίες δενεφάπτονται σε κανένα σημείο. Τοκριτήριο για την ανάληψηκαι άσκηση δικαιοδοσίας από τοκάθε δικαστήριο εξαρτάται από το 10 επίδικοθέμα. Εφόσον τοθέμαυπόκειταιστηδικαιοδοσία τουδικαστηρίου ενώπιοντουοποίουεγείρεται,εξετάζεται κάθε νομικό και πραγματικό γεγονός πουσχετίζεται με αυτόκαιη επίλυσητουοποίουείναιαναγκαίαγιατηλύση της διαφοράς. ΗΚΛ.Π. 41/88εξετάστηκε απότοΑνώτα- 15 το Δικαστήριο στις Προσφυγές 249/88 και 500/88 στο πλαίσιο τηςαναθεώρησης τουεπίδικου θέματος τοαντι κείμενο τουοποίουενέπιπτεστησφαίρατηςδικαιοδοσίας του. Τοδικαστήριο έκρινε ότιηύπαρξητηςαγωγής ενώ πιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου δεν παρενέβαλλε 20 οποιοδήποτεκώλυμαστηδιερεύνηση των επιπτώσεων της ΚΛ.Π. 41/88.Η απόφαση τουΔικαστηρίου ότι οι εφεσείοντες ήταν υπόχρεοι να συμμορφωθούν με την ΚΛ.Π. 41/88 επικυρώθηκε στην έφεση που ακολούθησε (Α.Ε. 1066-8/10/90). Ανεξάρτητα απότοδεδικασμένοπουεγεί- 25 ρεται (Βλ. Pieris v. Republic
(1983)3C.L.R.1054, Γενακρίτον κ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)3ΑΛΛ. 497, καιΜιχαήλ ΘεοδοσίουΛίμιτεδ ν.Δήμου Λεμεσού
(1993)3Α.ΑΛ. 25) ως αποτέλεσμα τηςαπόφασηςστις πιοπάνω προσφυγές είμαστε σύμφωνοι μετηνκατάληξηότιηύπαρξη της αγω- 30 γής ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου δεν έθετε οποιαδήποτε εμπόδια στη διερεύνηση οποιουδήποτεθέ ματος που σχετιζόταν με την ΚΛ.Π. 41/88 και η λύση του ήταν απαραίτητη για την κρίση της νομιμό τητας τηςεπίδικης πράξης.Τοίδιο ισχύει και για τηδεύ- 35 τερη προσφυγή,ηαπόφασηστην οποίααποτελεί το αντι κείμενο τηςπαρούσαςδιαδικασίας. 458 3 ΑΛΛ. Συμβ. Εγγρ.Αρχ.&Πολ. Μηχανικών ν.Κωνσταντίνονκ,α. Πιχής,Δ. Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων υπέβαλε ότι δύο από τους λόγους πουστηρίζουν τηνπρωτόδικη απόφαση,το δεδικασμένο καιηαντισυνταγματικότητα πουσχετίζεται με τηναρχήπου υιοθετείται στην Tbeofylactou δενπροσ5 βάλλονται μετηνέφεση.Η εισήγηση είναιορθή.Ανεξάρτη τα απότηδιαπίστωση αυτήθεωρούμε σωστόνατονίσου με ότι το νομικό καθεστώς βάσει του οποίου έπρεπενα κριθείτοαίτηματων εφεσίβλητων καθορίστηκε τελεσίδικα μεταξύτωνμερών στις Προσφυγές249/88 και500/88 και 10 έκτοτε αποτελεί θέμα δεδικασμένο. Συναφής μετηναρχή του δεδικασμένου είναι και η αρχή της διάκρισης των εξουσιών όπωςεπεξηγείται στην Μιχαήλ ΘεοδοσίουΛίμι τεδ(ανωτέρω). Τέλος, συμφωνούμε μετο συμπέρασμα τουπρωτοδι15 κουδικαστηρίουότιηΚΛ.Π. 197/91 εκδόθηκε έξωαπότο πλαίσιο τουεξουσιοδοτικού νόμου. ΠεραιτέρωτοΆρθρο 7του ΚΕΦ. 1 δεν παρέχει εξουσιοδότηση γιατην αναδρο μική ακύρωση κανονιστικής διοικητικής πράξης.Ηεξου σία πουπαρέχειπεριορίζεται στον καθορισμό της ημερο20 μηνίας από την οποία τίθεται σε εφαρμογή η διάταξη. Όπως ορθά επισημαίνεται στην πρωτόδικη απόφαση και διάφορηναήτανηκρίσητουδικαστηρίου στοθέμααυτό το αποτέλεσμα θαήταντοίδιο ενόψειτηςαρχήςτουδεδι κασμένου καιτης συνταγματικής κατοχύρωσης τουδικαι25 ώματοςτηςπροσφυγής(Άρθρο146). Ηέφεση απορρίπτεται μεέξοδα. Η έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 459