4Α.Α.Δ. 21 Ιανουαρίου,1994 [Α.Ν. ΛΟΪΖΟΥ, Πρόεδρος] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ R.ST.ESTATESLIMITED, Αιτητές, v. ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ, Καθ'ον ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 735/91) 5 Προσφυγήβάσει τονΑρθρον 146τουΣυντάγματος—Προθεσμία —Σκο πός — Τοζήτημα τηςέναρξης τηςπροθεσμίας επίδιατάγματος απαλ λοτριώσεωςσεσυνδυασμόμετηναναφορά τουονόματος τονεπηρεα ζόμενουιδιοκτήτηστοίδιοτοκείμενοτηςδημοσίευσηςτουδιατάγματος —Διισταμένεςαπόψεις—Ανάγκηχυμοθετιχήςρύθμισης. Αναθεωρητική Δικαιοδοσία — Δικαστικός Έλεγχος— Θέματα τεχνικής φύσεως— Η διοίκηση είναιο καλύτερος γνώστης τους— Επέμβαση τονΔικαστηρίουεπί παραβάσεωςΝόμουήεπίκαταχρήσεωςεξονσίας. 10 Μετηνπροσφυγήπροσβλήθηκεηαπόφασητουκαθ'ουηαίτησηΔή μουΛευκωσίαςμετηνοποίααπαλλοτριώθηκεμέροςτεμαχίουγης που ανήκεστηνεταιρεία. 15 20 Ηεπίδικη απαλλοτρίωσηέγινεσύμφωναμετοΑρθρο23.4του Συ ντάγματοςκαιτονπερίΑναγκαστικήςΑπαλλοτριώσεωςΝόμοτου1962 (Ν.15/62)όπως τροποποιήθηκε. Κεντρικόήταντοζήτηματηςακυρώσεωςτηςπροθεσμίατων75ημερώνγιατηνκαταχώρισητηςπροσφυγής. ΤοΑνώτατοΔικαστήριο,απορρίπτονταςτηνπροσφυγή, αποφάσισε ότι: 25 1. Η προθεσμίατων75ημερών, ηοποίακαθορίζεται υπότουΑρθρου 121 R.St. EstatesLtd v.ΔήμουΛευκωσίας
(1994)146
(3)τουΣυντάγματοςπροβλέπεται γιαναυπάρχειοριστικοποίη σητωνδιοικητικώνπράξεων. ΣτηΓνωστοποίησηΑπαλλοτριώσεωςκαιτοΔιάταγμαενπροκειμέ νω καθορίζεται ως σκοπός της απαλλοτρίωσης η διεύρυνση του 5 ασφαλτικού οδοστρώματοςτης οδού Σοφούληεπί της οποίαςβρί σκεται ηαπαλλοτριωθείσα ακίνητη ιδιοκτησία των αιτητών. Επο μένωςοι αιτητές είχανυποχρέωσηναανατρέξουνστοντίτλοιδιο κτησίαςτουςκαιναδουν,εάνμεταξύτωναπαλλοτριωθέντωντεμα χίων,ήτανκαιηιδιοκτησίατους.Κατάσυνέπειαοιαιτητέςτεκμαί- 10 ρονταιόπέλαβανπροσωπικήγνώσηαπότηςδημοσιεύσεωςτουδια τάγματος. 2. Ο τρόπος και ηέκτασηδιευρύνσεωςτης οδού Σοφούληείναιθέμα τεχνικό και το Δικαστήριο σε θέματατεχνικής φύσεως επεμβαίνει 15 μόνοανπεισθείότιηδιοίκησηενήργησεκατάπαράβασητουΝόμου ήμε κατάχρησηεξουσίας, διότι ηδιοίκησηείναι οκαλύτεροςγνώ στηςκαικριτήςτωντεχνικήςφύσεωςζητημάτωνπουεμπεριέχονται σεμίααπόφαση.Οισχυρισμόςότιδεναναζητήθηκεηολιγότεροεπα χθήςλύση, υπότνς περιστάσειςτηςυπόθεσηςαπορρίφθηκε. 20 Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενεςνποθέσεις: 25 Pissas(No.1) v.ElectricityAuthorityof Cyprus
(1966)3C.L.R. 634, Pissas (No.2) v.ElectricityAuthorityof Cyprus(i960)3C.L.R. 784, Ταμάσιονv.Δημοκρατίας
(1991)4A.AA. 1188, 30 Κολοκασίδονv. Δημοκρατίας
(1990)3A.AA. 427, AiakatiInvestmentLtdSLO. V. Republic
(1973)3C.L.R. 255, 35 Μίλτιαδουςκ.ά. ν. Δημοκρατίας
(1989)3ΑΛΑ. 1318, Στανρίδηκ.ά. ν. Δημοκρατίας
(1992)3ΑΛΑ. 303, Bakkaliaou v.MunicipalityofFamagusta
(1969)3C.L.R. 19, Kapartia.o. v.Republic
(1986)3C.L.R. 2529, De Geouffre deLaPradelle v.France, απόφασηΕυρωπαϊκούΔικαστηρί122 40 4 Α.Α.Δ. R.St. Estates Ltd v. Δήμου Λευκωσίας ovΑνθρωπίνωνΔικαιωμάτωντης 16/12/92SeriesΑ,τόμος253,σελ.30, ΙεράΑρχιεπισκοπήΚύπρουκ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1990)3Α.ΑΑ.
- 5 Προσφυγή. Προσφυγήεναντίοντηςαπόφασηςτουκαθ'ουηαίτησηΔήμουμε τηνοποίααπαλλοτριώθηκεμέροςτεμαχίουγηςπουανήκειστουςαιτητές. 10 Χ. Στανράκης,γιατουςΑιτητες. Τ. Καρακάνναγια Κ. Μιχαηλίόη,γιατονΚαθ' ουηαίτηση. 15 Cur. adv. vult. Α.Ν.ΛΟΪΖΟΥ,Π.: Μετηνπροσφυγήαυτήπροσβάλλεταιηαπό φασητουκαθ'ουηαίτησηΔήμουΛευκωσίας,στησυνέχειαοΔήμος, μετηνοποίααπαλλοτριώθηκε μέρος τεμαχίουγηςπουανήκειστην 20 αιτήτρια εταιρεία. Η επίδικηαπαλλοτρίωση έγινε σύμφωνα μετο Αρθρο 23.4 του Συντάγματος και τον περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμο του 1962, όπως τροποποιήθηκε(Νόμοςαρ. 15του 1962), στησυνέ25 χειαοΝόμος. Οιαίτητέςείναιοι ιδιοκτήτεςακινήτουιδιοκτησίαςΤεμάχιο214, Φ/Σχ.ΧΧΙ.46.5.ΙΠ, τμήμα25 τοοποίοβρίσκεται στηνοδόΣοφούλη, ΕνορίαΤρυπιώτη,στηΛευκωσία. Τοτεμάχιοαυτόεπηρεάζεταιαπό 30 σχέδιοδεσμευτικής ρυμοτομίαςτοοποίοδημοσιεύθηκεστηνΕπίση μη Εφημερίδα της Δημοκρατίας με αρ. 1565, ημερ. 16 Νοεμβρίου 1979,Αρ. Γνωστοποιήσεως
- Στις αρχές του 1990 ο Δήμος ετοίμασε σχέδια για τηνεκτέλεση 35 οδικώνβελτιωτικών έργων στηνπεριοχήόπουβρίσκεταιτοπιοπά νωαναφερόμενοτεμάχιο. Απαραίτητηπροϋπόθεσηγιατηνεκτέλε σητωνέργωναυτώνήτανη εξασφάλισητηςακινήτουιδιοκτησίαςη οποίαεπηρεάζετοαπότοπροαναφερθένσχέδιο ρυμοτομίας. 40 ΤοΔημοτικόΣυμβούλιοκατάτησυνεδρίατουτης24Μαΐου 1990 ενέκρινετηνεκτέλεσητωνέργων αυτώνκαιπροςεπίτευξητουσκο πού ο Δήμος εδημοσίευσε στην Επίσημη Εφημερίδατης Δημοκρα τίας με αρ.2529ημερ. 3 Αυγούστου 1990 Γνωστοποίηση απαλλο τριώσεως αρ. 1288 μέρουςτηςακίνητηςιδιοκτησίαςγιατηδιεύρυν123 Λοΐζον, Π. R.St. Estates Ltd v. ΔήμουΛενκωοίας
(1994)σητουασφαλτικούοδοστρώματος καιτηβελτίωσηόπως αναφέρε ται στη Γνωστοποίηση αυτήτων συνθηκών τροχαίαςκυκλοφορίας στιςοδούςΒασιλέωςΠαύλου,Χρ. ΣώζουκαιΣοφούληκαιεκάλεσε όλους τους ενδιαφερομένους ναυποβάλουν,εάνεπεθύμουν,ένστα σηενός 15ημερών απότηδημοσίευση τηςΓνωστοποιήσεως. 5 OL αιτητές δεν υπέβαλαν ένσταση κατά της γνωστοποιήσεως απαλλοτριώσεως. Σύμφωναμετοάρθρο4τουΝόμουοσάκιςκαθίσταταιαναγκαία 10 ηαπαλλοτρίωση ιδιοκτησίαςγιαδημόσιαωφέλεια,η απαλλοτριούσααρχήπροβαίνειστηδημοσίευση γνωστοποίησης ωςπροςτη σκο πούμενηαπαλλοτρίωσηκαικαλεί όλα τα ενδιαφερόμεναπρόσωπα όπωςυποβάλουνσ' αυτή οποιαδήποτεένσταση ήθελανεγείρεισχε τικά με την απαλλοτρίωση. Μετά την πάροδοτης καθοριζομένης 15 στη γνωστοποίηση προθεσμίας (άρθρο 6) η απαλλοτριούσα αρχή προβαίνει στην εξέταση οποιωνδήποτε ενστάσεων έχουν υποβληθεί και τις διαβιβάζειστο Υπουργικό Συμβούλιο. ΤοΥπουργικό Συμ βούλιο δύναται,τότε εάντο κρίνει σκόπιμο λαμβανομένων υπόψη όλων των περιστάσεων, να εκδώσει διάταγμα απαλλοτριώσεως 20 όπωςκαιέγινεστηνυπόεξέτασηυπόθεση. ΜετάτηλήξητηςπροβλεπόμενηςαπότοΝόμοπροθεσμίαςοΔή μος δημοσίευσε, σύμφωνα μετο άρθρο6του Νόμουστην Επίσημη ΕφημχρίδατηςΔημοκρατίαςυπ.αρ.2565,ημερ.21 Δεκεμβρίου 1990, 25 ΠαράρτημαΤρίτο Μέρος Π, Τόμος ΠΙ,διάταγμααπαλλοτριώσεως μεαριθμόΑΑΠ. 1996 τηςπιοπάνωακίνητηςιδιοκτησίας. Οιαιτητέςστις 5Αυγούστου 1991,επτάμήνες μετάτη δημοσίευ ση τουπροσβαλλόμενου διατάγματοςαπαλλοτριώσεως καταχώρη- 30 σαντηνπαρούσαπροσφυγή. ΟΔήμος ήγειρε προδικαστικήένσταση ότιηαίτησηείναιεκπρό θεσμηγιατίκαταχωρήθηκεμετάτηνπάροδοτων75ημερώναπότην ημέρατηςδημοσίευσης τηςκαιόχι απότηνημέρακατάτηνοποίαη 35 πράξηπεριήλθε στηγνώσητουπροσφευγέντος. Οιαιτητές ισχυρίζονται ότιηπροσφυγήδενκατεχωρήθη εκπρό θεσμα διότι η δημοσίευση του διατάγματος απαλλοτριώσεως δεν ήτανπλήρηςκαιηπροθεσμίαάρχισεαπότηνημέραπουτοενδιαφε- 40 ρόμενο πρόσωπο έλαβε γνώση της δημοσίευσης τουδιατάγματος απαλλοτριώσεως. Προςυποστήριξη της εισήγησης τους αυτής πα ρέθεσαν την υπόθεση Charalambos Pissas (No.l) v. Electricity Authority of Cyprus
(1966)3C.L.R.634,όπουστησελ. 639αναφέ124 4Α.Λ.Δ. R.St. Estates Ltd v.Δήμου Λευκωσίας Λοΐζου, Π. ρονταιταπιοκάτω: "Though anotice of acquisition is becauseof its nature a noticein rem (see Venglis v. EiectricityAuthorityof Cyprus
(1965)3C.L.R. 5 p.252), itcannotbelostsightof thatanOrder of acquisition is,indeed, anindividual actdirectly affectingtheownerconcerned. Intheparticular circumstances of this Case; Icannotaccept thatthepublication, outof the blue, of the relevant Order of acquisition, without stating thereineither directly or, at least; by reference to the Notice of 10 acquisition-the name of the Applicant, of the owner of the property acquired,amountstosuchclearandfullpublication ofthefactthatitwas Applicant's land which was being compulsorily acquired, as to be deemedtobesufficient publication for thepurposes of Article 146
(3)". 15 To απόσπασμααυτόυποστηρίζει την εισήγηση τους ότι πρέπει κατάκάποιον,άμεσοήέμμεσο,τρόπον' αναγράφεταιτοόνοματου ιδιοκτήτητηςπεριουσίαςηοποίααπαλλοτριώνεται. ΕίναιηθέσητουΔήμου ότι οΝόμοςδενεπιβάλλει ότι μίαγνω20 στοποίησηήέναδιάταγμααπαλλοτριώσεωςπρέπεινααναγράφουν, άμεσαήέμμεσα,τοόνοματουιδιοκτήτητης απαλλοτριωθησομένης ιδιοκτησίας. Καιδενείναιδυνατόνναγίνει ολεπτός διαχωρισμός, τονοποίοέκανεήωςάνωαπόφαση,μεταξύτηςπληρότηταςκαιτης νομιμότητας ενός ΔιατάγματοςΑπαλλοτριώσεως για σκοπούς του 25 Νόμουκαιτηςπληρότητας τούτου γιασκοπούς του άρθρου146
(3)τουΣυντάγματος: ΟεπιχειρηθείςκατάτηνεκτήγησητουΔήμουστην πιο πάνωαπόφασηδιαχωρισμός είναι τεχνητός και δενδικαιολο γείταιναγίνεται. Εάνέναδιάταγμααπαλλοτριώσεως εξεδόθηνόμι ματότεηγνωστοποίηση τουτεκμαίρεταιαπότηςδημοσιεύσεως του 30 στηνΕπίσημηΕφημερίδα; Διότι εάνεχρειάζετοάλλουείδουςγνώση του ενδιαφερομένου προσώπου σημαίνει ότι τοδιάταγμαδενπερι λαμβάνει τις αναγκαίεςπληροφορίες που απαιτεί το άρθρο4 του Νόμου. 35 Ηπροθεσμία των 75 ημερών, ηοποίακαθορίζεταιυπότου άρ θρου 146
(3)τουΣυντάγματοςπροβλέπεταιγιαναυπάρχειοριστικο ποίησητωνδιοικητικώνπράξεων. ΠροβλήθηκεδεαπόμέρουςτουΔήμουπροςυποστήριξητωνπίΛ 40 πάνωθέσεων το επιχείρημα ότι μετά την εκδίκαση της υποθέσεως Pissasδημοσιεύθηκανχιλιάδεςδιατάγματααπαλλοτριώσεως,χωρίς ν' αναφέρται,άμεσαήέμμεσα το όνοματου ιδιχ^κτήτη,καιταδια τάγματααυτάεθεωρήθηκανωςνόμιμασεπολλές υποθέσειςπουεξεδικάσθηκαναπότοΔικαστήριο αυτό. Αναφέρθηκεδεότιστηνυπό125 Λοΐζου, ΓΙ. R.St.Estates Ltd v.ΔήμουΛευκωσίας
(1994)θέση CharalambqsPissas (No£)v.ElectricityAuthority
(1966)3 C.L.R.784στη σελίδα 790 και791 υπάρχειοίδιοςτεχνητόςδιαχω ρισμός,όπωςτονπεριέγραψε. Η άποψηόμωςαυτήδενέγινεαποδε κτήστημεταγενέστερηΝομολογία- ΈτσιοΔικαστήςΔ.Στυλιανίδης στην Αθηνονλα Ταμάσιον ν.Δημοκρατίας
(1991)4Α.ΑΑ 1188, η 5 οποία αφορούσε διάταγμα επιτάξεως ακινήτου ιδιοκτησίας στο οποίο δεν αναφέρετο, άμεσαήέμμεσα,τοόνοματου ιδιοκτήτη της επιταχθείσας ιδιοκτησίαςαποφάσισεότιηπροσφυγήήτανεκπρόθε σμη,διότιτοδιάταγμαεπιτάξεωςδημοσιεύθηκετην29Ιουνίου 1990, καιηπροσφυγήκαταχωρήθηκετοΔεκέμβριοτου 1990.Αναφέρειδε 10 στην τελευταίαγραμμήτηςσελίδας 1200τηςαπόφασηςτουότι; "Ηπροθεσμία μετράαπότηνημέρατηςδημοσίευσηςτηςαπόφα σηςήπράξης. 15 Ηπαρούσαπροσφυγήείναι πρόδηλαεκπρόθεσμη. [Βλ., μεταξύ άλλων,Dr.PierisHjiCostasv.Republic(CouncilofMinistersand Another)
(1974)3 C.L.R.]." ΟίδιοςΔικαστήςστηνΑναστασίαΚολοκασίόονν.Δημοκρατίας, 20
(1990)3Α.ΑΛ. 427 αναφέρειστη σελίδα 434: "Η ΓνωστοποίησηκαιτοΔιάταγμαΑπαλλοτρίωσηςεκδόθηκαν σύμφωνα μετις πρόνοιες τωνΑρθρων4και6 τουΝόμου. ΗΓνω στοποίηση είναιinremκαιόχιinpersonam. Είναιδημόσιαγνωστό- 25 ποίηση. Οιαιτήτριες δεν μπορούν γαπαραπονούνται γιατί δε λή φθηκευπόψηη εκπρόθεσμη ένστασητους." Στην υπόθεση Alakati Investment Ltd and Another v. The Republic
(1973)3 C.L.R. 255 αναφορικά με παρόμοιο διάταγμα 30 απαλλοτριώσεως λέχθηκεστησελ.271: "Hayingconsideredthecircumstancesofthiscase,I havecome to theconclusion thatthesaidConstitutional andstatutoryprovisions areclearlysatisfiedbythecontentsofboththenotice andtheorder 35 ofacquisition." Στην ΚλέαρχοςΜιλτιάδονςκ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1989)3 Α.ΑΑ 1318,στησελ. 1327 ελέχθησαν τακάτωθι: "Στην υπόθεση Hjigregoriou(ανωτέρω),ο Δικαστής κ. Α.Λοΐζου (όπωςήταντότε)είπεστησελ.168: ThecaseofPissas(JSo.l)(supra)invokedbylearnedcounselforthe 126 40 4Α.Α.Δ. 5 R.St. Estates Ltd v. Δήμου Λευκωσίας Λοΐζου, Π. applicant, does not carry his case any further, as there, the point decided, was that there was no proper publication in the sense of fully and clearly containing the contents of the act or decision concerned,andnotthatthetime didnotcommence torunas from thedateof aproper publication, andthereisnothing inourcaseto suggest that there was no proper publication of the sub judice decision." Στην υπόθεση ΕλένηΣταυρίδη κ,ά, ν. Δημοκρατίας
(1992)3 10 Α.ΑΑ 303, η Ολομέλεια του Δικαστηρίου θεώρησε παρόμοιοδιά ταγμα ως και διάταγμα επιτάξεως ως νόμιμα και ότι ηπροθεσμία προσβολής τουςάρχιζεαπότηνημέρατηςδημοσιεύσεως τουςστην Επίσημη Εφημερίδα. 15 Θα πρέπει να υποδειχθεί εδώ ότι στη γνωστοποίηση απαλλο τριώσεωςκαιτοδιάταγμα,τοοποίοαναφέρεταιστηνπιοπάνωγνω στοποίηση,καθορίζεταιωςσκοπόςτηςαπαλλοτρίωσηςήδιεύρυνσης του ασφαλτικούοδοστρώματος της οδού Σοφούληεπί τηςοποίας βρίσκεται η απαλλοτριωθείσα ακίνητη ιδιοκτησία των αιτητών. 20 Επομένως οι αιτητές είχαν υποχρέωση ν' ανατρέξουν στον τίτλο ιδιοκτησίας τους και να δουν, εάν μεταξύτων απαλλοτριωθέντων τεμαχίων,ήτανκαιηιδιοκτησίατους. Κατάσυνέπειαοιαιτήτέςτεκ μαίρονται ότι έλαβανπροσωπικήγνώση απότης δημοσίευσης του διατάγματος. 25 Ήτανη τελική εκτήγησητουΔήμου OTL ενόψει τωνωςάνωείναι φανερό ότι η προσφυγή είναι εκπρόθεσμος. Υπέβαλε όμως ακόμη έναστοιχείο τοοποίοισχυροποιεί τηνεισήγηση τωνότιηπροσφυγή είναι εκπρόθεσμη. Αυτό είχε σχέση με την απόφαση Melpomeni 30 Bakkaliaou v.MunicipalityofFamagusta
(1969)3CL.R. 19, στην οποία είχεαναφερθείο δικηγόρος των αιτητών. Ο δικηγόρος του Δήμου εισηγή&ηκε άτιηυπόθεση Bakkaliaou είναι εντελώς διαφο ρετικήαπότην παρούσαυπόθεση διότι ελήφθη,όπως φαίνεται και απότιςσελ.26και27, μεβάσηεντελώς διαφορετικάγεγονότα. Στην 35 υπόθεση εκείνη ηΑπαλλοτριούσα Αρχήπλησίασε την ιδιοκτήτρια τηςγηςπροσωπικάγιαν' αποκτήσειδιάδικαιοπραξίαςτηνπεριου σία πουαργότερααπαλλοτριώθηκε,αλλά ηΑπαλλοτριούσα Αρχή, χωρίςναειδοποιήσειπροηγουμένωςτηνιδιοκτήτρια,εγκατέλειψε τη διαδικασίακαιπροέβηκεστηναναγκαστικήαπαλλοτρίωσητηςπερί40 ουσίας. ΤοδεΕφετείοαποφάνθηκεότι: "Such change of cource having in fact resulted,or having at least contributedtotheexpropriated owner'sactualignorance ofthetrue position and the consequential loss of her rights,leads us without 127 Λοΐζου, Π. R.St. Estates Ltd v. Δήμου Λευκωσίας
(1994)hesitation, to the conclusion that, in the circumstances, the publication of the acquisition order was not sufficient for the purpose of settinginto motion theprovisionsof Article 146.3; and thattheperiodof75daysprovidedtherein,didnotbegintorununtil the true position came to the knowledge of the Appellant by the 5 service upon her on June 8, 1966, of thenotice of theproceedings for determination of the compensation, as in the Pissas case (supra)." Όσον αφορά τηνυπόθεσηKapartiand Othersv.TheRepublic
(1986)3C.L.R.2529τοΔικαστήριο,όπωςφαίνεταικαιαπότοαπό σπασμαπουπαρατίθεται καιστηγραπτή αγόρευσητουδικηγόρου των αιτητών,αποφάσισε ότι ηκαταχωρηθείσαπροσφυγήδενήταν εκπρόθεσμη "in the light of the rather special circumstances of that case". Πριν ολοκληρώσω την αναφοράαυτή στις διάφορες αυθεντίες θεωρώσκόπιμοναυποδείξωτηνπρόσφατηαπόφασητουΕυρωπαϊ κού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων De Geouffrede La Pradelle v.Franceτης 16Δεκεμβρίου 1992 SeriesΑ,τόμος253,σελ. 20 30 εις την οποίααποφασίστηκεότι οαιτητήςδενείχεπρακτικό και αποτελεσματικό δικαίωμα προσφυγής εις το Counseil d' Etat και επομένως υπήρξε παραβίασητου άρθρου 6, παραγρ. 1της Ευρω παϊκήςΣύμβασηςΑνθρωπίνων Δικαιωμάτων,καιτούτογιατίη δη μοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδαπεριληπτικής ειδοποιήσεως της 25 απόφασηςγιακήρυξη μιας περιοχής πουαποτελείτο απόοκτώτε μάχιαταοποίαανήκανστοναιτητήκαισεεπτάάλλους ιδιοκτήτες, οι οποίοι μπορούσαν εύκολα να βρεθούν, ως περιοχής εξαίρετης ομορφιάςκαιδημοσίουενδιαφέροντος,δενήταναρκετήγιαναθέσει ειςκίνησητηνπερίοδοπαραγραφήςτουδικαιώματοςπροσφυγήςεις 30 το Counseil d' Etat. Έναδε απότα ιδιαίτεραχαρακτηριστικάτης υπόθεσης αυτής είναι ότι εγίνοντο κάποιες διαπραγματεύσειςκαι όπωςστηνυπόθεσηBakkaliaouεδημοσιεύθητοδιάταγμαπροσωπι κήδεειδοποίηση δόθηκεαπότοΝομάρχη τηντελευταίαημέραπου έλεγετηνπροθεσμίαπροσφυγής. 35 Μιακαιβρίσκω ότι επίτηςουσίαςη προσφυγήπρέπεινααπορ ριφθείγιατους λόγους πουθαεξηγήσω στησυνέχεια,θα προχωρή σω στην εξέταση τουθέματος αυτού μετην προϋπόθεσηότι τοδι καίωματων αιτητώνδεν παρεγράφηγιαναμηναυξήσωτηδιάστα- 40 ση απόψεωνπου υπάρχει στο θέμααυτότο οποίο χρήζειοπωσδή ποτεκάποιαςνομοθετικής ρύθμισης. Ως προςτην ουσίατηςυπόθεσης είναιηθέσητωναιτητώνότιο 128 4 ΑΛΛ. R.St. Estates Ltd v.ΛήμουΛευκωσίας Λοΐζου, Π. Δήμος δεν επέλεξετην λιγότερο επαχθή λύση. Συγκεκριμένα,ανα φέρθηκεότιοΔήμοςθαμπορούσεαντίνααπαλλοτριώσει μέροςτου επίδικουτεμαχίουναχρησιμοποιήσει μέροςτουαπέναντιπεζοδρο μίου. 5 Σκοπόςόμωςτηςαπαλλοτρίωσηςήτανηδιεύρυνσητουασφαλτικού οδοστρώματος και ηβελτίωσητων συνθηκών τροχαίας κυ κλοφορίαςστιςοδούςΒασιλέωςΠαύλου,Χρ. ΣώζουκαιΣοφούλη στηΛευκωσία. Στηγνωστοποίηση απαλλοτριώσεως,Τεκμ.2, ανα10 φέρονταιόλατατεμάχια,μέροςτωνοποίωναπαλλοτριώθηκεπρος επίτευξη του ως άνωσκοπού και σε αυτά συμπεριλαμβάνεταικαι τοΤεμάχιο831,τοοποίοβρίσκεται απέναντιαπότοΤεμάχιοτων αιτητώνκαικαλύπτειόλητηναπέναντιπλευράτηςοδού Σοφούλη. Στοδετοπογραφικόσχέδιο,Τεκμ.3,όπουσημειώνεται μεκόκκινο 15 χρώμαηαπαλλοτριωθείσαγη, φαίνεταικαθαράότιοΔήμοςαπαλ λοτρίωσεμέρος τωντεμαχίων καιτων δύοπλευρών τηςοδού Σο φούλη. 20 25 Είναιεπομένως φανερόότι ο ισχυρισμός των αιτητώνότιοΔήμοςδενεπέλεξετηνλιγότερο επαχθήλύσηείναιτελείωςαβάσιμος. Ο Δήμοςδενμπορούσεναεπιλέξειοποιονδήποτεάλλοτεμάχιογιατην εκτέλεση των έργων μιακαισκοπός ήτανηδιεύρυνση τηςοδού Σο φούληκαιηβελτίωσητωνσυνθηκώντροχαίαςκυκλοφορίας,γι* αυ τόκαιέπρεπενααπαλλοτριώσει μέροςόλωντωντεμαχίωνταοποία είχανπρόσοψηστηνοδόΣοφούλη. Ας σημειωθεί δε ότι ηαπαλλοτριωθείσα λωρίδα της περιουσίας τωναιτητώνεπηρεάζετοαπόδεσμευτικήρυμοτομία. ΟΔήμοςμετά απότηδέουσαέρευνα απαλλοτρίωσε το μέρος το οποίο ήταν ανα30 γκαίογιατηβελτίωση τηςοδούΣοφούληκαιεπομένως δενυπήρχε δυνατότητανα επηρεασθεί λιγότερο ηπεριουσία των αιτητώνή να εξευρεθείάλληλιγότερο επαχθήςλύση. Απλώςηαπαλλοτρίωσητου επηρεαζόμενουαπότοδεσμευτικόρυμοτομικόσχέδιομέρουςτηςπε ριουσίαςτωναιτητώνεπιτάχυνετηναλλαγήιδιοκτησίας μετα επα35 κόλουθαβέβαιατηςκαταβολήςοποιωνδήποτεαποζημιώσεωνπρο βλέπει οΝόμοςκαιόχι ναεξαρτάταιηεφαρμογήτου ρυμοτομικού σχεδίου στην περίπτωση υποβολής αιτήσεως για άδειαοικοδομής και εκδόσεως της οπόταντο επηρεαζόμενο κτήμαθα παραχωρείτο στο Δήμο, η δε αποζημίωση θα εκρίνετο με βάση τα κριτήρια τα 40 οποίαπροβλέπονταιστοάρθρο13
(1)τουπερίΟδώνκαιΟικοδομών Νόμου,Κεφ.96. Σχετικό είναι το πιο κάτωαπόσπασμααπότην απόφαση στην προσφυγήΕλένηΣταυρίδη(πιοπάνω),σελ.322-323: 129 Λοΐζου, Π. R.St. Estates Ltd v. Δήμου Λευκωσίας
(1994)"Οι αιτητές επικαλούνταιτηνπιοπάνωνομολογία και ισχυ ρίζονταιπωςοι αρχέςπουτέθηκανπαραβιάστηκαν. Σταεπιχει ρήματαπουαναπτύχθηκανήτανέντονοτοσυναισθηματικόστοι χείο 5 ΣτηνυπόθεσηHadjiloannouv.TheRepublic
(1983)3C.L.R. 536 τονίστηκε πωςοι αρχέςτιςοποίες συνοψίσαμε πιοπρινδεν είναισυμπληρωμένες ανδενπροστεθεί ότιτομέτροτηςαπαλλο τρίωσης μπορείναληφθείανη απαιτούμενη ακίνητηιδιοκτησία θεωρείταιωςημόνητεχνικάκατάλληληγιατηνεπίτευξητουεπι- 10 διωκόμενου σκοπούδημόσιαςοφελείας." Θαπρέπειδενατονισθεί ότιοτρόποςκαιηέκτασηδιευρύνσεως τηςοδούΣοφούληείναι θέματεχνικό καιτοΔικαστήριο σεθέματα τεχνικής φύσεως επεμβαίνει μόνοανπεισθεί ότι ηδιοίκησηενήργη- 15 σε κατάπαράβασητουΝόμουήμεκατάχρησηεξουσίας,διότιη δι οίκηση είναιοκαλύτερος γνώστης καικριτής τωντεχνικής φύσεως ζητημάτωνπουεμπεριέχονταισεμίααπόφαση. (Βλέπε ΙεράΑρχιε πισκοπή Κύπρου κ,ά. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1990)3 Α.ΑΑ 1175,ηοποίααπεφασίσθη απότηνΟλομέλεια σελ. 1185-1186). 20 Η προσέγγιση αυτή είναι ταυτόσιμη με εκείνη του Συμβουλίου ΕπικρατείαςτηςΕλλάδος,κρίνωδεχρήσιμοναπαραθέσωπιοκάτω σύνοψη της Νομολογίας του από τα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίουτης Επικρατείας,1929-1959, σελ. 87: 25 'Τονκαθορισμόντωνπεριπτώσεωντηςδημοσίαςωφελείας,ανέ θεσε το Σύνταγμα εις τον κοινόν νομοθέτην: 533
(31), 531
(38), 180
(40), 101
(51),ούτινος ησχετική βούλησις δύναταικαι εμμέ σως,δι' ερμηνείας ναπροκυπτη:68
(36), 180
(40). Ηυπότούτου 30 δεγενομένη διαπίστωσιςπερίτηςυπάρξεωςδημοσίαςωφελείας, αναφερομένη εις κυριαρχικήν άσκησιν νομοθετικής εξουσίας, διαφεύγει κατ' αρχήν τον ακυρωτικόν έλεγχον: 57
(29), 385, 533
(31), 95,530
(37), 1230
(39), 1817,2034
(52), 1927
(55), εφ' όσον δι' αυτής δεν παραβιάζεται ετέρα συνταγματική διάταξις: 35 1230
(39). Επίσης δεν υπόκειται εις τον ακυρωτικόν έλεγχον, η υπό τηςΔιοικήσεως εκτίμησις εν συγκεκριμένη περιπτώσει περί τηςσυνδρομήςτωνόρωντηςκατ'αρχήνυπότουνόμουαναγνω ριζομένηςδημοσίαςωφελείας,εκτόςεάνσυντρέχηπαράβασιςνό μου:531
(38), 138
(44), πλάνηπερίταπράγματα:531
(38), 666
(55), 40 κακή χρήσις διακριτικήςεξουσίας: 530
(39), 1656
(53), ή κατάχρησις εξουσίας: 174
(36), 385
(31), 1817
(52)." Γιαόλους τους πιο πάνωλόγους ηπροσφυγή αποτυγχάνεικαι 130 4Λ.Α.Δ. R.St. Estates Ltd v. Δήμου Λευκωσίας Λοΐζου, Π. απορρίπτεται. Δενγίνεταιόμωςδιαταγήγιαέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται %<ορίς διαταγήγιαέξοδα. 131